Shloka 17

देवकी-विवाहः, आकाशवाणी, भूरभारावतरण-याचना, क्षीराब्धि-स्तुति, केशावतार-नियोजनम्

Devanagari script

आदित्या मरुतः साध्या रुद्रा वस्वश्विवह्नयः पितरो ये च लोकानां स्रष्टारो ऽत्रिपुरोगमाः

Transliteration

ādityā marutaḥ sādhyā rudrā vasvaśvivahnayaḥ pitaro ye ca lokānāṃ sraṣṭāro 'tripurogamāḥ

Translation

Các Āditya, Marut, Sādhya, Rudra, Vasu, Aśvin và các Ngọn Lửa thiêng; cùng các Pitṛ—những bậc tạo dựng và nâng đỡ các thế giới, do Atri dẫn đầu—được thỉnh mời và tưởng niệm theo trật tự vũ trụ tại đây.

Word by Word

• आदित्याः: the Ādityas
• आदित्याः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन (मरुतः/मरुतः)

• साध्याः: the Sādhyas
• साध्याः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: साध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• रुद्राः: the Rudras
• रुद्राः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• वसवः: the Vasus
• वसवः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• अश्विनौ: the Aśvins (two)
• अश्विनौ: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन

• वह्नयः: the fires (Agni forms)
• वह्नयः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• वसवश्विवह्नयः: the Vasus, Aśvins, and fires
• वसवश्विवह्नयः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक) + अश्विन् (प्रातिपदिक) + वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: इतरेतर-द्वन्द्वः; प्रथमा (1), बहुवचन (समाहारः/समुदायः)

• पितरः: the Pitṛs (ancestors)
• पितरः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• ये: who
• ये: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सम्बन्धबोधक-यः-तद् (relative pronoun)

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• लोकानाम्: of the worlds
• लोकानाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

• स्रष्टारः: creators
• स्रष्टारः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: सृज् (धातु) + तृ (कृदन्त)
• Form: कर्तरि-तृन् (agent noun) ‘स्रष्टृ’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• अत्रि: Atri
• अत्रि: समासाङ्ग (Compound member)
• Type: Noun
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-आधार (समासाङ्ग); ऋषिनाम

• पुरोगमाः: having in front; led by
• पुरोगमाः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक) + गम् (धातु) + ण्वुल्/अ (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘गम’)
• Form: ‘पुरोगम’ = अग्रे गच्छति इति; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण

• अत्रिपुरोगमाः: with Atri as their leader
• अत्रिपुरोगमाः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक) + पुरोगम (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहिः (येषां पुरोगमः अत्रिः ते); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

Speaker

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

Characters & Entities

• Adityas
• Maruts
• Sadhyas
• Rudras
• Ashvins
• Agni (Fires)
• Atri

FAQs

What is the significance of listing the Ādityas, Maruts, Rudras, and other divine classes in the Vishnu Purana?

This verse situates the narrative within a structured cosmic polity—multiple divine orders function as administrators of creation, ultimately operating under the supreme sovereignty of Vishnu.

How does Sage Parāśara explain the role of progenitors (sraṣṭāraḥ) in this context?

Parāśara presents certain sages and ancestral powers—here led by Atri—as world-progenitors, emphasizing that creation proceeds through ordained lineages and delegated cosmic functions.

What is the theological importance of Lord Vishnu in this context?

Even when many deities and progenitors are named, the Purana’s framework treats them as instruments within a higher unity—Vishnu as the supreme ground of order, protection, and cosmic continuity.