Srimad Bhagavatam — Chaturtha Skandha, Shloka 55
Dhruva’s Darśana, Transformative Prayers, and the Boon of the Dhruva-loka
Pole Star
Devanagari script
चूतपल्लववास:स्रङ्मुक्तादामविलम्बिभि: । उपस्कृतं प्रतिद्वारमपां कुम्भै: सदीपकै: ॥ ५५ ॥
Transliteration
cūta-pallava-vāsaḥ-sraṅ- muktā-dāma-vilambibhiḥ upaskṛtaṁ prati-dvāram apāṁ kumbhaiḥ sadīpakaiḥ
Translation
每一道城门前都置有燃灯与盛满清水的大水罐；门口以彩色布幔、花鬘、垂串的珍珠与悬挂的芒果叶装点得庄严华美。
Synonyms
चूत-पल्लव-वासः-स्रक्-मुक्ता-दाम-विलम्बिभिःwith hanging mango-leaf cloths, garlands, and pearl-strings
चूत-पल्लव-वासः-स्रक्-मुक्ता-दाम-विलम्बिभिः:
करण (Instrument/means)
TypeAdjective
Rootचूत (प्रातिपदिक) + पल्लव (प्रातिपदिक) + वासस् (प्रातिपदिक) + स्रज्/स्रक् (प्रातिपदिक) + मुक्ता (प्रातिपदिक) + दाम (प्रातिपदिक) + विलम्बिन् (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समासः (विशेषणसमूहः): ‘चूतपल्लवैः वासांसि स्रजः मुक्तादामानि च ये विलम्बन्ति तैः’; तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
उपस्कृतम्decorated, adorned
उपस्कृतम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउप+कृ (धातु) → उपस्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकाले कर्मणि क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अत्र ‘प्रतिद्वारम्’ इत्यस्य विशेषणम्
प्रति-द्वारम्at each doorway
प्रति-द्वारम्:
अधिकरण (Locative sense: per door)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय) + द्वार (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः: ‘प्रत्येकं द्वारम्’ (at each door); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन, अव्ययवत् प्रयोगः
अपाम्of water
अपाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (अप्-शब्दः), षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
कुम्भैःwith pots
कुम्भैः:
करण (Instrument/means)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
स-दीपकैःwith lamps (attached/along with them)
स-दीपकैः:
विशेषण (Qualifier of instrument)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय) + दीपक (प्रातिपदिक)
Formउपपद-समासः: ‘दीपकैः सह’ (together with lamps); तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘कुम्भैः’ इत्यस्य विशेषणम्
FAQs
They signify auspicious welcome and purity—traditional signs of honoring sacred occasions and the arrival of a spiritually exalted person.
Śukadeva Gosvāmī narrates these details while describing the joyful, reverential reception surrounding Dhruva Mahārāja’s return.
By keeping one’s home and altar clean and sanctified—using simple, sincere arrangements (light, water, fresh leaves/flowers) to welcome the Lord and His devotees.