Adhyaya 9

Verse 1

ब्रह्मोवाच । यदि सृष्टं मया सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तदा मूर्तिमिमां त्यक्त्वा भवः सृष्टो मयाऽधुना

Brahmā nói: “Nếu quả thật ta đã tạo dựng cả tam giới, hữu tình và vô tình, thì nay hãy bỏ hình tướng này, và để Bhava (Śiva) được ta tạo ra.”

Verse 2

पितामहमहत्त्वं स्यात्तथा शीघ्रं विधीयताम् । ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा विष्णुना स प्रमोदितः

“Xin cho sự vĩ đại và chức vị ‘Pitāmaha’ được thiết lập—hãy làm ngay.” Nghe lời Brahmā, Viṣṇu khiến ngài ấy hoan hỷ.

Verse 3

महदाश्चर्यजनके संप्राप्तो गिरिमूर्द्धनि । न विचारस्त्वयाकार्यः कर्त्तव्यं ब्रह्मभाषितम्

“Trong khoảnh khắc kỳ diệu lớn lao này, khi đã đến đỉnh núi, ngươi chớ do dự; điều Brahmā đã nói phải được thực hiện.”

Verse 4

तथेत्युक्त्वा शिवो देवस्तत्रैवांतरधीयत । ब्रह्मा ययौ मेरुशृंगं मनसः शिरसि स्थितम्

Nói: “Đúng vậy,” Đức Śiva liền ẩn mất ngay tại chỗ. Rồi Phạm Thiên đi đến đỉnh núi Meru, ở trên vương miện của tâm—được đạt tới bằng ý chí thần linh.

Verse 5

तपस्तेपे प्रजानाथो वेदोच्चारणतत्परः । अथर्ववेदोच्चरणं यावच्चक्रे पितामहः

Đấng Chúa tể muôn loài thực hành khổ hạnh, chuyên tâm vào việc tụng đọc Veda. Bậc Pitāmaha tiếp tục tụng Atharva Veda cho đến khi đủ thời lượng cần thiết.

Verse 6

मुखाद्रुद्रः समभवद्रौद्ररूपो भवापहः । अर्द्धनारीनरवपुर्दुष्प्रेक्ष्योऽतिभयंकरः

Từ miệng Phạm Thiên phát sinh Rudra—hình tướng dữ dội, đấng trừ diệt trói buộc thế gian. Thân Ngài nửa nữ nửa nam, khó nhìn thẳng, vô cùng đáng sợ.

Verse 7

विभजात्मानमित्युक्त्वा ब्रह्मा चांतर्दधे भयात् । तथोक्तोसौ द्विधा स्त्रीत्वं पुरुषत्वं तथाऽकरोत्

Nói: “Hãy tự phân chia,” Phạm Thiên vì sợ mà ẩn mất. Được truyền dạy như vậy, Rudra liền hóa thành hai: nữ tính và nam tính.

Verse 8

बिभेद पुरुषत्वं च दशधा चैकधा पुनः । एकादशैते कथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः

Ngài phân tách phần nam tính thành mười phần, rồi lại hợp thành một. Đó được tuyên xưng là mười một Rudra, các bậc chúa tể của ba cõi.

Verse 9

कृत्वा नामानि सर्वेषां देवकार्ये नियोजिताः । विभज्य पुनरीशानी स्वात्मानं शंकराद्विभोः

Sau khi đặt danh xưng cho tất cả, họ được bổ nhiệm vào các công việc của chư thiên. Rồi Īśānī, tách phần tự thể của mình khỏi Śaṅkara—Đấng Chúa Tể bao trùm khắp—mà đứng riêng ra.

Verse 10

महादेवनियोगेन पितामहमुपस्थिता । तामाह भगवान्ब्रह्मा दक्षस्य दुहिता भव

Theo mệnh lệnh của Mahādeva, nàng đến yết kiến Pitāmaha (Brahmā). Đức Brahmā cát tường bảo nàng: “Hãy trở thành ái nữ của Dakṣa.”

Verse 11

सापि तस्य नियोगेन प्रादुरासीत्प्रजापतेः । नियोगाद्ब्रह्मणो दक्षो ददौ रुद्राय तां सतीम्

Theo lệnh của Ngài, nàng hiển lộ làm ái nữ của Prajāpati. Và theo chỉ dụ của Brahmā, Dakṣa đã gả Satī ấy cho Rudra.

Verse 12

दाक्षीं रुद्रोऽपि जग्राह स्वकीयामेव शूलभृत् । अथ ब्रह्मा बभाषे तं सृष्टिं कुरु सतीपते

Rudra, Đấng mang cây tam xoa, cũng tiếp nhận Dākṣī (Satī) như chính người phối ngẫu của mình. Bấy giờ Brahmā bảo Ngài: “Hỡi phu quân của Satī, hãy khởi sự công cuộc tạo hóa.”

Verse 13

रुद्र उवाच । सृष्टिर्मया न कर्त्तव्या कर्त्तव्या भवता स्वयम् । पालनं विष्णुना कार्यं संहर्ताऽहं व्यवस्थितः

Rudra thưa: “Việc tạo hóa không phải do ta làm; chính Ngài hãy tự mình thực hiện. Sự bảo hộ thuộc về Viṣṇu; còn ta được an lập làm Đấng hủy diệt.”

Verse 14

स्थाणुवत्संस्थितो यस्मा त्तस्मात्स्थाणुर्भवाम्यहम्

Vì Ta an trụ bất động như một trụ cột không lay chuyển, nên Ta được biết đến với danh xưng “Sthāṇu”.

Verse 15

रजोरूपाः सत्त्वरूपास्तमोरूपाश्च ये नराः । सर्वे ते भवता कार्या गुणत्रयविभागतः

(Phạm Thiên nói:) “Những hữu tình mang bản tính rajas, mang bản tính sattva, và mang bản tính tamas—hãy tạo dựng tất cả, theo sự phân chia của ba guṇa.”

Verse 16

यदा ते तामसैः कार्यं तदा रौद्रो भव स्वयम् । यदा ते राजसैः कार्यं तदा त्वं राजसो भव । सात्त्विकैस्ते यदा कार्यं तदा त्वं सात्त्विको भव

“Khi công việc của ngươi cần đến tamas, hãy tự mình trở nên mãnh liệt (raudra). Khi cần đến rajas, hãy trở nên rajasic. Và khi cần đến sattva, hãy trở nên sattvic.”

Verse 17

ईश्वर उवाच । इत्याज्ञाप्य च ब्रह्माणं स्वयं सृष्ट्यादिकर्मसु । गृहीत्वा तां सतीं रुद्रः कैलासमधितिष्ठति

Īśvara phán: “Như vậy, sau khi truyền lệnh cho Phạm Thiên về các công việc như tạo hóa v.v., Rudra đưa Satī theo và ngự trên núi Kailāsa.”

Verse 18

दक्षः कालेन महता हरस्यालयमाययौ

Sau một thời gian rất lâu, Dakṣa đã đến nơi ngự của Hara (Śiva).

Verse 19

अथ रुद्रः समुत्थाय कृतवान्गौरवं बहु । ततो यथोचितां पूजां न दक्षो बहु मन्यते

Bấy giờ Rudra đứng dậy và tỏ bày sự tôn kính lớn lao. Thế nhưng Dakṣa lại không coi trọng lễ cúng kính cung kính được dâng đúng mực.

Verse 20

तदा वै तमसाविष्टः सोऽधिकं ब्राह्मणः शुभः । पूजामनर्घ्यामन्विच्छञ्जगाम कुपितो गृहम्

Khi ấy, bị bóng tối của tamas bao phủ, vị Bà-la-môn ưu tú vốn cát tường ấy (Dakṣa), mưu cầu vinh dự vô song, đã giận dữ trở về nhà.

Verse 21

कदाचित्तां गृहं प्राप्तां सतीं दक्षः सुदुर्मनाः । भर्त्रा सह विनिंद्यैनां भर्त्सयामास वै रुषा

Có lần, khi Satī đến nhà cha, Dakṣa—lòng đầy bất mãn—đã nhục mạ nàng cùng với phu quân của nàng, rồi quở trách nàng trong cơn giận.

Verse 22

पंचवक्त्रो दशभुजो मुखे नेत्रत्रयान्वितः । कपर्द्दी खंडचंद्रोसौ तथासौ नीललोहितः

“Ngài có năm mặt và mười tay; trên dung nhan là ba con mắt. Ngài là Kapardī, mang vầng trăng lưỡi liềm sứt mẻ; và cũng là Nīlalohita.”

Verse 23

कपाली शूलहस्तोऽसौ गजचर्मावगुंठितः । नास्य माता न च पिता न भ्राता न च बान्धवः

“Ngài là Kapālī, tay cầm cây tam xoa; thân khoác da voi. Ngài không mẹ, không cha, không anh em, cũng không bà con quyến thuộc.”

Verse 24

सर्पास्थिमंडितग्रीवस्त्यक्त्वा हेमविभूषणम् । भिक्षया भोजनं यस्य कथमन्नं प्रदास्यति

Cổ Ngài được trang sức bằng rắn và xương, đã buông bỏ mọi trang sức vàng. Đấng lấy thức ăn nhờ khất thực—làm sao có thể ban phát cơm ăn cho kẻ khác?

Verse 25

कदाचित्पूर्वतो याति गच्छन्याति स पश्चिमे । दक्षिणस्यां वृषो याति स्वयं याति स चोत्तरे

Có lúc Ngài đi về phương Đông; đang bước lại như đi về phương Tây. Con bò của Ngài đi về phương Nam, còn chính Ngài lại đi về phương Bắc.

Verse 26

तिर्यगूर्ध्वमधो याति नैव याति न तिष्ठति । इति चित्रं चरित्रं ते भर्त्तुर्नान्यस्य दृश्यते

Ngài chuyển động ngang, lên cao và xuống thấp; thế mà Ngài chẳng thật “đi”, cũng chẳng hề đứng yên. Ấy là hạnh trạng kỳ diệu, nghịch lý của Đấng Chúa của ngươi—không thấy nơi bất cứ ai khác.

Verse 27

निर्गुणः स गुणातीतो निःस्नेहो मूकवत्स्थितः । सर्वज्ञः सर्वगः सर्वः पठ्यते भुवनत्रये

Ngài vô tính, vượt ngoài mọi tính; không vướng luyến, an trụ như kẻ lặng thinh. Toàn tri, khắp nơi, là Tất Cả—được xưng tụng như thế trong ba cõi.

Verse 28

कदाचिन्नैव जानाति न शृणोति न पश्यति । दैत्यानां दानवानां च राक्षसानां ददाति यः

Có lúc Ngài như chẳng biết, chẳng nghe, chẳng thấy; thế nhưng chính Ngài là Đấng ban ân huệ cả cho Daitya, Dānava và Rākṣasa.

Verse 29

न चास्य च पिता कश्चिन्न च भ्रातास्ति कश्चन । एक एव वृषारूढो नग्नो भ्रमति भूतले

Ngài không hề có cha, cũng chẳng có anh em nào. Một mình, cưỡi trên bò thần, thân trần, Ngài dong duổi khắp mặt đất.

Verse 30

न गृहं न धनं गोत्रमनादिनिधनोव्ययः । स्थिरबुद्धिर्न चैवासौ क्रीडते भुवनत्रये

Ngài không nhà cửa, không của cải, không dòng tộc—vô thủy, vô chung, không hoại diệt. Với trí giác kiên định, Ngài tự tại du hí khắp ba cõi.

Verse 31

कदाचित्सत्यलोके सौ पातालमधितिष्ठति । गिरिसानुषु शेतेऽसावशिवोपि शिवः स्मृतः

Có lúc Ngài ngự tại Satyaloka; có lúc Ngài trấn giữ Pātāla. Ngài nằm trên sườn núi—dẫu như ‘bất tường’, Ngài vẫn được tưởng niệm là Śiva, Đấng Cát Tường.

Verse 32

श्रीखंडादीनि संत्यज्य सदा भस्मावगुंठितः । सर्वदेति वचः सत्यं किमन्यत्स प्रदास्यति

Gạt bỏ trầm hương đàn và những thứ tương tự, Ngài luôn phủ mình bằng tro thiêng. Lời rằng “Ngài ban cho tất cả” quả thật chân thật; còn điều gì mà Ngài lại chẳng ban?

Verse 33

धिक्त्वां जामातरं धिक्तं ययोः स्नेहः परस्परम् । तस्य त्वं वल्लभा भार्या स च प्राणाधिकस्तव

Hổ thẹn cho ngươi, và hổ thẹn cho gã con rể ấy—cho hai kẻ chỉ biết thương nhau! Ngươi là người vợ yêu dấu của hắn, còn hắn đối với ngươi lại quý hơn cả mạng sống.

Verse 34

न च पित्रास्ति ते कार्यं न मात्रा न सखीषु च । केवलं भर्तृभक्ता त्वं तस्माद्गच्छ गृहान्मम

Ở đây, nàng không còn bổn phận gì đối với cha, đối với mẹ, hay với bạn bè nữa. Nàng chỉ một lòng phụng kính và thủy chung với phu quân; vì thế, hãy rời khỏi nhà ta ngay bây giờ.

Verse 35

अन्ये जामातरः सर्वे भर्तुस्तव पिनाकिनः । त्वमद्यैवाशु चास्माकं गृहाद्गच्छ वरं प्रति

Các chàng rể khác đều chỉ hợp với những người chồng thường tình; còn phu quân của nàng là Pinākin—Đấng Śiva cầm cung. Vậy ngay hôm nay, hãy mau rời nhà chúng ta mà đến cùng tân lang của nàng.

Verse 36

तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सा देवी शंकरप्रिया । विनिंद्य पितरं दक्षं ध्यात्वा देवं महेश्वरम्

Nghe lời ấy, Nữ Thần—người được Śaṅkara yêu dấu—quở trách phụ thân Dakṣa, rồi chuyên tâm thiền niệm về Chúa Maheśvara, chỉ nhất tâm hướng về Śiva.

Verse 37

श्वेतवस्त्रा जले स्नात्वा ददाहात्मानमात्मना । याचितस्तु शिवो भर्त्ता पुनर्जन्मांतरे तया

Khoác y phục trắng, nàng tắm trong nước rồi, theo ý chí của chính mình, hiến thân vào lửa. Về sau, trong một kiếp khác, nàng cầu xin Śiva làm phu quân.

Verse 38

पिता मे हिमवानस्तु मेनागर्भे भवाम्यहम् । अत्रांतरे हिमवता तपसा तोषितो हरः । प्रत्यक्षं दर्शनं दत्त्वा हिमवंतं वचोऽब्रवीत्

“Nguyện Himavān làm phụ thân của ta, và nguyện ta sinh từ thai mẹ Menā.” Trong lúc ấy, Hara (Śiva) hoan hỷ trước khổ hạnh của Himavān; Ngài hiện thân trực tiếp, ban cho ông sự yết kiến và phán bảo Himavān.

Verse 39

एषा दत्ता सुता तुभ्यं परिणेष्यामि तामहम् । देवानां कार्य्यसिद्ध्यर्थं गिरिराजो भविष्यसि

“Ta ban gả con gái này cho ngươi; ta sẽ cưới nàng. Vì sự thành tựu công việc của chư thiên, ngươi sẽ trở thành vua của các núi.”

Verse 40

आत्ममूर्त्तौ प्रविष्टां तां ज्ञात्वा देवो महेश्वरः । शशाप दक्षं कुपितः समागत्याथ तद्गृहम्

Biết rằng nàng đã nhập vào bản thể nguyên sơ của chính mình (rời bỏ thân xác), Chúa Maheśvara nổi giận, đến nhà Dakṣa và giáng lời nguyền lên ông.

Verse 41

त्यक्त्वा देहमिमं ब्राह्म्यं क्षत्रियाणां कुले भव । स्वायंभुवत्वं संत्यज्य दक्ष प्राचेतसो भव

“Hãy bỏ thân này vốn sinh trong dòng Bà-la-môn, mà sinh vào dòng Sát-đế-lỵ. Từ bỏ địa vị Svāyambhuva, hỡi Dakṣa, hãy trở thành Prācetasa.”

Verse 42

स्वस्यां सुतायामूढायां पुत्रमुत्पादयिष्यसि । एवं शप्त्वा महादेवो ययौ कैलासपर्वतम्

“Trên chính người con gái mê muội của ngươi, ngươi sẽ sinh ra một người con trai.” Nguyền xong như vậy, Mahādeva lên đường về núi Kailāsa.

Verse 43

स्वायभुवोऽपि कालेन दक्षः प्राचेतसोऽभवत् । भवानीं स सुतां लब्ध्वा गिरिस्तुष्टो हिमा लयः

Theo thời gian, ngay cả Dakṣa Svāyambhuva cũng trở thành Prācetasa. Và khi Himālaya được Bhavānī làm con gái, vị vua của núi non hân hoan vui mừng.

Verse 44

मेनापि तां सुतां लब्ध्वा धन्यं मेने गृहाश्रमम् । तां दृष्ट्वा जायमानां च स्वेच्छयैव वराननाम्

Cả Menā nữa, khi được người con gái ấy, liền cho rằng đời sống gia thất của mình thật phúc lành. Thấy thiếu nữ mặt đẹp ấy vừa chào đời—như thể do chính ý nguyện của nàng—bà hân hoan vì phước phần của mình.

Verse 45

मेना हिमवतः पत्नी प्राहेदं पर्वतेश्वरम् । पश्य बालामिमां राजन्राजीवसदृशाननाम्

Menā, hiền thê của Himavān, thưa với chúa tể núi non rằng: “Tâu Đại vương, xin hãy nhìn bé gái này, gương mặt tựa hoa sen.”

Verse 46

हिताय सर्वभूतानां जातां च तपसा शुभाम् । सोऽपि दृष्ट्वा महादेवीं तरुणादित्यसन्निभाम्

Vì lợi ích cho muôn loài, nàng được sinh ra nhờ khổ hạnh cát tường. Người ấy cũng vậy, khi thấy Đại Nữ Thần rực sáng như mặt trời mới mọc, liền chiêm ngưỡng với lòng kính sợ.

Verse 47

कपर्दिनीं चतुर्वक्त्रां त्रिनेत्रामतिलालसाम् । अष्टहस्तां विशालाक्षीं चंद्रावयवभूषणाम्

Người ấy thấy nàng tóc bện, bốn mặt, ba mắt, rực rỡ khôn cùng—tám tay, mắt rộng, trang sức bằng những bảo vật mang hình vầng trăng.

Verse 48

प्रणम्य शिरसा भूमौ तेजसा तु सुविह्वलः । भीतः कृतांजलिः स्तब्धः प्रोवाच परमेश्वरीम्

Người ấy cúi đầu sát đất đảnh lễ, bị hào quang của nàng làm cho choáng ngợp. Trong nỗi sợ kính, đứng lặng, chắp tay, ông thưa lời với Đấng Tối Thượng Nữ Thần.

Verse 49

हिमवानुवाच । का त्वं देवि विशालाक्षि शंस मे संशयो महान्

Himavān thưa: “Này Nữ Thần mắt rộng, Người là ai? Xin hãy nói cho ta—nghi hoặc của ta thật lớn.”

Verse 50

देव्युवाच । मां विद्धि परमां शक्तिं महेश्वरसमाश्रयाम् । अनन्यामव्ययामेकां यां पश्यंति मुमुक्षवः

Nữ Thần đáp: “Hãy biết Ta là Thần Lực Tối Thượng (Śakti), nương tựa nơi Mahādeva. Ta là Một, bất hoại, không có thứ hai—mà những người cầu giải thoát chiêm ngưỡng.”

Verse 51

दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे रूपमैश्वरम् । एतावदुक्त्वा विज्ञानं दत्त्वा हिमवते स्वयम्

“Ta ban cho ngươi thiên nhãn—hãy chiêm ngưỡng hình tướng uy quyền của Ta.” Nói vậy, chính Người ban cho Himavān trí giác chân thật.

Verse 52

सूर्यकोटिप्रतीकाशं तेजोबिंबं निराकुलम् । ज्वाला मालासहस्राढ्यं कालानलशतोपमम्

Ngài thấy một khối quang minh rực rỡ như mười triệu mặt trời—thanh tịnh, an nhiên—dày đặc ngàn vòng hoa lửa, tựa trăm ngọn hỏa diệm tận kiếp.

Verse 53

दंष्ट्राकरालमुद्धर्षं जटामंडलमंडितम् । प्रशांतं सौम्यवदनमनंताश्चर्यसंयुतम्

Răng nanh phô bày, uy mãnh đáng sợ, nhưng lại được trang nghiêm bởi vòng tóc bện—vẫn an tịnh, dung nhan hiền hòa, tràn đầy kỳ diệu vô tận.

Verse 54

चंद्रावयवलक्ष्माणं चंद्रकोटिसमप्रभम् । किरीटिनं गदाहस्तं नुपुरैरुपशोभितम्

Ngài mang những tướng hảo như vầng trăng, rực sáng như hào quang của mười triệu mặt trăng; đội vương miện, tay cầm chùy, lại càng trang nghiêm bởi đôi vòng chân leng keng.

Verse 55

दिव्यमाल्यांबरधरं दिव्यगंधानुलेपनम् । शंखचक्रधरं काम्यं त्रिनेत्रं कृत्तिवाससम्

Ngài khoác vòng hoa và y phục thiên giới, được xức hương thơm cõi trời; mang ốc tù và và đĩa thần, đẹp lạ kỳ—ba mắt, và khoác tấm da.

Verse 56

अंडस्थं चांडबाह्यस्थं बाह्यमभ्यंतरं परम् । सर्वशक्तिमयं शुभ्रं सर्वालंकारसंयुतम्

Ngài được thấy Đấng Tối Thượng—hiện hữu trong trứng vũ trụ và cũng vượt ngoài nó; ngoài và trong, siêu vượt tất cả—đầy đủ mọi quyền năng, rạng ngời thanh khiết, trang nghiêm với mọi thánh bảo.

Verse 57

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रयोगीन्द्रैर्वन्द्यमान पदांबुजम् । सर्वतः पाणिपादांतं सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम्

Đôi chân sen của Ngài được Brahmā, Indra, Upendra (Viṣṇu) và các bậc Chúa tể Yogin đảnh lễ; Ngài có tay chân khắp mọi phía, và mắt, đầu, cùng gương mặt hướng về mọi phương.

Verse 58

सर्वमावृत्य तिष्ठंतं ददर्श परमेश्वरम् । दृष्ट्वा नन्दीश्वरं देवं देव्या महेश्वरं परम्

Ông thấy Parameśvara đứng đó, bao trùm muôn loài. Khi đã thấy Nandīśvara—vị thần—ông lại thấy Maheśvara tối thượng cùng với Đức Nữ Thần.

Verse 59

भयेन च समाविष्टः स राजा हृष्टमानसः । आत्मन्याधाय चात्मानमोंकारं समनुस्मरन्

Bị choáng ngợp bởi niềm kính sợ mà lòng vẫn hoan hỷ, vị vua ấy tự nhiếp tâm vào nội tại và không ngừng tưởng niệm Oṃkāra (âm Om).

Verse 60

नाम्नामष्टसहस्रेण स्तुत्वाऽसौ हिम वान्गिरिः

Bấy giờ Himavān—vị chúa tể núi non—đã tán dương (Thần Nữ) bằng một bản tụng danh hiệu gồm tám ngàn danh xưng.

Verse 61

भूयः प्रणम्य भूतात्मा प्रोवाचेदं कृतांजलिः । यदेतदैश्वरं रूपं जातं ते परमेश्वरि

Lại cúi lạy lần nữa, bậc tâm hồn cao quý ấy chắp tay thưa rằng: “Ôi Parameśvarī, hình tướng uy quyền, oai nghiêm này của Ngài vừa hiển lộ—”

Verse 62

भीतोऽस्मि सांप्रतं दृष्ट्वा तत्त्वमन्यत्प्रदर्शय । एवमुक्ता च सा देवी तेन शैलेन पार्वती

“Vừa thấy điều ấy, con liền sợ hãi; xin chỉ bày cho con một chân lý khác (một thực tại khác).” Được ngọn núi ấy thưa như vậy, Nữ Thần Pārvatī liền (đáp lời).

Verse 63

संहृत्य दर्शयामास स्वरूपमपरं परम् । नीलोत्पलदलप्रख्यं नीलोत्पलसुगंधिकम्

Thu nhiếp sự hiển lộ oai nghiêm ấy, Ngài bày ra một hình tướng tối thượng khác—tựa cánh sen xanh, và thơm ngát như chính sen xanh.

Verse 64

द्विनेत्रं द्विभुजं सौम्यं नीलालकविभूषितम् । रक्तपादांबुजतलं सुरक्तकरपल्लवम्

Nàng hiện ra hiền hòa—hai mắt, hai tay, điểm trang bằng mái tóc xanh thẫm; lòng bàn chân sen đỏ thắm, và đôi tay non mềm cũng rực sắc hồng son.

Verse 65

श्रीमद्विशालसद्वृत्तं ललाटतिलकोज्ज्वलम् । भूषितं चारुसर्वांगं भूषणैरतिकोमलम्

Nàng rực rỡ vinh quang—dáng hình rộng lớn mà cân xứng trọn vẹn; trên trán, dấu tilaka tỏa sáng. Toàn thân xinh đẹp được điểm trang bằng châu báu, hết sức mềm mại và duyên dáng.

Verse 66

दधानं चोरसा मालां विशालां हेमनिर्मिताम् । ईषत्स्मितं सुबिंबोष्ठं नूपुरारावशोभितम्

Nàng đeo trên ngực một vòng hoa rộng bằng vàng; khẽ mỉm cười, môi như trái bimba chín, và càng rạng ngời bởi tiếng ngân êm của đôi vòng chân.

Verse 67

प्रसन्नवदनं दिव्यं चारुभ्रूमहिमास्पदम् । तदीदृशं समालोक्य स्वरूपं शैलसत्तमः । भयं संत्यज्य हृष्टात्मा बभाषे परमेश्वरीम्

Gương mặt nàng an nhiên và thần diệu, là nơi ngự của vẻ huy hoàng được tôn lên bởi đôi mày xinh đẹp. Thấy dung nhan ấy, bậc tối thượng trong các núi liền gạt bỏ sợ hãi; lòng hân hoan, ngài cất lời thưa với Đấng Tối Thượng Nữ Thần.

Verse 68

हिमवानुवाच । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलाः क्रियाः । यन्मे साक्षात्त्वमव्यक्ता प्रसन्ना दृष्टिगोचरा । इदानीं किं मया कार्यं तन्मे ब्रूहि महेश्वरि

Himavān thưa: “Hôm nay đời ta được viên mãn; hôm nay mọi hành sự của ta đã kết quả—vì Ngài, Đấng Vô Hiển, đã từ bi hiện ra trước mắt ta. Nay ta phải làm gì? Xin dạy cho ta, ôi Maheśvarī.”

Verse 69

महेश्वर्युवाच । शिवपूजा त्वया कार्या ध्यानेन तपसा सदा । अहं तस्मै प्रदातव्या केनचित्कारणेन वै

Maheśvarī nói: “Ngươi hãy luôn thờ phụng Śiva bằng thiền định và khổ hạnh. Vì một ý chỉ thiêng liêng nào đó, ta sẽ được hiến trao cho Ngài.”

Verse 70

यादृशस्तु त्वया दृष्टो ध्येयो वै तादृशस्त्वया । एक एव शिवो देवः सर्वाधारो धराधरः

“Ngươi đã thấy Ngài thế nào thì hãy quán niệm Ngài đúng như vậy. Śiva chỉ có một—Đấng Thiên Chủ, chỗ nương tựa của muôn loài, hỡi kẻ nâng đỡ địa cầu.”

Verse 71

सारस्वत उवाच । तपश्च कृतवान्रुद्रः समागम्य हिमाचलम् । तस्योमा परमां भक्तिं चकार शिवसंनिधौ

Sārasvata nói: “Rudra sau khi đến Himācala đã thực hành khổ hạnh; và tại đó, Umā ngay trước thánh nhan Śiva đã dâng lên lòng sùng kính tối thượng.”

Verse 72

देवकार्येण केनापि देवो वै ज्ञापितः प्रभुः । उपयेमे हरो देवीमुमां त्रिभुवनेश्वरीम्

Do một công việc của chư thiên, Đấng Chúa Tể được bẩm báo đầy đủ; rồi Hara kết duyên cùng Nữ Thần Umā, bậc Nữ Chúa của ba cõi.

Verse 73

स शप्तः शंभुना पूर्वं दक्षः प्राचेतसो नृपः । विनिंद्य पूर्ववैरेण गंगाद्वारेऽयजद्धरिम्

Vua Dakṣa, con của Prācetas, trước kia đã bị Śambhu nguyền rủa. Vì mối thù xưa, ông phỉ báng Ngài và cử hành tế lễ dâng Hari tại Gaṅgādvāra.

Verse 74

देवाश्च यज्ञभागार्थमाहूता विष्णुना स्वयम् । सहैव मुनिभिः सर्वैरागता मुनिपुंगवाः

Các chư thiên, mong nhận phần của lễ tế, được chính Viṣṇu thân mời; và cùng với hết thảy các bậc hiền triết, những vị tiên tri tối thượng cũng đến nơi ấy.

Verse 75

दृष्ट्वा देवकुलं कृत्स्नं शंकरेण विनाऽगतम् । दधीचो नाम विप्रर्षिः प्राचेतसमथाब्रवीत्

Thấy toàn thể hội chúng chư thiên đến mà không có Śaṅkara, vị hiền triết Bà-la-môn tên Dadhīci liền cất lời nói với Dakṣa, con của Prācetas.

Verse 76

दधीचिरुवाच । ब्रह्माद्यास्तु पिशाचांता यस्याज्ञानुविधायिनः । स हि वः सांप्रतं रुद्रो विधिना किं न पूज्यते

Dadhīci nói: “Từ Brahmā trở xuống, cho đến cả loài piśāca, thảy đều thuận theo mệnh lệnh của Ngài. Chính Rudra ấy nay đang ở giữa các vị—cớ sao lại không được thờ phụng theo đúng nghi lễ?”

Verse 77

दक्ष उवाच । सर्वेष्वेव हि यज्ञेषु न भागः परिकल्पितः । न मंत्रा भार्यया सार्द्धं शंकरस्येति नेष्यते

Dakṣa nói: “Trong mọi lễ tế, chẳng hề định phần cho Ngài. Lại cũng không chấp nhận việc xưng tụng, thỉnh mời Śaṅkara bằng thần chú cùng với phu nhân của Ngài.”

Verse 78

विहस्य दक्षं कुपितो वचः प्राह महामुनिः । शृण्वतां सर्वदेवानां सर्वज्ञानमयः स्वयम्

Cười nhạo Dakṣa, vị đại hiền triết nổi giận thốt ra những lời này, trước mặt toàn thể chư thiên đang lắng nghe; chính ngài vốn tràn đầy trí biết viên mãn.

Verse 79

यतः प्रवृत्तिर्विश्वात्मा यश्चासौ भुवनेश्वरः । न त्वं पूजयसे रुद्रं देवैः संपूज्यते हरः

Đấng từ đó mọi hoạt động khởi sinh—Linh Hồn của vũ trụ, Chúa tể các thế giới—thế mà ngươi không thờ phụng Rudra, dù Hara được chư thiên tôn thờ trọn vẹn.

Verse 80

दक्ष उवाच । अस्थिमालाधरो नग्नः संहर्ता तामसो हरः । विषकंठः शूलहस्तः कपाली नागवेष्टितः

Dakṣa nói: “Hara mang vòng xương, thân trần, là kẻ hủy diệt, thuộc tính tăm tối (tāmasa)—cổ mang độc, tay cầm đinh ba, đội sọ, và quấn đầy rắn.”

Verse 81

ईश्वरो हि जगत्स्रष्टा प्रभुर्योऽसौ सनातनः । सत्त्वात्मकोऽसौ भगवानिज्यते सर्वकर्मसु

Vì Chúa tể là đấng tạo dựng thế gian, là Bậc Chủ tể vĩnh hằng. Đấng Thế Tôn ấy, có bản tính sattva, được thờ phụng trong mọi nghi lễ và mọi hành động.

Verse 82

दधीचिरुवाच । किं त्वया भगवानेष सहस्रांशुर्न दृश्यते । सर्वलोकैकसंहर्ता कालात्मा परमेश्वरः

Dadhīci nói: “Sao ngươi không nhận ra Đấng Thế Tôn này, bậc ngàn tia sáng? Ngài là đấng duy nhất hủy diệt mọi thế giới, chính là Thời Gian, là Đấng Tối Thượng.”

Verse 83

एष रुद्रो महादेवः कपर्द्दी चाग्रणीर्हरः । आदित्यो भगवान्सूर्यो नीलग्रीवो विलोहितः

Chính Ngài là Rudra—Mahādeva—Kapardī và Hara, bậc đứng đầu. Ngài là Āditya, Thánh Nhật; đấng cổ xanh, đấng đỏ rực.

Verse 85

एवमुक्ते तु मुनयः समायाता दिदृक्षवः । बाढमित्यब्रुवन्दक्षं तस्य साहाय्यकारिणः

Nghe nói vậy, các bậc hiền triết cùng tụ hội, lòng khát khao được chứng kiến. Họ đáp với Dakṣa: “Xin cứ như thế,” rồi trở thành những người trợ giúp cho ông.

Verse 86

तपसाविष्टमनसो न पश्यंति वृषध्वजम् । सहस्रशोऽथ शतशो बहुशोऽथ य एव हि

Tâm trí bị cuốn chặt trong khổ hạnh, họ chẳng thấy Vṛṣadhvaja (Śiva, Đấng mang cờ hình bò)—dẫu Ngài hiện hữu trong ngàn, trong trăm, trong vô số hình tướng.

Verse 87

देवांश्च सर्वे भागार्थमागता वासवादयः । नापश्यन्देवमीशानमृते नारायणं हरिम्

Chư thiên, bắt đầu từ Vāsava (Indra), đều đến để nhận phần tế lễ của mình; nhưng họ chẳng thấy Chúa Īśāna (Śiva) ở đâu cả—chỉ thấy Nārāyaṇa, Hari mà thôi.

Verse 88

रुद्रं क्रोधपरं दृष्ट्वा ब्रह्मा ब्रह्मासनाद्ययौ । अन्तर्हिते भगवति दक्षो नारायणं हरिम्

Thấy Rudra bừng bừng phẫn nộ, Brahmā rời tòa sen của mình mà bước ra. Và khi Đấng Thế Tôn đã ẩn khỏi tầm mắt, Dakṣa liền hướng về Nārāyaṇa, Hari.

Verse 89

रक्षकं जगतां देवं जगाम शरणं स्वयम् । प्रवर्तयामास च तं यज्ञं दक्षोऽथ निर्भयः

Dakṣa đích thân đến nương tựa nơi vị Thần hộ trì các thế giới. Rồi, lòng không còn sợ hãi, ông lại khởi động cuộc tế lễ ấy lần nữa.

Verse 90

रक्षको भगवान्विष्णुः शरणागतरक्षकः । पुनः प्राहाध्वरे दक्षं दधीचो भगवन्नृप

Đấng hộ trì là Bhagavān Viṣṇu, bậc che chở những ai đến nương tựa. Rồi trong lễ tế ấy, Dadhīca lại nói với Dakṣa—hỡi đức vua.

Verse 91

निर्भयः शृणु दक्ष त्वं यज्ञभंगो भवि ष्यति । अपूज्यपूजनाद्दक्ष पूज्यस्य च विवर्जनात्

Hỡi Dakṣa, hãy nghe ta không chút sợ hãi: lễ tế sẽ bị tan vỡ—vì ngươi tôn thờ kẻ không xứng, và vì ngươi bỏ quên Đấng thật sự đáng được thờ phụng.

Verse 92

नरः पापमवाप्नोति महद्वै नात्र संशयः । असतां प्रग्रहो यत्र सतां चैव विमानता

Con người sẽ mắc tội lớn—không chút nghi ngờ—ở nơi kẻ ác được ưu ái còn người thiện bị khinh miệt.

Verse 93

दण्डो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः । एवमुक्त्वा स विप्रर्षिः शशापेश्वरविद्विषः

Tại đó, hình phạt khốc liệt do chư thiên giáng xuống liền rơi đến tức khắc. Nói vậy xong, vị hiền thánh Bà-la-môn ấy đã nguyền rủa những kẻ thù ghét Đấng Chúa Tể.

Verse 94

यस्माद्बहिष्कृतो देवो भवद्भिः परमेश्वरः । भविष्यध्वं त्रयीबाह्याः सर्वेऽपीश्वरविद्विषः

Vì các ngươi đã gạt bỏ Thần linh là Đấng Tối Thượng, nên tất cả các ngươi—những kẻ thù ghét Īśvara—sẽ trở thành kẻ ở ngoài Tam Veda.

Verse 95

मिथ्यारीतिसमाचारा मिथ्याज्ञानप्रभाषिणः । प्राप्ते कलियुगे घोरे कलिजैः किल पीडिताः

Họ sẽ theo những phong tục và hạnh kiểm giả dối, nói ra thứ tri kiến ngụy tạo; khi thời đại Kali ghê gớm đến, họ quả thật sẽ bị hành hạ bởi các tai ương sinh từ Kali.

Verse 96

कृत्वा तपोबलं घोरं गच्छध्वं नरकं पुनः । भविष्यति हृषीकेशः स्वामी वोऽपि पराङ्मुखः

Dẫu đã tu khổ hạnh ghê gớm và tích tụ sức mạnh khổ hạnh, các ngươi vẫn sẽ lại rơi vào địa ngục; và Hṛṣīkeśa (Viṣṇu), tuy là Chúa Tể của các ngươi, cũng sẽ ngoảnh mặt khỏi các ngươi.

Verse 97

सारस्वत उवाच । एवमुक्त्वा स ब्रह्मर्षिर्विरराम तपोनिधिः । जगाम मनसा रुद्रमशेषाध्वरनाशनम्

Sārasvata nói: Nói xong như vậy, vị Brahmarṣi—biển cả của khổ hạnh—liền im lặng. Rồi bằng sức mạnh của tâm, ngài đến gần Rudra, Đấng hủy diệt mọi tế lễ (khi chúng bị ô nhiễm).

Verse 98

एतस्मिन्नंतरे देवी महादेवं महेश्वरम् । गत्वा विज्ञापयामास ज्ञात्वा दक्षमखं शिवा

Trong lúc ấy, Nữ Thần Śivā, sau khi hay biết về tế lễ của Dakṣa, liền đến gặp Mahādeva Maheśvara và bẩm báo sự việc.

Verse 99

देव्युवाच । दक्षो यज्ञेन यजते पिता मे पूर्वजन्मनि । तेन त्वं दूषितः पूर्वमहं चातीव दुःखिता । विनाशयस्व तं यज्ञं वरमेनं वृणोम्यहम्

Nữ Thần nói: Trong một tiền kiếp, phụ thân ta là Dakṣa đang cử hành tế lễ. Vì việc ấy, trước kia Ngài đã bị sỉ nhục, còn ta thì đau khổ vô cùng. Vậy xin hãy hủy diệt tế lễ ấy—đó là ân huệ ta chọn.

Verse 100

सारस्वत उवाच । एवं विज्ञापितो देव्या देवदेवो महेश्वरः । ससर्ज सहसा रुद्रं दक्षयज्ञजिघांसया

Sārasvata thưa rằng: Được Nữ Thần tâu bày như thế, Maheśvara—Đấng Tối Thượng của chư thiên—liền tức khắc hóa hiện Rudra, với ý định phá hủy tế lễ của Dakṣa.

Verse 101

सहस्रशिरसं क्रूरं सहस्राक्षं महाभुजम् । सहस्रपाणिं दुर्द्धर्षं युगांतानलसन्निभम्

Ngài có ngàn đầu, dữ dội; ngàn mắt, cánh tay hùng mạnh; ngàn tay, không ai chống nổi—tựa ngọn lửa tận thế vào cuối một kiếp.

Verse 102

दंष्ट्राकरालं दुष्प्रेक्ष्यं शंखचक्रधरं प्रभुम् । दण्डहस्तं महानादं शार्ङ्गिणं भूतिभूषणम्

Với nanh nhọn ghê rợn, khó bề nhìn thẳng; vị Chúa ấy mang ốc tù và và đĩa thần; tay cầm trượng, gầm vang đại thanh, mang cung Śārṅga, và thân được điểm trang bằng tro thiêng (vibhūti).

Verse 103

वीरभद्र इति ख्यातं देवदेवसमन्वितम् । स जातमात्रो देवेशमुपतस्थे कृतांजलिः

Ngài được biết đến với danh xưng Vīrabhadra, có chư thiên tùy tùng. Vừa mới sinh ra, ngài đã đứng trước Chúa tể chư thiên, chắp tay cung kính phụng hầu.

Verse 104

तमाह दक्षस्य मखं विनाशय शमस्तु तं । विनिन्द्य मां स यजते गंगाद्वारे गणेश्वर

Śiva bảo ngài ấy: “Hãy phá hủy lễ tế (makha) của Dakṣa và khiến nó chấm dứt. Sau khi sỉ nhục Ta, hắn vẫn cử hành nghi lễ ấy tại Gaṅgādvāra—hỡi chúa tể các gaṇa của Ta!”

Verse 105

ततो बंधप्रमुक्तेन सिंहेनेव च लीलया । वीरभद्रेण दक्षस्य नाशार्थं रोम चोद्धुतम्

Bấy giờ, Vīrabhadra—như sư tử vừa thoát xiềng, tựa như đùa chơi—rung giũ lông trên thân, quyết ý diệt trừ Dakṣa.

Verse 106

रोम्णा सहस्रशो रुद्रा निसृष्टास्तेन धीमता । रोमजा इति विख्यातास्तत्र साहाय्यकारिणः

Từ những sợi lông ấy, bậc trí giả đã phóng xuất hàng ngàn Rudra. Họ được gọi là “Romaja” (sinh từ lông), và tại đó làm trợ thủ cho Ngài.

Verse 107

शूलशक्तिगदाहस्ता दण्डोपलकरास्तथा । कालाग्निरुद्रसंकाशा नादयन्तो दिशो दश

Tay cầm tam xoa, giáo mác, chùy; kẻ khác cầm gậy và đá; những tùy tùng dữ dội, tựa Rudra như lửa của Thời gian, gầm vang khiến mười phương chấn động.

Verse 108

सर्वे वृषसमारूढाः सभा र्याश्चातिभीषणाः । समाश्रित्य गणश्रेष्ठं ययुर्दक्षमखं प्रति

Tất cả đều cưỡi bò, dáng vẻ ghê rợn; cùng với phối ngẫu, họ nương tựa sau vị đứng đầu các Gaṇa rồi tiến về lễ tế của Dakṣa.

Verse 109

देवांगनासहस्राढ्यमप्सरोगीतिनादितम् । वीणावेणुनिनादाढ्यं वेदवादाभि नादितम्

Nơi ấy tràn ngập hàng ngàn tiên nữ, vang dội tiếng ca của các Apsaras; dồi dào âm vīṇā và sáo, lại ngân vang lời tụng đọc Veda.

Verse 110

दृष्ट्वा दक्षं समासीनं देवैब्रह्मर्षिभिः सह । उवाच स वृषारूढो दक्षं वीरः स्मयन्निव

Thấy Dakṣa ngồi cùng chư Thiên và các bậc Brahmarṣi, vị dũng sĩ cưỡi bò ấy liền cất lời với Dakṣa, như thể đang mỉm cười.

Verse 111

वयं ह्यचतुराः सर्वे शर्वस्यामितते जसः । भागार्थलिप्सया प्राप्ता भागान्यच्छ त्वमीप्सितान्

“Chúng ta hết thảy quả thật đều kém trí trước Śarva rực sáng vô lượng. Vì mong phần chia mà đến đây, xin ngài ban cho những phần mà ngài cho là thích đáng.”

Verse 112

भागो भवद्भ्यो देयस्तु नास्मभ्यमिति कथ्यताम् । ततो वयं विनिश्चित्य करिष्यामो यथोचितम्

“Xin hãy tuyên bố rõ ràng: ‘Phần ấy phải ban cho các vị, chứ không phải cho chúng ta.’ Rồi chúng ta sẽ quyết định theo đó và hành xử đúng phép.”

Verse 113

एवमुक्ता गणेशेन प्रजापतिपुरःसराः

Được vị chủ tướng của các Gaṇa nói như vậy, những vị đứng đầu là Prajāpati (Dakṣa) liền đáp lời.

Verse 114

देवा ऊचुः । प्रमाणं नो विजानीथ भागं मंत्रा इति धुवम्

Chư Thiên nói: “Chính các Thần chú (Mantra) biết rõ chuẩn tắc thẩm quyền về phần cúng tế; điều ấy chắc chắn.”

Verse 115

मंत्रा ऊचुः । सुरा यूयं तमोभूतास्तमोपहतचेतसः । ये नाध्वरस्य राजानं पूजयेयुर्महेश्वरम्

Các Thần chú nói: “Hỡi chư thiên, các ngươi đã hóa thành bóng tối, tâm trí bị mê lầm đánh gục, vì các ngươi không chịu thờ phụng Maheśvara, đấng Chúa tể tối thượng của lễ tế.”

Verse 116

ईश्वरः सर्वभूतानां सर्वदेवतनुर्हरः । गण उवाच । पूज्यते सर्वयज्ञेषु कथं दक्षो न पूजयेत्

“Īśvara—Hara—là thân thể của mọi thần linh và là Chúa tể của muôn loài.” Gaṇa nói: “Ngài được thờ phụng trong mọi lễ tế; vậy sao Dakṣa lại không thờ phụng Ngài?”

Verse 117

मंत्राः प्रमाणं न कृता युष्माभिर्बलगर्वितैः । यस्मादसह्यं तस्मान्नो नाशयाम्यद्य गर्वितम्

Các ngươi, phồng lên vì kiêu mạn của quyền lực, đã không thừa nhận uy quyền của những thần chú. Vì sự ngạo mạn ấy đã trở nên không thể chịu đựng, hôm nay ta sẽ đập tan lòng kiêu căng của các ngươi.

Verse 118

इत्युक्त्वा यज्ञशालां तां देवोऽहन्गणपुंगवः । गणेश्वराश्च संक्रुद्धा यूपानुत्पाट्य चिक्षिपुः

Nói xong, vị thủ lĩnh thần thánh của các gaṇa đánh vào lễ đường tế tự ấy; và các gaṇa-chúa đang phẫn nộ đã nhổ bật những cột tế (yūpa) rồi ném phăng đi.

Verse 119

प्रस्तोतारं सहोतारमध्वर्युं च गणेश्वरः । गृहीत्वा भीषणाः सर्वे गंगास्रोतसि चिक्षिपुः

Các gaṇa-chúa, dáng vẻ đáng sợ, bắt lấy prastotṛ, udgātṛ và adhvaryu, rồi ném tất cả vào dòng nước cuộn chảy của sông Gaṅgā.

Verse 120

वीरभद्रोऽपि दीप्तात्मा वज्रयुक्तं करं हरेः । व्यष्टंभयददीनात्मा तथान्येषां दिवौकसाम्

Vīrabhadra cũng vậy, khí phách rực cháy, không hề nao núng, đã chặn cánh tay của Hari mang uy lực như lôi chùy; và cũng kìm giữ tay của các thiên nhân khác nơi cõi trời.

Verse 121

भगनेत्रे तथोत्पाट्य कराग्रेणैव लीलया । निहत्य मुष्टिना दंडैः सप्ताश्वं च न्यपातयत्

Chỉ bằng đầu ngón tay, như thể đùa chơi, ngài móc đôi mắt của Bhaga; rồi dùng nắm đấm đánh gục Daṇḍa, và cũng quật ngã Saptāśva.

Verse 122

तथा चंद्रमसं देवं पादांगुष्ठेन लीलया । धर्षयामास वलवान्स्मयमानो गणेश्वरः

Cũng vậy, mỉm cười, vị chúa tể của các gaṇa đầy uy lực đã dùng ngón chân cái mà sỉ nhục và khuất phục thần Mặt Trăng, như chỉ là trò chơi.

Verse 123

वह्नेर्हस्तद्वयं छित्त्वा जिह्वामुत्पाट्य लीलया । जघान मूर्ध्नि पादेन मुनीनपि मुनीश्वरान्

Chém đứt hai tay của thần Lửa và giật lưỡi ra như thể đùa chơi, ngài dùng chân giáng lên đầu, đến cả các đại hiền—bậc tôn chủ giữa hàng khổ hạnh—cũng không ngoại lệ.

Verse 124

तथा विष्णुं सगरुडं समायातं महाबलः । विव्याध निशितैर्बाणैः स्तंभयित्वा सुदर्शनम्

Cũng vậy, khi Viṣṇu cùng Garuḍa tiến đến, vị dũng sĩ đại lực ấy trước hết chặn đứng vòng xoay của đĩa Sudarśana, rồi dùng những mũi tên sắc nhọn bắn xuyên.

Verse 125

ततः सहस्रशो भद्रः ससर्ज गरुडान्बहून् । वैनतेयादभ्यधिकान्गरुडं ते प्रदुद्रुवुः

Bấy giờ Bhadra tạo ra hàng ngàn Garuḍa—nhiều vị còn mạnh hơn cả Vainateya; và những Garuḍa ấy lao ập đến chính Garuḍa.

Verse 126

तान्दृष्ट्वा गरुडो धीमान्पलायनपरोऽभवत् । तत्स्थितो माधवो वेगाद्यथा गौः सिंहपीडिता

Thấy họ, Garuḍa bậc trí liền chỉ chăm lo việc trốn chạy; còn Mādhava đứng lại nơi ấy thì bị chấn động bởi sức mạnh đột ngột—như con bò bị sư tử hành hạ.

Verse 127

अंतर्हिते वैनतेये विष्णौ च पद्मसंभवः । आगत्य वारयामास वीरभद्रं शिवप्रियम्

Khi Viṣṇu, đấng cưỡi Vainateya, đã ẩn mất, Đấng Sinh từ Hoa Sen (Brahmā) liền đến và ngăn giữ Vīrabhadra, người được Śiva yêu quý.

Verse 128

प्रसादयामास स तं गौरवात्परमेष्ठिनः । तेऽदृश्यं नैव जानंति रुद्रं तत्रागतं सुराः

Vì kính trọng Đấng Tối Thượng (Brahmā), ông tìm cách làm nguôi dịu ngài; còn các chư thiên ở đó hoàn toàn không nhận ra Rudra đã đến, vì ngài vô hình.

Verse 129

स देवो विष्णुना ज्ञातो ब्रह्मणा च दधीचिना । तुष्टाव भगवान्ब्रह्मा दक्षो विष्णुदिवौकसः

Vị Chúa ấy được Viṣṇu, Brahmā và Dadhīci nhận biết. Bấy giờ Brahmā, Dakṣa và các thiên chúng tôn thờ Viṣṇu đồng cất lời tán dương ngài.

Verse 130

विशेषात्पार्वतीं देवीमीश्वरार्द्धशरीरिणीम् । स्तोत्रैर्नानाविधैर्दक्षः प्रणम्य च कृताञ्जलिः

Đặc biệt, Dakṣa chắp tay cúi lạy rồi ca tụng Nữ thần Pārvatī—Đấng chia sẻ nửa thân của Chúa Tể—bằng nhiều loại thánh tụng khác nhau.

Verse 131

ततो भगवती प्राह प्रहसंती महेश्वरम् । त्वमेव जगतः स्रष्टा संहर्ता चैव रक्षकः

Bấy giờ, Thánh Mẫu mỉm cười và thưa với Maheśvara: “Chỉ riêng Ngài là Đấng tạo dựng thế gian, cũng là Đấng hủy diệt và gìn giữ.”

Verse 132

अनुग्राह्यो भगवता दक्षश्चापि दिवौ कसः । ततः प्रहस्य भगवान्कर्पद्दी नीललोहितः । उवाच प्रणतान्देवान्दक्षं प्राचेतसं हरः

Dakṣa cùng chư thiên đều xứng đáng thọ nhận ân điển của Thượng Đế. Khi ấy, Đấng Thế Tôn Nīlalohita mỉm cười; Hara liền phán bảo các vị thần đang phủ phục và Dakṣa, con của Prācetas.

Verse 133

गच्छध्वं देवताः सर्वाः प्रसन्नो भवतामहम् । संपूज्यः सर्वयज्ञेषु प्रथमं देवकर्मणि

“Hãy đi đi, hỡi chư thiên; Ta hài lòng về các ngươi. Trong mọi lễ tế, Ta phải được thờ phụng trước hết, ngay lúc khởi đầu nghi lễ thiêng.”

Verse 134

त्वं चापि शृणु मे दक्ष वचनं सर्वरक्षणम् । त्यक्त्वा लोकेषणामेनां मद्भक्तो भव यत्नतः

“Còn ngươi nữa, Dakṣa, hãy nghe lời Ta—lời đem lại sự che chở mọi bề: hãy từ bỏ lòng ham cầu danh vọng thế gian, và gắng sức trở thành kẻ sùng kính Ta.”

Verse 135

भविष्यसि गणेशानः कल्पांतेऽनुग्रहान्मम । तावत्तिष्ठ ममादेशात्स्वाधिकारेषु निर्वृतः । इत्युक्त्वाऽदर्शनं प्राप्तो दक्षस्यामिततेजसः

“Nhờ ân điển của Ta, vào cuối kiếp, ngươi sẽ trở thành Gaṇeśāna. Cho đến khi ấy, theo mệnh lệnh của Ta, hãy an nhiên ở trong chức phận của mình.” Nói xong, Đấng Chúa rực sáng vô lượng liền biến mất khỏi tầm mắt của Dakṣa.

Verse 136

दधीचिना शिवो दृष्टो विज्ञप्तः शापमोचने । कथं शापं मया दत्तं तरिष्यंति तवाज्ञया

Dadhīci thấy Śiva liền khẩn cầu Ngài giải thoát khỏi lời nguyền, thưa rằng: “Lời nguyền do con đã ban, nhờ mệnh lệnh của Ngài, họ sẽ vượt qua bằng cách nào?”

Verse 137

शिव उवाच । भविष्यंति त्रयी बाह्याः संप्राप्ते तु कलौ युगे । पठिष्यंति च ये वेदास्ते विप्राः स्वर्गगामिनः

Śiva phán: “Khi Kali Yuga đến, sẽ xuất hiện những kẻ đứng ngoài Tam Veda. Nhưng các brāhmaṇa vẫn tiếp tục học và tụng đọc Veda thì sẽ được lên cõi trời.”

Verse 138

आगमा विष्णुरचिताः पठ्यन्ते ये द्विजातिभिः । तेपि स्वर्गं प्रयास्यंति मत्प्रसादान्न संशयः

Các Āgama do Viṣṇu trước tác—khi được hàng “nhị sinh” học tập—thì họ cũng sẽ đến cõi trời nhờ ân điển của Ta; điều ấy không nghi ngờ.

Verse 139

कलिकालप्रभावेन येषां पाठो न विद्यते । गृहस्थधर्माचरणं कर्तव्यं मम पूजनम्

Dưới ảnh hưởng của thời Kali, đối với những ai không thể tụng đọc kinh điển, hãy thực hành dharma của người tại gia và phụng thờ Ta.

Verse 140

अवश्यं च मया कार्यं तेषां पापविमोचनम् । भिक्षां भ्रमामि मध्याह्ने अतीते भस्मगुंठितः

Ta nhất định phải làm cho họ được giải thoát khỏi tội lỗi. Khi quá giờ ngọ, thân phủ tro, ta lang thang khất thực.

Verse 141

जटाजूटधरः शांतो भिक्षापात्रकरो द्विजः । यो ददाति च मे भिक्षां स्वर्गं याति स मानवः

Một bậc nhị sinh an tịnh, tóc bện thành búi, tay cầm bát khất thực—ai bố thí cho ta trong hình tướng ấy, người ấy sẽ lên cõi trời.

Verse 142

उपानहौ वा च्छत्रं वा कौपीनं वा कमंडलुम् । यो ददाति तपस्विभ्यो नरो मुक्तः स पातकैः । दधीचेः स वरान्दत्त्वा वभाषे सह विष्णुना

Dù là dép, hay dù che, hay khố, hay bình nước—ai đem những vật ấy cúng dường các bậc khổ hạnh, người ấy được giải thoát khỏi tội lỗi. Sau khi ban ân phúc cho Dadhīci, Ngài đã nói như vậy trước mặt Viṣṇu.

Verse 143

रुद्र उवाच । यस्ते मित्रं स मे मित्रं यस्ते रिपुः स मे रिपुः । यस्त्वां पूजयते विष्णो स मां पूजयते ध्रुवम्

Rudra nói: Ai là bạn của Ngài thì là bạn của ta; ai là kẻ thù của Ngài thì là kẻ thù của ta. Hỡi Viṣṇu, ai thờ phụng Ngài ắt hẳn thờ phụng ta.

Verse 144

यः स्तौति त्वां स मां स्तौति प्रियो यस्ते स मे प्रियः । अहं यत्र च तत्र त्वं नास्ति भेदः परस्परम्

Ai ca tụng Ngài là ca tụng ta; ai được Ngài yêu quý cũng là người ta yêu quý. Nơi nào có ta thì nơi ấy có Ngài—giữa chúng ta không hề có sai biệt.

Verse 145

कृष्ण उवाच । एवमेतत्परं देव वक्तव्यं यत्तथैव तत् । अर्द्धनारीनरवपुर्यदा दृष्टो मया पुरा

Kṛṣṇa nói: “Đúng như vậy, ô Đấng Tối Thượng; lời Ngài đã dạy phải được thọ nhận y như thế. Thuở trước, có lần ta đã thấy hình tướng có thân thể nửa nữ nửa nam…”

Verse 146

नेयं नारी मया दृष्टा दृष्टं रूपं किलात्मनः । शंखचक्रगदाहस्तं वनमालाविभूषितम्

Không phải người nữ mà ta đã thấy; quả thật ta đã thấy chính hình tướng của mình—tay cầm ốc tù và, đĩa thần và chùy, lại được trang nghiêm bằng vòng hoa rừng.

Verse 147

श्रीवत्सांकं पीतवस्त्रं कौस्तुभेन विराजि तम् । द्वितीयार्द्धं मया दृष्टं शूलहस्तं त्रिलोचनम्

Ta thấy một nửa mang dấu Śrīvatsa, mặc y phục vàng, rực sáng bởi bảo châu Kaustubha; còn nửa kia ta thấy có ba mắt, tay cầm cây đinh ba.

Verse 148

चंद्रावयवसंयुक्तं जटाजूटकपालिनम् । एकीभावं प्रपन्नोहं यथा पूर्वं तथाऽधुना । न मां गौरी प्रपश्येत प्रपश्यामि तथैव च

Ta thấy hình tướng ấy được điểm trang bằng vầng trăng lưỡi liềm, tóc bện thành búi jata, mang bát sọ. Ta đã nương tựa nơi sự hợp nhất này—như xưa thế nào, nay cũng vậy. Nguyện Gaurī đừng thấy ta; và ta cũng sẽ thấy nàng theo đúng cách ấy (như trước).

Verse 149

ईश्वर उवाच । आवयोरंतरं नास्ति चैकरूपावुभावपि । यो जानाति स जानाति सत्यलोकं स गच्छति

Īśvara nói: “Giữa ta và ngươi không có sai khác; thật vậy, cả hai đều là một hình thể. Ai hiểu điều này là hiểu chân thật—và người ấy sẽ đến Satyaloka.”

Verse 150

इत्युक्त्वा स ययौ तत्र कैलासं पर्वतोत्तमम् । कृष्णोपि मंदरं प्राप्तो देवकार्येण केनचित्

Nói xong như vậy, Ngài rời nơi ấy đến Kailāsa, ngọn núi tối thượng. Còn Kṛṣṇa cũng đến Mandara, do một duyên sự thiêng liêng nào đó của chư thiên thúc đẩy.

Verse 151

अत्रांतरे दैत्यराजो महादेवप्रसादतः । हिरण्यनेत्रतनयो बाधतेसौ जगत्त्रयम्

Trong lúc ấy, vua loài Dāṇava—con của Hiraṇyanetra—nhờ ân phúc (boon) của Mahādeva, bắt đầu gieo tai ương cho cả ba cõi.

Verse 152

अमरत्वं हराल्लब्ध्वा कामांधो नैव पश्यति । हरांगधारिणीं देवीं दिव्यरूपां सुलोचनाम्

Được Hara ban cho sự bất tử, nhưng vì dục vọng che mờ, hắn chẳng nhận ra Nữ Thần—Đấng lấy chính Hara làm trang sức, dung nhan thần diệu, đôi mắt tuyệt mỹ.

Verse 153

ममेति स च जानाति याचते च हरं प्रति । हरोऽपि कार्यव्यसनस्त्यक्त्वा कैलासपर्वतम्

Nghĩ rằng: “Nàng là của ta”, hắn liền thỉnh cầu Hara. Còn Hara, vì việc cần kíp thúc bách, cũng rời núi Kailāsa.

Verse 154

मंदरं समनुप्राप्तो देवं द्रष्टुं जनार्द्दनम् । परस्परं समालोच्यामुंचद्देवीं स मंदरे

Ngài đến Mandara để yết kiến Chúa Janārdana. Sau khi cùng nhau bàn định, Ngài để Nữ Thần lại nơi ấy, trên núi Mandara.

Verse 155

नारायणगृहे देवी स्थिता देवीगणैर्वृता । अत्रांतरे गौतमस्तु गोवधान्मलिनीकृतः

Nữ Thần an trú trong tư gia của Nārāyaṇa, được các đoàn thể nữ thần vây quanh. Trong lúc ấy, Gautama bị nhiễm ô vì tội sát hại một con bò.

Verse 156

पवित्रीकरणायास्य भिक्षुरूपधरो हरः । गौतमस्य गृहं प्राप्तो मंदरं चांधको गतः

Để thanh tẩy cho ông, Hara khoác hình tướng khất sĩ và đến nhà của Gautama. Còn Andhaka cũng đi đến núi Mandara.

Verse 157

ययाचे पार्वतीं दुष्टो युद्धं चक्रे स विष्णुना । हारितं तु गणैः सर्वैर्देवीं दैत्यो न पश्यति

Kẻ ác ấy cầu xin Pārvatī rồi giao chiến với Viṣṇu. Nhưng Nữ Thần đã được toàn thể các Gaṇa mau chóng đưa đi, khiến ác quỷ không còn thấy Người nữa.

Verse 158

स्त्रीरूपधारी कृष्णोऽसौ गौरीं रक्षति मंदिरे । गौरीणां तु शतं चक्रे हरिस्तत्र स मायया

Kṛṣṇa ấy mang hình tướng nữ nhân, bảo hộ Gaurī trong ngôi đền. Tại đó, Hari dùng māyā tạo ra một trăm hình dạng “Gaurī”.

Verse 159

विष्णोर्देहसमुद्भूता दिव्यरूपा वरस्त्रियः । अन्धको नैव जानाति कैषा गौरी नु पार्वती

Từ chính thân thể của Viṣṇu, những nữ nhân ưu thắng với dung mạo thần diệu đã phát sinh. Andhaka hoàn toàn không phân biệt được ai là Gaurī, ai là Pārvatī.

Verse 160

विलंबस्तत्र सञ्जातो मोहितो विष्णुमायया । तावच्छिवः समायातः कृत्वा गौतमपावनम्

Tại đó phát sinh sự chậm trễ, vì ông bị mê hoặc bởi māyā của Viṣṇu. Trong lúc ấy, Śiva đã đến, sau khi cử hành nghi lễ tẩy tịnh cho Gautama.

Verse 161

भिक्षामात्रेण चान्नेन गौतमो निर्मलीकृतः । सोंधकेन तदा युद्धं चक्रे रुद्रोऽपि कोपितः

Chỉ bằng chút cơm bố thí, Gautama đã được làm cho thanh tịnh. Rồi Rudra cũng nổi giận, giao chiến với Andhaka.

Verse 162

अमरोऽसौ हराज्जातः शूले प्रोतः सुदारुणे । शूलस्थस्तु स्तुतिं चक्रे तस्य तुष्टो महेश्वरः

Kẻ ấy trở thành “bất tử”, sinh từ Hara, và bị đóng chặt trên cây tam xoa vô cùng ghê rợn. Dẫu ở trên tam xoa, hắn vẫn dâng lời tán tụng; nhờ vậy Maheśvara hài lòng với hắn.

Verse 163

गणेशत्वं ददौ तस्मै यावदाभूतसंप्लवम् । स्वसरूपामुमादेवीं कृष्णस्तस्मै ददौ स्वयम्

Ngài ban cho hắn địa vị một Gaṇeśa cho đến khi đại kiếp hoại diệt. Và chính Kṛṣṇa đã ban Umādevī trong chân tướng của nàng cho hắn.

Verse 164

गौरीरूपाः स्त्रियश्चान्या धरित्र्यां तास्तु प्रेषिताः । कृत्वा नामानि सर्वासां लोके पूज्या भविष्यथ

Những người nữ khác mang hình tướng của Gaurī cũng được sai xuống trần gian. Khi đã được đặt tên cho tất cả, các nàng sẽ trở nên đáng được thờ phụng trong thế gian.

Verse 165

एता ये पूजयिष्यंति पूजयिष्यन्ति ते शिवाम् । शिवां ये पूजयिष्यंति तेऽर्चयन्ते हरं हरिम्

Ai tôn thờ các hình tướng này thì thật sự là tôn thờ Thánh Mẫu Śivā. Và ai tôn thờ Śivā thì kỳ thực cũng kính bái cả Hara lẫn Hari.

Verse 167

ब्रह्मेशनारायणपुण्यचेतसां शृण्वन्ति चित्रं चरितं महात्मनाम् । मुच्यंति पापैः कलिकालसंभवैर्यास्यंति नाकं गणवृन्दवंदिताः

Những người có tâm thanh tịnh, một lòng kính phụng Brahmā, Īśa và Nārāyaṇa, khi lắng nghe hạnh trạng kỳ diệu của các bậc đại nhân, liền được giải thoát khỏi tội lỗi phát sinh trong thời Kali, và được lên cõi trời, được các đoàn Gaṇa tôn kính ca ngợi.

Verse 168

एवं काले वर्त्तमाने हरः कैलासपर्वते । रक्षोदानवदैत्यैस्तु गृह्यतेऽसौ वरान्बहून्

Như thế, theo dòng thời gian, Hara (Śiva) an trú trên núi Kailāsa. Tại đó, các rākṣasa, dānava và daitya đến gần Ngài và thọ nhận nhiều ân huệ.

Verse 169

ब्रह्मदत्तवरो रौद्रस्तारकाख्यो महासुरः । तेन सर्वं जगद्व्याप्तं तस्य नष्टा सुरा रणे

Có một đại asura hung bạo tên là Tāraka, được ban ân huệ bởi Brahmā. Do hắn, khắp thế gian bị tràn ngập, và chư thiên bị hắn đánh bại nơi chiến trận.

Verse 170

महादेवसुतेनाजौ हंतव्योऽसौ ससर्ज तम् । कार्तिकेयमुमापुत्रं रुद्रवीर्यसमुद्भवम्

“Hắn phải bị giết nơi chiến địa bởi con của Mahādeva”—kế hoạch thiêng liêng đã định như vậy. Vì thế, Ngài đã làm hiển lộ Kārttikeya, con của Umā, sinh từ uy lực của Rudra.

Verse 171

देवैरिन्द्रादिभिः सर्वैः सेनाध्यक्ष्येभिषेचितः । तेनापि दैवयोगेन तारकाख्यो निपातितः

Tất cả chư thiên, đứng đầu là Indra, đã làm lễ quán đảnh tôn lập Ngài làm Tổng chỉ huy các đạo binh. Và chính Ngài—do sự an bài của Thiên ý—đã đánh hạ Tāraka.

Verse 172

कैलासशिखरासीनो देवदेवो जगद्गुरुः । उमया सह संतुष्टो नन्दिभद्रादिभिर्वृतः

Ngự trên đỉnh Kailāsa, Đấng Thần của chư thần, bậc Đạo sư của thế gian, an nhiên hoan hỷ cùng Umā, được Nandī, Bhadrā và các vị khác vây quanh hầu cận.

Verse 173

स्कन्देन गजवक्त्रेण धनाध्यक्षेण संयुतः । अथ हासपरं देवं शनैः प्रोवाच तं शिवा

Ngài có Skanda, vị Đầu Voi (Gaṇeśa) và Chúa tể tài bảo Kubera cùng hầu cận. Bấy giờ Śivā (Umā), thấy Thần trong vẻ đùa vui, liền khẽ khàng thưa với Ngài.

Verse 174

केन देव प्रकारेण तोषं यास्यसि शंकर । मर्त्यानां केन दानेन तपसा नियमेन वा

“Bạch Thần, bạch Śaṅkara, bằng cách nào Ngài được hoan hỷ? Trong loài người, bởi lễ thí nào—bởi khổ hạnh, hay bởi giới luật nào—mà Ngài mãn nguyện?”

Verse 175

केन वा कर्मणा देव केन मन्त्रेण वा पुनः । स्नानेन केन देवेश केन धूपेन तुष्यसि

“Hoặc bởi hành nghiệp nào, bạch Thần, và lại bởi thần chú nào? Bởi sự tắm gội nào, bạch Chúa tể chư thiên, và bởi hương trầm nào mà Ngài hoan hỷ?”

Verse 176

पुष्पेण केन मे नाथ केन पत्रेण शंकर । कया संतुष्यसे स्तुत्या साहसेन च केन वै

“Bạch Chúa tể của con, con nên dâng loài hoa nào và chiếc lá nào, ô Śaṅkara? Ngài hoan hỷ với lời tán tụng nào, và thật sự bằng hành vi dũng mãnh nào?”

Verse 177

नैवेद्येन च केन त्वं केन होमेन तुष्यसि । केन कष्टेन वा देव केनार्घेण मम प्रभो

“Và bằng lễ vật thực phẩm (naivedya) nào Ngài hoan hỷ, và bằng nghi lễ hỏa cúng (homa) nào Ngài được thỏa lòng? Bằng sự khổ hạnh nào, ô Thiên Chúa, và bằng lễ dâng nước (arghya) nào, bạch Chúa tể của con?”

Verse 178

षोडशैते मया प्रश्नाः पृष्टा मे निर्णयं वद

“Mười sáu câu hỏi này con đã thưa hỏi; xin Ngài nói cho con lời quyết định rốt ráo về chúng.”

Verse 179

शंकर उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि कथयिष्ये मम प्रियम् । शिवपूजाप्रकारोऽयं क्रियते वचसा गुरोः

Śaṅkara nói: “Lành thay, hỡi Devī, nàng đã hỏi. Ta sẽ nói điều ta yêu quý. Pháp môn thờ phụng Śiva này phải được thực hành theo lời (giáo huấn) của bậc guru.”

Verse 180

अभयं सर्वजंतूनां दानं देवि मम प्रियम् । सत्यं तपः समाख्यातं परदारविवर्जनम्

“Ban sự không sợ hãi cho mọi loài hữu tình—đó, hỡi Devī, là bố thí ta yêu quý. Chân thật được tuyên là khổ hạnh (tapas), và tránh xa phối ngẫu của người khác chính là sự tự chế chân chính.”

Verse 181

प्रियो मे नियमो देवि कर्म तल्लोकरञ्जनम् । मयों नमः शिवायेति मन्त्रोऽयमुररीकृतः

Hỡi Devī, niyama (kỷ luật tu trì) là điều ta yêu quý, và hành nghiệp làm vui lòng thế gian. “Namaḥ Śivāya”—chân ngôn này ta đã thừa nhận là lời có thẩm quyền.

Verse 182

सर्वपापविनिर्मुक्तो मम देवि स वल्लभः । पापत्यागो भवेत्स्नानं धूपो मे गौग्गुलः प्रियः

Hỡi Devī, người đã thoát khỏi mọi tội lỗi là kẻ ta yêu quý. Tự việc từ bỏ tội lỗi chính là tắm gội chân thật; và hương trầm ta ưa là guggulu (nhựa thơm bdellium).

Verse 183

धत्तूरकस्य पुष्पं मे बिल्वपत्रं मम प्रियम् । स्तुतिः शिवशिवायेति साहसं रणकर्मणि

Hoa dhattūra là điều ta ưa thích, và lá bilva cũng là vật ta yêu quý. Lời tán tụng “Śiva, Śiva!” cùng lòng dũng cảm trong bổn phận chiến trận—đều làm ta hoan hỷ.

Verse 184

न बिभेति नरो यस्तु तस्याग्रे संभवाम्यहम् । हंतकारो गवां यस्तु नैवेद्यं मम वल्लभम्

Người nào không sợ hãi, ta sẽ hiện ra trước mặt người ấy. Nhưng với kẻ sát hại bò, lễ vật thực phẩm (naivedya) chẳng được ta ưa nhận.

Verse 185

पूर्णाहुत्या परा प्रीतिर्जायते मम सुन्दरि । शुश्रूषा वल्लभं कष्टं यतीनां च तपस्विनाम्

Hỡi người đẹp, nhờ lễ pūrṇāhuti (hiến cúng viên mãn), niềm hoan hỷ tối thượng khởi lên trong ta. Sự phụng sự (śuśrūṣā) đối với các bậc yati, và những gian khổ mà người xuất gia cùng các tapasvin chịu đựng—đều là điều ta yêu quý.

Verse 186

सूर्योदये महादेवि मध्याह्नेऽस्तमने तथा । अर्घो यो दीयते सूर्ये वल्लभोऽसौ मम प्रिये

Hỡi Mahādevī, vào lúc bình minh, giữa trưa và cả lúc hoàng hôn, ai dâng nước arghya lên Mặt trời, người đó thật thân thiết với ta, hỡi người yêu dấu.

Verse 187

किं दानैः किं तपोभिर्वा किं यज्ञैर्भाववर्जितैः । दया सत्यं घृणाऽस्तेयं दंभपैशुन्यवर्जितम् । भक्त्या यद्दीयते स्तोकं देवि तद्वल्लभं मम

Ích gì những món quà, khổ hạnh hay tế lễ mà thiếu lòng thành kính? Từ bi, chân thật, dịu dàng, không trộm cắp, không giả dối và phỉ báng—bất cứ thứ gì dù nhỏ bé được dâng lên với lòng thành, hỡi Devī, đều quý giá đối với ta.

Verse 188

एवं यावत्कथयति प्रश्नान्सूक्ष्मान्यथोदितान् । तावद्ब्रह्मादिभिर्देवैर्विष्णुस्तत्र ययौ स्वयम्

Trong khi Ngài đang giải thích những câu hỏi vi tế đúng như đã được hỏi, chính Viṣṇu đã đến đó, cùng với Brahmā và các vị thần khác.

Verse 189

विष्णुरुवाच । नाहं पालयितुं शक्तस्त्वं ददासि वरान्बहून् । दैत्यानां दानवादीनां राक्षसानां महेश्वर

Viṣṇu nói: 'Ta không thể duy trì trật tự, vì Ngài ban quá nhiều ân huệ cho các Daityas, Dānavas và Rākṣasas, hỡi Maheśvara.'

Verse 190

विकृतिं यांति पश्चात्ते कष्टं वध्या भवंति मे । पत्रेण पुष्पमात्रेण ओंकारेण शिवेन च । मुक्तिं याति नरो देव भवभक्तिं करोतु कः

Sau đó chúng sa vào sự đồi bại; chúng trở nên khó khuất phục và ta phải tiêu diệt chúng. Tuy nhiên, một người đạt được giải thoát, hỡi Thượng đế, chỉ với một chiếc lá, một bông hoa, âm tiết Oṃ và danh hiệu 'Śiva'—vậy ai sẽ còn tu tập lòng sùng kính đối với sự hiện hữu trần tục?

Verse 191

इन्द्रादयोऽपि ये देवा यज्ञैराप्याययंति ते । न यजंति द्विजा यज्ञान्भिक्षादानेन तुष्यसि

Ngay cả Indra và các chư thiên khác cũng được nuôi dưỡng bởi các lễ tế; nhưng Ngài không ưa những tế lễ do hàng lưỡng sinh cử hành—Ngài hoan hỷ nơi việc bố thí cúng dường.

Verse 192

रुद्र उवाच । इन्द्रादिभिर्न मे कार्यं ब्रह्मा मे किं करिष्यति । येन केन प्रकारेण प्रजाः पाल्यास्त्वया ऽधुना

Rudra nói: “Ta chẳng cần đến Indra và những vị khác—Brahmā có thể làm gì cho ta? Bằng bất cứ cách nào, từ nay ngươi phải bảo hộ muôn dân.”

Verse 193

मदीया प्रकृतिस्त्वेषा तां कथं त्यक्तुमुत्सहे । त्वयाहं ब्रह्मणा देवैर्वरकर्मणि योजितः

“Đó chính là bản tánh của ta—làm sao ta chịu bỏ được? Bởi ngươi, bởi Brahmā và bởi chư thiên, ta đã được giao phó việc ban ân phúc.”

Verse 194

इदानीमेव किं नष्टं मुक्त्वा देवीं तवाग्रतः । भूत्वा मूर्तिं परित्यज्य एकाकी विचराम्यहम्

“Ngay lúc này có mất mát gì, nếu ta rời Nữ Thần ngay trước mắt ngươi? Đã mang lấy một hình tướng, ta sẽ bỏ hình tướng ấy và một mình du hành.”

Verse 195

इत्युक्त्वा स शिवो देवस्तत्रैवांतरधीयत । गते तस्मिञ्छिवे तत्र संक्षोभः सुमहानभूत्

Nói xong, thần Śiva liền ẩn mất ngay tại đó. Khi Śiva đã rời đi, nơi ấy dấy lên một cơn chấn động vô cùng lớn.

Verse 196

उमा प्रोवाच चेन्द्रादीन्ब्रह्मविष्णुगणांस्तथा । इदानीं किं मया कार्यं भवद्भिः शिववर्जितैः

Bấy giờ, Nữ thần Umā nói với Indra và các vị khác, cùng với đoàn tùy tùng của Brahmā và Viṣṇu: “Nay ta còn việc gì với các ngươi, khi các ngươi đã lìa xa Śiva?”

Verse 197

अत्रान्तरे च ये चान्ये देवास्तत्र समागताः । ऋषयश्चैव सिद्धाश्च तथा नारदपर्वतौ

Đúng lúc ấy, các vị thần khác cũng tụ hội nơi đó; các bậc ṛṣi và các Siddha cũng đến, cùng với Nārada và Parvata.

Verse 198

गंगासरस्वतीनद्यो नागा यक्षाः समागताः । ब्रह्मादिभिः समालोच्य कथमेतद्भविष्यति

Sông Gaṅgā và Sarasvatī, cùng các Nāga và Yakṣa, cũng tụ hội. Họ bàn bạc với Brahmā và các vị thần khác rồi hỏi: “Việc này sẽ được giải quyết ra sao—giờ sẽ thế nào?”

Verse 199

विष्णुरुवाच । सहैव गम्यतां तत्र यत्र देवो गतः शिवः । स्वल्पा यासेन ते यान्तु नराः स्वर्गं शिवाज्ञया

Viṣṇu nói: “Chúng ta hãy cùng nhau đến nơi Thượng đế Śiva đã đi. Nhờ mệnh lệnh của Śiva, nguyện cho những người ấy lên cõi trời với ít nhọc nhằn.”

Verse 200

सत्यलोके नरा यान्तु देवा यान्तु धरातलम् । रक्षोदानवदैत्यानां वरान्यच्छतु शंकरः

“Nguyện cho loài người đi đến Satyaloka; còn chư thiên hãy xuống cõi đất. Và xin Śaṅkara ban ân phúc cho các Rākṣasa, Dānava và Daitya.”

Verse 201

तेषां बाधा मया कार्या यै च स्युर्धर्मलोपकाः । हृष्टे शिवे मया कार्या व्यवस्था स्वर्गगामिनाम्

Ta phải ngăn giữ những kẻ sẽ trở thành người phá hoại Chánh pháp. Và khi Śiva hoan hỷ, ta phải thiết lập trật tự đúng đắn cho những người có định mệnh lên cõi trời.

Verse 202

त्रयीधर्मं परित्यज्य येऽन्यं धर्ममुपासते । ते नरा नरकं यांतु यावदाभूतसंप्लवम्

Những kẻ từ bỏ Chánh pháp của ba Veda mà thờ phụng một pháp khác—nguyện cho họ rơi vào địa ngục cho đến khi muôn loài thọ tạo tan rã.