Adhyaya 19

Verse 1

राजोवाच । गृहीत्वा दक्षिणां दैत्यान्महाविष्णुर्जनार्दनः । चकार किं ममाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

Nhà vua thưa: “Sau khi nhận các dānava (daitya) làm dakṣiṇā—lễ vật thù lao của tế lễ—thì Mahāviṣṇu, Janārdana, đã làm gì? Xin hãy nói cho trẫm biết; lòng hiếu kỳ của trẫm thật lớn lao.”

Verse 2

सारस्वत उवाच । एवं स्तुतः सुरैर्देवो गृहीत्वा मेदिनीं हरिः । बलिं निर्वासयामास संपूर्णे यज्ञकर्मणि । यज्ञांते दक्षिणां लब्ध्वा संपूर्णोऽभूदथाध्वरः

Sārasvata nói: “Được chư thiên tán thán như vậy, Hari chiếm giữ cõi đất; khi nghi lễ tế tự đã hoàn mãn, Ngài trục xuất Bali. Và đến cuối tế lễ, khi dakṣiṇā được thọ nhận, thì chính tế lễ ấy trở nên viên mãn trọn vẹn.”

Verse 3

भगवानप्यसंपूर्णे तृतीये तु क्रमे विभुः । समभ्येत्य बलिं प्राह ईषत्प्रस्फुरिताधरः

Dẫu bước thứ ba vẫn chưa được hoàn tất, Đấng Toàn Năng vẫn tiến đến gần Bali và cất lời—môi Ngài khẽ run rung.

Verse 4

ऋणे भवति दैत्येन्द्र बंधनं घोरदर्शनम् । त्वं पूरय पदं तन्मे नोचेद्बन्धं प्रतीच्छ भोः

“Khi còn nợ chưa trả, hỡi chúa tể loài Daitya, ắt sẽ có xiềng xích ghê gớm theo sau. Hãy hoàn tất bước ấy cho Ta; bằng không, hãy nhận lấy gông cùm này, thưa ngài.”

Verse 5

तन्मुरारिवचः श्रुत्वा पुरो भूत्वा बलेः सुतः । बाणो वामनमाचष्टे तदा तं विश्वरूपिणम्

Nghe lời của Murāri, Bāṇa—con của Bali—bước lên phía trước rồi thưa với Vāmana, Đấng khi ấy đang đứng trong hình tướng vũ trụ bao trùm muôn loài.

Verse 6

कृत्वा महीमल्पतरां वपुः कृत्वा तु वामनम् । पदत्रयं याचयित्वा विश्वरूपमगाः कथम्

“Ngài đã khiến đất trời như nhỏ lại, rồi mang thân hình người lùn Vāmana mà xin ba bước; vậy sao Ngài lại hóa thành hình tướng vũ trụ?”

Verse 7

यदि तृतीयं क्रमणं याचसे जगदीश्वर । पुनर्वामनतां याहि बलिर्दास्यति तत्पदम्

“Nếu Ngài xin bước thứ ba, hỡi Chúa Tể thế gian, xin trở lại hình dáng Vāmana; Bali sẽ dâng bước ấy cho chính Vāmana đó.”

Verse 8

यादृग्विधाय बलिना वामनायोदकं कृतम् । तत्तादृशाय दातव्यमथ किं विश्वरूपिणे

“Nước cúng mà Bali đã rưới dâng là dành cho Vāmana như thế; phải trao cho người cùng một dạng ấy—cớ sao lại dâng cho Đấng mang hình tướng vũ trụ?”

Verse 9

भवत्कृतमिदं विश्वं विश्वस्मिन्वर्तते बलिः । छद्मना नैव गृह्णन्ति साधवो ये महेश्वर

“Vũ trụ này do chính Ngài tạo dựng, và Bali cũng ở trong vũ trụ ấy. Bậc hiền thiện chân chính, hỡi Đại Chúa Tể, không nhận lấy bằng sự trá hình lừa dối.”

Verse 10

जगदेतज्जगन्नाथ तावकं यदि मन्यसे । ज्ञात्वा बलिममर्यादं भवद्भक्तिपराङ्मुखम्

“Nếu Ngài xem toàn thể thế gian này là của Ngài, ô Đấng Chúa Tể của thế gian—thì, khi đã biết Bali là kẻ vượt quá khuôn phép và đã quay lưng với lòng sùng kính đối với Ngài…”

Verse 11

कंठपाशेन निष्कास्य केन वै वार्यते भवान् । गोपालमन्यं कुरुते रक्षणाय च गोपतिः । सुतृणं चारयन्पूर्वो गोपः किं कुरुते तदा

“Nếu Ngài dùng thòng lọng nơi cổ mà xua đuổi (hắn) đi, thì ai thật có thể ngăn cản Ngài? Khi chúa tể đàn bò đặt một người chăn khác để bảo hộ, thì người chăn cũ còn làm gì nữa—khi chỉ việc cho (bò) gặm cỏ ngon?”

Verse 12

इत्येवमुक्ते तेनाथ वचने बलिसूनुना । प्रोवाच भगवान्वाक्यमादिकर्ता जनार्दनः

Khi con trai của Bali đã nói như thế, thì Janārdana—Đấng Thế Tôn, Đấng Tạo Hóa nguyên sơ—liền đáp lại bằng những lời này.

Verse 13

यान्युक्तानि वचांसीत्थं त्वया बालेन सांप्रतम् । तेषां त्वं हेतुसंयुक्तं शृणु प्रत्युत्तरं मम

“Hỡi đứa trẻ, đối với những lời con vừa nói như thế, nay hãy lắng nghe lời đáp của Ta—có lý lẽ, có căn cứ vững vàng.”

Verse 14

पूर्वमुक्तस्तव पिता मया बाण पदत्रयम् । देहि मह्यं प्रमाणेन तदेतत्समनुष्ठितम्

“Trước đây, hỡi Bāṇa, Ta đã xin cha con ‘ba bước’ đất. Hãy chỉ cho Ta, bằng chứng cứ đúng đắn, rằng việc ấy quả đã được thi hành đầy đủ.”

Verse 15

किं न वेत्ति प्रमाणं मे बलिस्तव पिता सुत । बलेरपि हितार्थाय कृतमेतत्पदत्रयम्

Này con, Bali—thân phụ của con—chẳng lẽ không biết đúng lượng của Ta sao? Việc “ba bước” này cũng chính vì lợi ích của Bali mà được thực hiện.

Verse 16

तस्माद्यन्मम बालेय त्वत्पित्रांऽबु करे महत् । दत्तं तेनास्य सुतले कल्पं यावद्वसिष्यति

Vì thế, hỡi đứa con yêu, bởi phụ vương con đã đặt vào tay Ta lễ vật lớn cùng nước hiến cúng, nên người sẽ ở cõi Sutala cho đến trọn một kiếp (kalpa).

Verse 17

गते मन्वन्तरे बाण श्राद्धदेवस्य साम्प्रतम् । सावर्णिके त्वागते च बलिरिन्द्रो भविष्यति

Hỡi Bāṇa, khi Manvantara hiện tại của Śrāddhadeva đã qua, và Manvantara Sāvarṇika đến, thì Bali sẽ trở thành Indra.

Verse 18

इति प्रोक्त्वा बलिसुतं बाणं देवस्त्रिविक्रमः । प्रोवाच बलिमभ्येत्य वचनं मधुराक्षरम्

Nói như vậy với Bāṇa, con của Bali, thần Trivikrama liền đến gần Bali và nói với người bằng lời lẽ dịu dàng, ngọt lành.

Verse 19

श्रीभगवानुवाच । अपूर्णदक्षिणे यागे गच्छ राजन्महातलम् । सुतलंनाम पातालं वस तत्र निरामयः

Đức Thế Tôn phán: “Vì lễ tế chưa được viên mãn phần dakṣiṇā (lễ vật cho tế sư), hỡi đại vương, hãy đi đến Mahātala. Ở cõi Pātāla mang tên Sutala, hãy an trú nơi ấy, không còn khổ não.”

Verse 20

बलिरुवाच । सुतलस्थस्य मे नाथ कथं चरणयोस्तव । दर्शनं पूजनं भोगो निवसामि यथासुखम्

Bali thưa: “Lạy Chúa Tể, nếu con phải ở tại Sutala, làm sao con được chiêm bái đôi chân Ngài, được thờ phụng và hưởng sự hiện diện của Ngài, để con an trú trong bình an?”

Verse 21

श्रीभगवानुवाच । दैत्येन्द्र हदये नित्यं तावके निवसाम्यहम् । अतस्ते दर्शनं प्राप्तः पुनः स्थास्ये तवान्तिकम्

Đức Thế Tôn phán: “Hỡi chúa tể loài Daitya, Ta hằng ngự trong trái tim ngươi. Vì thế ngươi đã được darśana của Ta; và rồi Ta sẽ lại ở gần bên ngươi.”

Verse 22

तथान्यमुत्सवं पुण्यं वृत्ते शक्रमहोत्सवे । दीपप्रतिपन्नामाऽसौ तत्र भावी महोत्सवः

Khi đại lễ của Śakra (Indra) đã qua, tại đó sẽ khởi lên một cuộc lễ hội thanh tịnh khác—một đại lễ mang danh Dīpa-pratipannā.

Verse 23

तत्र त्वां नरशार्दूला हृष्टाः पुष्टाः स्वलंकृताः । पुष्पदीपप्रदानेन अर्चयिष्यंति यत्नतः

Tại đó, hỡi bậc hùng dũng như hổ giữa loài người, dân chúng—hoan hỷ, thịnh vượng và trang nghiêm—sẽ chí tâm thờ phụng Ngài bằng việc dâng hoa và đèn sáng.

Verse 24

तत्रोत्सवः पुण्यतमो भविष्यति धरातले । तव नामांकितो दैत्य तेन त्वं वत्सरं सुखी

Lễ hội ấy tại đó sẽ trở thành lễ hội công đức bậc nhất trên mặt đất. Mang dấu ấn danh xưng của ngươi, hỡi Daitya, nhờ vậy ngươi sẽ an lạc trọn một năm.

Verse 25

भविष्यसि नरा ये तु दृढभक्तिसहा न्विताः । त्वामर्चयन्ति विधिवत्तेऽपि स्युः सुखभागिनः

Và những người nào đầy lòng sùng kính kiên cố, thờ phụng Ngài đúng theo nghi lễ—họ cũng sẽ được dự phần trong an lạc.

Verse 26

यथैव राज्यं भवतस्तु सांप्रतं तथैव सा भाव्यथ कौमुदीति । इत्येवमुक्त्वा मधुमदितीश्वरं निवासयित्वा सुतलं सभार्यकम्

“Như vương quyền của ngươi hiện đang vững bền, thì lễ hội mang tên Kaumudī cũng sẽ thành tựu như vậy.” Nói xong, Đấng Chúa tể—Đấng diệt Madhu—đã an trí vị ấy ở Sutala cùng với hiền thê.

Verse 27

उर्वी समादाय जगाम तूर्णं स शक्रसद्मामरसंघजुष्टम् । दत्त्वा मघोने मधुजित्त्रिविष्टपं कृत्वा तु देवान्मखभागभोगिनः

Gánh lấy trọng trách của cõi đất, Ngài mau chóng đến cung điện của Śakra (Indra), nơi chư thiên tụ hội. Rồi Ngài ban cho Maghavan (Indra) cõi trời mà Đấng diệt Madhu đã đoạt được, và khiến các thần linh được hưởng phần chính đáng trong tế lễ.

Verse 28

अन्तर्दधे विश्वपतिर्महेशः संपश्यतां वै वसुधाधिपानाम्

Maheśa, Chúa tể của vũ trụ, đã ẩn mất khỏi tầm mắt ngay khi các vua trên cõi đất đang nhìn theo.

Verse 29

गृहीत्वेति बले राज्यं मनुपुत्रे नियोजितम् । द्वीपांतरे च ते दैत्याः प्रेषिताश्चाज्ञया स्वयम्

Vậy nên, vương quyền đã được thu hồi từ Bali và trao cho con trai của Manu. Còn các Daitya ấy, theo chính mệnh lệnh, đã bị phái đến một châu đảo khác.

Verse 30

पातालनिलया ये तु ते तत्रैव निवेशिताः । देवानां परमो हर्षः संजातो बलिनिग्रहे

Những kẻ cư ngụ nơi Pātāla đều được an trú ngay tại đó. Chư Thiên hoan hỷ tột bậc khi Bali bị khuất phục.

Verse 31

निवासाय पुनश्चक्रे वामनो वामनो मनः । तत्र क्षेत्रे स्वनगरे वामनः स न्युवास ह

Rồi Vāmana lại hướng tâm đến việc cư trú nơi ấy. Tại thánh kṣetra đó, như ở chính kinh thành của mình, Vāmana quả thật an trụ.

Verse 32

सारस्वत उवाच । प्रादुर्भावस्ते कथितो नरेन्द्र पुण्यः शुचिर्वामनस्याघहारी । स्मृते यस्मिन्संश्रुते कीर्तिते च पापं यायात्संक्षयं पुण्यमेति

Sārasvata thưa: Muôn tâu Đại vương, thần đã thuật lại sự hiển hiện thanh tịnh, đầy công đức của Vāmana—Đấng trừ diệt tội lỗi. Khi câu chuyện này được nhớ đến, được nghe, hay được tụng xướng, tội lỗi tiêu giảm và phước đức tăng trưởng.

Verse 33

ईश्वर उवाच । इति सारस्वतवचः श्रुत्वा भोजः स भूपतिः । नमस्कृत्य मुनिश्रेष्ठं पूजयामास भक्तितः

Īśvara phán: Nghe lời Sārasvata như vậy, vua Bhoja cúi lạy bậc đại hiền và phụng thờ ngài với lòng chí thành.

Verse 34

ततो यथोक्तविधिना स भोजो नृपसत्तमः । वस्त्रापथक्षेत्र यात्रां परिवारजनैः सह । कृत्वा कृतार्थतां प्राप्तो जगामान्ते परं पदम्

Bấy giờ, vua Bhoja—bậc tối thắng trong hàng quân vương—y theo nghi thức đã dạy mà thực hiện cuộc hành hương đến Vastrāpathakṣetra cùng với tùy tùng. Nhờ vậy viên mãn sở nguyện, rốt cuộc ngài đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 35

एतन्मया पुण्यतमं प्रभासक्षेत्रे च वस्रापथमीरितं ते । श्रुत्वा पठित्वा परया समेतो भक्त्या तु विष्णोः पदमभ्युपैति

Ta đã tuyên thuyết cho ngươi câu chuyện công đức tối thượng về Vastrāpatha trong thánh địa Prabhāsa. Ai lắng nghe và tụng đọc với lòng sùng kính tối thượng, người ấy quả thật đạt đến cảnh giới của Viṣṇu.

Verse 36

यथा पापानि धूयंते गंगावारिविगाहनात् । तथा पुराणश्रवणाद्दुरितानां विना शनम्

Như tội lỗi được gột rửa khi tắm mình trong nước sông Gaṅgā, cũng vậy, nhờ nghe Purāṇa mà các nghiệp ác dần dần bị tiêu trừ.

Verse 37

इदं रहस्यं परमं तवोक्तं न वाच्यमेतद्धरिभक्तिवर्जिते । द्विजस्य निन्दानिरतेऽतिपापे गुरावभक्ते कृतपापबुद्धौ

Bí mật tối thượng này đã được ngươi nói ra; chớ truyền cho kẻ không có lòng sùng kính Hari—cũng chớ nói với kẻ đại tội, kẻ ưa phỉ báng các brāhmaṇa, kẻ bất tín với guru, và kẻ có tâm hướng về điều ác.

Verse 38

इदं पठेद्यो नियतं मनुष्यः कृतभावनः । तस्य भक्तिः शिवे कृष्णे निश्चला जायते धुवम्

Ai giữ kỷ luật, chuyên tâm, thường xuyên tụng đọc điều này với tâm quán niệm, người ấy chắc chắn phát sinh lòng sùng kính kiên cố đối với Śiva và Kṛṣṇa.

Verse 39

तद्भक्त्या सकलानर्थान्प्राप्नोति पुरुषोत्तमः । पुराणवाचिने दद्याद्गोभूस्वर्णविभूषणम्

Nhờ lòng sùng kính ấy, con người đạt được mọi điều lành như ý. Nên dâng cúng cho vị tụng giảng Purāṇa các lễ vật như bò, đất đai, vàng và đồ trang sức.

Verse 40

वित्तशाठ्यं न कर्तव्यं कुर्वन्दारिद्र्यमाप्नुयात् । त्रिःकृत्वा प्रपठञ्छृण्वंन्सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Chớ keo kiệt đối với của cải; làm vậy sẽ rơi vào nghèo khổ. Nhưng nếu tụng đọc và lắng nghe ba lần, người ấy có thể đạt được mọi điều mong cầu.