Vamana Purana — Nara-Narayana's Tapas, Shloka 78

Nara-Narayana’s Tapas, Indra’s Temptation, and the Burning of Kama: The Origin of Ananga and the Shiva-Linga Episode

Devanagari script

हरिब्रह्माणावूचतुः नमो ऽस्तु ते शूलपाणे नमो ऽस्तु वृषभध्वज जीमूतवाहन कवे शर्व त्र्यम्बक शङ्कर

Transliteration

haribrahmāṇāvūcatuḥ namo 'stu te śūlapāṇe namo 'stu vṛṣabhadhvaja jīmūtavāhana kave śarva tryambaka śaṅkara

Translation

Hari và Brahmā thưa rằng: “Kính lễ Ngài, hỡi Đấng cầm đinh ba; kính lễ Ngài, hỡi Đấng có cờ hiệu là bò. Hỡi Đấng cưỡi mây, hỡi bậc hiền thi; hỡi Śarva, hỡi Tryambaka, hỡi Śaṅkara!”

Word by Word

• हरि-ब्रह्माणौ: Hari and Brahmā
• हरि-ब्रह्माणौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक) + ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व (Viṣṇu and Brahmā)

• ऊचतुः: they said
• ऊचतुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय (indeclinable interjection); नमस्कारार्थ

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचन; सर्वनाम; सम्बन्ध (to you/your)

• शूल-पाणे: O trident-handed one
• शूल-पाणे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शूल (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुव्रीहिः—'यस्यान्ते शूलं पाणौ अस्ति'

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; नमस्कारार्थ

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• वृषभ-ध्वज: O bull-bannered one
• वृषभ-ध्वज: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुव्रीहिः—'यस्यान्ते वृषभः ध्वजः'

• जीमूत-वाहन: O cloud-vehicled one
• जीमूत-वाहन: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जीमूत (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुव्रीहिः—'यस्यान्ते जीमूतं वाहनम्'

• कवे: O sage/poet
• कवे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• शर्व: O Śarva
• शर्व: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• त्र्यम्बक: O three-eyed one
• त्र्यम्बक: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + अम्बक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; द्विगु—'त्रीणि अम्बकानि यस्य'

• शङ्कर: O Śaṅkara
• शङ्कर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speakers

• Hari (Vishnu) and Brahmā (joint hymn)

Primary Deities

• Shiva
• Vishnu
• Brahma

Key Themes

• Shaivism
• Vaishnavism
• Bhakti
• Nama-stuti
• Sectarian Harmony

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The practice of nāma-smaraṇa (invoking divine names) is presented as a direct devotional technology: praise is not mere ornament, but alignment of speech and mind with the auspicious (śaṅkara) principle.

How does this fit the Pancalakshana?

This is a stuti embedded in narrative; within Pancalakṣaṇa categories it is ancillary (not one of the five), typically appended to cosmological/lineage narratives to articulate siddhānta—here, the harmony of deities and the legitimacy of Śiva-worship.

What is the symbolic significance?

The epithets map Śiva’s iconography (trident, bull-banner, three eyes) to cosmic functions (power, dharma-support, omniscience). That Vishnu and Brahmā voice them underscores a Purāṇic theology where divine forms are mutually affirming rather than mutually exclusive.