Verse 8
Yagyavalkya
यथा जातरूपधरा निर्द्वन्द्वा निष्परिग्रहास्तत्त्वब्रह्ममार्गे सम्यक्सम्पन्नाः शुद्धमानसाः प्राणसन्धारणार्थं यथोक्तकाले विमुक्तो भैक्षमाचरन् उदरपात्रेण लाभालाभौ समौ भूत्वा करपात्रेण वा कमण्डलूदकपो भैक्षमाचरन् उदरमात्रसंग्रहः पात्रान्तरशून्यो जलस्थलकमण्डलुरबाधकरहःस्थलनिकेतनो लाभालाभौ समौ भूत्वा शून्यागारदेवगृहतृणकूटवल्मीकवृक्षमूलकुलालशालाग्निहोत्रशालानदीपुलिनगिरिकुहरकोटरकन्दरनिर्झरस्थण्डिलेष्वनिकेतनिवास्यप्रयत्नः शुभाशुभकर्मनिर्मूलनपरः संन्यासेन देहत्यागं करोति स परमहंसो नामेति ॥८॥
यथा । जात-रूप-धराḥ । निर्द्वन्द्वाḥ । निष्-परिग्रहाḥ । तत्त्व-ब्रह्म-मार्गे । सम्यक्-सम्पन्नाḥ । शुद्ध-मानसाḥ । प्राण-सन्धारण-अर्थम् । यथा-उक्त-काले । विमुक्तः । भैक्षम् । आचरन् । उदर-पात्रेण । लाभ-अलाभौ । समौ । भूत्वा । कर-पात्रेण । वा । कमण्डलु-उदक-पः । भैक्षम् । आचरन् । उदर-मात्र-संग्रहः । पात्र-अन्तर-शून्यः । जल-स्थल-कमण्डलुः । अबाधक-रहः-स्थल-निकेतनः । लाभ-अलाभौ । समौ । भूत्वा । शून्य-आगार । देव-गृह । तृण-कूट । वल्मीक । वृक्ष-मूल । कुलाल-शाला । अग्निहोत्र-शाला । नदी-पुलिन । गिरि-कुहर । कोटर । कन्दर । निर्झर । स्थण्डिलेषु । अनिकेतनि-वासि । अप्रयत्नः । शुभ-अशुभ-कर्म-निर्मूलन-परः । संन्यासेन । देह-त्यागम् । करोति । सः । परमहंसः । नाम । इति ॥८॥
yathā jātarūpadharā nirdvandvā niṣparigrahās tattvabrahmamārge samyaksampannāḥ śuddhamānasāḥ prāṇasandhāraṇārthaṃ yathoktākāle vimukto bhaikṣam ācaran udarapātreṇa lābhālābhau samau bhūtvā karapātreṇa vā kamaṇḍalūdakapo bhaikṣam ācaran udaramātrasaṅgrahaḥ pātrāntaraśūnyo jalasthalakamaṇḍalur abādhakarahaḥsthalaniketano lābhālābhau samau bhūtvā śūnyāgāradevgṛhatṛṇakūṭaval mīka vṛkṣamūlakulālaśālāgnihotraśālānadīpulina girikuharakoṭarakandaranirjharasthaṇḍileṣv aniketanivāsy aprayatnaḥ śubhāśubhakarmanirmūlanaparaḥ saṃnyāsena dehatyāgaṃ karoti sa paramahaṃso nāmeti ||8||
Như vàng giữ lấy hình tướng của nó, các vị ấy cũng vậy: vượt ngoài đối đãi, không sở hữu, an trú vững chắc trên đạo lộ chân thật của Phạm (Brahman), tâm thanh tịnh. Vì duy trì hơi thở sinh mạng, đúng thời, đã buông ràng buộc, hành khất thực: lấy bụng làm bát, xem được và không được như nhau; hoặc lấy tay làm bát, hoặc uống nước từ bình. Chỉ thâu nhận vừa đủ cho bụng, không cần vật dụng khác; chỉ có bình nước dùng trên đất và dưới nước; trú nơi vắng lặng, không gây chướng ngại cho ai; xem được và không được như nhau. Không nhà cố định, ở trong nhà trống, đền miếu, đống cỏ, gò mối, gốc cây, lều thợ gốm, nhà tế tự, bờ sông, hang núi, hốc đá, khe động, suối, và nền đất trống—không dụng công, chuyên tâm nhổ tận gốc nghiệp thiện và bất thiện—vị ấy, nhờ xuất ly, xả bỏ thân này; được gọi là Paramahaṃsa.
As (gold) bears (its) form, so (are) they—free from pairs of opposites, without possessions, well-established on the path to the reality of Brahman, of purified mind. For the maintenance of life-breath, at the proper time, released (from attachments), practicing alms-seeking with the belly as the bowl, regarding gain and non-gain as equal; or practicing alms-seeking with the hand as the bowl, or drinking water from the water-pot; collecting only what suffices for the belly, without any other vessel; having a water-pot for water on land (and in water), dwelling in a solitary place that does not obstruct (others); regarding gain and non-gain as equal; dwelling without a fixed abode in empty houses, temples, heaps of grass, anthills, at the root of trees, potters’ sheds, sacrificial halls, riverbanks, mountain caves, hollows, caverns, springs, and bare ground—without effort, intent on uprooting auspicious and inauspicious karma—he, by renunciation, gives up the body; he is called a Paramahaṃsa.