HomeVamana PuranaAdh. 17Shloka 14
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Vishnu's Sleep (Ashunya-Shayana), Shloka 14

The Caturmasya Observances and the Rite of Vishnu’s Sleep (Aśūnya-Śayana) and Shiva’s Monthly Vows

विश्वकर्मा द्वितीयायां तृतीयायां गिरेः सुता विनायकश्चुर्थ्या तु पञ्चम्यामपि धर्मराट्

viśvakarmā dvitīyāyāṃ tṛtīyāyāṃ gireḥ sutā vināyakaścurthyā tu pañcamyāmapi dharmarāṭ

Vào ngày trăng thứ hai (dvitīyā), người ta nói rằng Viśvakarman an nghỉ. Ngày thứ ba (tṛtīyā), Nữ nhi của Núi an nghỉ. Ngày thứ tư (caturthī), Vināyaka an nghỉ; và ngày thứ năm (pañcamī), Dharmarāṭ (Yama) cũng an nghỉ.

विश्वकर्माViśvakarmā
विश्वकर्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootviśvakarman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—विश्व + कर्मन् (तत्पुरुष)
द्वितीयायाम्on the second (tithi)
द्वितीयायाम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location-time)
TypeNoun
Rootdvitīyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तृतीयायाम्on the third (tithi)
तृतीयायाम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location-time)
TypeNoun
Roottṛtīyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
गिरेःof the mountain
गिरेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootgiri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
सुताdaughter
सुता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsutā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
विनायकःVināyaka (Gaṇeśa)
विनायकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvināyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चतुर्थ्याम्on the fourth (tithi)
चतुर्थ्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location-time)
TypeNoun
Rootcaturthī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थे
पञ्चम्याम्on the fifth (tithi)
पञ्चम्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location-time)
TypeNoun
Rootpañcamī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), समुच्चय/अप्यर्थे
धर्मराट्Dharma-rāṭ (king of dharma)
धर्मराट्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdharmarāṭ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—धर्म + राट् (तत्पुरुष)
Narrative frame not explicit in excerpt; commonly Pulastya → Nārada in Vāmana Purāṇa
ViśvakarmanGirijā/ParvatīVināyaka (Gaṇeśa)Dharmarāṭ (Yama)
Vrata/RitualsTithi calendarDevotional observanceSectarian harmony (multi-deity ritual mapping)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Time (kāla) is sacralized: each tithi is linked with a cosmic functionary/deity, encouraging disciplined observance and reverence for diverse divine powers that uphold order (dharma), prosperity, and auspiciousness.

This is ancillary ritual/dharma material rather than one of the five primary marks; it aligns most closely with dharma-oriented instruction often embedded alongside (or within) vaṃśānucarita-era teaching sections, but it is not a direct sarga/pratisarga/vamśa list.

The mapping honors multiple divine roles: creation/craft (Viśvakarman), śakti and fertility/auspicious power (Girijā), obstacle-removal (Vināyaka), and moral retribution/order (Yama), presenting a harmonized pantheon within a single ritual calendar.