Mantra 10

Sukta 7

Sanskrit (Devanagari)

हिरण्यवर्णा सुभगा हिरण्यकशिपुर्मही। तस्यै हिरण्यद्रापयेऽरात्या अकरं नमः

IAST Transliteration

hiraṇyávarṇā subhágā hiraṇyakáśipur mahī́ | tásyai hiraṇyadrā́paye 'rā́tyā akáraṃ námaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Golden of hue, auspicious, on golden seat enthroned, the mighty—unto that golden-cloaked Arāti have I made obeisance.

Translation

她金色光辉，吉祥有福，坐于金座之上，威力广大；向那披金衣的阿罗蒂（Arāti）我致以敬拜。

Word by Word

• हिरण्यवर्णा: golden-coloured
• हिरण्यवर्णा: Kartā (स्तुत्य-देवता/विषयः) / विशेष्य-विशेषणभावे विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: हिरण्य-वर्ण (प्रातिपदिक) < वर्ण (वृञ् ‘वरणे/वर्णने’)

• सुभगा: fortunate, auspicious
• सुभगा: Kartā (स्तुत्य-देवता/विषयः) / विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: सु-भग (प्रातिपदिक) < भग (भज् ‘सेवायाम्/विभागे’)

• हिरण्यकशिपुः: (she) of golden cushion/seat (epithet)
• हिरण्यकशिपुः: Kartā (स्तुत्य-देवता/विषयः) / नाम-विशेषणम्
• Type: Noun (compound epithet)
• Root: हिरण्य-कशिपु (प्रातिपदिक) < कशिपु (नाम)

• मही: great, mighty
• मही: Kartā (स्तुत्य-देवता/विषयः) / विशेषणम्
• Type: Adjective/Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक) < मह्/महि ‘महत्त्वे’ (विशेषण-नाम)

• तस्यै: to her
• तस्यै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हिरण्यद्रापये: to the golden ‘drāpayā’ (epithet; lit. ‘golden drāpayā/one connected with drāpayā’)
• हिरण्यद्रापये: Sampradāna (तस्यै इत्यस्य विशेषण/अपपद-सम्बन्धः)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: हिरण्य-द्रापय (प्रातिपदिक; द्रापय- ‘द्रापयति’ इत्यस्य नामरूप/विशेषणरूप, अर्थे ‘द्रापयित्री/द्रापय-सम्बद्धा’)

• अरात्याः: hostilities, harmful powers/enmities
• अरात्याः: Kartā (अकरम् इत्यस्य कर्तृभावे—‘अरात्यः’ = शत्रुत्व/दुष्टशक्तयः) अथवा कर्म-सम्बन्धे पाठभेदानुसारम्
• Type: Noun
• Root: अराति (प्रातिपदिक)

• अकरम्: I made / I performed
• अकरम्: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) ‘करणे’

• नमः: obeisance, salutation
• नमः: Karma (अकरम्—‘नमः अकरम्’ = ‘प्रणामं अकरम्’) / भावकर्म
• Type: Noun (indeclinable-like usage)
• Root: नमस् (प्रातिपदिक) < नम् (धातु) ‘नतौ/प्रणामे’

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (needs Anukramaṇī confirmation).

Devata: Arāti (with golden epithets).

Chandas: Anuṣṭubh (probable; confirm by metrical scan).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"Recognition of formidable hostility → calm reverence → pacified steadiness.","listener_experience":"Clear-eyed composure; reduced urge to retaliate; sense of being protected from social poison.","intensity":6}