Shloka 84

आत्यन्तिक-लयहेतुः: तापत्रय-विवेचनम् तथा ‘भगवान्/वासुदेव’ शब्दार्थः

Threefold Suffering and the Path to Final Liberation; Meaning of Bhagavān and Vāsudeva

Devanagari script

समस्तकल्याणगुणात्मको हि स्वशक्तिलेशावृतभूतसर्गः इच्छागृहीताभिमतोरुदेहः संसाधिताशेषजगद्धितो ऽसौ

Transliteration

samastakalyāṇaguṇātmako hi svaśaktileśāvṛtabhūtasargaḥ icchāgṛhītābhimatorudehaḥ saṃsādhitāśeṣajagaddhito 'sau

Translation

Ngài thật là hiện thân của mọi đức tính cát tường. Chỉ bằng một phần cực nhỏ quyền năng của chính Ngài, toàn thể dòng sinh thành của muôn loài được che phủ và vận hành. Chỉ do ý chí, Ngài nhận lấy thân tướng rộng lớn theo điều ưa chọn, và hoàn thành trọn vẹn lợi ích cho toàn vũ trụ.

Word by Word

• समस्तकल्याणगुणात्मकः: possessed of all auspicious qualities
• समस्तकल्याणगुणात्मकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: समस्तकल्याणगुणात्मक (प्रातिपदिक; समस्त + कल्याण + गुण + आत्मक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्मिन् समस्ताः कल्याणगुणाः सन्ति सः)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis/indeed)

• स्वशक्तिलेशावृतभूतसर्गः: whose creation of beings is veiled by a fraction of his own power
• स्वशक्तिलेशावृतभूतसर्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्वशक्तिलेशावृतभूतसर्ग (प्रातिपदिक; स्व + शक्ति + लेश + आवृत + भूत + सर्ग)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य भूतसर्गः स्वशक्तेः लेशेन आवृतः)

• इच्छागृहीताभिमतोरुदेहः: whose vast body is assumed by will, as desired
• इच्छागृहीताभिमतोरुदेहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: इच्छागृहीताभिमतोरुदेह (प्रातिपदिक; इच्छा + गृहीत + अभिमत + उरु + देह)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य देहः इच्छया गृहीतः, अभिमतः, उरुः)

• संसाधिताशेषजगद्धितः: who has accomplished the welfare of the entire world
• संसाधिताशेषजगद्धितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: संसाधिताशेषजगद्धित (प्रातिपदिक; सम् + साधित + अशेष + जगत् + हित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (येन अशेषस्य जगतः हितं संसाधितम्)

• असौ: that one (he)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

What is the significance of describing Vishnu as “samasta-kalyāṇa-guṇātmaka” in the Vishnu Purana?

It presents Vishnu as the Supreme Reality characterized by limitless auspicious attributes, grounding devotion and theology in a personal, attribute-full Brahman who actively governs the cosmos.

How does Sage Parāśara explain creation through “a fraction of His power” in this verse?

Parāśara emphasizes divine sovereignty: the universe arises and operates under only a minute portion of Vishnu’s Shakti, implying that cosmic manifestation is dependent and subordinate to the Supreme.

What is the theological importance of Vishnu “assuming a vast, desired form by will” here?

It conveys that divine embodiment is intentional and purposeful—Vishnu takes forms by will to accomplish universal welfare, aligning with avatāra doctrine and a theistic, providential view of cosmic order.