Vamana Purana — Andhaka's Coronation, Shloka 35

Andhaka’s Coronation, Boons from Shiva, and the Daiva–Asura War (Vahana Catalogues)

Devanagari script

ततस्तु संकुले तस्मिन् युद्धे दैवासुरे मुने प्रावर्तत नदी घोरा शमयन्ती रणाद्रजः

Transliteration

tatastu saṃkule tasmin yuddhe daivāsure mune prāvartata nadī ghorā śamayantī raṇādrajaḥ

Translation

Bấy giờ, hỡi bậc hiền triết, trong trận chiến hỗn loạn giữa chư Thiên và A-tu-la ấy, một dòng sông ghê rợn bắt đầu chảy, dập tắt bụi mù do giao tranh cuốn lên.

Word by Word

• ततः: thereupon
• ततः: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमवाचक (thereupon/from that)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विशेषार्थक

• संकुले: crowded/confused
• संकुले: Adhikaraṇa-viśeṣaṇa (अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संकुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• युद्धे: in the battle
• युद्धे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• दैव-असुरे: between gods and demons
• दैव-असुरे: Adhikaraṇa-viśeṣaṇa (अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दैव (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (देवाश्च असुराश्च); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; युद्ध-विशेषण

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• प्रावर्तत: arose/began
• प्रावर्तत: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वृत् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/लङ्), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• नदी: a river
• नदी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• घोरा: terrible
• घोरा: Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-विशेषण

• शमयन्ती: calming/settling
• शमयन्ती: Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शम् (धातु) + णिच् + शतृ (प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-विशेषण

• रणात्: from the battle
• रणात्: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान

• रजः: dust
• रजः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्मरूपेण (object)

Speakers

• Pulastya to Nārada (typical frame; not explicitly stated in input)

Key Themes

• Daitya-Deva Conflict
• Poetic battle description
• Epic simile/metaphor (war as landscape)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The verse stresses the overwhelming, obscuring nature of conflict (rajaḥ—dust) and how the consequences of violence ‘wash over’ the battlefield; it implicitly critiques war’s chaos by portraying it as an uncontrollable natural force.

How does this fit the Pancalakshana?

This belongs to Vamśānucarita/Itihāsa-style narration within Purāṇic storytelling (martial episode in Deva–Asura cycles), rather than sarga/pratisarga proper.

What is the symbolic significance?

The ‘river’ motif foreshadows the classic Purāṇic image of a battlefield becoming a gruesome geography—ethical disorder externalized as a terrifying natural scene.