Vamana Purana — Chanda & Munda Discover Katyayani, Shloka 15

Chanda and Munda Discover Katyayani; Mahishasura’s Proposal and the Vishnu-Panjara Protection

Devanagari script

एवंस्वरूपा दनुनाथ कन्या महोग्रशस्त्राणि च धारयन्ती दृष्ट्वा यथेष्टं न च विद्म का सा सुताथवा कस्यचिदेव बाला

Transliteration

evaṃsvarūpā danunātha kanyā mahograśastrāṇi ca dhārayantī dṛṣṭvā yatheṣṭaṃ na ca vidma kā sā sutāthavā kasyacideva bālā

Translation

Hỡi chúa tể dòng Danu (Danava), thấy thiếu nữ có hình tướng như vậy, lại mang những vũ khí cực kỳ đáng sợ, chúng ta không biết nàng là ai—thật sự là con gái của ai, hay là thiếu nữ thuộc về vị nào.

Word by Word

• एवंस्वरूपा: of such a form
• एवंस्वरूपा: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एवं-स्वरूप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/एकवचन; विशेषण (Nominative Singular; adjective)

• दनुनाथ: O lord of the Danu(s)
• दनुनाथ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दनु-नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/एकवचन (Vocative Singular)

• कन्या: maiden/girl
• कन्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/एकवचन (Nominative Singular)

• महोग्रशस्त्राणि: very fierce weapons
• महोग्रशस्त्राणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा-उग्र-शस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/बहुवचन (Accusative Plural)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• धारयन्ती: bearing/holding
• धारयन्ती: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund)

• यथेष्टम्: as desired/at will
• यथेष्टम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा-इष्ट (प्रातिपदिक/अव्ययभाव)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध (negation particle)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• विद्म: we know
• विद्म: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (1st person plural)

• का: who?
• का: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/एकवचन (Nominative Singular)

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/एकवचन (Nominative Singular)

• सुता: daughter
• सुता: Pratyaya/Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: सुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/एकवचन (Nominative Singular)

• अथवा: or
• अथवा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथवा (अव्यय)
• Form: विकल्प (disjunctive particle)

• कस्यचित्: of someone
• कस्यचित्: Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी/एकवचन (Genitive Singular), अनिश्चित (indefinite)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण (emphasis)

• बाला: a young girl
• बाला: Pratyaya/Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: बाला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/एकवचन (Nominative Singular)

Speakers

• Narrative speaker not specified in input (often Pulastya → Nārada framework; uncertain here)

Key Themes

• Daitya lore
• Marvel/astonishment (vismaya)
• Martial imagery (śastra-dhāraṇa)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Awe and uncertainty before extraordinary power is a recurring Purāṇic mood: it cautions against quick judgments based on appearance, and sets up discernment (viveka) about identity, origin, and purpose.

How does this fit the Pancalakshana?

This belongs to Vamśānucarita/narrative characterization within a lineage-episode context, not to cosmological creation cycles.

What is the symbolic significance?

The contrast of ‘maiden’ (bālā/kanyā) with ‘terrible weapons’ (mahograśastrāṇi) symbolizes latent śakti: power can manifest in unexpected forms, foreshadowing conflict or a pivotal revelation in the Daitya narrative.