Verse 8

Kalagnirudra

Sanskrit (Devanagari)

यास्य तृतीया रेखा साहवनीयो मकारस्तमो द्यौर्लोकः परमात्मा ज्ञानशक्तिः सामवेदस्तृतीयसवनं महादेवो देवतेति॥८॥

Padapatha (Word Split)

या । अस्य । तृतीया । रेखा । सा । आहवनीयः । मकारः । तमः । द्यौः-लोकः । परम-आत्मा । ज्ञान-शक्तिः । साम-वेदः । तृतीय-सवनम् । महादेवः । देवता । इति ॥८॥

IAST Transliteration

yā asya tṛtīyā rekhā sāhavanīyo makāras tamo dyauḥ-lokaḥ paramātmā jñāna-śaktiḥ sāma-vedas tṛtīya-savanaṃ mahādevo devateti ||8||

Translation

Đường kẻ thứ ba của nó—đó là lửa Āhavanīya; đó là âm tiết “M”; đó là tamas (tính u ám); đó là thiên giới (dyu-loka); đó là Tối Thượng Ngã; đó là năng lực tri kiến (jñāna-śakti). Đó là Sāmaveda; đó là lễ ép Soma lần thứ ba (tṛtīya-savana); và vị thần chủ là Mahādeva—được tuyên thuyết như vậy.

Academic Translation

That which is its third line—this is the Āhavanīya fire; it is the syllable M; it is tamas; it is the heaven-world (dyu-loka); it is the supreme Self; it is the power of knowledge (jñāna-śakti). It is the Sāmaveda; it is the third pressing (tṛtīya-savana); and its deity is Mahādeva—so (it is declared).

Verse Context

• Paramātman (supreme Self) and śakti as knowledge (jñāna) in contemplative symbolism
• Mahavakya: Indirect: aligns with ‘prajñānaṃ brahma’ by associating the supreme Self with jñāna-śakti; not a direct quotation.
• Atharva
• Chandas: Prose