
Varṇāśrama-Dharma and the Thirty Qualities of a Human Being
在叙述了普拉赫拉达(Prahlāda)崇高的品格——连梵天(Brahmā)与湿婆(Śiva)亦加赞叹——之后,摩诃罗阇·由提士提罗(Yudhiṣṭhira)欢喜而渴求可实践的指引,向那罗陀牟尼(Nārada Muni)请问:何等宗教法则能导向究竟目标——对奎师那(Kṛṣṇa)的奉爱服务(bhakti)。那罗陀先向护持正法的奎师那顶礼,并以从那罗延那(Nārāyaṇa,即住于巴达利迦修林的那罗-那罗延那 Nara-Nārāyaṇa)所受启示为根基而开示。继而阐明普遍的“共通法”(sādhāraṇa-dharma):三十种德行,最终汇归于九支圆满奉爱——听闻、颂唱、忆念、侍奉、礼拜、顶礼、为仆、为友、全然归依。随后讲到应用的“种姓与修行阶段法”(varṇāśrama):由净化仪式(saṁskāra)而成二次生(dvija)者,婆罗门/刹帝利/吠舍/首陀罗之职责,急难时的生计与禁戒,各种姓之相(lakṣaṇa),以及贞洁妇女的行持。章末强调:应以品性(guṇa)与征相为准,而非仅凭出身,以此为后续关于正行如何扶持奉爱的更深教导作铺垫。
Verse 1
श्रीशुक उवाच श्रुत्वेहितं साधु सभासभाजितं महत्तमाग्रण्य उरुक्रमात्मन: । युधिष्ठिरो दैत्यपतेर्मुदान्वित: पप्रच्छ भूयस्तनयं स्वयम्भुव: ॥ १ ॥
舒迦提婆说:听闻普拉赫拉达大王的圣行与品德——连梵天、湿婆等大德的会众中也敬仰称颂、常加讨论——后,尤提希提罗大王,这位在尊贵者中最为恭敬的君王,心怀喜悦,再次向大圣那罗陀牟尼(斯瓦扬布瓦之子)请问。
Verse 2
श्रीयुधिष्ठिर उवाच भगवन् श्रोतुमिच्छामि नृणां धर्मं सनातनम् । वर्णाश्रमाचारयुतं यत्पुमान्विन्दते परम् ॥ २ ॥
尤提希提罗大王说:尊者啊,我愿聆听人类永恒之法——具足四姓四住期(varṇāśrama)之行持;凭此,人便能达到至高目标:奉爱(bhakti),即对主的虔诚奉事。
Verse 3
भवान्प्रजापते: साक्षादात्मज: परमेष्ठिन: । सुतानां सम्मतो ब्रह्मंस्तपोयोगसमाधिभि: ॥ ३ ॥
噢,最殊胜的婆罗门啊,你确是生主——至高的梵天(Prajāpati Parameṣṭhi)的亲生之子。由于你的苦行、瑜伽与三摩地,你被公认为梵天诸子中最卓越者。
Verse 4
नारायणपरा विप्रा धर्मं गुह्यं परं विदु: । करुणा: साधव: शान्तास्त्वद्विधा न तथापरे ॥ ४ ॥
归依那罗延的婆罗门,了知至高而隐秘的法。无人能胜你之慈悲与安宁;因此,这些密义之法,无人比你更通达。
Verse 5
श्रीनारद उवाच नत्वा भगवतेऽजाय लोकानां धर्मसेतवे । वक्ष्ये सनातनं धर्मं नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ ५ ॥
圣者那罗陀牟尼说道:我先向不生的主——护持一切众生法之桥梁的圣主室利·奎师那顶礼,然后我将宣说我从那罗延口中亲闻的永恒之法。
Verse 6
योऽवतीर्यात्मनोंऽशेन दाक्षायण्यां तु धर्मत: । लोकानां स्वस्तयेऽध्यास्ते तपो बदरिकाश्रमे ॥ ६ ॥
那罗延主与其部分显现那罗同降世间:由达克沙之女穆尔蒂所生,因达摩而得,以利乐一切众生。至今,祂仍在跋陀利迦修行林中行大苦行。
Verse 7
धर्ममूलं हि भगवान्सर्ववेदमयो हरि: । स्मृतं च तद्विदां राजन्येन चात्मा प्रसीदति ॥ ७ ॥
噢,国王啊,具足一切吠陀精髓的主哈利,正是一切法的根本;诸大权威亦以圣传(Smṛti)铭记此理。以此法义为证,则心、灵与身皆得满足安宁。
Verse 8
सत्यं दया तप: शौचं तितिक्षेक्षा शमो दम: । अहिंसा ब्रह्मचर्यं च त्याग: स्वाध्याय आर्जवम् ॥ ८ ॥ सन्तोष: समदृक्सेवा ग्राम्येहोपरम: शनै: । नृणां विपर्ययेहेक्षा मौनमात्मविमर्शनम् ॥ ९ ॥ अन्नाद्यादे: संविभागो भूतेभ्यश्च यथार्हत: । तेष्वात्मदेवताबुद्धि: सुतरां नृषु पाण्डव ॥ १० ॥ श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गते: । सेवेज्यावनतिर्दास्यं सख्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥ नृणामयं परो धर्म: सर्वेषां समुदाहृत: । त्रिंशल्लक्षणवान् राजन्सर्वात्मा येन तुष्यति ॥ १२ ॥
诚实、仁慈、苦行、洁净、宽容、明辨是非、控制思想与感官、非暴力、独身、慈善、研读经典与朴素。
Verse 9
सत्यं दया तप: शौचं तितिक्षेक्षा शमो दम: । अहिंसा ब्रह्मचर्यं च त्याग: स्वाध्याय आर्जवम् ॥ ८ ॥ सन्तोष: समदृक्सेवा ग्राम्येहोपरम: शनै: । नृणां विपर्ययेहेक्षा मौनमात्मविमर्शनम् ॥ ९ ॥ अन्नाद्यादे: संविभागो भूतेभ्यश्च यथार्हत: । तेष्वात्मदेवताबुद्धि: सुतरां नृषु पाण्डव ॥ १० ॥ श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गते: । सेवेज्यावनतिर्दास्यं सख्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥ नृणामयं परो धर्म: सर्वेषां समुदाहृत: । त्रिंशल्लक्षणवान् राजन्सर्वात्मा येन तुष्यति ॥ १२ ॥
知足、服务圣人、逐渐远离不必要的俗务、观察人类活动的徒劳、保持沉默与自我反省。
Verse 10
सत्यं दया तप: शौचं तितिक्षेक्षा शमो दम: । अहिंसा ब्रह्मचर्यं च त्याग: स्वाध्याय आर्जवम् ॥ ८ ॥ सन्तोष: समदृक्सेवा ग्राम्येहोपरम: शनै: । नृणां विपर्ययेहेक्षा मौनमात्मविमर्शनम् ॥ ९ ॥ अन्नाद्यादे: संविभागो भूतेभ्यश्च यथार्हत: । तेष्वात्मदेवताबुद्धि: सुतरां नृषु पाण्डव ॥ १० ॥ श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गते: । सेवेज्यावनतिर्दास्यं सख्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥ नृणामयं परो धर्म: सर्वेषां समुदाहृत: । त्रिंशल्लक्षणवान् राजन्सर्वात्मा येन तुष्यति ॥ १२ ॥
平等地分发食物给所有生物,并将每个灵魂(尤其是人类)视为至尊主的一部分。
Verse 11
सत्यं दया तप: शौचं तितिक्षेक्षा शमो दम: । अहिंसा ब्रह्मचर्यं च त्याग: स्वाध्याय आर्जवम् ॥ ८ ॥ सन्तोष: समदृक्सेवा ग्राम्येहोपरम: शनै: । नृणां विपर्ययेहेक्षा मौनमात्मविमर्शनम् ॥ ९ ॥ अन्नाद्यादे: संविभागो भूतेभ्यश्च यथार्हत: । तेष्वात्मदेवताबुद्धि: सुतरां नृषु पाण्डव ॥ १० ॥ श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गते: । सेवेज्यावनतिर्दास्यं सख्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥ नृणामयं परो धर्म: सर्वेषां समुदाहृत: । त्रिंशल्लक्षणवान् राजन्सर्वात्मा येन तुष्यति ॥ १२ ॥
聆听、吟唱和忆念至尊主,服务、崇拜、顶礼、成为仆人、成为朋友以及完全的自我顺服。
Verse 12
सत्यं दया तप: शौचं तितिक्षेक्षा शमो दम: । अहिंसा ब्रह्मचर्यं च त्याग: स्वाध्याय आर्जवम् ॥ ८ ॥ सन्तोष: समदृक्सेवा ग्राम्येहोपरम: शनै: । नृणां विपर्ययेहेक्षा मौनमात्मविमर्शनम् ॥ ९ ॥ अन्नाद्यादे: संविभागो भूतेभ्यश्च यथार्हत: । तेष्वात्मदेवताबुद्धि: सुतरां नृषु पाण्डव ॥ १० ॥ श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गते: । सेवेज्यावनतिर्दास्यं सख्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥ नृणामयं परो धर्म: सर्वेषां समुदाहृत: । त्रिंशल्लक्षणवान् राजन्सर्वात्मा येन तुष्यति ॥ १२ ॥
国王啊,这三十种品质构成了全人类的最高法(Dharma),至尊主因此而感到满意。
Verse 13
संस्कारा यत्राविच्छिन्ना: स द्विजोऽजो जगाद यम् । इज्याध्ययनदानानि विहितानि द्विजन्मनाम् । जन्मकर्मावदातानां क्रियाश्चाश्रमचोदिता: ॥ १३ ॥
凡以吠陀真言不间断地完成从入胎礼等诸净化仪式,并得梵天认可者,称为“二生者”(dvija)。这些因家法与行为而清净的婆罗门、刹帝利与吠舍,应当礼拜主、研习吠陀、施行布施,并依四住期(梵行、家住、林栖、出家)之法而行॥13॥
Verse 14
विप्रस्याध्ययनादीनि षडन्यस्याप्रतिग्रह: । राज्ञो वृत्ति: प्रजागोप्तुरविप्राद्वा करादिभि: ॥ १४ ॥
婆罗门有六种职业义务:学习、教授、行祭、主持他人之祭、布施与受施。刹帝利不应受施,但可行其余五项。国王为护民之主,不得向婆罗门征税;可向其他臣民征收少量税赋、关税与罚金以为生计॥14॥
Verse 15
वैश्यस्तु वार्तावृत्ति: स्यान्नित्यं ब्रह्मकुलानुग: । शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा वृत्तिश्च स्वामिनो भवेत् ॥ १५ ॥
吠舍应以“生业”(vārttā)为业:农耕、护牛与贸易,并常随婆罗门之指引。首陀罗唯一的职责,是依止更高阶层的主人,勤恳服侍其人॥15॥
Verse 16
वार्ता विचित्रा शालीनयायावरशिलोञ्छनम् । विप्रवृत्तिश्चतुर्धेयं श्रेयसी चोत्तरोत्तरा ॥ १६ ॥
“生业”(vārttā)亦有多种方式,如沙利那(śālīna)、游行者(yāyāvara)、拾穗者(śiloñchana)等,合为婆罗门可取的四种生计。此四者依次而论,后者较前者更为殊胜॥16॥
Verse 17
जघन्यो नोत्तमां वृत्तिमनापदि भजेन्नर: । ऋते राजन्यमापत्सु सर्वेषामपि सर्वश: ॥ १७ ॥
非遇急难,下位之人不应取上位之业;然在急难之时,除刹帝利之外,众人皆可随宜取他业以维生॥17॥
Verse 18
ऋतामृताभ्यां जीवेत मृतेन प्रमृतेन वा । सत्यानृताभ्यामपि वा न श्ववृत्त्या कदाचन ॥ १८ ॥ ऋतमुञ्छशिलं प्रोक्तममृतं यदयाचितम् । मृतं तु नित्ययाच्ञा स्यात्प्रमृतं कर्षणं स्मृतम् ॥ १९ ॥ सत्यानृतं च वाणिज्यं श्ववृत्तिर्नीचसेवनम् । वर्जयेत्तां सदा विप्रो राजन्यश्च जुगुप्सिताम् । सर्ववेदमयो विप्र: सर्वदेवमयो नृप: ॥ २० ॥
在危难之时,可以依靠称为ṛta、amṛta、mṛta、pramṛta与satyānṛta的生计方式维生;但任何时候都不应从事śva-vṛtti——如犬般卑下的侍奉。
Verse 19
ऋतामृताभ्यां जीवेत मृतेन प्रमृतेन वा । सत्यानृताभ्यामपि वा न श्ववृत्त्या कदाचन ॥ १८ ॥ ऋतमुञ्छशिलं प्रोक्तममृतं यदयाचितम् । मृतं तु नित्ययाच्ञा स्यात्प्रमृतं कर्षणं स्मृतम् ॥ १९ ॥ सत्यानृतं च वाणिज्यं श्ववृत्तिर्नीचसेवनम् । वर्जयेत्तां सदा विप्रो राजन्यश्च जुगुप्सिताम् । सर्ववेदमयो विप्र: सर्वदेवमयो नृप: ॥ २० ॥
从田里拾取遗落的谷粒(uñchaśila)称为ṛta;不求而得称为amṛta;经常乞求粮食称为mṛta;耕作犁地称为pramṛta。
Verse 20
ऋतामृताभ्यां जीवेत मृतेन प्रमृतेन वा । सत्यानृताभ्यामपि वा न श्ववृत्त्या कदाचन ॥ १८ ॥ ऋतमुञ्छशिलं प्रोक्तममृतं यदयाचितम् । मृतं तु नित्ययाच्ञा स्यात्प्रमृतं कर्षणं स्मृतम् ॥ १९ ॥ सत्यानृतं च वाणिज्यं श्ववृत्तिर्नीचसेवनम् । वर्जयेत्तां सदा विप्रो राजन्यश्च जुगुप्सिताम् । सर्ववेदमयो विप्र: सर्वदेवमयो नृप: ॥ २० ॥
贸易称为satyānṛta;侍奉卑劣之人则是śva-vṛtti。婆罗门与刹帝利应恒常远离此可憎之业;婆罗门当通达诸吠陀之智,国王当精于诸天神的礼敬。
Verse 21
शमो दमस्तप: शौचं सन्तोष: क्षान्तिरार्जवम् । ज्ञानं दयाच्युतात्मत्वं सत्यं च ब्रह्मलक्षणम् ॥ २१ ॥
婆罗门的征相是:调心、制欲、苦行、清净、知足、忍辱、质直、智慧、慈悲、真实,并全然归依阿周陀(Acyuta)至上的主。
Verse 22
शौर्यं वीर्यं धृतिस्तेजस्त्यागश्चात्मजय: क्षमा । ब्रह्मण्यता प्रसादश्च सत्यं च क्षत्रलक्षणम् ॥ २२ ॥
刹帝利的征相是:勇武、力量、坚忍、威光、施舍、克己、宽恕、敬重婆罗门之德、常怀喜悦,并守真实。
Verse 23
देवगुर्वच्युते भक्तिस्त्रिवर्गपरिपोषणम् । आस्तिक्यमुद्यमो नित्यं नैपुण्यं वैश्यलक्षणम् ॥ २३ ॥
恒常敬奉诸天、灵性导师与不堕者毗湿奴(阿周陀);勤求法、利、欲三业之进展;信受师长与经典之言;并善于经营求财——此为吠舍之相。
Verse 24
शूद्रस्य सन्नति: शौचं सेवा स्वामिन्यमायया । अमन्त्रयज्ञो ह्यस्तेयं सत्यं गोविप्ररक्षणम् ॥ २४ ॥
向上等阶层致敬,常保清净;无欺而事主;行无诵咒之祭;不盗,常言真实;护持牛与婆罗门——此为首陀罗之相。
Verse 25
स्त्रीणां च पतिदेवानां तच्छुश्रूषानुकूलता । तद्बन्धुष्वनुवृत्तिश्च नित्यं तद्व्रतधारणम् ॥ २५ ॥
以夫为天而奉事之,常以顺意相待;对夫之亲族友人亦同怀善意;并恒常遵守夫之誓戒——此为贞淑女子当行四法。
Verse 26
सम्मार्जनोपलेपाभ्यां गृहमण्डनवर्तनै: । स्वयं च मण्डिता नित्यं परिमृष्टपरिच्छदा ॥ २६ ॥ कामैरुच्चावचै: साध्वी प्रश्रयेण दमेन च । वाक्यै: सत्यै: प्रियै: प्रेम्णा काले काले भजेत्पतिम् ॥ २७ ॥
贞淑之女当以扫拭涂抹等使家宅常净,并加以装饰;自身亦应日日端庄妆饰,衣着洁净悦目。又当以谦恭与自制随顺夫之种种所欲;以真实、柔和、可喜之语,依时依境,怀爱而奉事其夫。
Verse 27
सम्मार्जनोपलेपाभ्यां गृहमण्डनवर्तनै: । स्वयं च मण्डिता नित्यं परिमृष्टपरिच्छदा ॥ २६ ॥ कामैरुच्चावचै: साध्वी प्रश्रयेण दमेन च । वाक्यै: सत्यै: प्रियै: प्रेम्णा काले काले भजेत्पतिम् ॥ २७ ॥
贞淑之女当以扫拭涂抹等使家宅常净,并加以装饰;自身亦应日日端庄妆饰,衣着洁净悦目。又当以谦恭与自制随顺夫之种种所欲;以真实、柔和、可喜之语,依时依境,怀爱而奉事其夫。
Verse 28
सन्तुष्टालोलुपा दक्षा धर्मज्ञा प्रियसत्यवाक् । अप्रमत्ता शुचि: स्निग्धा पतिं त्वपतितं भजेत् ॥ २८ ॥
贞洁的女子不应贪求,应于一切境遇知足;善理家务,通达法义;言语悦人而真实,谨慎不怠,常保清净;以爱敬之心事奉未堕落的丈夫。
Verse 29
या पतिं हरिभावेन भजेत् श्रीरिव तत्परा । हर्यात्मना हरेर्लोके पत्या श्रीरिव मोदते ॥ २९ ॥
若女子如吉祥天女室利般专一,以对哈利之情事奉其夫,必与其奉主的丈夫同归哈利之界——毗昆塔诸天,在彼处如室利般欢喜安住。
Verse 30
वृत्ति: सङ्करजातीनां तत्तत्कुलकृता भवेत् । अचौराणामपापानामन्त्यजान्तेवसायिनाम् ॥ ३० ॥
在称为“桑迦罗”的杂类之中,那些不为盗贼、少作罪业者,被称为“安提耶瓦萨依”或“旃陀罗”;他们也各有随其家族传承的生计与习俗。
Verse 31
प्राय: स्वभावविहितो नृणां धर्मो युगे युगे । वेददृग्भि: स्मृतो राजन्प्रेत्य चेह च शर्मकृत् ॥ ३१ ॥
大王啊,通达吠陀的婆罗门已作裁定:在每一劫中,人们多依其本性而行,此即其法;此行于今生与死后皆能带来吉祥与安宁。
Verse 32
वृत्त्या स्वभावकृतया वर्तमान: स्वकर्मकृत् । हित्वा स्वभावजं कर्म शनैर्निर्गुणतामियात् ॥ ३२ ॥
若人依其本性所生的生计而行其本职,并渐次舍离这些由本性引发的作为,便能逐步达到离三德的境地——无欲无求的尼什迦摩之位。
Verse 33
उप्यमानं मुहु: क्षेत्रं स्वयं निर्वीर्यतामियात् । न कल्पते पुन: सूत्यै उप्तं बीजं च नश्यति ॥ ३३ ॥ एवं कामाशयं चित्तं कामानामतिसेवया । विरज्येत यथा राजन्नग्निवत् कामबिन्दुभि: ॥ ३४ ॥
大王啊,田地若一再耕作,便会自失肥力;终至不堪再生,所播之种亦归于败坏。
Verse 34
उप्यमानं मुहु: क्षेत्रं स्वयं निर्वीर्यतामियात् । न कल्पते पुन: सूत्यै उप्तं बीजं च नश्यति ॥ ३३ ॥ एवं कामाशयं चित्तं कामानामतिसेवया । विरज्येत यथा राजन्नग्निवत् कामबिन्दुभि: ॥ ३४ ॥
同样地,大王啊,依止欲望之心因纵欲过度而生厌离;如火不为酥油点滴所灭,却可为酥油洪流所熄。
Verse 35
यस्य यल्लक्षणं प्रोक्तं पुंसो वर्णाभिव्यञ्जकम् । यदन्यत्रापि दृश्येत तत्तेनैव विनिर्दिशेत् ॥ ३५ ॥
若某人具备所说能显现某一种姓之征相,即使生于他类,也应依其征相而认定。
They function as sādhāraṇa-dharma—universal virtues for all humans—culminating in direct bhakti practices (hearing, chanting, remembering, service, worship, obeisances, servitorship, friendship, surrender). The text presents them as sufficient to satisfy the Supreme Lord, indicating that ethical cultivation is meant to mature into loving devotion.
By lakṣaṇa (observable symptoms) rooted in guṇa and karma: brāhmaṇas are marked by self-control, cleanliness, truthfulness, mercy, knowledge, and surrender; kṣatriyas by valor, leadership, charity, patience, and discipline; vaiśyas by devotion to guru and Viṣṇu, competence in earning, and pursuit of dharma-artha-kāma under guidance; śūdras by service, cleanliness, truthfulness, and respect toward higher orders. The chapter explicitly concludes that one should be accepted according to symptoms even if born elsewhere.