Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

ध्रुवस्य निर्वेदः — मन्त्रोपदेशः (ॐ नमो वासुदेवाय) तथा विष्ण्वाराधनविधिः

आराध्यः कथितो देवो भवद्भिः प्रणतस्य मे मया तत्परितोषाय यज् जप्तव्यं तद् उच्यताम्

ārādhyaḥ kathito devo bhavadbhiḥ praṇatasya me mayā tatparitoṣāya yaj japtavyaṃ tad ucyatām

Các ngài đã chỉ cho con—kẻ cúi đầu đảnh lễ—vị Thần linh thật đáng được thờ phụng. Nay để con làm Ngài hoan hỷ và thỏa lòng, xin hãy nói cho con biết thần chú thiêng nào cần được trì tụng.

आराध्यःworthy to be worshipped
आराध्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआराध् (धातु √आराध्)
Formकृदन्तः—ण्यत्/यत् (gerundive; ‘to be worshipped’), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (देवः)
कथितःhas been described
कथितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकथ् (धातु √कथ्)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (देवः)
देवःthe god
देवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), एकवचनम्
भवद्भिःby you (all)
भवद्भिः:
Karana (करण/Agent-instrument in passive)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया (3rd), बहुवचनम्; आदरार्थे (honorific ‘you all’)
प्रणतस्यof me who am bowed down
प्रणतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootप्रणत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (6th), एकवचनम्; विशेषणम् (मे)
मेof me / my
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th) एकवचनम् (enclitic)
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd), एकवचनम्
तत्परितोषायfor his satisfaction
तत्परितोषाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative purpose)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + परितोष (प्रातिपदिक)
Formसमासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (tasya paritoṣaḥ), चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचनम्; प्रयोजनम् (purpose)
यत्what
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; यत्...तत् (correlative)
जप्तव्यम्to be recited (as japa)
जप्तव्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootजप् (धातु √जप्)
Formकृदन्तः—तव्यत् (gerundive; ‘to be recited’), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; कर्म-भावः (thing to be done)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; अन्वयः—यत्...तत्
उच्यताम्let it be told
उच्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु √वच्)
Formलोट्-लकारः (Imperative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्, आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (passive sense: ‘let it be said’)

Maitreya (the disciple), addressing Sage Parāśara

D
Deva (the worship-worthy Lord—implicitly Vishnu)

FAQs

This verse frames japa as a direct method for “tat-paritoṣa”—the satisfaction of the worship-worthy Lord—showing devotion expressed through repeated sacred recitation.

Maitreya first accepts the identification of the true object of worship, then requests the practical means—what should be recited—reflecting the Purana’s pattern of theology leading into sādhanā (practice).

The verse assumes a single supreme focus of worship (implicitly Vishnu) and treats pleasing Him as the aim of practice, aligning devotion and mantra with the sovereignty of the Supreme Reality.