Adhyaya 6

Verse 1

ईश्वर उवाच । अधुना संप्रवक्ष्यामि मंगलात्पश्चिमे व्रजेत् । तत्र सिद्धेश्वरं पश्येत्सर्वसिद्धिप्रदायकम्

Đức Īśvara phán: Nay Ta sẽ giảng rõ lộ trình. Từ Maṅgala hãy đi về phía tây; tại đó nên chiêm bái Siddheśvara, Đấng ban mọi thành tựu.

Verse 2

तत्रैव चक्रतीर्थं तु तीर्थकोटिफलप्रदम् । लोकेश्वरं स्वयंभूतं पूर्वमिंद्रेश्वरेति च

Ngay tại đó có Cakratīrtha, ban phước quả bằng công đức của vô số (hàng crores) thánh địa. Lại có Lokeśvara tự hiển lộ; thuở xưa cũng được gọi là Indreśvara.

Verse 3

दृष्ट्वा तं विधिवद्देवि ततो यक्षवनं व्रजेत् । मंगलात्पश्चिमे भागे यत्र देवी स्वयं स्थिता

Hỡi Nữ Thần, sau khi chiêm bái Ngài đúng theo nghi lễ, rồi hãy đến Yakṣavana, ở phía tây từ Maṅgala, nơi chính Devī ngự trị.

Verse 4

यक्षेश्वरी महाभागा वांछितार्थप्रदायिनी । तां संपूज्य विधानेन ततो वस्त्रापथं पुनः

Yakṣeśvarī, bậc đại cát tường, ban cho điều người ta mong cầu. Sau khi phụng thờ Ngài đúng theo nghi thức, rồi (hãy trở) lại Vastrāpatha.

Verse 5

गिरिं रैवतकं गत्वा कुर्याद्यात्राविधानतः । मृगीकुंडादितीर्थानि संति तत्रैव कोटिशः

Khi đến núi Raivataka, hãy thực hành cuộc hành hương theo đúng pháp nghi đã định. Ngay tại đó có vô số thánh địa—hàng crores—như Mṛgīkuṇḍa và các nơi khác.

Verse 6

यद्भुक्तिशिखरे देवि सीमालिंगं हि तत्स्मृतम् । दशकोटिस्तु तीर्थानि तत्र संति वरान ने

Hỡi Nữ Thần, trên đỉnh Bhuktiśikhara, người ta ghi nhớ có Sīmāliṅga. Tại đó có mười koṭi thánh địa (tīrtha), hỡi bậc nữ nhân tối thắng.

Verse 7

यत्र वै यादवाः सिद्धाः कलौ ये बुद्धिरूपिणः । शतसहस्रार्बुदं च लिंगं तत्रैव तिष्ठति

Nơi các Yādava bậc thành tựu (siddha) ngự, trong thời Kali hiện ra như hình tướng của trí phân biệt tỉnh giác; ngay tại đó cũng đứng vững liṅga mang danh Śatasahasrārbuda.

Verse 8

गजेंद्रस्य पदं तत्र तत्रैव रसकूपिकाः । सप्त कुण्डानि तत्रैव रैवते पर्वतोत्तमे

Tại đó cũng có dấu chân của Gajendra; và ngay tại đó là những giếng của tinh chất linh thiêng. Cũng tại đó có bảy hồ thiêng, trên núi Raivata—bậc tối thượng trong các ngọn núi.

Verse 9

अंबिका च स्थिता देवी प्रद्युम्नः सांब एव च । लिंगाकारे पर्वते तु तत्र तीर्थानि कोटिशः

Tại đó, Nữ Thần Ambikā an trụ; Pradyumna và Sāmba cũng ở đó. Trên ngọn núi mang hình liṅga ấy, có các thánh địa (tīrtha) nhiều đến hàng koṭi.

Verse 10

मृगीकुंडं च तत्रैव कालमेघस्तथैव च । क्षेत्रपालस्वरूपेण महोदधि स्वयं स्थितः । दामोदरश्च तत्रैव भवो ब्रह्माडनायकः

Tại đó cũng có Mṛgī-kuṇḍa, và cũng có Kāla-megha. Chính đại dương an trụ nơi ấy trong hình tướng Kṣetrapāla, vị hộ thần của thánh địa. Tại đó cũng có Dāmodara; và Bhava, bậc chủ tể của Brahmāṇḍa (vũ trụ).

Verse 11

पार्वत्युवाच । श्रुतानि तव तीर्थानि देवेश वदतस्तव । गंगा सरस्वती पुण्या यमुना च महानदी

Pārvatī thưa: Ôi Chúa tể của chư thiên, con đã được nghe về các tīrtha của Ngài khi Ngài giảng nói—như sông Gaṅgā, sông Sarasvatī thanh tịnh, sông Yamunā linh thiêng, và các đại hà khác nữa.

Verse 12

गोदावरी गोमती च नदी तापी च नर्मदा । सरयूः स्वर्णरेखा च तमसा पापनाशिनी

Sông Godāvarī và Gomatī; sông Tāpī và Narmadā; sông Sarayū và Svarṇarekhā; cùng sông Tamasā, đấng tiêu trừ tội lỗi.

Verse 13

नद्यः समुद्रसंयोगाः सर्वाः पुण्याः श्रुता मया । मोक्षारण्यानि दिव्यानि ।दिव्यक्षेत्राणि यानि च

Con đã nghe rằng mọi dòng sông—nhất là nơi chúng hòa vào biển cả—đều linh thiêng. Con cũng đã nghe về những khu rừng thần diệu ban giải thoát, và về các kṣetra thánh được tôn xưng là cõi thiêng.

Verse 14

नगर्यो मुक्तिदायिन्यस्ताः श्रुतास्त्वत्प्रसादतः । ब्रह्मविष्णुशिवादीनां सूर्येंदुवरुणस्य च

Và nhờ ân phúc của Ngài, con đã được nghe về những thành đô ban giải thoát; cùng các thánh xứ gắn với Brahmā, Viṣṇu, Śiva và các vị khác, lại cả với Sūrya, Mặt Trăng và Varuṇa.

Verse 15

देवताना मृषीणां च संति स्थानान्यनेकशः । परं देव त्वया पुण्यं प्रभासं कथितं मम

Có vô số thánh trú xứ của chư thiên và các bậc ṛṣi. Nhưng, ôi Chúa tể, Ngài đã nói với con rằng Prabhāsa linh thiêng là điều tối thượng.

Verse 16

तस्माद्यच्चाधिकं प्रोक्तं क्षेत्रं वस्त्रापथं त्वया । शृण्वंत्या च मया पूर्वं न पृष्टं कारणं तदा

Vì vậy, bởi ngài đã tuyên nói Vastrāpatha là một kṣetra còn thù thắng hơn, nên con—dẫu đã nghe từ trước—khi ấy đã không hỏi nguyên do.

Verse 17

इदानीं च श्रुतं सर्वं स्वस्थाहं कारणं वद । प्रभावं प्रथमं ब्रूहि क्षेत्रस्य च भवस्य च

Nay con đã nghe trọn vẹn và tâm đã an; xin ngài nói rõ nguyên do. Trước hết, xin giảng về vinh quang—cả của kṣetra này và của Bhava (Śiva) nữa.

Verse 18

कस्मिन्देशे च तत्तीर्थं शिवः केनात्र संस्थितः । स्वयंभूर्भगवान्रुद्रः कथं तत्र स्थितः स्वयम् । प्रभो मे महदाश्चर्यं वर्तते तद्वदाधुना

Tīrtha ấy ở xứ nào? Ai đã thiết lập Śiva tại đây? Đấng Rudra tự sinh (svayambhū), bậc Thế Tôn cát tường, đã tự mình an trụ nơi ấy bằng cách nào? Ôi Chúa tể, điều này thật là kỳ diệu lớn đối với con—xin nói cho con ngay bây giờ.

Verse 19

ईश्वर उवाच । वस्त्रापथस्य क्षेत्रस्य प्रभावं प्रथमं शृणु । पश्चाद्भवस्य माहात्म्यं शृणु त्वं च वरानने

Īśvara phán: “Trước hết, hãy nghe quyền năng và sự thù thắng của kṣetra Vastrāpatha. Sau đó, hỡi người đẹp dung nhan, hãy nghe cả đại uy đức của Bhava (Śiva) nữa.”

Verse 20

कान्यकुब्जे महाक्षेत्रे राजा भोजेति विश्रुतः । पुरा पुण्ययुगे धर्म्यः प्रजा धर्मेण शासति

Tại đại thánh địa Kānyakubja có một vị vua nổi danh tên Bhoja. Thuở xưa, trong thời đại cát tường ấy, bậc minh quân công chính đó cai trị muôn dân theo dharma.

Verse 21

विशालाक्षो दीर्घबाहुर्विद्वान्वाग्ग्मी प्रियंवदः । सर्वलक्षणसंपूर्णो बह्वाश्चर्यविलोककः

Ngài mắt lớn, tay dài—thông tuệ, hùng biện, lời nói ngọt lành; đầy đủ mọi tướng tốt cao quý, và tinh tường quan sát bao điều kỳ diệu.

Verse 22

वनात्कदाचिदभ्येत्य वनपालोब्रवीदिदम् । आश्चर्यं भ्रमता देव वने दृष्टं मयाधुना

Một lần, từ rừng trở về, người giữ rừng tâu rằng: “Muôn tâu Đại vương, khi lang thang trong rừng, thần vừa thấy một điều kỳ diệu.”

Verse 23

गिरौ विषमभूभागे वहुवृक्षसमाकुले । मृगयूथगता नारी मया दृष्टा मृगानना

Trên núi, nơi địa thế gồ ghề rậm cây, thần thấy một người nữ đi giữa bầy nai—gương mặt tựa nai cái.

Verse 24

मृगवत्प्लवते बाला सदा तत्रैव दृश्यते । इति श्रुत्वा वचो राजा तुष्टस्तस्मै धनं ददौ

“Thiếu nữ ấy nhảy như nai và luôn được thấy ở nơi đó.” Nghe lời ấy, nhà vua hoan hỷ và ban cho người ấy của cải làm thưởng.

Verse 25

चतुरं तुरगं दिव्यं वाससी स्वर्णभूषणम् । इदानीमेव यास्यामि सेनाध्यक्ष त्वया सह

“Hãy đem một con ngựa thần nhanh nhẹn, y phục và đồ trang sức vàng. Ta sẽ đi ngay bây giờ—hỡi thống lĩnh quân đội—cùng với ngươi.”

Verse 26

अश्वानां दशसाहस्रं वागुराणां त्वनेकधा । पत्तयो यांतु सर्वत्र वेष्टयंतु गिरिंवरम्

Hãy cho mười nghìn kỵ binh—cùng muôn loại lưới bẫy—đi khắp mọi nơi; và để bộ binh vây quanh ngọn núi cao quý ấy.

Verse 27

न हंतव्यो मृगः कश्चिद्रक्षणीया हि सा मृगी । स्त्रीवेषधारिणी नारी मृगी भवति भूतले

Chớ giết bất cứ con nai nào; con nai cái ấy quả thật phải được che chở. Người nữ mang dáng vẻ nữ nhân thì trên mặt đất hóa thành nai cái.

Verse 28

क्व यास्यति वराकी सा मद्बलैः परिपीडिता । शस्त्रास्त्रवर्जितं सैन्यं वनपालपदानुगम्

Người đàn bà đáng thương ấy còn biết đi đâu, khi bị quân ta dồn ép? Đạo quân này không mang vũ khí hay tên đạn, và tiến bước theo sự dẫn dắt của người giữ rừng.

Verse 29

अहोरात्रेण संप्राप्तं बहुव्याधजनाग्रतः । अश्वाधिरूढो बलवान्भोजराजो ययौ स्वयम्

Chỉ trong một ngày một đêm, với nhiều thợ săn đi đầu, chính vị vua Bhoja hùng mạnh đã tự mình cưỡi ngựa xuất chinh.

Verse 30

निःशब्दपदसञ्चारः संज्ञासंकेतभाषकः । गिरिं संवेष्टयामास वागुराभिः स्वयं नृपः

Nhà vua tự mình bước đi không tiếng động, chỉ nói bằng dấu hiệu và ám hiệu; rồi chính ngài dùng lưới bủa vây quanh ngọn núi.

Verse 31

वनपालेन सहितो मृगयूथं ददर्श सः । सा मृगी मृगमध्यस्था नारीदेहा मुखे मृगी । मृगवच्चेष्टते बाला धावते च मृगैः सह

Cùng với người giữ rừng, ông thấy một đàn nai. Giữa đàn có một nai cái—thân người mà mặt nai. Thiếu nữ ấy cử động như nai và chạy cùng bầy nai.

Verse 32

अश्वगंधान्समाघ्राय सन्त्रस्ता मृगयूथपाः । क्षुब्धा भ्रान्ताः क्षणे तस्मिन्सर्वे यांति दिशो दश

Ngửi thấy mùi ngựa, các con đầu đàn hoảng sợ. Bấn loạn, rối trí, ngay trong khoảnh khắc ấy tất cả đều chạy tán loạn về mười phương.

Verse 33

मृगवक्त्रा तु या नारी मृगैः कतिपयैः सह । प्लवमाना निपतिता वागुरायां विचेतना

Nhưng người đàn bà mặt nai ấy, cùng vài con nai, nhảy vọt rồi rơi vào lưới, bất tỉnh.

Verse 34

बलाध्यक्षेण विधृता मृगैः सह शनैर्नृपः । ददर्श महदाश्चर्यं भोजराजो जनैर्वृतः

Được vị chỉ huy quân lực giữ chặt, và bầy nai cũng bị khống chế, nhà vua Bhojarāja—được dân chúng vây quanh—từ từ chứng kiến một điều kỳ diệu lớn lao.

Verse 35

ततः कोलाहलो जातः परमानंदिनिस्वनः । मृगैः सह समानिन्ये कान्यकुब्जं मृगीं नृपः

Rồi tiếng ồn ào vang dậy, đầy những tiếng reo mừng hoan hỷ. Cùng với bầy nai, nhà vua đưa “nai cái” ấy về Kānyakubja.

Verse 36

दिव्यवस्त्रसमाच्छन्ना दिव्याभरणभूषिता । नरयानस्थिता नारी प्रविवेश मृगैर्वृता

Người nữ ấy khoác y phục thần diệu, trang sức bằng bảo vật thần linh; ngồi trên cỗ xe của loài người mà tiến vào, chung quanh có đàn nai vây bọc.

Verse 37

वादित्रैर्ब्रह्मघोषैश्च नीयते नृपमंदिरम् । जनैर्जानपदैर्मार्गे दृश्यते नृपमन्दिरे

Với tiếng nhạc khí và lời xướng tụng Veda, nàng được dẫn đến hoàng cung. Dọc đường dân chúng đều trông thấy, và trong nội điện của vua cũng vậy.

Verse 38

नीयमाना नागरैश्च महदाश्चर्यभाषकैः । पुण्ये मुहूर्त्ते संप्राप्ते सा मृगी नृपमन्दिरम्

Được dân thành hộ tống, ai nấy đều thốt lời kinh ngạc, nàng thiếu nữ-nai ấy được đưa vào hoàng cung đúng lúc giờ lành đến.

Verse 39

प्रतीहारेण राजेन्द्र वचसा वारितो जनः । गतः सेनापतिः सैन्यं गृहीत्वा स्वनिकेतनम्

Ôi bậc vương tối thượng, đám đông bị quan giữ cửa ngăn lại bằng lời truyền. Vị tướng lĩnh, gom quân đội, rồi lui về doanh xá của mình.

Verse 40

राजापि स्वगृहं प्राप्य स्नात्वा संपूज्य देवताः । तां मृगीं स्नापयामास दिव्यगन्धानुलेपनाम्

Nhà vua cũng trở về cung thất, tắm gội và kính lễ chư thần đúng nghi thức; rồi truyền tắm cho nàng thiếu nữ-nai ấy và xức hương thơm cõi trời.

Verse 41

कुङ्कुमेन विलिप्तांगीं दिव्यवस्त्रावगुंठिताम् । यथोचितं यथास्थानं दिव्याभरणभूषिताम्

Tứ chi nàng được xoa bột nghệ tây (kunkuma), lại được che phủ bằng y phục thần diệu; và, đúng phép đúng chỗ, nàng được trang sức bằng các bảo sức cõi trời.

Verse 42

एकांते निर्जने राजा बभाषे चारुलोचनाम् । का त्वं कस्य सुता केन कारणेन मृगैः सह

Nơi chốn vắng lặng, một mình, nhà vua cất lời với người có đôi mắt đẹp: “Nàng là ai? Con gái của ai? Và vì duyên cớ gì nàng ở đây cùng bầy nai?”

Verse 43

स्त्रीणां शरीरं ते कस्मान्मृगीणां वदनं कुतः । इति सर्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

“Vì sao nàng mang thân thể người nữ, mà gương mặt lại như nai cái? Xin hãy nói cho ta rõ mọi điều—bởi lòng hiếu kỳ của ta thật lớn.”

Verse 44

एवं सा प्रोच्यमानापि न बभाषे कथंचन । मूकवन्न विजानाति न च भुंक्ते सुलोचना

Dẫu bị hỏi như thế, nàng vẫn chẳng nói một lời. Như người câm, nàng dường như không hay biết; và người có đôi mắt đẹp ấy cũng không hề ăn uống.

Verse 45

न भुंक्ते पृथिवीपालो न राज्यं बहु मन्यते । न दारैर्विद्यते कार्यं नाश्वैर्न च गजै रथैः

Vị hộ chủ của cõi đất chẳng còn ăn uống, cũng không còn coi trọng vương quốc của mình. Chàng không thấy ý nghĩa nơi thê thất, cũng chẳng nơi ngựa, voi hay xe chiến.

Verse 46

तदेव राज्यं ते दारास्ते गजास्तद्धनं बहु । प्रमदामदसंरक्तं यत्र संक्रीडते मनः

Đối với người ấy, chỉ nơi đó mới là “vương quốc”, chỉ nơi đó mới là “hiền thê”, chỉ nơi đó mới là “voi ngà” và “của cải dồi dào” — nơi tâm trí, say men ái dục vì một người nữ, vui đùa và hưởng lạc.

Verse 47

आहूयाह प्रतीहारं तया संमोहितो नृपः । पुरोधसं गुरुं विप्रानाचार्याञ्छीघ्रमानय

Bị nàng làm cho mê muội và chấn động, nhà vua cho gọi viên thị thần rồi phán: “Hãy mau mời vị quốc sư (purohita), bậc thầy, cùng các thầy Bà-la-môn đến đây.”

Verse 48

दैवज्ञानथ मन्त्रज्ञान्भिषजस्तांत्रिकांस्तथा । इति सन्नोदितो राज्ञा प्रतीहारो ययौ स्वयम्

Được vua thúc giục như thế, viên thị thần tự thân đi mời những người tinh thông điềm trời, minh chú, y thuật, và các nghi lễ Mật giáo (tantra).

Verse 49

आजगाम स वेगेन समानीय द्विजोत्तमान् । राज्ञे विज्ञापयामास देव विप्राः समागताः

Ông ta trở về thật nhanh, dẫn theo những bậc tối thượng trong hàng “nhị sinh”, rồi tâu vua: “Tâu Chúa thượng, các vị Bà-la-môn đã đến.”

Verse 50

प्रवेशय गुरुं द्वाःस्थं संप्राप्तान्मद्धिते रतान् । इति सन्नोदितो राज्ञा तथा चक्रे स बुद्धिमान्

Vua phán: “Hỡi người giữ cửa, hãy cho họ vào—những vị đã đến với lòng vì lợi ích của trẫm.” Được vua truyền như vậy, viên tùy tùng khôn ngoan liền làm đúng như thế.

Verse 51

अभ्युत्थाय नृपः पूर्वं नमस्कृत्य प्रपूज्य च । आसनेषूपविष्टांस्तान्बभाषे कार्यतत्परः

Nhà vua đứng dậy trước, cúi đầu đảnh lễ và cung kính tôn vinh họ đúng phép; khi họ đã an tọa trên các tòa, ngài liền cất lời, lòng chuyên chú vào việc cần giải quyết.

Verse 52

इदमाश्चर्यमेवैकं कथं शक्यं निवेदितुम् । जानीत हि स्वयं सर्वे लोकतः शास्त्रतोऽपि वा

“Đây quả là một điều kỳ diệu độc nhất—làm sao có thể trình bày cho thỏa đáng? Các ngài hẳn tự mình đã biết, hoặc do lời truyền tụng trong đời, hoặc do kinh điển.”

Verse 53

कथमेषा समुत्पन्ना कस्येदं कर्मणः फलम् । अस्यां केन प्रकारेण वचनं मानुषं भवेत्

“Nàng đã phát sinh thế nào, và quả này là kết quả của nghiệp ai? Lại bằng cách nào lời nói của loài người có thể hiển lộ nơi nàng?”

Verse 54

स्वयं मनुष्यवदना कथमेषा भविष्यति । सावधानैर्द्विजैर्भूयः सर्वं संचिन्त्य चोच्यताम्

“Làm sao nàng tự mình lại có thể mang gương mặt như người? Xin các vị brāhmaṇa tỉnh thức hãy suy xét lại mọi điều, rồi hãy tuyên bày.”

Verse 55

विप्रा ऊचुः । देव सारस्वतो नाम कुरुक्षेत्रे द्विजोत्तमः । ऊर्द्ध्वरेताः सरस्वत्यां तपस्तेपे जितेन्द्रियः

Các brāhmaṇa thưa: “Tâu Đại vương, tại Kurukṣetra có một vị brāhmaṇa tối thượng tên là Deva Sārasvata; ngài giữ hạnh phạm hạnh, chế ngự các căn, và đã tu khổ hạnh bên dòng Sarasvatī.”

Verse 56

कथयिष्यति सर्वं ते तेनादिष्टा मृगी स्वयम् । इति श्रुत्वा वचो राजा ययौ सारस्वतं द्विजम्

“Người ấy sẽ thuật lại mọi điều cho bệ hạ; chính con nai cái kia cũng đã được người ấy chỉ dạy.” Nghe lời ấy, nhà vua liền đến gặp vị Bà-la-môn Sārasvata.

Verse 57

सरस्वतीजले स्नातं प्रभासे ध्यानतत्परम् । दृष्ट्वा प्रदक्षिणीकृत्य साष्टांगं तं प्रणम्य च । उपविष्टो नृपो भूमौ प्रांजलिः सञ्जितेन्द्रियः

Thấy ngài—đã tắm trong dòng nước Sarasvatī tại Prabhāsa và chuyên nhất trong thiền định—nhà vua đi nhiễu quanh, phủ phục đảnh lễ theo nghi thức bát chi, rồi ngồi xuống đất, chắp tay, nhiếp phục các căn.

Verse 58

मनुष्यपदसंचारं श्रुत्वा ज्ञात्वा च कारणम् । सारस्वतो बभाषेऽथ तं नृपं भक्तितत्परम्

Nghe tiếng bước chân người và hiểu rõ nguyên do, Sārasvata bèn cất lời với nhà vua, người đang trọn lòng chí thành.

Verse 59

सारस्वत उवाच । भोजराज शुभं तेस्तु ज्ञातं तत्कारणं मया । मृगानना त्वया नारी समानीता वनात्किल

Sārasvata nói: “Ôi Bhojarāja, nguyện điều lành đến với bệ hạ. Ta đã hiểu nguyên do ấy. Quả thật, bệ hạ đã đưa về từ rừng một người nữ có dung nhan như nai.”

Verse 60

महदाश्चर्यमेवैतत्तव चेतसि वर्त्तते । आदिष्टा तु मया बाला सर्वं ते कथयिष्यति

“Điều ấy hẳn đang hiện lên như một kỳ diệu lớn trong tâm bệ hạ. Nhưng thiếu nữ ấy đã được ta chỉ dạy—nàng sẽ thuật lại mọi điều cho bệ hạ.”

Verse 61

जानाम्यहं महाराज चरित्रं जन्म यादृशम् । आश्चर्यं संभवेल्लोके कथ्यमानं तया स्वयम्

Tâu Đại vương, thần biết câu chuyện ấy—sự ra đời của nàng như thế nào. Khi chính nàng tự thuật, điều ấy hẳn sẽ trở thành kỳ diệu đối với thế gian.

Verse 62

इत्यादिश्य गतो वेगाद्रथेनादित्यवर्चसा । अहोरात्रद्वयेनैव संप्राप्तो नृप मन्दिरम्

Dặn dò như thế xong, ngài liền lên xe rực sáng như mặt trời mà đi gấp; chỉ trong hai ngày hai đêm đã đến cung điện của nhà vua.

Verse 63

प्रविश्य च मृगीं दृष्ट्वा यत्रास्ते मृगलोचना । तया सारस्वतो ज्ञातो धर्मज्ञः सर्वविद्द्विजः

Bước vào trong và thấy người nữ mắt như nai ở nơi nàng cư ngụ, nàng nhận ra Sārasvata là một Bà-la-môn thông hiểu dharma và biết thấu mọi điều.

Verse 64

मृग्युवाच । एष सर्वं हि जानाति कारणं यच्च यादृशम् । वर्त्तमानं भविष्यं च भूतं यद्भुवनत्रये

Người nữ-nai nói: “Ngài ấy quả thật biết hết thảy—nguyên nhân và bản tính của nó—điều đang hiện hữu, điều sẽ đến, và điều đã qua, khắp ba cõi.”

Verse 65

एतेन मरणं ज्ञातं मदीयं पूर्वजन्मनि । वस्त्रापथे महाक्षेत्रे तपस्तप्तं भवालये

“Nhờ ngài ấy, ta đã biết cái chết của mình trong một đời trước—khi ta tu khổ hạnh tại đại thánh địa Vastrāpatha, trong thánh cư của Bhava (Śiva).”

Verse 66

विधूय कलुषं सर्वं ज्ञानमुत्पाद्य यत्नतः । जरामरणनिर्मुक्तः प्रत्यक्षं दृष्टवान्भवम्

Gột sạch mọi cấu uế, nỗ lực khơi dậy trí tuệ chân thật, người ấy được giải thoát khỏi già và chết, và trực kiến Bhava (Śiva) ngay trước mắt.

Verse 67

अस्य तुष्टो भवो देवो ज्ञातं तीर्थस्य कारणम् । आदिष्टया मया वाच्यं भवेज्जन्मनि कारणम्

Bhava, đấng Chủ Tể, hài lòng với người ấy nên đã tỏ bày nguyên do của thánh địa (tīrtha) này. Và theo lời chỉ dạy đã nhận, ta phải nói về nguyên do của lần sinh này.

Verse 68

इति चिन्तापरा यावत्तावद्विप्रः समागतः । तस्मै प्रणामपरमा मूर्च्छिता निपपात सा

Khi nàng còn chìm trong nỗi lo nghĩ, một vị brāhmaṇa đến nơi. Nàng cố gắng đảnh lễ với lòng tôn kính tột bậc, nhưng liền ngã quỵ xuống đất, bất tỉnh.

Verse 69

अथ सारस्वतो ज्ञानाज्ज्ञातवान्कारणं च तत् । आनयन्तु द्विजा वेगात्कलशं तोयसंभृतम्

Bấy giờ, nhờ tuệ giác do Sarasvatī ban, vị brāhmaṇa hiểu rõ nguyên do ấy. Ông nói: “Hỡi các bậc nhị sinh, mau mang đến một bình (kalaśa) đầy nước.”

Verse 70

सवौंषधीः पल्लवांश्च दूर्वाः पुष्पाणि चाक्षतान् । धूपं च चंदनं चैव गोमयं मधुसर्पिषी

“Hãy mang đến mọi thứ dược thảo, chồi non tươi, cỏ dūrvā, hoa và hạt akṣata (gạo nguyên hạt); lại đem hương (dhūpa) và gỗ đàn hương, phân bò, mật ong và bơ ghee.”

Verse 71

इत्यादिष्टैर्द्विजैर्वेगात्समानीतं नृपाज्ञया । उपलिप्य च भूभागं स्वस्तिकं संनिवेश्य च

Được các bậc nhị sinh chỉ dạy như vậy, họ vội vã đem mọi vật đến theo lệnh vua. Họ trát phẳng nền đất và sắp đặt trên đó dấu hiệu cát tường svastika.

Verse 72

तत्राग्निकार्यं कृत्वाऽथ वेदान्कुंभे निधाय सः । इन्द्रं तस्मिंश्च विन्यस्य दिक्पालांश्च यथाक्रमम् । हुत्वाग्निं स चरुं कृत्वा ग्रहपूजामकारयत्

Tại đó, ông cử hành nghi lễ lửa (agni-kārya); rồi đặt các Veda vào trong bình. Ông an vị Indra nơi ấy và theo thứ tự an trí các vị hộ phương. Sau khi dâng cúng vào lửa và chuẩn bị lễ vật caru, ông cho tiến hành nghi thức thờ cúng các hành tinh (graha-pūjā).

Verse 73

तोयं सुवर्णपात्रस्थं कृत्वा कुंभान्स्वयं गुरुः । अभिषेकं ततश्चक्रे मुहूर्ते सार्वकामिके

Vị guru đặt nước trong bình vàng và tự tay sắp đặt các bình. Rồi ông cử hành lễ quán đảnh (abhiṣeka) vào thời khắc cát tường, viên mãn mọi ước nguyện.

Verse 74

अभिषिक्ता तु सा तेन पूता स्नानार्थवारिणा । जाता सचेतना बाला सर्वं पश्यति चक्षुषा

Khi được ông rảy lên bằng nước tắm đã được thanh tịnh, nàng được gột sạch và tỉnh lại. Cô bé trở nên có ý thức, và đôi mắt thấy rõ mọi điều.

Verse 75

शृणोति सर्वं जानाति चरित्रं पूर्वजन्मनः । बदरीफलमात्रं तु पुरोडाशं ददौ गुरुः

Nàng nghe được mọi điều và hiểu rõ câu chuyện của tiền kiếp. Rồi vị guru ban cho nàng lễ vật puroḍāśa—chỉ bằng một trái táo tàu (badarī) mà thôi.

Verse 76

तयोपभुक्तं यत्नेन ततश्चक्रे स मार्ज्जनम् । मानुषे वचने कर्णे ददौ ज्ञानं गुरुस्ततः

Sau khi nàng cẩn trọng thọ dụng, ngài liền cử hành nghi lễ tẩy tịnh. Rồi vị guru ban trí hiểu biết, khẽ nói lời người vào tai nàng để khai mở minh triết.

Verse 77

गुरवे दक्षिणां दत्त्वा ततः सा च मृगानना । भोजराजाय सर्व च चरित्रं पूर्वजन्मनः

Dâng dakṣiṇā (lễ vật tạ ơn) cho guru xong, nàng—dung nhan hiền hòa như nai—liền thuật với vua Bhoja trọn vẹn câu chuyện về tiền kiếp của mình.

Verse 78

वक्तुं प्रचक्रमे बाल्याद्यद्वृत्तं पूर्वजन्मनि । नमस्कृत्य गुरुं पूर्वं ब्राह्मणान्क्षत्रियांस्तथा

Rồi ngài bắt đầu kể lại những việc của tiền kiếp, từ thuở ấu thơ. Trước hết ngài đảnh lễ thầy mình, và cũng đảnh lễ các bậc brāhmaṇa cùng các kṣatriya.

Verse 79

मृग्युवाच । न विषादस्त्वया कार्यो राजञ्च्छ्रुत्वा मयोदितम् । इतस्त्वं सप्तमे स्थाने कलिंगाधिपतेः सुतः

Mṛgyu nói: “Tâu Đại vương, xin chớ sầu muộn sau khi nghe lời ta đã nói. Từ đây, đến lần sinh thứ bảy, ngài sẽ sinh làm con của vị chúa tể xứ Kaliṅga.”

Verse 80

मृते पितरि बालस्त्वं स्वभिषिक्तः स्वमंत्रिभिः । अहं हि वंगराजस्य संजाता दुहिता किल

“Khi phụ vương băng hà, ngài còn thơ ấu, nhưng các đại thần của chính ngài đã làm lễ abhiṣeka tôn ngài lên ngôi. Còn ta, quả thật đã sinh làm công chúa, con gái của vua xứ Vaṅga.”

Verse 81

परिणीता त्वया देव पित्रा दत्ता स्वयं नृप । त्वयाऽहं पट्टमहिषी कृता योषिद्वरा यतः

Ôi chúa thượng, ôi bệ hạ—chính phụ thân thiếp đã tự tay gả thiếp cho người, và người đã thành hôn với thiếp. Người đã lập thiếp làm hoàng hậu đội miện, bậc tối thượng trong hàng nữ nhân.

Verse 82

युवा जातः क्रमेणैव हिंस्रः क्रूरो बभूव ह । न वेदशास्त्रकुशलो दयाधर्मविवर्जितः

Khi dần trưởng thành, hắn trở nên hung bạo và tàn nhẫn. Hắn không tinh thông Veda và các śāstra, lại thiếu vắng lòng từ bi và dharma.

Verse 83

लुब्धो मानी महाक्रोधी सत्याचार बहिष्कृतः । न देवं न गुरुं विप्रान्नो जानाति दुराशयः

Tham lam, kiêu mạn, đầy đại nộ, hắn bị loại khỏi nếp sống chân thật. Với tâm địa tà ác, hắn chẳng kính Thần linh, chẳng kính thầy, cũng chẳng nhận biết các bậc hiền thánh brāhmaṇa.

Verse 84

विरक्ता हि प्रजास्तस्य ब्राह्मणोच्छेदकारकः । समासन्नैर्नृपैस्तस्य देशः सर्वो विलुंपितः । सैन्यं सर्वं समादाय युद्धायोपजगाम सः

Thần dân của hắn quay lưng, vì hắn là kẻ diệt hại brāhmaṇa. Các vua láng giềng cướp phá toàn cõi của hắn. Rồi hắn gom hết binh lực và tiến ra chiến trận.

Verse 85

सहैवाहं गता देव युद्धं जातं नृपैः सह । हारितं सैनिकैस्तस्य गता नष्टा दिशो दश

Thiếp cũng theo hắn đi, ôi chúa thượng. Trận chiến bùng lên với các vua ấy. Quân của hắn tan vỡ, còn thiếp phải chạy trốn—lạc lối giữa mười phương.

Verse 86

त्यक्त्वा धर्मं निजं राजा पलायनपरोऽभवत् । गच्छमानस्तु नृपतिः शत्रुभिः परिपीडितः

Từ bỏ chính pháp (dharma) của mình, nhà vua chỉ còn một lòng chạy trốn. Trên đường đi, bậc quân vương bị kẻ thù truy bức, hành hạ không ngừng.

Verse 87

तवास्मिवादी दुष्टात्मा हतो लोकविरोधकः । देहं तस्य गृहीत्वाग्नौ प्रविष्टाहं नृपोत्तम

Kẻ ác tâm ấy—luôn miệng xưng “con thuộc về ngài”—đã bị giết, vì là kẻ chống lại dân chúng. Mang lấy thân xác hắn, con đã bước vào lửa, ô bậc vua tối thượng.

Verse 88

मृतस्यैवं गतिर्नास्ति नरके स विपच्यते । मृतं कांतं समादाय भार्याग्नौ प्रविशेद्यदि

Với hạng người như thế, sau khi chết không có lối đi cát tường; hắn bị thiêu đốt trong địa ngục. Nhưng nếu người vợ bồng lấy người chồng yêu dấu đã khuất mà bước vào giàn hỏa táng của người vợ, thì một số phận khác được nói đến.

Verse 89

सा तारयति पापिष्ठं यावदाभूतसंप्लवम् । इह पापक्षयं कृत्वा पश्चात्स्वर्गे महीयते

Nàng cứu độ cả kẻ tội lỗi nhất, cho đến tận thời đại đại hủy diệt. Ngay tại đời này, nàng làm cho tội nghiệp tiêu mòn; rồi về sau, nàng được tôn vinh nơi cõi trời.

Verse 90

अतस्त्वं ब्राह्मणो जातो देशे मालवके नृप । तस्यैव तत्र भार्याहं संभूता ब्राह्मणी नृप

Vì thế, ô đức vua, ngài đã sinh làm một bà-la-môn (brāhmaṇa) tại xứ Mālava. Và ngay nơi ấy, ô đức vua, thiếp đã sinh làm chính người vợ của ngài—một bà-la-môn nữ (brāhmaṇī).

Verse 91

धनधान्यसमृद्धोऽभूत्तथा जीवधनाधिकः । मृतः पिता मृता माता स च भ्रातृविवर्जितः

Ông trở nên sung túc về của cải và lúa thóc, lại dồi dào “tài sản sống” (người nương tựa, kẻ hầu). Cha ông đã mất, mẹ ông đã mất, và ông không có anh em trai.

Verse 92

धनधान्यसमृद्धोऽपि लुब्धो भ्रमति भूतले । अतीव कोपनो विप्रो वेदपाठविवर्जितः

Dẫu sung túc của cải và lúa thóc, ông vẫn vì lòng tham mà lang thang khắp cõi đất. Vị bà-la-môn ấy cực kỳ nóng giận và không học tụng Veda.

Verse 93

स्नानसंध्यादिहीनश्च मायावी याचते जनम् । भक्तिं करोमि परमां स च क्रुध्यति मां प्रति

Không tắm gội, không hành lễ sandhyā và các nghi thức tương tự, lại quen dối trá, ông đi xin ăn nơi người đời. Dẫu tôi dâng lên ông lòng sùng kính tối thượng, ông vẫn nổi giận với tôi.

Verse 94

संतानं तस्य वै नास्ति धनरक्षापरो हि सः । न ददाति न चाश्नाति न जुहोति स रक्षति

Ông không có con nối dõi, vì chỉ chăm chăm giữ của. Ông không bố thí, cũng chẳng thật sự hưởng dùng, không làm lễ cúng tế; chỉ biết tích trữ và canh giữ.

Verse 95

न तर्पणं तिलैर्विप्रो विदधात्यतिलो भतः । कार्त्तिकेऽपि च संप्राप्ते विष्णुपूजाविवर्जितः

Vị bà-la-môn ấy vì tham lam quá độ nên không làm lễ tarpaṇa bằng mè. Dẫu tháng Kārttika đã đến, ông vẫn không thờ phụng Viṣṇu.

Verse 96

दीपं ददाति नो विप्रो मासमेकं निरन्तरम् । न भुंक्ते शाकपत्रं स एकाहारो निरंतरम्

Vị Bà-la-môn ấy không hề dâng đèn liên tục trọn dù chỉ một tháng. Ông không ăn rau lá, và giữ hạnh ăn một bữa đều đặn không gián đoạn.

Verse 97

मासे नभस्ये संप्राप्ते प्राप्ते कृष्णे नृपोत्तम । न करोति गृहे श्राद्धं स्नानतर्पणवर्जितः

Hỡi bậc vua tối thượng, khi tháng Nabhasya đến và nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa) hiện ra, ông không làm lễ śrāddha trong nhà, vì thiếu cả việc tắm gội và nghi thức tarpaṇa (dâng nước).

Verse 98

न जानाति दिनं पित्र्यं पक्षमेकं निरन्तरम् । अन्यत्र भुंक्ते विप्रोऽसौ क्षयाहेऽपि समागते

Vị Bà-la-môn ấy chẳng hề biết đến ngày dành cho tổ tiên, cũng không giữ trọn nửa tháng liên tục được ấn định cho các Pitṛ. Ngay cả khi ngày kṣayāha (ngày âm lịch bị khuyết) đến, ông vẫn ăn ở nơi khác, không kính trọng nghi lễ đối với tiền nhân.

Verse 99

मकरस्थेऽपि संक्रांतौ कृशरान्नं ददाति न । तिलान्सुवर्णं तारं वा वस्त्रं वा फलमेव च । शाकपत्रं स पुष्पं वा न ददाति तथेंधनम्

Ngay cả vào ngày Saṅkrānti khi Mặt Trời nhập Ma-kết, ông cũng không bố thí món kṛśara (thức ăn nghi lễ). Ông không cho mè, không cho vàng, bạc, vải vóc, thậm chí cả trái cây; cũng không cho rau lá hay hoa—ngay cả củi đốt cũng không.

Verse 100

गवां गवाह्निकं नैव कथं मुक्तिर्भविष्यति । न याति विष्णुशरणं संप्राप्ते दक्षिणायने

Nếu ông không làm bổn phận hằng ngày đối với đàn bò, làm sao giải thoát (mukti) có thể phát sinh? Khi tiết dakṣiṇāyana—Mặt Trời chuyển sang hành trình phương Nam—đến, ông cũng không nương tựa nơi Viṣṇu.

Verse 101

धेनुं ददाति नो विप्रो ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः

Vị Bà-la-môn ấy không bố thí một con bò sữa vào lúc nhật thực và nguyệt thực.

Verse 102

एकापि दत्ता सुपयस्विनी सा सवस्त्रघंटाभरणोपपन्ना । वत्सेन युक्ता हि ददाति दात्रे मुक्तिं कुलस्यास्य करोति वृद्धिम्

Dẫu chỉ một con bò sữa dồi dào, được bố thí kèm y phục, chuông và đồ trang sức, lại có bê con đi theo—phước thí ấy ban giải thoát cho người thí chủ và làm hưng thịnh, tăng trưởng dòng tộc.

Verse 103

यावंति रोमाणि भवंति तस्यास्तावंति वर्षाणि महीयते सः । ब्रह्मालये सिद्ध गणैर्वृतोऽसौ संतिष्ठते सूर्यसमानतेजाः

Bao nhiêu sợi lông trên thân bò ấy, bấy nhiêu năm người thí chủ được tôn vinh. Được các chúng Siddha vây quanh, người ấy an trụ nơi cõi Phạm Thiên, rực sáng uy quang ngang mặt trời.

Verse 104

देवालयं नो विदधाति वापीं कूपं तडागं न करोति कुण्डम् । पुण्यं विवाहं सुजनोपकारं नासौ सतां वा द्विजमंदिरं च

Người ấy không dựng đền thờ, không đào giếng bậc, không đào giếng; không làm ao hồ hay bể chứa nước. Người ấy chẳng cử hành hôn lễ có phước, chẳng giúp người hiền, cũng không lập chỗ ở cho bậc thiện hay nhà cho Bà-la-môn.

Verse 105

धनं सदा भूमिगतं करोति धर्मं न जानाति कुलस्य चासौ । अहं हि तस्यानुगता भवामि कथं हि कांतं परिवं चयामि

Người ấy luôn chôn giấu của cải dưới đất, chẳng hiểu đạo dharma gìn giữ dòng tộc. Thế nhưng ta vẫn một lòng theo chàng—làm sao ta có thể bỏ người chồng yêu dấu mà đi nơi khác?

Verse 106

एवं हि वर्त्तमानः स कालधर्ममुपेयिवान् । धनलोभान्मया देव मरणं परिवर्जितम्

Sống như thế, người ấy rốt cuộc cũng quy phục luật của Thời gian, tức cái chết. Ôi Chúa tể, vì lòng tham của cải, chính ta đã khiến cái chết được tránh khỏi cho người ấy.

Verse 107

पश्यन्त्या गोत्रिभिः सर्वं गृहीतं धनसंचयम् । कालेन महता देव मृताऽहं द्विजमंदिरे

Trong khi bà con thân tộc nhìn thấy, toàn bộ kho của cải tích trữ đã bị tịch thu. Sau một thời gian dài, ôi Chúa tể, ta đã chết trong nhà của một bà-la-môn.

Verse 108

श्वेतसर्पः समभवद्देशे तस्मिन्नरोत्तम । तत्रैवाहं ब्राह्मणस्य संजाता तनया नृप

Hỡi bậc ưu tú trong loài người, ngay tại vùng ấy đã xuất hiện một con rắn trắng. Và cũng tại đó, ôi Đại vương, ta được sinh ra làm con gái của một bà-la-môn.

Verse 109

वर्षेष्टमे तु संप्राप्ते परिणीता द्विजन्मना । तस्मिन्नेव गृहे सर्पो मदीये वसते नृप

Khi đến năm thứ tám, ta được gả cho một người thuộc hàng “nhị sinh”. Ngay trong ngôi nhà ấy, ôi Đại vương, con rắn vẫn cư ngụ—thật ở chính nơi ở của ta.

Verse 110

भार्या ममेति संदष्टो रात्रौ भर्त्ता महा हिना । मृतोऽपि ब्राह्मणैः सर्पो लगुडैर्विनिपातितः

Ban đêm, con rắn lớn cắn chồng ta, nghĩ rằng: “Nàng là vợ ta.” Và dù con rắn đã chết, các bà-la-môn vẫn dùng gậy đánh quật nó xuống.

Verse 111

वैधव्यं मम दत्त्वा तु द्विजसर्पौ मृतावुभौ । पित्रा मात्रा महाशोकं कृत्वा मे मुण्डितं शिरः

Sau khi gieo cho ta cảnh góa bụa như thế, cả vị Bà-la-môn (phu quân ta) và con rắn đều chết. Rồi cha mẹ ta, chìm trong đại sầu, đã cho cạo trọc đầu ta.

Verse 112

वसाना श्वेतवस्त्रं च विष्णुभक्तिपरायणा । मासोपवासनिरता यानि तीर्थान्यनेकशः

Ta mặc y phục trắng, một lòng quy hướng Viṣṇu-bhakti. Chuyên cần giữ trai giới mỗi tháng, ta nhiều lần hành hương đến vô số thánh địa (tīrtha).

Verse 113

सर्पस्तु मकरो जातो गोदावर्यां शिवालये । देवं भीमेश्वरं द्रष्टुं गताऽहं स्वजनैः सह

Nhưng con rắn ấy lại tái sinh thành makara nơi sông Godāvarī, gần một đền thờ Śiva. Còn ta cùng thân quyến đi chiêm bái Chúa Bhīmeśvara.

Verse 114

यावत्स्नातुं प्रविष्टाऽहं वृता सर्वजनैर्नृप । मकरेण तदा दृष्टा भार्येयं मम वल्लभा । गृहीता मकरेणाहं नेतुमंतर्जले नृप

Khi ta bước xuống nước để tắm—tâu Đại vương—giữa vòng người vây quanh, con makara trông thấy ta liền tưởng: “Đây là người vợ yêu dấu của ta.” Nó chộp lấy ta và kéo xuống tận đáy nước, tâu Đại vương.

Verse 115

हाहाकारः समभवज्जनः क्षुब्धः समंततः । कुंताघातेन केनासौ मकरस्तु निपातितः

Tiếng kêu cứu vang dậy, dân chúng náo loạn khắp bốn phía. Rồi con makara ấy bị ai đó đâm một nhát giáo và gục ngã.

Verse 116

झषवक्त्रः स्थिता चाहं मृता कृष्टा जनैर्बहिः । अग्निं दत्त्वा जले क्षिप्त्वा भस्म लोका गृहान्गताः

Mặt ta biến dạng như mặt cá, ta nằm đó—đã chết—và người ta kéo ta ra ngoài. Sau khi cử hành nghi lễ lửa (Agni) và thả tro xuống nước, họ trở về nhà mình.

Verse 117

स्त्रीवधाल्लुब्ध्वको जातो झषस्तीर्थप्रभावतः । मानुषीं योनिमापन्नस्तस्मिन्नेव महावने

Vì tội sát hại một người nữ, hắn sinh làm thợ săn; nhưng nhờ uy lực của ngư-tīrtha ấy, hắn lại được thọ sinh làm người, ngay trong khu đại lâm ấy.

Verse 118

अग्नेर्जलाच्च सर्पाच्च गजात्सिंहादवृषादपि । झषाद्विस्फोटकान्मृत्युर्येषां ते नरके गताः

Những ai chết vì lửa, vì nước, vì rắn, vì voi, vì sư tử, vì bò đực, vì cá, hay vì chứng bệnh lở loét bùng phát—đều được nói là đã rơi vào địa ngục.

Verse 119

आत्महा भ्रूणहा स्त्रीहा ब्रह्मघ्नः कूटसाक्ष्यदः । कन्याविक्रयकर्ता च मिथ्या ब्रतधरस्तु यः

Kẻ tự sát, kẻ sát hại thai nhi, kẻ giết phụ nữ, kẻ sát hại một brāhmaṇa, kẻ làm chứng gian, kẻ bán một thiếu nữ, và kẻ giả dối mang dấu hiệu của lời nguyện—hạng người ấy bị kể vào tội lỗi trọng đại.

Verse 120

विक्रीणाति क्रतुं यस्तु मद्यपः स्याद्द्विजस्तु यः । राजद्रोही स्वर्णचौरो ब्रह्मवृत्तिविलोपकः

Kẻ bán lễ tế, người hai lần sinh mà uống rượu, kẻ phản nghịch vua, kẻ trộm vàng, và kẻ phá hoại sinh kế được ấn định cho các Bà-la-môn—tất cả đều được tuyên là những kẻ phạm trọng tội.

Verse 121

गोघ्नस्तु निक्षेपहरो ग्रामसीमाहरस्तु यः । सर्वे ते नरकं यांति या च स्त्री पतिवंचका

Kẻ giết bò, kẻ trộm của cải được ký thác, kẻ cướp đất ranh giới làng—hết thảy đều sa vào địa ngục; cũng vậy, người đàn bà lừa dối chồng mình.

Verse 122

झषमृत्युप्रभावेन जाता क्रौंची वने नृप । गोदावरीवने व्याधो भ्रमते मृगमार्गकः

Do sức nghiệp của cái chết vì cá, tâu Đại vương, tôi sinh làm chim krauñcī (chim sếu) cái trong rừng. Trong khu rừng Godāvarī, một thợ săn lang thang, lần theo lối mòn của nai.

Verse 123

वने क्रौंचः सकामो मां मुदा कामयितुमुद्यतः । दृष्टाहं भ्रमता तेन व्याधेनाकृष्य कार्मुकम्

Trong rừng, con krauñca đực đầy dục vọng, hân hoan vội vã muốn giao phối với tôi. Khi ấy, người thợ săn đang lang thang trông thấy tôi và giương cung lên.

Verse 124

हतः क्रौंचो मृतो राज न्नष्टा स्थानादहं ततः । गोदावरीवने तस्मिन्नेवंरूपं ददर्श तम्

Con krauñca bị bắn trúng và chết, tâu Đại vương, rồi tôi biến mất khỏi chỗ ấy. Ngay trong khu rừng Godāvarī đó, hắn đã thấy nó trong hình dạng như vậy.

Verse 125

ऋषिर्व्याधं शशापाथ दृष्ट्वा कर्म विगर्हितम् । कामधर्ममकुर्वाणं प्रिया संभाषतत्परम् । क्रौंचं त्वमवधीर्यस्मात्तस्मात्सिंहो भविष्यसि

Bấy giờ một vị hiền triết, thấy việc làm đáng chê của thợ săn—giết con chim khi nó đang theo pháp tự nhiên của ái dục và mải trò chuyện với bạn tình—liền nguyền rủa: “Vì ngươi đã giết krauñca, nên ngươi sẽ hóa thành sư tử.”

Verse 126

ऋषिस्तेन विनीतेन स्थित्वा सन्तोषितो नृप । ऋषिर्वदति तस्याग्रे न मे मिथ्या वचो भवेत्

Khi người ấy khiêm hạ đứng trước mặt, vị hiền triết hoan hỷ, tâu Đại vương. Hiền triết nói ngay trước người ấy: “Lời ta ắt chẳng hư dối.”

Verse 127

सिंहस्थस्य प्रसादं ते करिष्ये मुक्तिहेतवे । सुराष्ट्रदेशे भविता सिंहो रैवतके गिरौ

“Khi ngươi an lập làm sư tử, ta sẽ ban ân vì nhân giải thoát. Tại xứ Surāṣṭra, ngươi sẽ thành sư tử trên núi Raivataka.”

Verse 128

वस्त्रापथे महा क्षेत्रे मुक्तिस्ते विहिता ध्रुवा । इत्युक्त्वा स ऋषिर्देव गतो भीमेश्वरं प्रति । दुर्वचःश्रवणाद्व्याधः क्रमात्पंचत्वमाययौ

“Trong đại thánh địa Vastrāpatha, sự giải thoát của ngươi đã được an bài vững chắc.” Nói xong, vị thánh hiền thần diệu đi về Bhīmeśvara. Còn kẻ thợ săn, do nghe những lời thô ác và tội lỗi, dần dần đi đến cái chết.

Verse 129

क्रौंची क्रौंचवियोगेन गता सा च वनांतरे । मृता दैववशाज्जाता मृगी रैवतके गिरौ

Lìa xa bạn đời krauñca, chim krauñcī ấy lạc bước vào chốn rừng sâu. Do sức của định mệnh, nàng chết và tái sinh làm một con nai cái trên núi Raivataka.

Verse 130

मृगयूथगता नित्यं मोदते मदविह्वला । व्याधः सिंहः समभवद्गिरेस्तस्य महावने

Sống mãi giữa bầy nai, nàng vui thích, bồn chồn vì men rạo rực tuổi xuân. Còn kẻ thợ săn, trong đại lâm của ngọn núi ấy, đã hóa thành sư tử.

Verse 131

कामार्ता भ्रमता दृष्टा मृगी सिंहेन यत्नतः । तत्र संभ्रमते नित्यं सिंहश्चापि मृगी वने

Khi lang thang, nàng nai cái bị tình ái thiêu đốt đã bị sư tử cẩn trọng nhận ra. Từ đó, trong khu rừng ấy, sư tử luôn rảo bước, tâm chỉ chuyên nhất hướng về nàng nai.

Verse 132

सिंहोऽपि दैवयोगेन ममेयमिति मन्यते । परं हिंस्रस्वभावेन तामादातुं प्रचक्रमे

Do sự hội ngộ bởi số mệnh, sư tử nghĩ: “Nàng là của ta.” Nhưng vì bản tính hung bạo, nó bắt đầu toan tính chộp lấy nàng.

Verse 133

चलत्वं मृगजातीनां विहितं वेधसा स्वयम् । पुनर्गता मृगी यूथं क्रीडते चारुलोचना

Sự bồn chồn của loài nai vốn do Đấng Tạo Hóa tự định. Vì thế, nàng nai mắt đẹp lại trở về bầy đàn và vui đùa.

Verse 134

भवस्य पश्चिमे भागे तत्र रैवतके गिरौ । अनुयातः शनैः सोऽथ मृगेन्द्रो मृगयूथपः । उत्पपात ततः सिंहो संघस्य मूर्द्धनि

Ở phía tây cõi của Bhava, tại núi Raivataka, chúa muôn thú—kẻ đứng đầu bầy nai—lặng lẽ theo nàng từng bước. Rồi sư tử phóng vọt lên ngay trên đầu đàn.

Verse 135

सिंहस्य न मृगैः कार्यं हरिणीं प्रति पश्यतः । यत्र सा हरिणी याति ययौ सिंहस्तथैव ताम्

Với sư tử, chẳng bận tâm đến những con nai khác, vì nó chỉ dõi theo nàng nai. Nàng đi đến đâu, sư tử cũng theo đến đó.

Verse 136

यदा वेगं मृगी चक्रे सिंहः कुद्धस्तदा वने । सिंहोऽपि वेगवाञ्जातो मृगीवेगाधिकोऽभवत्

Khi con nai cái lao nhanh vào rừng, sư tử nổi giận lôi đình. Sư tử cũng trở nên nhanh nhẹn, và tốc độ của nó vượt qua cả con nai.

Verse 137

यदा सिंहेन संक्रांता ददौ झम्पां मृगी तु सा । भवस्याग्रे नदीतोये पतिता जलमूर्द्धनि

Khi sư tử vồ lấy nó, con nai cái đó bất ngờ nhảy vọt lên. Nó rơi xuống dòng nước sông trước mặt thần Bhava, chìm vào mặt nước.

Verse 138

लंबते तु शरीरं मे वेणौ प्रोतं शिरो मम । सिंहः सहैव पतितो मृतः पयसि मध्यतः

Thân thể tôi đang treo lơ lửng, trong khi đầu tôi mắc kẹt chặt vào cây tre. Sư tử cũng rơi xuống cùng với tôi và chết giữa dòng nước.

Verse 139

स्वर्णरेषाजले देव विशीर्णं मम तद्वपुः । न तु वक्त्रं निपतितं त्वक्सारशिरसि स्थितम्

Tâu Đại vương, trong dòng nước Svarṇareṣā, thân thể tôi đã bị xé toạc; nhưng khuôn mặt tôi không rơi xuống nước—nó vẫn mắc lại trên đầu ngọn tre đó.

Verse 140

एतच्चरित्रं यत्सर्वं दृष्टं सारस्वतेन वै । तत्तीर्थस्य प्रभावेन सिंहस्त्वं समजायथाः

Toàn bộ sự việc này thực sự đã được Sārasvata chứng kiến. Và nhờ sức mạnh của bến nước thiêng (tīrtha) đó, ngươi đã được sinh ra làm sư tử.

Verse 141

इदं हि सप्तमं जन्म सर्वपापक्षयोदयम् । कान्यकुब्जे महादेशे राजा भोजेतिविश्रुतः

Quả thật đây là lần sinh thứ bảy, làm khởi lên sự tiêu trừ mọi tội lỗi. Tại đại địa Kānyakubja có một vị vua lừng danh mang tên Bhoja.

Verse 142

अहं हि हरिणीगर्भे जाता मानुषरूपिणी । जातं वक्त्रं मृगीणां मे यस्मान्न पतितं जले

Quả thật, ta sinh trong bụng một con nai cái, nhưng mang hình người. Và ta nhận gương mặt của nai—vì gương mặt ấy đã không rơi xuống nước.