Home›Vamana Purana›Adh. 17›Shloka 33
←Previous Verse
Next Verse→

Vamana Purana — Vishnu's Sleep (Ashunya-Shayana), Shloka 33

The Caturmasya Observances and the Rite of Vishnu’s Sleep (Aśūnya-Śayana) and Shiva’s Monthly Vows

Devanagari script

धूपं केसरनिर्यासं नैवेद्यं मधुसर्पिषी प्रीयतां मे विरूपाक्षस्त्वित्युच्चार्य च दक्षिणाम् विप्राय दद्यान्नैवेद्यं सहिरण्यं द्विजोत्तम

Transliteration

dhūpaṃ kesaraniryāsaṃ naivedyaṃ madhusarpiṣī prīyatāṃ me virūpākṣastvityuccārya ca dakṣiṇām viprāya dadyānnaivedyaṃ sahiraṇyaṃ dvijottama

Translation

Nên dâng hương làm từ nhựa kesara, và phẩm vật cúng (naivedya) gồm mật ong cùng bơ sữa (ghee). Rồi xướng rằng: “Nguyện Virūpākṣa hoan hỷ với con”, sau đó dâng dakṣiṇā; và hãy bố thí phẩm cúng ấy kèm vàng cho một bà-la-môn, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh.

Word by Word
धूपम्incense
धूपम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootधूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
केसरनिर्यासम्saffron-extract
केसरनिर्यासम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकेसर + निर्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: केसरस्य निर्यासः (extract/essence of saffron)
नैवेद्यम्food offering
नैवेद्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनैवेद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मधुसर्पिषीhoney and ghee
मधुसर्पिषी:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमधु + सर्पिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (honey and ghee)
प्रीयताम्may (he) be pleased
प्रीयताम्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्री (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (प्रीयताम् = ‘let ... be pleased’)
मेof me, my
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम
विरूपाक्षःVirūpākṣa (Śiva)
विरूपाक्षः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविरूप + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि: विरूपे अक्षिणी यस्य सः (Virūpākṣa, Śiva)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणार्थक-अव्यय (quotative particle)
उच्चार्यhaving uttered
उच्चार्य:
Purvakala (पूर्वकाल/Anterior action)
TypeVerb
Rootउद्+चर् (धातु) → उच्चार्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having uttered/recited’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
दक्षिणाम्honorarium, gift (dakṣiṇā)
दक्षिणाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
विप्रायto a brāhmaṇa
विप्राय:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन
दद्यात्should give
दद्यात्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नैवेद्यम्food offering
नैवेद्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनैवेद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सहिरण्यम्together with gold
सहिरण्यम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootस + हिरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाव: सह हिरण्येन (together with gold)
द्विजोत्तमO best of brāhmaṇas
द्विजोत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समास: द्विजानाम् उत्तमः (best of the twice-born)
Speakers
Not explicit in the given verses (commonly Pulastya → Nārada as the instruction layer)
Primary Deities
Śiva (Virūpākṣa)
Key Themes
ŚaivismVrata/RitualsMantra (prīyatāṃ me ...)Dāna (dakṣiṇā, hiraṇya-dāna)Brāhmaṇa honoring
Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Devotion is coupled with generosity: worship culminates in dakṣiṇā and gifts to brāhmaṇas, framing ritual as both vertical (to the deity) and horizontal (supporting dharma and the religious community).

It is vrata-vidhi/dharma-anuśāsana material—an instructional layer frequently interwoven with Purāṇic narrative, rather than one of the core pañcalakṣaṇa genealogical/cosmogonic units.

Honey and ghee signify sweetness and nourishment (sāttvika sustenance), while incense represents the subtle offering of fragrance—intention rising upward. The epithet Virūpākṣa underscores Śiva’s all-seeing, unconventional transcendence, pleased not merely by objects but by sincerity and dharmic giving.

←Previous Verse
Next Verse→