Adhyaya 19

Verse 1

श्री-भगवान् उवाच यो विद्या-श्रुत-सम्पन्नः आत्मवान् नानुमानिकः । मया-मात्रम् इदं ज्ञात्वा ज्ञानं च मयि सन्न्यसेत् ॥

至上主说道：具足真知与闻经之德、能自制且不沉溺于臆测推论者，应知此世唯由我所维系，并将其知识亦归投于我。

Verse 2

ज्ञानिनस् त्व् अहम् एवेष्टः स्वार्थो हेतुश् च सम्मतः । स्वर्गश् चैवापवर्गश् च नान्यो 'र्थो मद्-ऋते प्रियः ॥

对智者而言，唯我为所爱——我即其真实利益与究竟目的。天界与解脱皆在我中；亲爱的，离我之外并无真实目标。

Verse 3

ज्ञान-विज्ञान-संसिद्धाः पदं श्रेष्ठं विदुर्मम । ज्ञानी प्रियतमो 'तो मे ज्ञानेनासौ बिभर्ति माम् ॥

在知识与证悟中圆满者，知晓我至上的境界。因此真正的智者最为我所爱，因为他以智慧将我安住于自身之内。

Verse 4

तपस् तीर्थं जपो दानं पवित्राणीतराणि च । नालं कुर्वन्ति तां सिद्धिं या ज्ञान-कलया कृता ॥

苦行、朝圣、持诵、布施及其他净化行持，单凭自身不足以成就那种圆满；那圆满甚至由真实灵性知识的一小部分便可达成。

Verse 5

तस्माज् ज्ञानेन सहितं ज्ञात्वा स्वात्मानम् उद्धव । ज्ञान-विज्ञान-सम्पन्नो भज मां भक्ति-भावतः ॥

因此，乌达婆啊，当你以灵性之智认识自性真我，具足知与证（jñāna-vijñāna），当以内在的奉爱之情（bhakti-bhāva）礼敬我。

Verse 6

ज्ञान-विज्ञान-यज्ञेन माम् इष्ट्वात्मानम् आत्मनि । सर्व-यज्ञ-पतिं मां वै संसिद्धिं मुनयो 'गमन् ॥

诸牟尼以知与证之祭（jñāna-vijñāna-yajña）在自我之中礼敬我为内在主（Paramātmā）；因我实为一切祭祀之主，他们遂得圆满成就。

Verse 7

त्वय्युद्धवाश्रयति यस्त्रिविधो विकारो मायान्तरापतति नाद्यपवर्गयोर्वयत् । जन्मादयोऽस्य यदमी तव तस्य किं स्युर् आद्यन्तयोऱ्यदसतोऽस्ति तदेव मध्ये ॥

乌达婆啊，物质的三重变迁——生、住、灭——依止于你。立于始与终之间的幻力（māyā）不能触及你；你超越束缚与解脱。世间所见的出生等诸变相，皆属那幻力——于你何干？不真实者唯在其起与灭之间暂现而已。

Verse 8

श्री-उद्धव उवाच ज्ञानं विशुद्धं विपुलं यथैतद् वैराग्य-विज्ञान-युतं पुराणम् । आख्याहि विश्वेश्वर विश्व-मूर्ते त्वद्-भक्ति-योगं च महद्-विमृग्यम् ॥

圣乌达婆说道：宇宙之主啊，以宇宙为身之主啊，请为我开示此《往世书》广大而至净的智慧，具足离欲与证悟之明；也请开示你的奉爱瑜伽（bhakti-yoga），连大圣者亦求其义。

Verse 9

ताप-त्रयेणाभिहतस्य घोरे सन्तप्यमानस्य भवाध्वनीश । पश्यामि नान्यच् छरणं तवाङ्घ्रि- द्वन्द्वातपत्राद् अमृताभिवर्षात् ॥

主啊，掌管轮回旅程者，我被可怖的三重苦恼所击，内心灼烧。除你那双莲足之外，我不见别的归依——它如伞遮烈热，又如甘露之雨倾洒。

Verse 10

दष्टं जनं सम्पतितं बिले 'स्मिन् कालाहिना क्षुद्र-सुखोरु-तर्षम् । समुद्धरैनं कृपयापवर्ग्यैर् वचोभिर् आसीञ्च महाऽनुभाव ॥

伟大的圣者啊，此人被时间之蛇所噬，坠入此坑，炽烈渴求微薄之乐。愿你以慈悲将他救起，并以你解脱之言洒润其心。

Verse 11

श्री-भगवान् उवाच इत्थम् एतत् पुरा राजा भीष्मं धर्म-भृतां वरम् । अजात-शत्रुः पप्रच्छ सर्वेषां नो 'नुशृण्वताम् ॥

至上主说道：如此，在久远以前，阿阇多沙怛卢王（尤提士提罗）在我们众人专注聆听之时，向持守正法者中最卓越的毗湿摩请问。

Verse 12

निवृत्ते भारते युद्धे सुहृन्-निधन-विह्वलः । श्रुत्वा धर्मान् बहून् पश्चान् मोक्ष-धर्मान् अपृच्छत ॥

婆罗多之战结束后，国王因挚爱亲友的亡故而悲恸，先聆听了许多关于正法的教诲，随后又特别请问有关解脱之法的原则。

Verse 13

तान् अहं ते 'भिधास्यामि देव-व्रत-मखाच् छ्रुतान् । ज्ञान-वैराग्य-विज्ञान-श्रद्धा-भक्त्युपबृंहितान् ॥

我现在将向你宣说那些法则——我从天誓（毗湿摩）的祭仪中听闻而来——它们由知识、离欲、证悟之明、信心与奉爱（bhakti）所滋养。

Verse 14

नवैकादश पञ्च त्रीन् भावान् भूतेषु येन वै । ईक्षेताथैकम् अप्येषु तज् ज्ञानं मम निश्चितम् ॥

这是我所确定的正知：凭此，人能在一切众生中观见九、十一、五与三诸原理，并且也能观见其中所现的“一”——至上的真实。

Verse 15

एतद् एव हि विज्ञानं न तथैकॆन येन यत् । स्थित्युत्पत्त्यप्ययान् पश्येद् भावानां त्रिगुणात्मनाम् ॥

这才是真实的觉知：凭此能清楚观见由三种德性（guṇa）构成的一切存在状态的维持、生成与消融；任何片面的见解都不等同于此真智。

Verse 16

आदाव् अन्ते च मध्ये च सृज्यात् सृज्यं यद् अन्वियात् । पुनस् तत्प्रतिसङ्क्रमे यच् छिष्येत तदेव सत् ॥

那在开始、结束与中间皆存在者——遍满创造者与被造者——并在溶归（pralaya）时万有回收后仍然存留者，唯此才是真实的存在（sat）。

Verse 17

श्रुतिः प्रत्यक्षम् ऐतिह्यम् अनुमानं चतुष्टयम् । प्रमाणेष्व् अनवस्थानाद् विकल्पात् स विरज्यते ॥

圣典启示（śruti）、直接知觉、历史传统与推理——此四者为认知之量（pramāṇa）。然因诸量并非绝对恒定，且易生歧解，智者便远离徒然的诤论与臆测。

Verse 18

कर्मणां परिणामित्वाद् आ-विरिञ्च्याद् अमङ्गलम् । विपश्चिन् नश्वरं पश्येद् अदृष्टम् अपि दृष्ट-वत् ॥

由于业行之果必然变易，此世间从最下境遇直至梵天（Brahmā）皆终归不祥；故具慧者将未显之事亦如已见般洞察：一切此类成就皆是无常可坏。

Verse 19

भक्ति-योगः पुरैवोक्तः प्रीयमाणाय तेऽनघ । पुनश्च कथयिष्यामि मद्-भक्तेः कारणं परम् ॥

无罪者啊，你乐于聆听，我先前已为你宣说过奉爱瑜伽（bhakti-yoga）；如今我将再述：令对我之奉爱生起的至上因缘。

Verse 20

श्रद्धामृत-कथायां मे शश्वन् मद्-अनुकीर्तनम् । परिनिष्ठा च पूजायां स्तुतिभिः स्तवनं मम ॥

对我甘露般圣传的信心，恒常称扬我的荣耀，坚定安住于对我的礼拜，并以赞颂之祈祷歌咏我——由此对我的奉爱得以滋养并确立。

Verse 21

आदरः परिचर्यायां सर्वाङ्गैरभिवन्दनम् । मद्भक्तपूजाभ्यधिका सर्वभूतेषु मन्मतिः ॥

以恭敬之心事奉我，以全身诸肢作顶礼，敬奉我的奉献者为更胜（甚至胜于敬奉我），并以“众生皆与我相关”之见观照一切生命——这些是奉爱的特征。

Verse 22

मदर्थेष्वङ्गचेष्टा च वचसा मद्गुणेरणम् । मय्यर्पणं च मनसः सर्वकामविवर्जनम् ॥

为我而行身业，以言语宣说我的德性，将心意奉献于我，并舍离一切自私欲求——这些也是奉爱的组成。

Verse 23

मदर्थेऽर्थपरित्यागो भोगस्य च सुखस्य च । इष्टं दत्तं हुतं जप्तं मदर्थं यद् व्रतं तपः ॥

为我而舍弃物质利益，也舍弃享乐与个人安乐；无论所行——礼拜、布施、祭祀、持咒、誓戒或苦行——若皆为我而作，那便是真正的灵修。

Verse 24

एवं धर्मैर्मनुष्याणामुद्धवात्मनिवेदिनाम् । मयि सञ्जायते भक्तिः कोऽन्योऽर्थोऽस्यावशिष्यते ॥

噢，乌达婆！凭借如此的法行，那些已将自身奉献于我的人类，便在我之中生起奉爱。如此一来，还有什么别的目标可求呢？

Verse 25

यदात्मन्यर्पितं चित्तं शान्तं सत्त्वोपबृंहितम् । धर्मं ज्ञानं स वैराग्यमैश्वर्यं चाभिपद्यते ॥

当心识奉献并安住于真我/主内，寂静而由善性（萨埵）滋养坚固时，便自然而然成就正法、证悟之智、离欲与灵性威德。

Verse 26

यदर्पितं तद्विकल्पे इन्द्रियैः परिधावति । रजस्-वलं चासन्-निष्ठं चित्तं विद्धि विपर्ययम् ॥

然而若此心并未真实奉献（于真我/主），便借诸根追逐分别与境界，被激情（罗阇）所染，依止虚妄；当知这是意识的颠倒之态。

Verse 27

धर्मो मद्-भक्ति-कृत् प्रोक्तो ज्ञानं चैकाात्म्य-दर्शनम् । गुणेष्व् असङ्गो वैराग्यम् ऐश्वर्यं चाणिमादयः ॥

我已宣说：能唤起对我之奉爱（bhakti）的，才是真正的法。真正的智是见自我之合一。于诸物质性（诸古那）不染不著名为离欲；而我的威德，是从“微细如尘”（aṇimā）等开始的神通成就。

Verse 28

श्री-उद्धव उवाच यमः कति-विदः प्रोक्तो नियमो वारि-कर्षण । कः शमः को दमः कृष्ण ॥

圣优陀婆说道：噢克里希纳，拔除诸苦者，所说的“制戒”（yama）有多少种？“持戒”（niyama）是什么？什么是“寂”（śama），什么是“摄”（dama）？

Verse 29

का तितिक्षा धृतिः प्रभो किं दानं किं तपः शौर्यं । किं सत्यं ऋतमुच्यते कस्त्यागः किं धनं चेष्टं ॥

主啊，何为真正的忍受（titikṣā），何为坚忍（dhṛti）？何为布施，何为苦行，何为真实的勇武？何为真语，何者称为“ṛta”（契合宇宙秩序之真实）？何为真正的舍离，何为真实的财富，何为最可贵的精进？

Verse 30

को यज्ञः का च दक्षिणा पुंसः किं स्विद् बलं श्रीमन् । भगो लाभश्च केशव का विद्या ह्रीः परा का श्रीः ॥

噢，尊贵的主啊，何为祭祀（yajña），何为真正的达克希纳（dakṣiṇā，正当供养）？人的真实力量是什么？噢，凯沙瓦啊，何为真正的富贵与真正的所得？何为真实的知识、至上的谦羞，以及最高的吉祥之美与昌盛（Śrī）？

Verse 31

किं सुखं दुःखम् एव च कः पण्डितः कश् च मूर्खः । कः पन्था उत्पथश् च कः कः स्वर्गो नरकः कः स्वित् ॥

何为快乐，何为痛苦？谁才是真正的智者，谁是愚人？何为正道，何为歧途？何为天界，何为地狱？

Verse 32

को बन्धुर् उत किं गृहम् क आढ्यः को दरिद्रो वा । कृपणः कः क ईश्वरः एतान् प्रश्नान् मम ब्रूहि । विपरीतांश् च सत्-पते श्री-भगवान् उवाच ॥

谁是真正的朋友，什么才是真正的家？谁才是真富有，谁是贫穷？谁是吝啬之人，谁是真正的主宰？噢，圣者之主，请为我解答这些问题——也包括它们的相反义。于是至上主开口说道。

Verse 33

अहिंसा सत्यं अस्तेयम् असङ्गो ह्रीर् असञ्चयः । आस्तिक्यं ब्रह्मचर्यं च मौनं स्थैर्यं क्षमाभयम् ॥

不害、真实、不偷盗、无执著、端庄的羞惭与不囤积；对吠陀的信受、梵行、守戒的寂默、坚定、宽恕与无畏——这些皆为应当修习的高贵德行。

Verse 34

शौचं जपस् तपो होमः श्रद्धातिथ्यं मदर्चनम् । तीर्थाटनं परार्थेहा तुष्टिर् आचार्यसेवनम् ॥

清净、持诵（japa）、苦行、火供（homa）、以信心待客、并礼拜我；朝礼圣地、为他人福祉而努力、知足、以及侍奉上师——这些也都是神圣的修行。

Verse 35

एते यमाः स-नियमाः उभयोर् द्वादश स्मृताः । पुंसाम् उपासितास् तात यथा-कामं दुहन्ति हि ॥

这些持戒（yama）与修持（niyama）合为十二，被忆念为一对修行法门。亲爱的优陀婆，人若恭敬奉行，确能随其所求之志而得相应果报。

Verse 36

शमो मन्-निष्ठता बुद्धेर् दम इन्द्रिय-संयमः । तितिक्षा दुःख-सम्मर्षो जिह्वोपस्थ-जयो धृतिः ॥

“寂静”(śama)是令智慧安住于我；“调御”(dama)是制御诸根。忍辱(titikṣā)是耐受苦难；坚忍(dhṛti)是战胜舌与淫欲之根。

Verse 37

दण्ड-न्यासः परं दानं काम-त्यागस् तपः स्मृतम् । स्वभाव-विजयः शौर्यं सत्यं च सम-दर्शनम् ॥

放下惩罚他人的冲动，是最高的布施；舍离欲染，被称为真实的苦行。战胜自身习气才是真勇；真理则是以平等之见观一切众生。

Verse 38

अन्यच् च सुनृता वाणी कविभिः परिकीर्तिता । कर्मस्व् असङ्गमः शौचं त्यागः सन्न्यास उच्यते ॥

再者，悦耳而真实的言语为贤者所称赞。清净是在诸行中不执著；真正的出离称为舍弃占有之心与自我之私的主张。

Verse 39

धर्म इष्टं धनं नॄणां यज्ञो 'हं भगवत्तमः । दक्षिणा ज्ञान-सन्देशः प्राणायामः परं बलम् ॥

对人而言，法(dharma)是最可珍爱的财富；我——至上主——即是祭祀(yajña)本身。真正的供养(dakṣiṇā)是传授灵性智慧之讯；最高的力量是调息(prāṇāyāma)，即驾驭生命之气。

Verse 40

भगो म ऐश्वर्यो भावो लाभो मद्-भक्तिर उत्तमः । विद्यात्मनि भिदा-बाधो जुगुप्सा ह्रीर अकर्मसु ॥

我真正的富贵是神圣的主宰权；真正的所得是对我至上的奉爱。真正的知识是消除自我中“差别”的执念；真正的羞惭，是对不当之行生起厌离与惭愧。

Verse 41

श्रीर्गुणा नैरपेक्ष्याद्याः सुखं दुःख-सुखात्ययः । दुःखं काम-सुखापेक्षा पण्डितो बन्ध-मोक्ष-वित् ॥

真正的吉祥富足，是培育自立等德行、无所依赖。真正的快乐，是超越乐与苦。真正的痛苦，是贪求感官之乐并依赖快乐。真正的智者，是通达束缚与解脱之理的人。

Verse 42

मूर्खो देहाद्य-हं-बुद्धिः पन्था मन्-निगमः स्मृतः । उत्पथश् चित्त-विक्षेपः स्वर्गः सत्त्व-गुणोदयः ॥

愚者是把自我认作身体及其延伸之物的人。正道被称为我在吠陀中所宣示的教诲。邪道是心识的散乱与扰动。天界是善性（萨埵）之德的兴起与占优。

Verse 43

नरकस् तम-उन्नाहो बन्धुर् गुरुर् अहं सखे । गृहं शरीरं मानुष्यं गुणाढ्यो ह्य् आढ्य उच्यते ॥

朋友啊，地狱就是无明黑暗的膨胀。我才是你真正的至友与灵性导师。这具人身才是你真实的居所；富有善德者，方可称为真正富足。

Verse 44

दरिद्रो यस् त्व् असन्तुष्टः कृपणो यो 'जितेन्द्रियः । गुणेष्व् असक्त-धीर् ईशो गुण-सङ्गो विपर्ययः ॥

真正贫穷的是不知足者；真正吝啬的是未能制伏诸根者。真正的主宰，是智慧不执著于诸性（古那）的人；而执著于诸性，正是相反——受制与颠倒。

Verse 45

एत उद्धव ते प्रश्नाः सर्वे साधु निरूपिताः । किं वर्णितेन बहुना लक्षणं गुण-दोषयोः ॥ गुण-दोष-दृशिर्दोषो गुणस्तूभय-वर्जितः ॥

噢，乌达婆，你的一切问题都已善加阐明。何必再多言？德与过的标志在此：以“善—恶”分别观照的倾向本身就是过失；真正的善，是超越并离于二者。