Shloka 26

कालनिर्णयः (युग-मन्वन्तर-कल्पप्रमाणम्) — Measures of Time and Cosmic Cycles

Devanagari script

एवं तु ब्रह्मणो वर्षम् एवं वर्षशतं च यत् शतं हि तस्य वर्षाणां परमायुर् महात्मनः

Transliteration

evaṃ tu brahmaṇo varṣam evaṃ varṣaśataṃ ca yat śataṃ hi tasya varṣāṇāṃ paramāyur mahātmanaḥ

Translation

Như vậy được định nghĩa ‘một năm’ của Brahmā; và cũng như thế, người ta hiểu về trăm năm của Ngài. Một trăm năm như vậy được tuyên là thọ mạng tối thượng của bậc Đại Tâm Brahmā.

Word by Word

• एवम्: thus, in this manner
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: ‘thus/in this manner’)

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात/समुच्चय-व्यतिरेकसूचक (particle: ‘but/indeed’)

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन (singular) — ‘of Brahmā/Brahman’

• वर्षम्: a year
• वर्षम्: Kāla-adhikaraṇa (Time-extent/काल)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — here as measure/extent (accusative of duration)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• वर्षशतम्: a hundred years
• वर्षशतम्: Kāla-adhikaraṇa (Time-extent/काल)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (determinative: ‘a hundred of years’ = ‘hundred years’)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordinator/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction ‘and’)

• यत्: which, that
• यत्: Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun ‘which/that’)

• शतम्: a hundred
• शतम्: Pramāṇa (Measure/प्रमाण)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक (numeral)

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/explanatory particle ‘for/indeed’)

• तस्य: of him, of that
• तस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन (genitive singular ‘of him/of that’)

• वर्षाणाम्: of years
• वर्षाणाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी, बहुवचन (genitive plural ‘of years’)

• परमायुः: the supreme lifespan
• परमायुः: Karta/Viṣaya (Subject complement/कर्ता-विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (descriptive: ‘supreme lifespan’)

• महात्मनः: of the great-souled (Brahmā)
• महात्मनः: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मह (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; कर्मधारय (descriptive: ‘great-souled’)

Speaker

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

Characters & Entities

• Brahmā
• Viṣṇu

FAQs

What is the significance of Brahmā’s 100-year lifespan in the Vishnu Purana?

It provides a cosmic scale for creation and dissolution, framing kalpas and manvantaras within Brahmā’s full lifespan.

How does Sage Parāśara explain cosmic time in this chapter?

He defines progressively larger units—culminating in Brahmā’s year and century—so the listener can understand how universal cycles are measured.

What is the theological importance of Lord Viṣṇu in this context?

Even while describing Brahmā’s lifespan, the Purana presents the cosmos as functioning under Viṣṇu’s supreme governance, with Brahmā’s time being part of that higher order.