Shloka 30

गृहस्थस्य सदाचारः: शौच, तर্পण, वैश्वदेव, अतिथिधर्म, भोजन-विधि, संध्योपासन, ऋतु-धर्मः

Devanagari script

मातामहाय तत्पित्रे तत्पित्रे च समाहितः दद्यात् पैत्रेण तीर्थेन काम्यं चान्यच् छृणुष्व मे

Transliteration

mātāmahāya tatpitre tatpitre ca samāhitaḥ dadyāt paitreṇa tīrthena kāmyaṃ cānyac chṛṇuṣva me

Translation

Với tâm chuyên nhất, hãy dâng lễ cho ông ngoại, cho cha của ông ấy, và cho cha của cha ông ấy nữa, theo phương thức tīrtha dành cho Pitṛ; và nay hãy nghe ta nói về những nghi lễ khác nhằm đạt các quả báo mong cầu.

Word by Word

• मातामहाय: to the maternal grandfather
• मातामहाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: मातामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• तत्-पित्रे: to his father
• तत्-पित्रे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तस्य पित्रे)

• तत्-पित्रे: to his father (again/next)
• तत्-पित्रे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः

• च: and
• च: Avyaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• समाहितः: composed, attentive
• समाहितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु) → समाहित (कृदन्त/क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दद्यात्: should give/offer
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पैत्रेण: with the ancestral (paternal)
• पैत्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: पैत्र (प्रातिपदिक; पितृ-सम्बन्धि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (तीर्थ-विशेषण), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• तीर्थेन: by/with the tīrtha (sacred water)
• तीर्थेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• काम्यम्: a desired (optional) offering/rite
• काम्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Avyaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• अन्यत्: another (thing/rite)
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• शृणुष्व: listen
• शृणुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• मे: of me / my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive) / चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; अत्र—षष्ठी ("of me" = my words)

Speaker

Sage Parāśara (in instruction to Maitreya)

Characters & Entities

• Pitṛs (ancestors/manes)
• Maternal grandfather (mātāmaha)

FAQs

What is the significance of offering to the maternal grandfather in the Vishnu Purana?

This verse explicitly includes the maternal line (mātāmaha and his forefathers) in śrāddha offerings, showing that ancestral duty extends beyond the paternal line and sustains dharmic continuity.

How does Sage Parāśara explain the role of intention (samāhitaḥ) in ancestral rites?

By stressing samāhitaḥ (a composed, focused mind), Parāśara indicates that inner attentiveness is integral to ritual efficacy and dharma, not merely the external act of offering.

What is the theological importance of Lord Vishnu in this context?

In the Vishnu Purana’s dharma framework, properly ordered rites—such as śrāddha—support cosmic stability ultimately grounded in Vishnu’s sovereignty as the sustainer of order, even when Vishnu is not named in the verse.