Srimad Bhagavatam — Navama Skandha, Shloka 36

Lord Rāmacandra’s Charity, Sītā’s Departure, and the Lord’s Return to Vaikuṇṭha

Devanagari script

बुभुजे च यथाकालं कामान् धर्ममपीडयन् । वर्षपूगान् बहून् नृणामभिध्याताङ्‌घ्रिपल्लव: ॥ ३६ ॥

Transliteration

bubhuje ca yathā-kālaṁ kāmān dharmam apīḍayan varṣa-pūgān bahūn nṝṇām abhidhyātāṅghri-pallavaḥ

Translation

罗摩旃陀罗主——其莲足为奉献者于禅观中礼拜——不违背达摩，随时而行，历经多年享受一切超然乐具。

Synonyms

• बुभुजे: enjoyed/partook
• बुभुजे: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: √भुज् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• यथा-कालम्: at the proper time
• यथा-कालम्: कालाधिकरण (Temporal adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial)

• कामान्: desires/pleasures
• कामान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), बहुवचनम्

• धर्मम्: dharma/righteousness
• धर्मम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अपि: also/even
• अपि: सम्बन्ध-निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), अर्थे—अपि/also/even

• ईडयन्: praising
• ईडयन्: कर्ता (Karta/Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: √ईड् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; परस्मैपदी

• वर्षपूगान्: many years (lit. clusters of years)
• वर्षपूगान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वर्ष + पूग (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (वर्षाणां पूगान् = groups of years)

• बहून्: many
• बहून्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (वर्षपूगान्)

• नृणाम्: of men/people
• नृणाम्: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• अभिध्याताङ्घ्रिपल्लवः: he whose lotus-feet are meditated upon
• अभिध्याताङ्घ्रिपल्लवः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अभिध्यात + अङ्घ्रि + पल्लव (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहि-समासः (यस्य अङ्घ्रि-पल्लवः अभिध्यातः सः)

Purport

Thus end the Bhaktivedanta purports of the Ninth Canto, Eleventh Chapter, of the Śrīmad-Bhāgavatam, entitled “Lord Rāmacandra Rules the World.”

Characters & Entities

• Śrī Rāmacandra

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about enjoying desires without breaking dharma?

This verse states that the ideal ruler enjoys lawful pleasures only in their proper time and manner, never injuring dharma—showing that kama is meant to be governed by righteousness.

Who is being described as having lotus-like feet that devotees meditate upon?

Śrī Rāmacandra is described as ‘abhidhyāta-aṅghri-pallavaḥ’—the Lord whose tender lotus-feet are meditated upon by devotees.

How can this teaching be applied in modern life?

Pursue enjoyment and success with self-control and ethics: keep duties and principles first, and let pleasures be regulated rather than harmful to one’s values or others.