Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

उपसंहारः, वैष्णवपुराण-प्रशंसा, फलश्रुति, परम्परा-प्रवहः (पाठ-श्रवण-फलम्)

यक्षरक्षोरगैः सिद्धैर् दैत्यगन्धर्वदानवैः अप्सरोभिस् तथा तारानक्षत्रैः सकलैर् ग्रहैः

yakṣarakṣoragaiḥ siddhair daityagandharvadānavaiḥ apsarobhis tathā tārānakṣatraiḥ sakalair grahaiḥ

Cùng với Yakṣa, Rākṣasa và Nāga; cùng các Siddha; cùng Daitya, Gandharva và Dānava; cùng các Apsaras—lại với mọi vì sao, chòm sao và toàn thể các hành tinh (làm đầy cõi vũ trụ).

यक्षरक्षोरगैःby Yakṣas, Rākṣasas, and serpents
यक्षरक्षोरगैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयक्ष + रक्षस् + उरग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः
सिद्धैःby the Siddhas
सिद्धैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
दैत्यगन्धर्वदानवैःby Daityas, Gandharvas, and Dānavas
दैत्यगन्धर्वदानवैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदैत्य + गन्धर्व + दानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः
अप्सरोभिःby the Apsarases
अप्सरोभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
तथाand also
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अनुक्रमार्थक (also/likewise)
तारानक्षत्रैःby stars and constellations
तारानक्षत्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतारा + नक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः
सकलैःall, entire
सकलैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण (ग्रहैः इति विशेष्य)
ग्रहैःby the planets
ग्रहैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

Y
Yakṣas
R
Rākṣasas
N
Nāgas (Uraga)
S
Siddhas
D
Daityas
G
Gandharvas
D
Dānavas
A
Apsarases
T
Tārās (stars)
N
Nakṣatras (constellations)
G
Grahās (planets)

FAQs

The verse presents the cosmos as a single ordered domain where celestial beings and astral bodies coexist as parts of one divinely regulated system.

By enumerating both sentient classes (Siddhas, Apsarases, Nāgas, etc.) and cosmic markers (stars, nakṣatras, planets), Parāśara frames creation as structured and inhabited, not random.

Even when Vishnu is not named in the line, the cosmological catalog functions within the Purana’s core premise: the universe and its hierarchies persist under the supreme sustaining principle identified with Vishnu.