Shloka 56
Jabali Bound by the Monkey — Jabali Bound by the Monkey: Nandayanti’s Ordeal and the Yamuna–Hiranyavati Sacred Corridor
Devanagari script
ततो ददर्श देवाभां स्थितां देववतीं शुभाम् संशुष्कास्यां चलन्नेत्रां परिम्लानामिवाब्जिनीम्
Transliteration
tato dadarśa devābhāṃ sthitāṃ devavatīṃ śubhām saṃśuṣkāsyāṃ calannetrāṃ parimlānāmivābjinīm
Translation
Bấy giờ, ông thấy một người nữ rực sáng, dung mạo như thần linh, cát tường, đứng tại đó—miệng khô, mắt dao động—như đóa sen đã héo tàn.
Word by Word
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable); तस्मात्/ततः = ‘then, thereafter’ (adverb)
dadarśasaw
dadarśa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपद
devābhāmdivine-radiant (one)
devābhām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdeva + ābhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास: देवस्य आभा यस्याः/देव-आभा = ‘divine-lustrous’
sthitāmstanding
sthitām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle, PPP); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘standing/placed’
devavatīmgoddess-like
devavatīm:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdevavatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; -वत्/वती-प्रत्यय (possessive) = ‘having divinity/like a goddess’
śubhāmbeautiful
śubhām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘auspicious/beautiful’
saṃśuṣkāsyāmwith a parched mouth/face
saṃśuṣkāsyām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsaṃ-śuṣka + āsya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि: सं-शुष्कम् आस्यं यस्याः = ‘whose mouth/face is completely dried’
calat-netrāmwith restless eyes
calat-netrām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootcalat (कृदन्त) + netra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि: चलन्ति नेत्रे यस्याः = ‘whose eyes are moving/restless’
parimlānāmwithered
parimlānām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpari-mlāna (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formक्त/क्तवत्-भावार्थ (PPP sense ‘withered’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘completely faded/withered’
ivaas if/like
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
abjinīma lotus-plant
abjinīm:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootabjinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘lotus-plant/lotus-creeper’ (abja = lotus)
Speakers
Narrator voice (third-person epic narration; specific interlocutors not named in the given excerpt)
Primary Deities
VishnuShiva
Key ThemesDistress as a narrative signalPoetic simile (lotus imagery)Recognition of divine radiance despite suffering
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "karuna", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }