Shloka 63

प्रह्लादस्य अव्यभिचारिणी भक्ति, मायाविनाशः, तथा विष्णोः विश्वरूप-स्तुतिः

Devanagari script

स चितः पर्वतैर् अन्तः समुद्रस्य महामतिः तुष्टावाह्निकवेलायाम् एकाग्रमतिर् अच्युतम्

Transliteration

sa citaḥ parvatair antaḥ samudrasya mahāmatiḥ tuṣṭāvāhnikavelāyām ekāgramatir acyutam

Translation

Và bậc đại tâm ấy dựng một giàn hỏa (chita) trong lòng biển, chất quanh bằng núi non; đến giờ hành lễ hằng ngày, với tâm nhất điểm, ông dâng lời tán thán Acyuta—Đấng Bất Thoái, Chúa Tể không hề suy chuyển.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन = Masculine, Nominative singular (pronoun)

• चितः: piled up
• चितः: Karta (Predicate adjective to subject)
• Type: Adjective
• Root: चित (प्रातिपदिक; √चि)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन = PPP, Masculine, Nominative singular; 'piled/constructed'

• पर्वतैः: with mountains
• पर्वतैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन = Masculine, Instrumental plural

• अन्तः: within
• अन्तः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तः (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (देशवाचक) = indeclinable adverb 'inside/within'

• समुद्रस्य: of the ocean
• समुद्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन = Masculine, Genitive singular

• महामतिः: the great-minded one
• महामतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महामति (प्रातिपदिक: महा+मति)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन = Masculine, Nominative singular; समासः: कर्मधारय (महान् मति: 'great-minded')

• तुष्टाव: praised
• तुष्टाव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्तु (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन = Perfect, 3rd person singular; परस्मैपदम्

• आह्निकवेलायाम्: at the time of the daily rite
• आह्निकवेलायाम्: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आह्निकवेला (प्रातिपदिक: आह्निक+वेला)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन = Feminine, Locative singular; समासः: तत्पुरुष (आह्निकस्य वेला = time of daily rite)

• एकाग्रमतिḥ: with one-pointed mind
• एकाग्रमतिḥ: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाग्रमति (प्रातिपदिक: एक+अग्र+मति)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन = Masculine, Nominative singular; समासः: तत्पुरुष (एकाग्रा मति: 'one-pointed mind')

• अच्युतम्: Acyuta (Vishnu)
• अच्युतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अच्युत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन = Masculine, Accusative singular

Speaker

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

Characters & Entities

• Acyuta (Vishnu)
• Ocean (Samudra)
• Mountains (Parvata)

FAQs

What is the significance of ekāgratā (one-pointedness) in this Vishnu Purana verse?

The verse highlights that true praise of Vishnu (Acyuta) is offered with an undistracted, concentrated mind, making devotion inwardly complete even amid dramatic outer circumstances.

How does Sage Parāśara frame ritual practice (āhnika) in relation to devotion here?

Parāśara presents the daily rite as a sanctified time for focused remembrance and praise of Vishnu, showing ritual and bhakti functioning together rather than separately.

What is the theological importance of calling Vishnu “Acyuta” in this context?

“Acyuta” underscores Vishnu’s unfailing, unchanging supremacy—an assurance that the ultimate refuge and ruler of order remains steady, worthy of single-minded worship.