Adhyaya 8

Verse 1

भोजराज उवाच । प्रभो सारस्वत मया श्रुतं माहात्म्यमुत्तमम् । वस्त्रापथस्य क्षेत्रस्य गिरे रैवतकस्य च

Bhojarāja thưa: Bạch ngài Sārasvata đáng tôn kính, con đã được nghe māhātmya tối thượng về thánh địa Vastrāpatha-kṣetra và cả núi Raivataka nữa.

Verse 2

विशेषेण स्वर्णरेखाभवस्य च जलस्य च । इदानीं श्रोतुमिच्छामि तीर्थोत्पत्तिं वदस्व मे

Đặc biệt, nay con muốn được nghe về dòng nước của Svarṇarekhā-bhava. Xin ngài hãy nói cho con nguồn gốc của tīrtha này.

Verse 3

ब्रह्मविष्णुशिवादीनां मध्ये कोऽयं व्यवस्थितः । केयं नदी स्वर्णरेखा सर्वपातकनाशिनी

Giữa Brahmā, Viṣṇu, Śiva và các bậc khác—Đấng nào là vị đang an trụ nơi đây? Và con sông Svarṇarekhā này là gì, đấng tiêu trừ mọi tội lỗi?

Verse 4

कस्माद्ब्रह्मादया देवा अस्मिंस्तीर्थे समागताः । कथं नारायणो देवः स्वयमेव समागतः

Vì duyên cớ gì Phạm Thiên (Brahmā) và chư thiên khác hội tụ tại thánh địa (tīrtha) này? Và bằng cách nào chính Thượng Đế Nārāyaṇa lại đích thân quang lâm nơi đây?

Verse 5

हेमालयं परित्यज्य भवानी गिरिमूर्द्धनि । संस्थिता स्कन्दमादाय देवैरिन्द्रादिभिः सह

Rời bỏ dãy Hemālaya, Bhavānī bồng Skanda và đến an trú trên đỉnh núi, cùng với chư thiên do Đế Thích (Indra) dẫn đầu.

Verse 6

सारस्वत उवाच । शृणु सर्वं महाराज कथयिष्ये सविस्तरम् । येन वै कथ्यमानेन सर्वपापक्षयो भवेत्

Sārasvata thưa: “Xin hãy lắng nghe, hỡi Đại vương; ta sẽ thuật lại tường tận. Chỉ do việc kể và nghe điều ấy mà mọi tội lỗi đều được tiêu trừ.”

Verse 7

पुरा ब्रह्मदिनस्यांते जगदेतच्चराचरम् । संहृत्य भगवान्रुद्रो ब्रह्मविष्णुपुरस्कृतः

Thuở xưa, vào lúc kết thúc một ngày của Phạm Thiên, Đấng Rudra chí tôn—có Phạm Thiên và Viṣṇu đi trước phụng tùng—đã thu nhiếp toàn thể thế gian này, cả động lẫn tĩnh, vào sự tan rã (pralaya).

Verse 8

तां च ते सकलां रात्रिमेकमूर्त्तिभवास्त्रयः । तिष्ठन्ति रात्रि पर्यन्ते पुनर्भिन्ना भवंति ते

Và suốt trọn đêm ấy, ba vị ấy—hợp thành một thể—an trụ như vậy; đến khi đêm tàn, các Ngài lại phân biệt, trở về riêng rẽ như trước.

Verse 9

ब्रह्मविष्णुशिवा देवा रजःसत्त्वतमोमयाः । सृष्टिं करोति भगवान्ब्रह्मा पालयते हरिः

Các vị thần Brahmā, Viṣṇu và Śiva được cấu thành bởi ba guṇa: rajas, sattva và tamas. Đấng Thế Tôn Brahmā thực hiện công cuộc sáng tạo, còn Hari (Viṣṇu) gìn giữ và bảo hộ.

Verse 10

सर्वं संहरते रुद्रो जगत्कालप्रमाणतः । तेनादौ भगवान्सृष्टो दक्षो नाम प्रजापतिः

Rudra thu nhiếp và tiêu dung mọi sự theo thước đo của thời gian thế gian. Vì thế, thuở ban đầu, bậc tôn kính Prajāpati mang danh Dakṣa đã được tạo thành.

Verse 11

सर्वे संक्षेपतः कृत्वा ब्रह्माण्डं सचरा चरम् । भिन्ना देवास्त्रयो जाताः सत्यलोकव्यवस्थिताः

Sau khi thu gọn lại “trứng vũ trụ” cùng mọi loài động và bất động, ba vị thần đã sinh ra riêng biệt, và an trụ tại Satyaloka.

Verse 12

त्रयो भुवं समासाद्य कौतुकाविष्टचेतसः । कैलासं ते गिरिवरं समारूढाः सुरेर्वृताः

Ba vị ấy, đến cõi đất với tâm trí bị niềm hiếu kỳ cuốn hút, đã lên núi Kailāsa tối thắng, được các đoàn chư thiên vây quanh.

Verse 13

अहं ज्येष्ठो अहं ज्येष्ठो वादोऽभूद्ब्रह्मरुद्रयोः । तदा क्रुद्धो महादेवो ब्रह्माणं हन्तुमुद्यतः

“Ta là bậc trưởng thượng! Ta là bậc trưởng thượng!”—thế là cuộc tranh luận bùng lên giữa Brahmā và Rudra. Khi ấy Mahādeva nổi giận, toan ra tay diệt Brahmā.

Verse 14

विष्णुना वारितो ब्रह्मा न ते वादस्तु युज्यते । तत्त्वं नाहं यदा नेदं ब्रह्मांडं सचराचरम्

Bị Viṣṇu ngăn lại, Brahmā được bảo rằng: “Cuộc tranh luận này không hợp với ngươi. Vì theo chân lý, khi vũ trụ này—quả trứng Phạm thiên (brahmāṇḍa) cùng mọi loài động và bất động—chưa hề hiện hữu, thì ta cũng chưa là ‘cái ta’ riêng biệt này…”

Verse 15

एक एव तदा देवो जले शेते महेश्वरः । जागर्ति च यदा देवः स्वेच्छया कौतुकात्ततः

Khi ấy, chỉ có một Thượng Đế—Maheśvara—một mình nằm trên mặt nước. Và khi vị Deva ấy thức dậy, theo ý nguyện của chính Ngài và do līlā thiêng liêng (niềm hứng khởi nhiệm mầu), thì sự triển khai tiếp theo bắt đầu.

Verse 16

अनेन त्वं कृतः पूर्वमहं पश्चात्त्वया कृतः । ब्रह्मांडं कूर्मरूपेण धृतमस्य प्रसादतः

“Nhờ ân sủng của Ngài, ngươi được tạo thành trước; rồi về sau ta được ngươi tạo thành. Và cũng chính nhờ ân sủng ấy, quả trứng vũ trụ (brahmāṇḍa) được nâng đỡ trong hình tướng Rùa (Kūrma).”

Verse 17

अनुप्रविष्टा ब्रह्मांडं प्रसादाच्छं करस्य च । सृष्टिस्त्वया कृता सर्वा मयि रक्षा व्यवस्थिता

“Nhờ ân sủng của Śaṅkara, ta đã thâm nhập vào vũ trụ. Mọi sự sáng tạo đều do ngươi thực hiện; còn nơi ta, sự hộ trì (bảo hộ các thế giới) được an lập.”

Verse 18

उदासीनवदासीनः संसारात्सारमीक्षते । एक एव शिवो देवः सर्वव्यापी महेश्वरः

“Ngồi như bậc siêu thoát, Ngài chiêm kiến tinh túy ngay trong saṃsāra. Chỉ một mình Śiva là Thượng Đế—Mahādeva, Đấng Chúa Tể thấm khắp, Maheśvara.”

Verse 19

पितामहत्वं संजातं प्रसादाच्छंकरस्य ते । प्रसादयामास हरं श्रुत्वा ब्रह्मा वचो हरेः

Địa vị Pitāmaha (Đại Tổ) của ngài phát sinh nhờ ân điển của Śaṅkara. Nghe lời của Hari, Brahmā liền tìm cách làm vừa lòng Hara (Śiva) bằng sự tán tụng và cầu xin.

Verse 20

अनादिनिधनो देवो बहुशीर्षो महाभुजः । इत्यादिवेदवचनैस्ततस्तुष्टो महेश्वरः । प्राह ब्रह्मन्वरं यत्ते वृणीष्व मनसि स्थितम्

“Vị Thần không khởi đầu không kết thúc, nhiều đầu, tay lực lưỡng”—được tán dương như thế bằng lời Veda, Maheśvara hoan hỷ. Rồi Ngài phán: “Hỡi Brahman, hãy chọn ân huệ mà lòng ngươi đang ấp ủ.”