HomeBrahma PuranaAdhy. 237Shloka 82
Previous Verse
Next Verse

Brahma Purana — The Two Vedic Paths: Karma, Knowledge, and the Inner Self (Adhyatma), Shloka 82

यथा वारिचरः पक्षी न लिप्यति जले चरन् विमुक्तात्मा तथा योगी गुणदोषैर् न लिप्यते //

此偈(第82)承续圣言,恭敬其梵文源流而阐明要义。

yathājust as
yathā:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय (correlative adverb)
vāri-caraḥwater-going
vāri-caraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāri (प्रातिपदिक) + cara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (सप्तमी-तत्पुरुष/उपपद): ‘water-going’; प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग
pakṣībird
pakṣī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpakṣin (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
nanot
na:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
lipyatiis tainted/smeared
lipyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√lip (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; कर्मणि-भाव: ‘is smeared/tainted’
jalein water
jale:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
caranmoving/while moving
caran:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/सहायक)
TypeAdjective
Root√car (धातु) + śatṛ (कृदन्त)
Formवर्तमान कृदन्त (Present active participle/शतृ), प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग (agreeing with pakṣī)
vimukta-ātmāone whose self is freed
vimukta-ātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvimukta (कृदन्त) + ātman (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय समास: ‘liberated-self’; प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग
tathāso/likewise
tathā:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (correlative adverb)
yogīyogi
yogī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyogin (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
guṇa-doṣaiḥby qualities and faults
guṇa-doṣaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक) + doṣa (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व समास (copulative): ‘qualities and faults’; तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग
nanot
na:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
lipyateis tainted/smeared
lipyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√lip (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; कर्मणि: ‘is tainted’
Not specified in the excerpt (general instruction).