Shloka 52

सर्गभेदाः — अविद्या, स्रोतोभेदाः, नव सर्गाः, देवासुरादिसृष्टिः, वेद-यज्ञप्रादुर्भावः

Devanagari script

श्वापदो द्विखुरो हस्ती वानरः पक्षिपञ्चमाः औदकाः पशवः षष्ठाः सप्तमास् तु सरीसृपाः

Transliteration

śvāpado dvikhuro hastī vānaraḥ pakṣipañcamāḥ audakāḥ paśavaḥ ṣaṣṭhāḥ saptamās tu sarīsṛpāḥ

Translation

Trong các loài hữu thân: loài ăn thịt là một bậc; loài móng chẻ là một bậc khác; loài voi là một bậc; loài khỉ lại một bậc. Chim được kể là bậc thứ năm; loài thủy sinh là bậc thứ sáu; và loài bò trườn được tuyên là bậc thứ bảy—như vậy trật tự tạo hóa của Đấng Tối Thượng hiển lộ muôn hình.

Word by Word

• श्वापदः: beast of prey
• श्वापदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्वापद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• द्विखुरः: two-hoofed animal
• द्विखुरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + खुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (two-hoofed)

• हस्ती: elephant
• हस्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हस्तिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वानरः: monkey
• वानरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पक्षिपञ्चमाः: (those) with birds as the fifth (class)
• पक्षिपञ्चमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पक्षि + पञ्चम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (पक्षिणः पञ्चमाः = birds as the fifth class)

• औदकाः: aquatic
• औदकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: औदक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• पशवः: animals
• पशवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• षष्ठाः: sixth
• षष्ठाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: षष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal)

• सप्तमाः: seventh
• सप्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्रमवाचक-विशेषण

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (particle: but/indeed)

• सरीसृपाः: reptiles/creeping creatures
• सरीसृपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरीसृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

FAQs

What is the significance of listing animal classes in the Vishnu Purana?

It presents creation as an ordered, intelligible cosmos—diverse life-forms arranged in classes, reflecting the Lord’s governance rather than random emergence.

How does Sage Parāśara explain the structure of creation in this passage?

Parāśara enumerates distinct groups of beings (predators, hoofed animals, elephants, monkeys, birds, aquatic life, and reptiles), showing a systematic unfolding of life within the created world.

What is the theological importance of Lord Vishnu in this context?

Even when Vishnu is not named in the verse, the Purana’s frame treats such ordered classifications as expressions of Vishnu’s supreme sovereignty—creation’s diversity exists within His sustaining cosmic law.