Adhyaya 7

Verse 1

राजोवाच । कथं त्वं हरिणीरूपे जाता मानुषरूपिणी । केन संवर्धिता बाल्ये कथं ते रूपमीदृशम्

Nhà vua nói: “Sao ngươi sinh ra mang hình nai cái mà lại có thân người? Thuở ấu thơ ai đã nuôi dưỡng ngươi, và vì sao ngươi có hình dạng như thế này?”

Verse 2

मृग्युवाच । शृणु देव प्रवक्ष्यामि यद्वृत्तं कन्यके वने । ऋषिरुद्दालकोनाम गंगाकूले महातपाः

Người nữ-nai nói: “Xin nghe đây, tâu Đại vương; ta sẽ kể điều đã xảy ra trong rừng Kanyaka. Bên bờ sông Gaṅgā có một vị đại khổ hạnh, bậc hiền triết tên Uddālaka.”

Verse 3

प्रभाते मूत्रमुत्सृष्टुं गतो देव वनांतरे । मूत्रांते पतितो भूमौ वीर्यबिंदुर्द्विजन्मनः

Lúc rạng đông, tâu Đại vương, vị ấy vào rừng để tiểu tiện. Khi việc ấy kết thúc, một giọt tinh của bậc “nhị sinh” đã rơi xuống mặt đất.

Verse 4

यावत्स चलितो विप्रः शौचं कृत्वा प्रयत्नतः । तावन्मृगी समायाता दृष्ट्वा पुष्पवनांतरात्

Khi vị Bà-la-môn đã bước đi tiếp, sau khi cẩn trọng làm lễ tẩy uế, đúng lúc ấy một con nai cái đến nơi, từ trong lùm hoa nhìn thấy mà bước ra.

Verse 5

चापल्याद्भक्षितं वीर्यं दृष्टं ब्रह्मर्षिणा स्वयम् । यस्मादश्नाति मे वीर्यं तस्माद्गर्भो भविष्यति

Vì sự bồn chồn, nàng đã ăn lấy tinh chủng—chính vị Brahmarṣi đã tận mắt thấy. “Vì nàng đã nuốt tinh chủng của ta, nên ắt sẽ phát sinh thai nghén,” ngài kết luận.

Verse 6

ममरूपा तववक्त्रा नारी गर्भे भविष्यति । वर्द्धयिष्यति देव्यस्तां रसैर्दिव्यैः सुतां तव

Một người nữ—mang hình dáng của ta và dung mạo của ngươi—sẽ được thụ thai trong lòng mẹ. Đức Nữ Thần sẽ nuôi dưỡng và làm cho con gái của ngươi lớn lên bằng những tinh chất thần diệu.

Verse 7

केनापि दैवयोगेन ज्ञानं तस्या भविष्यति । एवमुद्दालकादेव संजाताहं मृगानना । प्रविश्याग्नौ मृता पूर्वं त्वया सार्द्धं नराधिप

Do một sự hội tụ huyền nhiệm của định mệnh, trí tuệ sẽ khởi sinh nơi nàng. Vì thế, chỉ từ Uddālaka mà ta đã sinh ra với danh Mṛgānanā. Thuở trước, ôi bậc quân vương, ta đã bước vào lửa và chết cùng với ngài.

Verse 8

तस्माज्जातं सतीत्वं मे सप्तजन्मनि वै प्रभो । यत्त्वया कुर्वता राज्यं पापं वै समुपार्जितम्

Vì thế, hỡi chúa thượng, đức trinh tín của một satī nơi ta đã phát sinh suốt bảy kiếp—bởi khi ngài trị vì vương quốc, tội nghiệp quả thật đã tích tụ.

Verse 9

क्षत्त्रधर्मं परित्यज्य पलायनपरो मृतः । तदेनो हि मया दग्धं चिताग्नौ नृपसत्तम

Ngươi đã bỏ bổn phận của kṣatriya và chết với tâm chỉ muốn trốn chạy. Nhưng chính tội ấy đã được ta thiêu sạch trong lửa giàn hỏa táng, hỡi bậc vương thượng tối thắng.

Verse 10

पतिं गृहीत्वा या नारी मृतमग्नौ विशेद्यदि । सा तारयति भर्तारमात्मानं च कुलद्वयम्

Nếu người phụ nữ nắm lấy chồng mình mà bước vào lửa sau khi chồng đã chết, thì nàng cứu độ chồng, cứu chính mình và cả hai dòng tộc.

Verse 11

गोग्रहे देशभंगे च संग्रामे सम्मुखे मृतः । स सूर्यमण्डलं भित्त्वा ब्रह्मलोके महीयते

Người chết đối mặt kẻ thù—dù khi bảo vệ bò, giữ gìn bờ cõi hay nơi chiến trận—sẽ xuyên qua quầng mặt trời và được tôn vinh ở cõi Phạm Thiên (Brahmā-loka).

Verse 12

अनाशकं यो विदधाति मर्त्त्यो दिनेदिने यज्ञसहस्रपुण्यम् । स याति यानेन गणान्वितेन विधूय पापानि सुरैः स पूज्यते

Phàm nhân nào giữ chay tịnh mỗi ngày thì được công đức ngang ngàn lễ tế. Rũ sạch tội lỗi, người ấy lên xe trời có các thiên chúng hộ tống, và được chư thiên tôn kính cúng dường.

Verse 13

गंगाजले प्रयागे वा केदारे पुष्करे च ये । वस्त्रापथे प्रभासे च मृतास्ते स्वर्गगामिनः

Những ai chết trong nước sông Hằng, hoặc tại Prayāga, hoặc tại Kedāra, hoặc tại Puṣkara—và cũng vậy tại Vastrāpatha ở Prabhāsa—đều là người hướng về cõi trời.

Verse 14

द्वारावत्यां कुरुक्षेत्रे योगाभ्यासेन ये मृताः । हरिरित्यक्षरं मृत्यौ येषां ते स्वर्गगामिनः

Những ai chết tại Dvāravatī hoặc ở Kurukṣetra nhờ kỷ luật tu tập yoga—và những ai khi lâm chung trên môi còn thốt lên âm tiết “Hari”—đều được sinh về cõi trời.

Verse 15

पूजयित्वा हरिं ये तु भूमौ दर्भतिलैः सह । तिलांश्च पञ्चलोहं च दत्त्वा ये तु पयस्विनीम्

Những ai thờ phụng Hari ngay trên mặt đất, cùng cỏ darbha và hạt mè—và những ai bố thí mè cùng năm thứ kim loại, lại còn hiến tặng một con bò sữa—đều được quả phúc cát tường.

Verse 16

ये मृता राजशार्दूल ते नराः स्वर्ग गामिनः । उत्पाद्य पुत्रान्संस्थाप्य पितृपैतामहे पदे

Hỡi bậc vương giả dũng mãnh như hổ! Những người nam chết (trong cảnh giới linh thiêng này) đều được lên trời—sau khi sinh con trai và an lập họ vào địa vị tổ tiên, nối tiếp dòng dõi của cha và ông.

Verse 17

निर्मला निष्कलंका ये ते मृताः स्वर्गगामिनः । व्रतोपवासनिरताः सत्याचारपरायणाः । अहिंसानिरताः शांतास्ते नराः स्वर्गगामिनः

Những ai thanh tịnh, không vết nhơ—khi qua đời—đều sinh về cõi trời. Chuyên cần giữ giới nguyện và trai giới, kiên định trong hạnh chân thật, tận tâm với bất bạo động và an trú trong an hòa: những người ấy quả thật đạt đến thiên giới.

Verse 18

सापवादो रणं त्यक्त्वा मृतो यस्मान्नराधिप । सप्तयोनिषु ते जन्म तस्माज्जातं मया सह

Hỡi bậc chúa tể loài người, vì người ấy rời bỏ chiến địa và chết trong tiếng chê trách, nên đã phải thọ sinh qua bảy lần vào thai; bởi vậy, trong dòng luân hồi, người ấy đã sinh ra cùng với ta.

Verse 19

त्वां विना मे पतिर्मा भून्मरणे याचितं मया । तदांतरिक्षे राजेन्द्र वागुवाचाशरीरिणी । आदौ पापफलं भुक्त्वा पश्चा त्स्वर्गं गमिष्यसि

“Xin đừng để chồng thiếp thiếu vắng ngài”—thiếp đã khấn nguyện như thế trong giờ lâm chung. Rồi, ô bậc vua của các vua, một tiếng nói vô hình vang giữa hư không: “Trước hết ngươi sẽ thọ quả của tội; sau đó ngươi sẽ lên cõi trời.”

Verse 20

यदि वस्त्रापथे गत्वा शिरः कश्चिद्विमुंचति । स्वर्णरेखाजले राजन्मानुषं स्यान्मुखं मम

Tâu đại vương, nếu có người đến Vastrāpatha và hiến dâng một cái đầu tại đó, thì trong dòng nước Svarṇarekhā, gương mặt thiếp sẽ trở lại làm mặt người.

Verse 21

अहं मानुषवक्त्राऽस्मि पापच्छायाऽवृतं मुखम् । दृश्यते मृगवक्त्राभं तस्माच्छीघ्रं विमुंचय

Thiếp vốn có mặt người, nhưng gương mặt ấy bị bóng tội che phủ. Nó hiện ra như mặt nai; vì thế xin hãy mau giải thoát (để phương thuốc được khởi hành).

Verse 22

इति श्रुत्वा वचो राजा सारस्वतमुदैक्षत । जनो विहस्य सानन्दं सर्वं सत्यं मृगीवचः

Nghe những lời ấy, nhà vua nhìn về phía Sārasvata. Dân chúng cười vui hoan hỷ và thừa nhận rằng mọi lời con nai cái nói ra đều chân thật.

Verse 23

इत्युक्त्वाऽह द्विजेन्द्रः स एवं कुरु नृपोत्तम । एवं राज्ञा समादिष्टः प्रतीहारो ययौ वनम्

Nói xong, vị Bà-la-môn tối thắng ấy bảo: “Xin hãy làm như vậy, hỡi bậc vua tối thượng.” Được vua truyền lệnh, viên thị vệ cửa (pratīhāra) liền đi vào rừng.

Verse 24

वस्त्रापथे महातीर्थे भवं द्रष्टुं त्वरान्वितः । त्वक्सारजालिर्महती स्वर्णरेखाजलोपरि

Vội vã đến đại thánh địa Vastrāpatha để chiêm bái Bhava (Śiva), ông thấy một tấm lưới lớn đan bằng sợi vỏ cây trải trên mặt nước sông Svarṇarekhā.

Verse 25

वर्त्तते तच्छिरो यत्र वंशप्रोतं महावने । सारस्वतस्य शिष्येण कुशलेन निवेदितम्

Nơi cái đầu ấy được đặt—buộc vào một cây gậy tre giữa đại lâm—điều đó đã được Kuśala, đệ tử của Sārasvata, tường trình rõ ràng.

Verse 26

तीर्थं वस्त्रापथं गत्वा भवस्याग्रे महानदी । जाले तत्र शिरो दृष्टं तच्च तोये विमोचितम्

Đến thánh địa Vastrāpatha, bên dòng sông lớn trước mặt Bhava (Śiva), ông thấy một cái đầu mắc trong lưới và đã gỡ ra, thả vào dòng nước.

Verse 27

स्नात्वा संपूज्य तीर्थेशं प्रतीहारः समभ्यगात् । शिष्येण सहितो वेगाद्रथेनादित्यवर्चसा

Sau khi tắm gội và cung kính lễ bái Chúa Tể của thánh địa, vị pratīhāra (quan thị vệ) đến rất nhanh, cùng với đệ tử, trên cỗ xe rực sáng như mặt trời.

Verse 28

यदागतः प्रतीहारस्तदा सारस्वतेन सा । वृता चान्द्रायणेनैव मासमेकं निरन्तरम्

Khi vị pratīhāra đến, nàng đang giữ pháp tu Sārasvata, và cũng liên tục trì giới nguyện Cāndrāyaṇa trọn vẹn suốt một tháng.

Verse 29

संपूर्णे तु व्रते तस्या दिव्यं वक्त्रं सुलोचनम् । सुशोभनं दीर्घकेशं दीर्घकर्णं शुभद्विजम्

Khi lời thệ nguyện của nàng viên mãn, nàng hiện ra dung nhan thần diệu tuyệt mỹ, đôi mắt hiền đẹp; rạng ngời, tóc dài, tai dài, và hàm răng tốt lành, thanh tú cát tường.

Verse 30

कम्बुग्रीवं पद्मगंधं सर्वलक्षणसंयुतम् । व्रतांते मूर्च्छिता बाला गतज्ञाना वभूव सा

Nàng có cổ như vỏ ốc, hương thơm như hoa sen, đầy đủ mọi tướng cát tường; nhưng đến cuối kỳ thệ nguyện, thiếu nữ ấy ngất lịm, mê man, mất hẳn tri giác.

Verse 31

न देवी न च गंधर्वी नासुरी न च किंनरी । यादृशी सा तदा जाता तीर्थभावेन सुन्दरी

Nàng chẳng phải nữ thần, chẳng phải Gandharvī, chẳng phải Asurī, cũng chẳng phải Kinnarī; vậy mà nhờ uy lực của tīrtha, khi ấy nàng đạt đến vẻ đẹp diễm lệ như thế.

Verse 32

परिणीता तु सा तेन भोजराजेन सुन्दरी । मृगीमुखीति विख्याता देवी सा भुवनेश्वरी

Người phụ nữ tuyệt sắc ấy được vua Bhoja cưới làm vợ; nàng nổi danh là “Mṛgīmukhī” (mặt như nai). Nàng là một Nữ Thần—chính Bhuvaneśvarī vậy.

Verse 33

न जानाति पुनः किंचिद्यद्वृत्तं राजमन्दिरे । कृता सा पट्टमहिषी भोजराजेन धीमता

Nàng không còn biết gì nữa về những việc đã xảy ra trong hoàng cung; vua Bhoja bậc trí đã lập nàng làm chính hậu (paṭṭa-mahiṣī).

Verse 34

ईश्वर उवाच । देशानां प्रवरो देशो गिरीणां प्रवरो गिरिः । क्षेत्राणामुत्तमं क्षेत्रं वनानामुत्तमं वनम्

Īśvara phán: ‘Trong các miền đất, đây là miền tối thượng; trong các núi non, đây là ngọn núi tối thượng; trong các thánh địa, đây là thánh địa tối thượng; trong các rừng thiêng, đây là khu rừng tối thượng.’

Verse 35

गंगा सरस्वती तापी स्वर्णरेखाजले स्थिता । ब्रह्मा विष्णुश्च सूर्यश्च सर्व इन्द्रादयः सुराः

Gaṅgā, Sarasvatī và Tāpī hiện diện trong dòng nước của sông Svarṇarekhā; Brahmā, Viṣṇu và Sūrya cũng vậy—cùng toàn thể chư thiên, bắt đầu từ Indra—đều hiện diện nơi ấy.

Verse 36

नागा यक्षाश्च गन्धर्वा अस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताः । ब्रह्मांडं निर्मितं येन त्रैलोक्यं सचराचरम्

Nāga, Yakṣa và Gandharva an trú vững bền trong thánh địa này. Nơi đây hiện hữu Đấng đã tạo dựng brahmāṇḍa—ba cõi, cùng mọi loài hữu động và vô động.

Verse 37

देवा ब्रह्मादयो जाताः स भवोऽत्र व्यवस्थितः । शिवो भवेति विख्यातः स्वयं देवस्त्रिलोचनः

Chư thiên—Brahmā và các vị khác—đã sinh khởi; và chính Bhava an trụ tại đây. Ngài là Śiva, được tôn xưng là ‘Bhava’—Đấng Chúa Ba Mắt, tự thân hiển hiện.

Verse 38

वेवेति स्कन्दरचनाद्भवानी चात्र संस्थिता । अतो यन्नाधिकं प्रोक्तं तीर्थं देवि मया तव

Từ lời Skanda thốt lên: ‘Veve!’, Bhavānī cũng an vị tại đây. Vì thế, hỡi Nữ Thần, ta đã nói với nàng về tīrtha này; không còn điều gì cao hơn để nói nữa.

Verse 39

तस्मिञ्जले स्नानपरो नरो यदि संध्यां विधायानु करोति तर्पणम् । श्राद्धं पितॄणां च ददाति दक्षिणां भवोद्भवं पश्यति मुच्यते भवात्

Nếu một người thành tâm tắm trong dòng nước ấy, làm nghi lễ sandhyā rồi dâng tarpaṇa; lại cử hành śrāddha cho các Pitṛ và bố thí dakṣiṇā đúng phép—người ấy được chiêm kiến Bhavodbhava và giải thoát khỏi bhava, vòng trở thành thế tục.

Verse 40

अथ यदि भवपूजां दिव्यपुष्पैः करोति तदनु शिवशिवेति स्तोत्रपाठं च गीतम् । सुरवर गणवृन्दैः स्तूयमानो विमानैः सुरवरशिवरूपो मानवो याति नाकम्

Và nếu ai thờ phụng Bhava bằng những đóa hoa thần diệu, rồi tụng đọc thánh ca và hát lời tán dương “Śiva, Śiva”, người ấy—được các đoàn thiên thần thượng hạng ca ngợi, được xe trời rước đi—sẽ lên cõi trời, đạt hình tướng tương tự Śiva giữa chư thiên.