Shloka 31

मन्वन्तर-क्रमः (अतीत-सप्तमन्वन्तराः) तथा मन्वन्तरावताराः

Devanagari script

आदित्यवसुरुद्राद्या देवाश् चात्र महामुने पुरंदरस् तथैवात्र मैत्रेय त्रिदशेश्वरः

Transliteration

ādityavasurudrādyā devāś cātra mahāmune puraṃdaras tathaivātra maitreya tridaśeśvaraḥ

Translation

Hỡi đại hiền giả, tại đây có các thần: Āditya, Vasu, Rudra và những vị khác; và cũng tại đây, hỡi Maitreya, Purandara là chúa tể của chư thiên.

Word by Word

• आदित्यवसुरुद्राद्याः: the Ādityas, Vasus, Rudras and others
• आदित्यवसुरुद्राद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आदित्य + वसु + रुद्र + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (समाहार/इतरेतर), ‘आदित्य-वसु-रुद्र-आदयः’ = ‘आदित्यादयः’

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• महामुने: O great sage
• महामुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महामुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महान् मुनिः)

• पुरंदरः: Purandara (Indra)
• पुरंदरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरंदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘thus/so’)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (particle of emphasis)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• मैत्रेय: O Maitreya
• मैत्रेय: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मैत्रेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• त्रिदशेश्वरः: the lord of the thirty (gods)
• त्रिदशेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिदशानाम् ईश्वरः)

Speaker

Sage Parāśara

Characters & Entities

• Maitreya
• Adityas
• Vasus
• Purandara (Indra)
• Tridasha (the thirty gods)

FAQs

What is the significance of the Ādityas, Vasus, and Rudras in the Vishnu Purana?

They represent major classes of gods who function as cosmic administrators within a Manvantara, indicating how the universe is governed through ordered divine groupings.

How does Sage Parāśara explain Indra’s role in this context?

Parāśara identifies Purandara (Indra) as the tridaśeśvara—chief of the gods—showing that specific cosmic offices (like Indra-ship) are defined within a given Manvantara.

The theological importance of Lord Vishnu in this context?

Even when the verse names other deities and Indra’s sovereignty, the Vishnu Purana frames such ranks as part of the larger cosmic order ultimately sustained and governed by Vishnu as Supreme Reality.