Home›Vamana Purana›Adh. 18›Shloka 61
←Previous Verse
Next Verse→

Vamana Purana — Akhanda Ekadashi Vrata, Shloka 61

Akhaṇḍa-Ekādaśī Vrata and the Vaiṣṇava Protective Hymn; Prelude to the Kātyāyanī–Mahiṣāsura Narrative

Devanagari script

एतामृतुमतीं जातां महिषो ऽन्यो ददर्श ह सा चाभ्यगाद् दितिवरं रक्षन्ती शीलमात्मनः

Transliteration

etāmṛtumatīṃ jātāṃ mahiṣo 'nyo dadarśa ha sā cābhyagād ditivaraṃ rakṣantī śīlamātmanaḥ

Translation

Một con trâu khác nhìn thấy nàng khi nàng đang trong kỳ ṛtumatī (động dục). Trong khi bảo vệ sự trinh tiết của mình, nàng đã đến gần người con ưu tú nhất của Diti.

Word by Word
एताम्this (her)
एताम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
ऋतुमतीम्in her season
ऋतुमतीम्:
विशेषण (to Karma)
TypeAdjective
Rootऋतुमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; विशेषण एताम् प्रति; अर्थः ‘in season/menstruating’
जाताम्having become/born
जाताम्:
विशेषण (to Karma)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; एताम् प्रति विशेषण; अर्थः ‘born/come to be’
महिषःthe buffalo (demon)
महिषः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन
अन्यःanother
अन्यः:
विशेषण (to Karta)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन; विशेषण महिषः प्रति (another)
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
हindeed/it is said
ह:
सम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), निपात (particle), कथन-प्रत्यय/अनुस्मारक
साshe
सा:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
अभ्यगात्approached/went to
अभ्यगात्:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: अभि
दितिवरम्the best of the Diti-born (a Daitya)
दितिवरम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootदिति + वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: दितेः वरः (best of Diti’s race/Daitya); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
रक्षन्तीprotecting
रक्षन्ती:
कर्ता-विशेषण (agentive qualifier)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन; सा इति कर्तरि विशेषण
शीलम्conduct/virtue
शीलम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootशील (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
आत्मनःof herself
आत्मनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
Speakers
Narratorial layer not explicit in the excerpt (often framed as Pulastya → Nārada in the Vāmana Purāṇabut not confirmable from these verses alone).
Key Themes
Daitya–nonhuman conflictProtection of chastity (śīla)Violence and karmic consequence
Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "bhayanaka", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

The verse foregrounds śīla (personal virtue/chastity) as something actively guarded; it implies moral agency even under threat, and sets up the narrative consequence for those who violate dharma.

Vamśānucarita / carita (narrative of beings and events), rather than cosmogenesis; it is an episode-like account illustrating dharmic norms through story.

ṛtumatī can symbolize vulnerability (a liminal bodily/social state). The insistence on guarding śīla frames virtue as a protective power that later draws supernatural refuge (Yakṣa protection).

←Previous Verse
Next Verse→