Adhyaya 17

Verse 1

राजोवाच । विचित्रमिदमाख्यानं त्वत्प्रसादाच्छ्रुतं मया । दृष्ट्वा नारायणं शक्रं नारदो मंदरे गिरौ

Nhà vua thưa: “Thật kỳ diệu thay câu chuyện này mà trẫm được nghe nhờ ân huệ của ngài. Sau khi được thấy Nārāyaṇa và Śakra, trên núi Mandara, Nārada đã làm gì?”

Verse 2

किं चकार मुनींद्रोऽथ तन्मे विस्तरतो मुने । वद संसारसरणोद्भूतमायाप्रपीडितम् । कथामृतजलौघेन वितृषं कुरु मां प्रभो

“Vậy bậc đại hiền ấy đã làm gì? Xin ngài, ô hiền giả, hãy kể cho tôi tường tận. Tôi bị ảo lực sinh từ nẻo đường luân hồi bức bách—xin dùng dòng nước cam lộ của thánh thoại mà làm cho tôi hết khát, ô đấng tôn kính.”

Verse 3

सारस्वत उवाच । अथासौ नारदो देवं ज्ञात्वा शप्तं द्विजन्मना । भृगुणा च तथा पूर्वं नान्यथैतद्भविष्यति

Sārasvata nói: “Bấy giờ Nārada, biết rằng vị thần ấy đã bị một bậc ‘nhị sinh’ (Bà-la-môn) nguyền rủa—và trước đó cũng bởi Bhṛgu—liền hiểu rằng việc này ắt không thể diễn ra khác đi.”

Verse 4

भविष्यं यद्भवं देव वर्तमानं विचिंत्यताम् । अयं च वामनो भूत्वा विष्णुर्यास्यति तां पुरीम्

“Hỡi thần linh, xin hãy suy xét điều sẽ đến và điều đang hiện hữu. Vì chính Viṣṇu này sẽ hóa thành Vāmana mà đi đến thành ấy.”

Verse 5

निग्रहं स बलेः पश्चात्करिष्यति मम प्रियम् । युद्धं विना कथं स्थेयं वर्तमानं महोल्बणम्

“Rồi Ngài sẽ chế ngự Bali, làm trọn điều ta hằng ưa thích. Nhưng tình thế hiện tại hung bạo đến thế, làm sao có thể đứng vững mà không có chiến trận?”

Verse 6

देवदानवयुद्धानि दैत्यगन्धर्व रक्षसाम् । निवारितानि सर्वाणि सरीसृपपतत्रिणाम्

“Mọi cuộc chiến—giữa chư thiên và dānavas, giữa daityas, gandharvas và rākṣasas—thậm chí mọi xung đột giữa loài bò sát và loài chim—đều đã được ngăn chặn, dẹp yên.”

Verse 7

सापत्नजः कलिर्नास्ति मम भाग्यपरिक्षये । देवेन्द्रो गुरुणा पूर्वं वारितः किं करोम्यहम्

“Khi phúc phần ta suy giảm, mọi tranh chấp do ganh đua cũng chẳng còn với ta. Đến cả Đế Thích, chúa tể chư thiên, xưa kia còn bị thầy (guru) ngăn lại—vậy ta biết làm gì đây?”

Verse 8

माननीयो गुरुर्मेऽयमतस्तं न शपाम्यहम् । युद्धार्थं तु ततो यत्नो न सिध्यति करोमि किम्

“Vị guru này của ta đáng được tôn kính, nên ta không nguyền rủa ngài. Nhưng nỗ lực hướng đến chiến trận của ta lại chẳng thành—ta biết làm gì đây?”

Verse 9

केनापि दैवयोगेन पुरुषार्थो न सिध्यति । तथापि यत्नः कर्तव्यः पुरुषार्थे विपश्चिता । दैवं पुरुषकारेण विनापि फलति क्वचित्

“Chỉ do định mệnh mà thôi thì mục đích của con người không thành. Dẫu vậy, bậc trí vẫn phải gắng sức trong ‘purushārtha’—nỗ lực đúng đắn của con người. Vì số mệnh, dù không có tự thân cố gắng, cũng chỉ đôi khi mới trổ quả.”

Verse 10

यदुक्तं तद्वचो व्यर्थं यतः सिद्धिः प्रयत्नतः । बलिं गत्वा भणिष्यामि यथा युद्धं करिष्यति

“Những lời đã nói ấy hóa ra vô ích, vì thành tựu đến từ nỗ lực. Ta sẽ đến gặp Bali và nói cho ông biết phải giao chiến thế nào.”

Verse 11

न श्रोष्यति स चेद्वाक्यं निश्चितं तं शपाम्यहम् । इत्युक्त्वा स ययौ वेगान्नारदो बलिमंदिरे । निमेषांतरमात्रेण शिष्याभ्यां गगने स्थितः

“Nếu hắn không nghe lời ta, nhất định ta sẽ nguyền rủa hắn!” Nói vậy, Nārada vội vã đến cung điện của Bali; chỉ trong khoảnh khắc như một cái chớp mắt, ngài đã đứng giữa hư không cùng hai đệ tử.

Verse 12

प्रासादे शैलसंकाशे सप्तभौमे महोज्ज्वले । तस्योपरि सभा दिव्या निर्मिता विश्वकर्मणा

Trong cung điện tựa như núi, bảy tầng rực rỡ huy hoàng; phía trên đó có một hội đường thiêng liêng do Viśvakarman kiến tạo.

Verse 13

तस्यां सिंहासनं दिव्यं तत्रासीनो बलिर्नृप । दैत्यैः परिवृतः सर्वैः प्रौढिहास्यकथापरैः

Tại đó, trên bảo tọa thiêng, vua Bali ngự; chung quanh là hết thảy Dāitya, say mê những lời đùa cợt táo bạo và chuyện khoe khoang ngạo nghễ.

Verse 14

ऋषिभिर्ब्राह्मणैः शांतैस्त थैवोशनसा स्वयम् । पुत्रमित्रकलत्रैश्च संवृतो दिव्यमन्दिरे

Trong cung điện thiêng ấy, ngài được các hiền sĩ và các brāhmaṇa an hòa phụng sự, lại có chính Uśanas hiện diện; chung quanh còn có con trai, bạn hữu và các phu nhân vây quanh.

Verse 15

देवांगनाकरग्राहगृहीतैर्दिव्यचामरैः । संवीज्यमानो दैत्येन्द्रः स्तूयमानः स चारणैः

Chúa tể các Dāitya được các tiên nữ cầm những phất trần thiêng quạt hầu; và ngài được các Cāraṇa ca tụng tán dương.

Verse 16

यावदास्ते मदोन्मत्ता मन्त्रयंति परस्परम् । दैत्यदानवमुख्या ये ते सर्वे युद्धकांक्षिणः

Khi ngài còn ngồi đó, say men kiêu mạn, họ bàn bạc với nhau—những thủ lĩnh Dāitya và Dānava ấy, thảy đều khát khao chiến trận.

Verse 17

उत्थायोत्थाय भाषंते प्रगल्भंते सुरैः सह । अस्मदीयमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सांप्रतं गतम्

Họ hết lần này đến lần khác đứng dậy, nói năng kiêu ngạo, càng thêm táo bạo trước chư Thiên: “Toàn thể tam giới nay đã rơi vào quyền lực của chúng ta.”

Verse 18

शुक्रबुद्ध्या विना युद्धं प्राप्स्यते किं महोदयः । दैत्येन्द्रो देवराजेन स्नेहं च कुरुतो यदि

Không có lời chỉ giáo của Śukra, làm sao đại nghiệp chiến tranh này có thể thành tựu? Nhất là khi chúa tể Dāitya lại đang kết giao với Thiên vương, vua của chư Thiên.

Verse 19

ऐरावणं सदा मत्तं कथं नो याचते बलिः । चतुरं तुरगं कस्मान्नार्पयति दिवाकरः

“Sao Bali không đòi chúng ta Airāvaṇa, con voi luôn trong cơn động dục? Và vì sao Thần Mặt Trời lại không dâng cho ngài con ngựa nhanh nhẹn, lanh lợi của mình?”

Verse 20

यावन्नाक्रम्यते लुब्धो धनाध्यक्षो रणाजिरे । तावन्नार्पयते वित्तं यदा तत्संचितं सुरैः

“Chừng nào chưa tấn công vị chúa tể tài bảo tham lam trên chiến địa, chừng ấy ngài không chịu nhả của cải—dẫu chính những kho báu ấy do chư Thiên tích tụ.”

Verse 21

न दर्शयति रत्नानि जलराशी रसातलात् । यावन्न मन्दरं क्षिप्त्वा विमथ्नीमो वयं च तम्

“Khối đại dương không hé lộ châu báu từ đáy Rasātala—cho đến khi chúng ta ném núi Mandara vào và khuấy đảo mà đánh sữa biển.”

Verse 22

यथामृतकलाश्चन्द्राद्भुज्यन्ते क्रमशः सुरैः । एवं भागं बलेः कस्मान्न ददाति जलात्मकः

Như chư thiên lần lượt thọ hưởng phần cam lộ từ vầng trăng—cớ sao “đấng mang bản tính nước” lại không ban cho Bali phần chính đáng của ngài?

Verse 23

स्वर्धुनी शीतलो वातः पद्मर्किजल्कवासितः । स्वर्गे वाति शनैर्यद्वत्तथा न बलिमंदिरे

Làn gió mát của Thiên Hà (Svadhunī), thơm hương tơ sen được nắng sưởi ấm, thổi nhẹ nơi cõi trời—nhưng dường như gió ấy chẳng thổi trong cung điện của Bali.

Verse 24

इन्द्रचापोद्यता मेघा जलं मुंचंति भूतले । बलिखङ्गोद्धुताः स्वर्गं पुनस्ते यांति भूतलात्

Mây giăng, giương Cung Indra (cầu vồng), đổ nước xuống mặt đất; nhưng khi bị gươm của Bali hất ngược lên, chúng lại từ đất trở về trời.

Verse 25

अस्मदीये धरापृष्ठे यमो मारयते जनम् । नैवं स्वर्गे न पाताले पश्याहो कार्यकारणम्

Trên mặt đất thuộc về chúng ta, Diêm Vương đoạt mạng con người; chẳng như vậy ở cõi trời, cũng chẳng ở Pātāla—hãy nhìn chuỗi nhân duyên kỳ lạ này!

Verse 26

आयुर्वृत्तिं सुतान्सौख्यमस्माकं लिखति स्वयम् । ललाटे चित्रगुप्तोऽसौ न देवानां तु तत्समम्

Tuổi thọ, kế sinh nhai, con cái và an lạc của chúng ta—chính Citragupta tự tay ghi lên trán; còn nơi chư thiên thì không có điều gì tương tự như thế.

Verse 27

वर्षाशीतातपाः काला वर्तंते भुवि सांप्रतम् । न स्वर्गे नैव पाताले भीता भूमौ भ्रमंति हि

Nay trên cõi đất, các mùa mưa, lạnh và nóng đang vận hành; chẳng ở thiên giới, cũng chẳng ở Pātāla—vì kinh sợ, họ quả thật lang thang trên mặt đất.

Verse 28

एकवीर्योद्भवा यूयं स्वस्रीया देवदानवाः । भूमौ स्थिता वयं कस्माद्देवाः केनोपरिकृताः

Các ngươi—chư Thiên và Dānavas—đều sinh từ một nguồn anh hùng, lại là thân tộc qua các chị em; cớ sao chúng ta phải ở nơi trần thế, và ai đã đặt chư Thiên ở địa vị cao hơn (chúng ta)?

Verse 29

समुद्रे मथ्यमाने तु दैत्येन्द्रो वंचितः सुरैः । एकतः सर्वदेवाश्च बलिश्चैवैकतः स्थितः

Khi biển cả bị khuấy đảo (churning), chúa tể Dānavas là Bali đã bị chư Thiên lừa dối. Một bên là toàn thể các thần đứng chung, còn bên kia chỉ một mình Bali đứng đó.

Verse 30

उत्पन्नेषु च रत्नेषु भाग्यं वै यस्य यादृशम् । गजाश्वकल्पवृक्षाद्याश्चंद्रगोगणदंतिनः

Và khi các báu vật xuất hiện, mỗi người nhận phần theo mức phúc duyên của mình—như voi, ngựa, cây Kalpavṛkṣa (cây như ý), cùng những sinh linh kỳ diệu và của cải khác.

Verse 31

गृहीत्वा ह्यमृतं देवैर्वयं पाने नियोजिताः । एतया चूर्णिता यूयं न जानीथातिगर्विताः

“Sau khi chư Thiên đoạt lấy cam lộ, chúng ta chỉ bị giao phần uống mà thôi. Các ngươi, vì kiêu mạn, chẳng hay rằng đã bị nàng (mưu trá) nghiền nát.”

Verse 32

पीतावशेषं पीयूषं सत्यलोके धृतं सुरैः । अहोतिकुटिला देवाः कस्माच्छेषं न दीयते

Phần cam lộ còn lại sau khi uống đã được chư Thiên cất giữ nơi Satyaloka. Ôi—các Deva thật quá xảo quyệt! Vì sao phần còn dư ấy không được ban cho chúng ta?

Verse 33

सुरामृतमिति ज्ञात्वा पीयूषाद्वंचिता वयम् । तिलतैलमेवमिष्टं यैर्न दृष्टं घृतं क्वचित्

Cứ ngỡ đó là “cam lộ của chư Thiên”, chúng ta đã bị lừa mất thứ cam lộ chân thật. Như kẻ chỉ ưa dầu mè vì chưa từng thấy bơ ghee, chúng ta đã mê lầm như thế.

Verse 34

विष्णोर्वक्रचरित्राणां संख्या कर्तु न शक्यते । तथापि कथ्यते तुष्टैर्हृष्टैस्तैर्यदनुष्ठितम्

Số lượng những kỳ công nhiệm mầu, đầy mưu lược của Vishnu không thể đếm xuể. Dẫu vậy, điều đã được những hữu tình hoan hỷ, hân hoan ấy thực hiện vẫn đang được thuật lại.

Verse 35

गौरांगी सुन्दरी सुभ्रूः पीनोन्नतपयोधरा । सुकेशा चंद्रवदना कर्णासक्तविलोचना

Nàng thân thể trắng ngần, dung nhan mỹ lệ, mày ngài xinh; bầu ngực đầy đặn, vươn cao; tóc đẹp óng mượt, gương mặt như trăng, đôi mắt dài mềm mại hướng về phía tai—

Verse 36

वलित्रयांकिता मध्ये बाला मुष्ट्यापि गृह्यते । स्थलारविंदचरणा लतेव भुजभूषिता

Eo nàng in ba nếp lượn duyên dáng, thon đến mức có thể nắm gọn trong một nắm tay; bàn chân như sen trên nền đất vững, và đôi tay được điểm trang như dây leo non mềm mại.

Verse 37

सा सर्वाभरणोपेता सर्वलक्षणसंयुता । त्रैलोक्यमोहिनी देवी संजाताऽमृतमन्थने

Nữ thần ấy, được trang sức bằng mọi thứ châu báu và đầy đủ mọi tướng lành, là bậc mê hoặc ba cõi, đã hiện ra trong cuộc khuấy biển tìm cam lộ (amṛta).

Verse 38

अमृतादुत्थिता पूर्वं यस्य सा तस्य तद्ध्रुवम् । त्रैलोक्यं वशगं तस्य यस्य सा चारुलोचना

Từ cam lộ, nàng trước hết hướng về ai, thì chắc chắn nàng thuộc về người ấy. Và ba cõi đều quy phục dưới quyền của kẻ được nữ thần mắt đẹp ấy làm của mình.

Verse 39

तया संमोहिताः सर्वे देवदानवराक्षसाः । विमुच्य मन्थनं सर्वे तां ग्रहीतुं समुद्यताः

Bị nàng mê hoặc, hết thảy chư thiên, dānavas và rākṣasas đều bỏ dở việc khuấy biển, lao tới, hăm hở muốn đoạt lấy nàng.

Verse 40

एका स्त्री बहवो देवा दानवादैत्यराक्षसाः । विवादः सुमहाञ्जातः कथमत्र भविष्यति

Chỉ một người nữ, mà bao kẻ: chư thiên, dānavas, daityas và rākṣasas. Một cuộc tranh chấp lớn đã nổi lên; nơi đây sẽ được phân xử ra sao?

Verse 41

आगत्य विष्णुना सर्वे भुजे धृत्वा निवारिताः । अस्यार्थे किमहो वादः क्रियते भोः परस्परम्

Bấy giờ, Viṣṇu đến, dang tay ngăn giữ tất cả, và nói: “Vì việc này, cớ sao các ngươi lại gây cãi vã với nhau?”

Verse 42

अमृतार्थे समारम्भो महिलार्थे विनश्यति । संकेतं प्रथमं कृत्वा विष्णुना चुंबिता पुनः

“Việc khởi sự vì cam lộ sẽ tiêu tan khi bị chuyển hướng vì người nữ.” Sau khi đã lập giao ước trước, nàng lại được Viṣṇu hôn lần nữa.

Verse 43

दिव्यरूपधरः स्रग्वी वनमालाविभूषितः । कौस्तुभोद्द्योतिततनुः शंखचक्रगदाधरः

Ngài mang thân tướng thần diệu, đeo vòng hoa, trang nghiêm bằng vân-māla; thân rực sáng bởi bảo châu Kaustubha, tay cầm ốc tù và, đĩa luân và chùy.

Verse 44

तस्या हस्ते शुभां मालां दत्त्वा विष्णुः पुरः स्थितः । उद्धृत्य बाहुं सर्वेषां बभाषे वचनं हरिः

Đặt vòng hoa cát tường vào tay nàng, Viṣṇu đứng trước mọi người. Rồi Hari nâng tay của tất cả lên và cất lời như sau.

Verse 45

कुर्वंतु कुण्डलं सर्वे तिष्ठन्तु स्वयमासने । विलोक्य स्वेच्छया लक्ष्मीर्वरमालां प्रयच्छतु

“Hãy để tất cả kết thành một vòng tròn và mỗi người an tọa trên chỗ ngồi của mình. Lakṣmī, sau khi nhìn xem, hãy tùy ý ban vòng hoa tuyển phu cho người nàng chọn.”

Verse 46

स्वयंवरविभेदं यः करिष्यत्यतिलंपटः । स वध्यः सहितैः सर्वैः परस्त्रीलुब्धको यथा

“Kẻ nào vì lòng tham mà toan phá rối lễ svayaṃvara này, thì phải bị tất cả cùng trừng phạt đến chết, như kẻ thèm muốn vợ người.”

Verse 47

परदारकृतं पापं स्त्रीवध्या तस्य जायताम् । अन्योऽपि यः करोत्येवमेवमस्तु तदुच्यताम्

Nguyện tội lỗi do xâm phạm hôn phối của người khác giáng xuống kẻ đáng bị trừng phạt vì làm hại phụ nữ. Và nếu ai khác cũng làm như vậy, thì cũng hãy tuyên bố điều ấy cho người ấy nữa.

Verse 48

साधारणं हरिं ज्ञात्वा तथेत्युक्त्वा तथा कृतम् । देवदानवदैत्यानां गंधर्वोरगरक्षसाम् । मध्ये योऽभिमतो भर्ता स ते सत्यं भवेदिति

Nhận biết Hari là bậc phân xử vô tư, họ đáp: “Xin như vậy,” rồi làm đúng như lời. “Giữa chư thiên, dānavas, daityas, gandharvas, nāgas và rākṣasas, người mà nàng ưa muốn làm phu quân—nguyện người ấy thật sự thuộc về nàng.”

Verse 49

तेनासौ मोहिता पूर्वं दृष्टिदानेन कर्षिता । आद्यं संमोहनं स्त्रीणां चक्रे दृष्टिनिरीक्षणम्

Bởi người ấy, nàng đã từng bị mê hoặc từ trước, bị lôi cuốn bởi “tặng phẩm của ánh nhìn”. Vì thế, như hành vi đầu tiên để quyến hoặc phụ nữ, người ấy dùng quyền lực của cái nhìn—chỉ bằng một thoáng thấy mà đã bắt trọn tâm can.

Verse 50

एवमेवेति तत्कर्णे हस्तं दत्त्वा यदुच्यते । दधाति हृदि यं नारी कामबाणप्रपीडिता

Điều gì được thì thầm vào tai nàng, với bàn tay che lại, kèm theo lời “đúng vậy, đúng vậy”—chính lời ấy, người phụ nữ bị mũi tên của Kāma dày vò, sẽ giữ chặt trong lòng.

Verse 51

तमेव वरयेदत्र कश्चिन्नास्त्येव संशयः । संजाते कलहे पूर्वं हरिणा तं निवर्तितुम्

Ở đây nàng hẳn sẽ chỉ chọn riêng người ấy—không còn nghi ngờ gì. Nhưng khi trước đã nảy sinh tranh chấp, Hari đã ra tay để ngăn lại và xoay chuyển, dập tắt mối bất hòa.

Verse 52

यदा गृहीता सर्वैः सा हरिं नैव विमुंचति । त्वमेव भर्ता साऽचष्टे मुंच मां व्रज दूरतः

Dẫu bị tất cả họ nắm giữ, nàng vẫn tuyệt nhiên không buông Hari. Nàng tuyên rằng: “Chỉ Ngài là phu quân của thiếp—xin hãy thả thiếp ra; hãy đi xa khỏi đây.”

Verse 53

मुक्त्वा दूरं ततो विष्णुः प्रविष्टः सुरमण्डले । तदा सर्वे च मामुक्त्वा यथास्थानं स्वयं गताः

Bấy giờ Viṣṇu, tự giải thoát và đi xa, bước vào hội chúng chư thiên. Khi ấy, tất cả họ cũng thả cả ta ra, rồi tự trở về chỗ của mình theo từng vị trí.

Verse 54

आचष्ट विजया पूर्वं सर्वान्देवान्यथाक्रमम् । सा च निरीक्षते पश्चात्तं विचार्य विमुञ्चति

Vijayā trước hết chỉ ra tất cả chư thiên theo thứ tự. Rồi nàng nhìn người ấy về sau—suy xét xong, nàng liền thả ra.

Verse 55

उदासीनः शिवः शांतो गौरीकांतस्त्रिलोचनः । नान्यां निरीक्षते नित्यं ध्यानासक्तस्त्रिलोचनः

Śiva—an tịnh, dửng dưng, người phối ngẫu của Gaurī, bậc Tam Nhãn—chẳng bao giờ nhìn đến kẻ khác; luôn chuyên chú thiền định, bậc Tam Nhãn vẫn hướng nội bất động.

Verse 56

पितामहोयमित्युक्तं यदा सख्या तदा तया । नमस्कृत्य गतं दूरे कृत्वा मौनं न पश्यति

Khi người bạn nói: “Đây là Pitāmaha (Brahmā),” nàng liền cúi lạy. Rồi khi Ngài đã đi xa, nàng giữ im lặng và không ngoái nhìn theo.

Verse 57

आदित्यं पद्मकं मुञ्च दहनं दहनात्मकम् । वाति वातो गता दूरे वरुणो मे पिता यतः

“Hãy thả Āditya (Thần Mặt Trời), Padmaka và Dahana, kẻ có tự tánh là lửa. Gió đã thổi và đi xa—vì Varuṇa là phụ thân của ta.”

Verse 58

पौलोमीवदनासक्तो देवेन्द्रो मे न रोचते

Indra, chúa tể chư thiên, chẳng làm ta hoan hỷ—vì tâm trí ngài vướng mắc nơi dung nhan của Paulomī.

Verse 59

वधबंधकृतच्छेदभेददण्डविकर्ष णम् । कुर्वन्न कुरुते सौम्यं रूपं वैवस्वतो यमः

Dẫu đang thi hành việc giết, trói, chém, bổ, trừng phạt và lôi đi, Yama Vaivasvata vẫn không mang lấy dung mạo hiền hòa, hỡi bậc thiện lành.

Verse 60

देवदानवगंधर्वदैत्यपन्नगराक्षसान्

Chư thiên, Dānavas, Gandharvas, Daityas, Nāgas và Rākṣasas—

Verse 61

दृष्ट्वात्युग्रांस्ततो याति दृष्टोऽसौ पुरुषो त्तमः । कर्णांतलोचनभ्रांतवक्त्रं दृष्ट्यावलोक्य तम्

Thấy những kẻ hung tợn đến tột cùng ấy, Đấng Purushottama (Bậc Tối Thượng) liền rời đi; và khi họ nhìn Ngài, khuôn mặt họ méo mó—đôi mắt đảo dạt đến tận vành tai—chỉ bởi cái thấy ấy.

Verse 62

सौभाग्यातिशयाक्रांतं रम्यं काममनोहरम् । संजातपुलकोद्भेदस्वेदवारिकणांकितम्

Ngài tràn ngập phúc duyên thù thắng—đẹp đẽ, êm dịu, mê hoặc lòng; toàn thân nổi gai ốc, in dấu những giọt mồ hôi và giọt nước vừa sinh khởi.

Verse 63

देवदानवदैत्येन्द्रक्रोधदृष्टिनिरीक्षितम् । रम्यं रामा वरं चक्रे ददौ मालां ततः स्वयम्

Dưới những ánh nhìn giận dữ của các chúa tể Deva, Dānava và Daitya, nàng Rāmā diễm lệ đã chọn ngài làm phu quân, rồi tự tay đặt vòng hoa lên người ngài.

Verse 64

दैत्याः परस्परं प्रोचुः प्रेक्ष्य तत्सुरचेष्टितम् । विभागं पश्य देवानां स्वर्गे सर्वे स्वयं गताः

Các Daitya nhìn việc làm của chư thiên rồi bảo nhau: “Hãy xem sự sắp đặt của các thần—ai nấy đều tự mình lên cõi trời cả!”

Verse 65

पातालस्य तले यूयं मानवा धरणीतले । देवास्त्रिभुवने यांतु न वयं स्वर्गगामिनः

“Các ngươi thuộc về đáy sâu Pātāla; loài người thuộc về mặt đất. Hãy để chư thiên đi khắp ba cõi—còn chúng ta không phải kẻ có số lên trời.”

Verse 66

मानवाः क्षत्रिया राज्यं कुर्वंतु पृथिवीतले । पातालं तु परित्यज्य धात्री यदि तु रक्ष्यते

“Hãy để các Kṣatriya loài người trị vì trên mặt đất. Nhưng nếu phải rời bỏ Pātāla để gìn giữ Mẹ Đất—”

Verse 67

दैत्यदानवजैः कैश्चिद्राक्षसैस्तन्न शोभनम् । अथ किं बहुनोक्तेन राजा त्रिभुवने बलिः

Nhưng để cõi đất được che chở bởi một số Daitya, Dānava và Rākṣasa thì thật chẳng xứng. Nói nhiều làm gì nữa? Bali chính là vua của ba cõi.

Verse 68

संविभज्याथ रत्नानि समं राज्यं विधीयताम् । यावदेवं प्रगल्भंते तावत्पश्यंति नारदम्

Vậy hãy phân chia các châu báu, và sắp đặt vương quyền cho công bằng. Khi họ còn đang nói năng táo bạo như thế, bỗng họ trông thấy Nārada.

Verse 69

गगनात्समुपायांतं द्वितीयमिव भास्करम् । ब्रह्मदंडकरासक्तयुद्धपुस्तकधारिणम्

Từ hư không, Ngài giáng xuống như mặt trời thứ hai; tay cầm trượng của bậc Bà-la-môn, mang những dấu ấn của kỷ luật thánh: quyển kinh trí tuệ và sự sẵn sàng tranh đấu vì dharma.

Verse 70

कृष्णाजिनधरं शांतं छत्रवीणाकमण्डलून् । मौंजीगुणत्रयासक्तग्रंथिप्रवरमेखलम्

An nhiên, khoác da linh dương đen, Ngài mang theo lọng, cây vīṇā và bình nước kamandalu; quanh eo là đai cỏ muñja tinh xảo, thắt nút và buộc bằng sợi dây ba lớp.

Verse 71

ब्रह्मरूपधरं शांतं दिव्यरुद्राक्षभूषितम् । गत कल्पकृतग्रंथिसूत्रमालावलंबितम्

Mang dáng hình như Phạm Thiên, Ngài an tịnh và được trang sức bằng chuỗi hạt rudrākṣa nhiệm mầu. Ngài đeo những vòng chỉ thiêng, các nút thắt đã được kết từ thuở xa xưa, bền bỉ qua bao thời đại.

Verse 72

विरंचिहरसंवादो जन्माहंकारगर्वितः । संक्रुद्धैः क्रियते कोऽद्य चिंतातत्परमानसम्

“Cuộc tranh chấp giữa Virañci (Phạm Thiên) và Hara (Śiva), phồng lên bởi kiêu mạn về dòng sinh và ngã chấp—hôm nay ai lại nổi giận khơi dậy, với tâm trí chỉ chuyên chú vào nỗi lo âu?”

Verse 73

आयातं नारदं दृष्ट्वा विस्मिताः समुपस्थिताः । प्रभो प्रसादः क्रियतामागंतव्यं गृहे मम

Thấy Nārada đến, họ kinh ngạc đứng dậy và thưa: “Bạch Chúa tôn, xin đoái thương—xin ngài quang lâm đến nhà con.”

Verse 74

धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं यस्य मे त्वं गृहागतः । इत्युक्तो बलिना विप्रो विवेशासुरमंदिरे । आसनं पाद्यमर्घ्यं च दत्त्वा संपूजितो द्विजः

Bali thưa: “Phúc thay cho ta, công đức thay cho ta, vì ngài đã đến nhà ta!” Nói vậy, vị Bà-la-môn bước vào cung điện A-tu-la. Được dâng chỗ ngồi, nước rửa chân và lễ vật arghya, bậc lưỡng sinh được tôn kính cúng dường đúng phép.

Verse 75

प्रविश्य सहिताः सर्वे संविष्टा दैत्यदानवाः । शुक्रेण सहितो दैत्यो बभाषे नारदं बलिः

Cùng bước vào, hết thảy daitya và dānava đều an tọa. Rồi Bali, vua daitya, có Śukra ở bên, cất lời thưa với Nārada.

Verse 76

इदं राज्यमिमे दारा इमे पुत्रा अहं बलिः । ब्रूहि येनात्र ते कार्यं दानं मे प्रथमं व्रतम्

“Đây là vương quốc của ta; đây là các thê thất; đây là các con trai—ta là Bali. Xin hãy nói điều ngài cần nơi đây; vì bố thí là lời nguyện đầu tiên của ta.”

Verse 77

नारद उवाच । भक्त्या तुष्यंति ये विप्रास्ते विप्रा भूमिदेवताः । न तु ये पूजिताः शक्त्या पुनर्याचंति तेऽधमाः

Nārada nói: “Những Bà-la-môn được làm vui lòng bởi lòng sùng kính thì thật là ‘chư thiên trên mặt đất’. Còn kẻ dù đã được tôn kính theo khả năng mà vẫn đòi hỏi thêm nữa—ấy là hạng thấp hèn.”

Verse 78

त्वयाऽहं पूजितो हृष्टो न वित्तैर्मे प्रयोजनम् । हृष्टोऽहं तव राज्येन यज्ञैर्दानैर्व्रतैस्तथा

“Ngươi đã tôn kính ta, và ta hoan hỷ; ta chẳng cần của cải. Ta vui mừng trước sự trị vì chính pháp của ngươi, cùng các lễ tế (yajña), bố thí và các lời nguyện giữ giới (vrata) nữa.”

Verse 79

देवैः कृतं विप्रियं ते किंचित्पश्याम्यहं बले । त्वया संपूज्यमानोऽपि देवराजो न तुष्यति

Hỡi Bali, ta nhận thấy chư thiên đã làm điều gì đó khiến ngươi bất bình. Dẫu ngươi cung kính cúng dường đúng phép, Thiên Đế—vua của chư thiên—vẫn chẳng thỏa lòng.

Verse 80

न क्षमंति सुराः सर्वे तव राज्यं धरातले । स्वर्गे मे तापको जातो देवानां तव विग्रहे

Chư thiên đều không thể dung chịu quyền bá chủ của ngươi trên mặt đất. Vì sự thù nghịch của chư thiên đối với ngươi, ngay cả ở cõi trời ta cũng sinh nỗi ưu phiền nóng bỏng.

Verse 81

संनह्य प्रथमं याति यः सैन्यं शत्रुभूमिषु । स क्षत्रियो विजयते तस्य राज्यं च वर्धते

Vị kṣatriya nào trước hết tự trang bị, rồi dẫn quân tiến vào đất địch, người ấy đạt chiến thắng, và vương quốc của người ấy cũng tăng trưởng.

Verse 82

उच्छेदस्तव राज्यस्य भविष्यति श्रुतं मया । एवं ज्ञात्वा यथायुक्तं तच्छीघ्रं तु विधीयताम्

Ta đã nghe rằng sự diệt vong của vương quốc ngươi sẽ xảy đến. Biết vậy rồi, hãy lập tức sắp đặt điều phải lẽ, chớ chần chừ trì hoãn.

Verse 83

बलिरुवाच । यैर्गुणैः कुरुते राज्यं राजा तान्वद मे विभो । दानं पात्रे प्रदातव्यं मया त्वमपि तं वद

Bali thưa: Ôi bậc đại hùng, xin nói cho ta những phẩm chất nhờ đó một vị vua thật sự trị vì vương quốc. Xin cũng chỉ dạy ta nên bố thí cho ai—điều gì làm nên người thọ nhận xứng đáng.

Verse 84

नारद उवाच । षड्विंशद्गुणसंपन्नो राजा राज्यं करोति च । स राज्यफलमाप्नोति शृणु तत्कथयाम्यहम्

Nārada dạy: Vị vua đầy đủ hai mươi sáu phẩm chất mới thật sự nâng đỡ vương quyền. Người ấy đạt được quả báo của sự trị vì theo chánh pháp. Hãy lắng nghe—nay ta sẽ nói rõ các phẩm chất ấy.

Verse 85

चरेद्धर्मानकटुको मुंचेत्स्नेहमनास्तिके । अनृशंसश्चरेदर्थं चरेत्काममनुद्धतः

Hãy hành trì dharma mà không khắc nghiệt; hãy dứt bỏ luyến ái đối với kẻ vô tín. Hãy cầu tài mà không tàn bạo, và hưởng lạc chính đáng mà không kiêu mạn.

Verse 86

प्रियं ब्रूयादकृपणः शूरः स्यादविकत्थनः । दाता चाऽयामवर्जः स्यात्प्रगल्भः स्यादनिष्ठुरः

Hãy nói lời hòa nhã, chớ keo kiệt. Hãy dũng mãnh mà không khoe khoang; hãy là người bố thí, không trốn tránh nhọc nhằn. Hãy tự tin mà tuyệt không tàn nhẫn.

Verse 87

संदधीत न चानार्यान्विगृह्णीयान्न बंधुभिः । नानाप्तैश्चारयेच्चारान्कुर्यात्कार्यमपीडयन्

Hãy kết minh, nhưng chớ kết với kẻ hèn ác; chớ gây tranh chấp với bà con quyến thuộc. Hãy dùng người do thám qua những kẻ đáng tin, và hoàn thành công việc mà không áp bức người khác.

Verse 88

अर्थान्ब्रूयान्न चापत्सु गुणान्ब्रूयान्न चात्मनः । आदद्यान्न च साधुभ्यो नासत्पुरुषमाश्रयेत्

Hãy bàn về tài lực và kế sách, nhưng chớ bàn trong lúc nguy biến. Hãy nói về đức hạnh, nhưng đừng tự khoe đức mình. Chớ lấy của người hiền, và chớ nương tựa kẻ ác.

Verse 89

नापरीक्ष्य नयेद्दण्डं न च मंत्रं प्रकाशयेत् । विसृजेन्न च लुब्धेभ्यो विश्वसेन्नापकारिषु

Chớ thi hành hình phạt khi chưa xét kỹ, cũng chớ tiết lộ mưu kế kín. Chớ giao việc cho kẻ tham lam, và chớ đặt lòng tin nơi kẻ từng gây hại.

Verse 90

आप्तैः सुगुप्तदारः स्याद्रक्ष्यश्चान्यो घृणी नृपः । स्त्रियं सेवेत नात्यर्थं मृष्टं भुंजीत नाऽहितम्

Vua hãy để người thân tín canh giữ gia thất thật kín, và hãy che chở muôn dân bằng lòng từ mẫn. Chớ quá đắm dục lạc; hãy dùng thức ăn tinh sạch, bổ dưỡng, chớ dùng điều gây hại.

Verse 91

अस्तेयः पूजयेन्मान्यान्गुरुं सेवेदमायया । अर्च्यो देवो न दम्भेन श्रियमिच्छेदकुत्सिताम्

Hãy không trộm cắp; hãy kính trọng bậc đáng kính và phụng sự bậc guru không chút dối trá. Hãy thờ kính Thần linh không giả hình, cầu mong phú quý mà chẳng hèn mạt.

Verse 92

सेवेत प्रणयं कृत्वा दक्षः स्यादथ कालवित् । सांत्ववाक्यं सदा वाच्यमनुगृह्णन्न चाक्षिपेत्

Sau khi gây dựng thiện cảm, hãy hành xử khéo léo và biết đúng thời. Hãy luôn nói lời hòa giải, ban ân, và chớ thốt lời thô bạo hay nhục mạ.

Verse 93

प्रहरेन्न च विप्राय हत्वा शत्रून्न शेषयेत् । क्रोधं कुर्यान्न चाकस्मान्मृदुः स्यान्नापकारिषु

Chớ đánh đập một bà-la-môn; và khi đã khuất phục kẻ thù, chớ để chúng còn lại để trỗi dậy lần nữa. Chớ nổi giận vô cớ, nhưng cũng đừng mềm yếu trước kẻ làm điều hại.

Verse 94

एवं राज्ये चिरं स्थेयं यदि श्रेय इहेच्छसि । तपःस्वाध्यायदानानि तीर्थयात्राऽश्रमाणि च

Nếu ngươi mong phúc lợi ngay trong đời này, hãy bền vững trong vương quyền theo cách ấy. Hãy tu khổ hạnh, học kinh điển, bố thí; và cũng hãy hành hương đến các thánh địa, thăm viếng các đạo viện ẩn tu.

Verse 95

योगेनात्मप्रबोधस्य कलां नार्हंति षोडशीम् । त्वया संसारवैराग्यं कर्त्तव्यं विप्रपूजनम्

Dẫu nhờ yoga, họ cũng không đạt nổi đến một phần mười sáu của sự tỉnh giác chân thật về Tự Ngã. Vì thế, ngươi hãy nuôi dưỡng tâm ly tham đối với vòng sinh tử và kính lễ, tôn thờ các bà-la-môn.

Verse 96

यष्टव्यं विविधैर्यज्ञैर्ध्येयो नारायणो हरिः । प्रसंगेन समायातो यास्ये रैवतके गिरौ

Hãy cử hành các lễ tế (yajña) bằng nhiều nghi thức khác nhau, và hãy thiền niệm Nārāyaṇa Hari. Nhờ duyên lành mà đến đây, ta sẽ lên núi Raivataka.

Verse 97

तत्रास्ते भगवान्विष्णुर्नदी त्रैलोक्यपावनी । तत्रास्ते च शिवावृक्षो बहुपुष्पफलान्वितः । तत्र गत्वा करिष्यामि व्रतं तद्विष्णुवल्लभम्

Nơi ấy có Đức Thế Tôn Viṣṇu ngự, và có một dòng sông thanh tịnh, tẩy rửa ba cõi. Nơi ấy cũng có cây Śivā, hoa trái sum suê. Đến đó, ta sẽ thọ trì hạnh nguyện (vrata) ấy, điều được Viṣṇu yêu kính.

Verse 98

बलिरुवाच । कोऽयं रैवतकोनाम व्रतं किं विष्णुवल्लभम् । शिवावृक्षास्तु के प्रोक्तास्तत्कथं कथयस्व मे

Bali thưa: “Vì sao nơi này gọi là Raivataka? Hạnh nguyện (vrata) nào là điều được Viṣṇu yêu kính? Và những cây được gọi là Śivāvṛkṣa là cây gì? Xin hãy giảng cho ta rõ.”

Verse 99

नारद उवाच । पुरा युगादौ दैत्येन्द्र सपक्षाः पर्वताः कृताः । संचिंत्य ब्रह्मणा पश्चादचलास्ते कृताः पुनः

Nārada thưa: “Thuở xưa, vào buổi đầu của thời đại, hỡi chúa tể loài Daitya, các núi non đã được tạo ra có cánh. Về sau, Brahmā suy xét rồi lại khiến chính những ngọn núi ấy trở nên vô dực, bất động.”

Verse 100

उत्पतंति महाकाया निपतंति यदृच्छया । मेरुमंदरकैलासा वचसा संस्थिताः स्थिराः

Những ngọn núi thân hình vĩ đại ấy khi thì bay vút lên, khi thì rơi xuống ngẫu nhiên. Nhưng Meru, Mandara và Kailāsa đã được an lập vững bền bởi lời phán truyền thiêng liêng.

Verse 101

वारिता न स्थिता ये तु त इंद्रेण स्थिरीकृताः । मेरोर्दक्षिण शृंगे तु कुमुदेति स पर्वतः

Những ngọn núi nào dù bị ngăn giữ vẫn không chịu đứng yên, thì Indra đã khiến chúng trở nên vững chắc. Trên đỉnh phía nam của Meru có ngọn núi mang tên Kumuda.

Verse 102

दिव्यः सपक्षः सौवर्णो दिव्यवृक्षैः समावृतः । तस्योपरि पुरी दिव्या वैष्णवी विष्णुना कृता

Nơi ấy là cõi thiên, có cánh và rực sắc vàng, được bao quanh bởi những cây thần diệu. Trên đó có một thành trời—Vaiṣṇavī—do chính đức Viṣṇu kiến lập.

Verse 103

तस्या मध्ये गृहं दिव्यं यस्मिल्लंक्ष्मीः सदा स्थिता । मेरोः शृंगे पुरी रम्या गृहं तत्र मनोरमम्

Giữa thành ấy có một cung điện thiêng, nơi nữ thần Lakṣmī hằng ngự. Trên đỉnh Meru có một thành phố mỹ lệ, và tại đó là một chốn cư ngụ vô cùng diễm lệ.

Verse 104

तत्रास्ते स भवो देवो भवानी यत्र संस्थिता । सभा माहेश्वरी रम्या सौवर्णी रत्नमंडिता

Tại đó ngự đức Bhava (Śiva), nơi Bhavānī đã an vị. (Ở đó có) hội đường Māheśvarī khả ái, bằng vàng ròng và trang sức châu báu.

Verse 105

तत्रास्ते भगवान्विष्णुर्देवैर्ब्रह्मादिभिर्वृतः । तस्यां विष्णुः सदा याति देवं द्रष्टुं महेश्वरम्

Tại đó cũng có đức Thế Tôn Viṣṇu, được chư thiên vây quanh, đứng đầu là Brahmā. Ở nơi ấy, Viṣṇu luôn đến để chiêm bái thần Maheśvara (Śiva).

Verse 106

सौवर्णैः कुमुदैर्यस्मादसौ सर्वत्र मंडितः । कुमुदेति कृतं नाम देवैस्तत्र समागतैः

Vì khắp nơi đều được điểm trang bằng những đóa sen kumuda sắc vàng, nên chư thiên hội tụ tại đó đã đặt tên là “Kumuda”.

Verse 107

एकदा भगवान्रुद्रो गिरौ तस्मिन्समागतः । द्रष्टुं तच्छिखरे रम्ये तां पुरीं विष्णुपालिताम्

Một lần, Đức Rudra chí tôn đến ngọn núi ấy, để chiêm ngưỡng trên đỉnh đẹp đẽ kia thành đô được Viṣṇu hộ trì.

Verse 108

गृहागतं हरं दृष्ट्वा हरिणा स तु पूजितः । लक्ष्म्या संपूजिता गौरी हर्षिता तत्र संस्थिता

Thấy Hara (Śiva) đến nơi ngự của mình, Hari (Viṣṇu) liền cung kính thờ phụng Ngài. Gaurī (Pārvatī), được Lakṣmī tôn kính cúng dường đầy đủ, ở lại nơi ấy trong niềm hoan hỷ.

Verse 109

एकासनोपविष्टौ तौ मंत्रयंतौ परस्परम् । हरेण कारणं ज्ञात्वा तत्सर्वं कथितं हरेः

Hai vị cùng ngồi trên một tòa, đối thoại với nhau. Khi đã hiểu nguyên do nhờ Hara (Śiva), Hari (Viṣṇu) bèn thuật lại trọn vẹn sự việc ấy cho Hara.

Verse 110

त्वयेयं नगरी कार्या मंदरे पर्वतोत्तमे । प्रष्टव्यः कारणं नाहमवश्यं तद्भविष्यति

“Thành này phải do ngươi kiến lập, hỡi núi Mandara tối thắng. Còn nguyên do thì chớ hỏi Ta—ắt hẳn điều ấy sẽ thành tựu.”

Verse 111

हर एव विजानाति कारणं कतमोऽपि न । एवं तथेति तौ प्रोक्त्वा संस्थितौ पर्वतोऽपि सः

“Chỉ Hara mới biết nguyên do; tuyệt nhiên không ai khác.” Nói vậy rồi—“Đúng thế”—hai vị an trú, và ngọn núi ấy cũng đứng vững bền.

Verse 112

तं दृष्ट्वा संगतं रुद्रं कुमुदः स्वयमाययौ । धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं यस्य मे गृहमागतौ

Thấy Rudra đến cùng bạn đồng hành, Kumuda tự mình bước ra đón tiếp và thưa: “Phúc thay cho con, công đức thay cho con, vì hai Ngài đã quang lâm đến nhà con.”

Verse 113

द्वाभ्यामुक्तो गिरिवरो ददाव किं वरं तव । इत्युक्तः पर्वतस्ताभ्यां वरं वव्रे स मूढधीः

Được hai vị hỏi, ngọn núi ưu việt ấy nói: “Ta sẽ ban cho các ngươi điều phúc nào?” Được hai Ngài nói như vậy, ngọn núi—với trí hiểu lầm lạc—đã chọn xin một ân phúc.

Verse 114

भविष्यत्कार्यहेतुत्वाद्भविष्यति न तद्वृथा । यत्राहं तत्र वस्तव्यं भवद्भ्यामस्तु मे वरः

“Vì đây là nhân duyên cho một việc về sau, nên sẽ chẳng hề uổng phí. Nơi nào ta ở, nơi ấy hai Ngài hãy cư ngụ—xin cho đó là ân phúc của ta.”

Verse 116

मत्सन्निधौ समागत्य स्थातव्यं ब्रह्मवासरम् । तथेत्युक्त्वा सपत्नीकौ गतौ हरिहरावुभौ

“Hãy đến ở gần ta và lưu lại trọn một ‘ngày của Phạm Thiên (Brahmā)’.” Nói “Xin vâng,” cả Hari và Hara—mỗi vị cùng với hiền phối—đều ra đi.

Verse 117

ऋषिरासीन्महाभाग ऋतवागिति विश्रुतः । तस्यापुत्रस्य पुत्रोऽभूद्रेवत्यन्ते महात्मनः

Có một vị hiền thánh vô cùng phúc đức, nổi danh với tên Ṛtavāk. Dẫu không có con trai, đến cuối chòm sao Revatī, một người con trai đã sinh ra cho bậc đại hồn ấy.

Verse 118

स तस्य विधिवच्चक्रे जातकर्मादिकाः क्रियाः । तथोपनयनाद्याश्च स चाशीलोऽभवन्नृप

Ông đã cử hành đúng pháp các nghi lễ cho đứa trẻ, bắt đầu từ lễ jātakarma (nghi thức khi sinh), và cả các nghi lễ bắt đầu từ upanayana (lễ thọ giới nhập môn). Thế nhưng đứa bé ấy lại trở nên hư hạnh, tâu Đại vương.

Verse 119

यतः प्रभृति जातोऽसौ ततः प्रभृत्यसावृषिः । दीर्घरोगपरामर्शमवापातीव दुर्द्धरम्

Từ lúc đứa trẻ ấy chào đời, ngay từ khi ấy, vị hiền triết dường như bị chạm phải một chứng bệnh dai dẳng, khó lòng chịu đựng.

Verse 120

माता चास्य परामार्तिं कुष्ठरोगाभिपीडिता । जगाम चिन्तां स ऋषिः किमेतदिति दुःखितः

Mẹ của cậu cũng bị bệnh cùi (kuṣṭha) hành hạ nặng nề, rơi vào khổ đau tột cùng. Thấy vậy, vị hiền triết buồn bã, chìm trong lo nghĩ: “Đây là chuyện gì—vì sao lại xảy ra như thế?”

Verse 121

मूर्खस्तु मंदधीः पुत्रो दुःखं जनयते पितुः । अमार्गगो विशेषेण दुःखाद्दुःखतरं हि तत्

Người con ngu muội, trí hiểu kém cỏi, gây sầu khổ cho cha. Và khi nó bước theo con đường phi chính đạo, nỗi sầu ấy quả thật còn đau đớn hơn cả sầu khổ.

Verse 122

अपुत्रता मनुष्याणां श्रेयसे न कुपुत्रता । सुहृदां नोपकाराय पितॄणां नापि तृप्तये

Đối với con người, thà không con còn hơn có một đứa con ác—kẻ chẳng giúp ích gì cho bạn hữu, và cũng không đem lại sự mãn nguyện cho tổ tiên.

Verse 123

सुपुत्रो हृदयेऽभ्येति मातापित्रोर्दिनेदिने । पित्रोर्दुःखाय धिग्जन्म तस्य दुष्कृतकर्मणः

Người con hiền ngày ngày đi sâu hơn vào trái tim cha mẹ. Nhưng ôi hổ thẹn cho sự sinh ra của kẻ làm điều ác, kẻ mà đời sống chỉ trở thành nguyên nhân gây đau khổ cho song thân.

Verse 124

धन्यास्ते तनया ये स्युः सवर्लोकाभिसंमताः । परोपकारिणः शांताः साधुकर्मण्यनुव्रताः

Phúc thay những người con được muôn cõi tôn kính—biết làm lợi ích cho người khác, tâm an hòa, và bền lòng theo đuổi các hạnh nghiệp chân chính.

Verse 125

अनिर्वृतं निरानंदं दुःखशोकपरिप्लुतम् । नरकाय न स्वर्गाय कुपुत्रत्वं हि जन्मिनः

Không an lạc, chẳng hỷ lạc, chìm ngập trong khổ và sầu—có con bất hiếu, kẻ sinh ra bị đẩy về địa ngục chứ không hướng đến thiên đường.

Verse 126

करोति सुहृदां दैन्यमहितानां तथा मुदम् । अकाले तु जरां पित्रोः कुपुत्रः कुरुते किल

Đứa con ác khiến người thân hữu lâm cảnh khốn cùng, lại làm kẻ thù hân hoan. Quả thật, nó khiến cha mẹ già trước tuổi.

Verse 127

नारद उवाच । एवं सोऽत्यन्तदुष्टस्य पुत्रस्य चरितैर्मुनिः । दह्यमानमनोवृत्तिर्वृद्धगर्गमपृच्छत

Nārada nói: Như vậy, bị dày vò trong lòng bởi những việc làm của đứa con cực ác, vị hiền triết—tâm như bốc cháy vì khổ não—đã hỏi bậc lão Garga.

Verse 128

ऋतवागुवाच । सुव्रतेन पुरा वेदा अधीता विधिना मया । समाप्य विद्या विधवत्कृतो दारपरिग्रहः

Ṛtavāk thưa: Thuở trước, với giới nguyện kiên cố, ta học các Veda đúng theo phép tắc. Khi đã hoàn tất việc học một cách như pháp, ta liền theo nghi lễ mà bước vào đời sống gia thất, cưới vợ lập nhà.

Verse 129

सदारेण हि याः कार्याः श्रौतस्मार्त्तादिकाः क्रियाः । ताः कृताश्च विधानेन कामं समनुरुध्य च

Quả thật, những nghi lễ phải làm cùng với người vợ—các lễ theo Veda (śrauta), theo truyền thống (smārta) và những điều tương tự—ta đều cử hành đúng nghi thức, đồng thời cũng hoàn thành các mục đích chính đáng của đời người.

Verse 130

पुत्रार्थं जनितश्चायं पुंनाम्नो विच्युतौ मुने । सोऽयं किमात्मदोषेण मातुर्दोषेण किं मम । अस्मद्दुःखावहो जातो दौःशील्याद्वद कोविद

“Bạch hiền giả, đứa trẻ này được thụ thai vì mong có con trai và để thoát khỏi địa ngục mang tên Puṃ-nāma. Vậy cớ sao nó lại trở thành kẻ đem sầu khổ đến cho nhà ta—do lỗi của ta hay do lỗi của mẹ nó? Xin bậc trí giả nói cho biết: nết xấu ấy phát sinh từ đâu?”

Verse 131

गर्ग उवाच । रेवत्यन्ते मुनिश्रेष्ठ जातोऽयं तनयस्तव । तेन दुःखाय ते दुष्टे काले यस्मादजायत

Garga nói: “Bậc hiền giả tối thượng, con trai của ông đã sinh vào lúc giao đoạn kết của Revatī. Vì sinh nhằm thời bất tường, nên nó trở thành nguyên nhân khiến ông sầu khổ.”

Verse 132

तवापचारो नैवास्य मातुर्नापि कुलस्य च । अन्यद्दौःशील्यहेतुत्वं रेवत्यंत उपागतम्

“Điều ấy không do lỗi của ông, cũng không do lỗi của người mẹ, lại càng không do lỗi của dòng tộc. Thật ra, nguyên nhân của nết xấu này đến từ chính giao đoạn kết của Revatī.”

Verse 133

रेवती अश्विनोर्मध्यमाश्लेषामघयोस्तथा । ज्येष्ठामूलर्क्षयोः प्रोक्तं गंडांतं तु भयावहम्

Điểm giao nhau gọi là Gaṇḍānta—được tuyên là đáng sợ—nằm ở cuối Revatī và đầu Aśvinī; cũng vậy giữa Āśleṣā và Maghā, và giữa Jyeṣṭhā và Mūla.

Verse 134

गंडत्रये तु ये जाता नरनारीतुरंगमाः । तिष्ठंति न चिरं गेहे तिष्ठन्तोऽपि भयंकराः । एवमुक्तोऽथ गर्गेण चुक्रोधातीव कोपनः

Nhưng những ai sinh trong ba Gaṇḍānta ấy—nam, nữ, thậm chí cả ngựa—không ở lâu trong nhà; và dù có ở, họ cũng là nguồn gây kinh hãi. Garga nói như vậy xong, kẻ nóng nảy kia liền nổi giận dữ dội.

Verse 135

ऋतवागुवाच । यस्मान्ममैक पुत्रस्य रेवत्यन्ते समुद्भवः

Ṛtavāgu nói: “Vì đứa con trai duy nhất của ta đã sinh ra nơi chỗ tận cùng của Revatī…”

Verse 136

रेवती किं न जानाति मां विप्रः शापयिष्यति । जाज्वल्यमाना गगनात्तस्मात्पततु रेवती

“Revatī chẳng biết sao rằng một vị bà-la-môn sẽ nguyền rủa ta ư? Vậy thì, Revatī hãy bừng cháy mà rơi xuống từ trời cao!”

Verse 137

नारद उवाच । तेनैवं व्याहृते वाक्ये रेवत्यृक्षं पपात ह पश्यतः सर्वलोकस्य विस्मयाविष्टचेतसः

Nārada nói: “Khi những lời ấy vừa được thốt ra, ngôi sao Revatī quả thật rơi xuống, trước mắt muôn loài—tâm trí ai nấy đều bị kinh ngạc bao trùm.”

Verse 138

ईश्वरेच्छाप्रभावेन पतिता गिरिमूर्द्धनि । रेवत्यृक्षं निपतितं कुमुदाद्रौ समन्ततः

Nhờ uy lực của ý chí Đức Chúa, nó rơi xuống đỉnh núi; chòm sao Revatī giáng xuống bao quanh khắp núi Kumuda.

Verse 139

सुराष्ट्रदेशे स प्राप्तः पतितो भूतले शुभे । हिमाचलस्य पुत्रो य उज्जयंतो गिरिर्महान्

Nó đến xứ Surāṣṭra và rơi xuống mặt đất cát tường—trên ngọn núi lớn Ujjayanta, được truyền là con của Himācala.

Verse 140

कुमुदेन समं मैत्री कृता पूर्वं परस्परम् । यत्र त्वं स्थास्यसे स्थाता तत्राहमपि निश्चितम्

Xưa kia, ta và Kumuda đã kết tình bằng hữu với nhau. Nơi nào ngươi—bậc kiên định—an trú, nơi ấy ta cũng quyết ở lại vững bền.

Verse 141

इति कृत्वा गृहीत्वाथ गंगावारि सयामुनम् । सारस्वतं तथा पुण्यं सिंचितुं तं समागतः

Làm xong như vậy, ông liền lấy nước sông Gaṅgā cùng với Yamunā, lại thêm nước Sarasvatī thanh tịnh, rồi đến đó để rảy nước thánh mà gia trì cho ngài.

Verse 142

आहूतसंप्लवं यावत्संस्थितौ तौ परस्परम् । कुमुदाद्रिश्च तत्पातात्ख्यातो रैवतकोऽभवत्

Cho đến khi dòng nước lũ được triệu thỉnh ấy rút xuống, hai vị vẫn ở đó cùng nhau. Và từ cuộc giáng hạ ấy, núi Kumuda trở nên lừng danh với tên gọi “Raivataka”.

Verse 143

अतीव रम्यः सर्वस्यां पृथिव्यां पृथिवीपते । कुमुदाद्रिश्च सौवर्णो रेवतीच्यवनात्पुनः

Muôn tâu chúa tể cõi đất, núi Kumuda đẹp nhiệm mầu, làm vui lòng khắp thế gian; rồi lại nữa, do dòng Revatī đổ xuống, núi ấy rực lên vẻ huy hoàng như vàng ròng.

Verse 144

पंकजाभः स बाह्येन जातो वर्णेन भूपते । मेरुवर्णः स मध्ये तु सौवर्णः पर्वतोत्तमः

Muôn tâu đại vương, bề ngoài ngọn núi tối thượng ấy mang sắc như hoa sen; còn ở giữa thì mang màu của núi Meru—vàng ròng rực rỡ, bậc nhất trong các núi.

Verse 145

ततः सञ्जनयामास कन्यां रैवतको गिरिः । रेवतीकांति संभूतां रेवतीसदृशाननाम्

Rồi núi Raivataka sinh ra một thiếu nữ—phát sinh từ ánh quang của Revatī, dung nhan tựa như chính Revatī.

Verse 146

प्रमुचो नाम राजर्षिस्तेन दृष्टा वरांगना । पितृवद्रेवतीनाम कृतं तस्या नृपोत्तम

Một bậc vương tiên tên Pramuca trông thấy thiếu nữ tuyệt mỹ ấy. Như người cha, muôn tâu bậc minh quân, ngài đặt tên nàng là “Revatī”.

Verse 147

रेवतीति च विख्याता सा सर्वत्र वरांगना । सर्वतेजोमयं स्थानं सर्वतीर्थजलाश्रयम्

Nàng được tôn xưng khắp nơi là “Revatī”, thiếu nữ tuyệt hảo. (Miền ấy) là chốn kết tinh mọi quang huy, là nơi quy tụ nước thiêng của mọi tīrtha.

Verse 148

गंगाजलप्रवाहैश्च संयुक्तं यामुनैस्तथा । स्थितं सारस्वतं तोयं तत्र गर्तेषु तत्त्रयम्

Tại đó, nước Sarasvatī còn lưu lại, hòa cùng dòng nước Gaṅgā đang chảy và cũng cùng nước Yamunā. Trong những hõm sâu nơi ấy, bộ ba dòng nước thiêng ấy đứng chung một chỗ.

Verse 149

विख्यातं रेवतीकुंडं यत्र जाता च रेवती । स्मरणाद्दर्शनात्स्नानात्सर्वपापक्षयो भवेत्

Nổi danh là Revatī Kuṇḍa, nơi Revatī được sinh ra. Chỉ cần tưởng niệm, chiêm bái, và tắm gội nơi ấy, thì mọi tội lỗi đều được tiêu trừ.

Verse 150

सा बाला वर्द्धिता तेन प्रमुंचेन महात्मना । यौवनं तु तया प्राप्तं तस्मिन्रैवतके गिरौ

Cô bé ấy được bậc đại tâm, hiền giả Pramuñca nuôi dưỡng. Và trên núi Raivataka ấy, nàng đã đạt đến tuổi thanh xuân.

Verse 151

तां तु यौवनसंपन्नां दृष्ट्वाऽथ प्रमुचो मुनि । एकांते चिन्तयामास कोऽस्या भर्ता भविष्यति

Thấy nàng nay đã tròn đầy tuổi xuân, hiền giả Pramuñca lặng lẽ suy niệm riêng: “Ai sẽ trở thành phu quân của nàng?”

Verse 152

हूत्वाहूत्वा स पप्रच्छ गुरुं वह्निं द्विजोत्तमः । प्रसादं कुरु मे ब्रूहि कोऽस्या भर्ता भविष्यति

Gọi đi gọi lại, vị Bà-la-môn tối thượng ấy hỏi vị đạo sư của mình—Thần Lửa: “Xin thương xót con; xin nói cho con biết, ai sẽ là phu quân của nàng?”

Verse 153

अन्योऽस्याः सदृशः कोऽपि वंशे नास्ति करोमि किम् । वह्निकुण्डात्समुत्थाय प्रोक्तवान्हव्यवाहनः

“Trong dòng tộc của nàng không ai sánh kịp—ta phải làm sao đây?” Havyavāhana (Agni) từ hố lửa vươn lên và cất lời như thế.

Verse 154

शृणु मे वचनं विप्र योऽस्या भर्ता भविष्यति । प्रियव्रतान्वयभवो महाबलपराक्रमः

“Hãy nghe lời ta, hỡi brāhmaṇa: người chồng tương lai của nàng sẽ sinh trong dòng Priyavrata, đầy đủ sức mạnh lớn lao và dũng khí.”

Verse 155

पुत्रो विक्रमशीलस्य कालिंदीजठरोद्भवः । दुर्दमो नाम भविता भर्ता ह्यस्या महीपतिः

“Người ấy sẽ là con của Vikramaśīla, sinh từ thai Kāliṃdī; mang tên Durdama, quả thật sẽ trở thành phu quân của nàng—một bậc chúa tể cõi đất.”

Verse 156

अत्रांतरे समायातो दुर्दमः स महीपतिः । गिरौ मृगवधाकांक्षी मुनिं गेहे न पश्यति । प्रियेऽयि तातः क्व गत एहि सत्यं ब्रवीहि मे

Trong lúc ấy, vua Durdama, bậc chúa tể cõi đất, đến nơi đó, mong săn thú trên núi. Không thấy vị hiền sĩ trong nhà, vua nói: “Người yêu dấu ơi—phụ thân nàng đi đâu? Hãy đến, nói thật cho ta.”

Verse 157

नारद उवाच । अग्निशालास्थितेनैव तच्छ्रुतं वचनं प्रियम् । प्रियेत्यामन्त्रणं कोऽयं करोति मम वेश्मनि

Nārada nói: Khi đang ở trong nhà lửa, ngài nghe những lời âu yếm ấy. “Ai vậy,” ngài tự hỏi, “lại gọi ‘người yêu dấu’ trong chính nhà ta?”

Verse 158

स ददर्श महात्मानं राजानं दुर्दमं मुनिः । जहर्ष दुर्दमं दृष्ट्वा मुनिः प्राह स गौतमम्

Vị hiền triết trông thấy đức vua Durdama, bậc đại tâm. Vừa thấy Durdama, hiền triết hoan hỷ và kính cẩn thưa với ngài: “Ôi, Gautama!”

Verse 159

शिष्यं विनयसम्पन्नमर्घ्यं पाद्यं समानय । एकं तावदयं भूपश्चिरकालादुपागतः

“Hãy gọi đệ tử của ta, người đầy đủ nề nếp, và mang theo lễ vật arghya cùng nước rửa chân. Vì đức vua này đã đến đây sau một thời gian rất lâu.”

Verse 160

जामाता सांप्रतं राजा योग्यास्य च सुता मम । ततः स चिंतयामास राजा जामातृ कारणम्

“Hiện nay, đức vua sẽ là con rể của ta, và con gái ta xứng đáng với ngài. Vì thế, nhà vua bắt đầu suy ngẫm về nguyên do và cách thức để trở thành con rể.”

Verse 161

मौनेन विधिना राजा जगृहेऽर्घ्यं द्विजाज्ञया । तमासनगतं विप्रो गृहीतार्घ्यं महामुनिः

“Theo nghi thức giữ im lặng, nhà vua nhận lễ arghya theo lời dạy của vị Bà-la-môn. Bậc đại hiền, vị Bà-la-môn ấy, sau khi nhận arghya, vẫn an tọa trên pháp tòa của mình.”

Verse 162

प्रस्तुतं प्राह राजेन्द्रं नृपते कुशलं पुरे । कोशे बले च मित्रे च भृत्यामात्य प्रजासु च । तथात्मनि महाबाहो यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्

Bấy giờ, nói lời phải lẽ, ngài thưa với bậc chúa của các vua: “Muôn tâu đấng quân vương, trong thành của ngài mọi sự có an ổn chăng—kho tàng, binh lực, minh hữu, tôi tớ và quần thần, cùng lê dân? Và chính ngài có được an khang chăng, hỡi bậc dũng lực, nơi nương tựa của muôn việc?”

Verse 163

पत्नी च ते कुशलिनी याऽत्र स्थाने हि तिष्ठति । अन्यासां कुशलं ब्रूहि याः संति तव मंदिरे

Và hiền thê của ngài—người đang cư ngụ tại nơi chốn này—có được an lành chăng? Xin cũng cho ta hay về sự an ổn của các phu nhân khác đang ở trong hoàng cung của ngài.

Verse 164

राजोवाच । त्वत्प्रसादादकुशलं नास्ति राज्ये क्वचिन्मम । जातकौतूहलोऽस्म्यस्मि मम भार्याऽत्र का मुने

Vua thưa: Nhờ ân phúc của ngài, trong vương quốc của trẫm không nơi nào có điều bất tường. Nhưng lòng trẫm đầy hiếu kỳ—bạch hiền giả—ở chốn này, ai là hiền thê của trẫm?

Verse 165

प्रमुच उवाच । रेवती ते वरा भार्या किं न वेत्सि नृपोत्तम । त्रैलोक्यसुन्दरी या तु कथं सा विस्मृता तव

Pramuca nói: Revatī chính là hiền thê tuyệt hảo của ngài—cớ sao ngài không biết, hỡi bậc vương giả tối thượng? Nàng là vẻ đẹp của ba cõi—sao ngài có thể quên nàng được?

Verse 166

राजोवाच । सुभद्रां शांतपापां च कावेरीतनयां तथा । सूरात्मजानुजातां च कदंबां च वरप्रजाम्

Vua thưa: (Trẫm nhớ) Subhadrā, và Śāntapāpā, cùng Kāverītanayā; rồi Sūrātmajānujātā; và cả Kadambā nữa—người được phúc với con cái hiền lương.

Verse 168

ऋषिरुवाच । प्रियेति सांप्रतं प्रोक्ता रेवती सा प्रिया तव । तदन्यथा न भविता वचनं नृपसत्तम

Hiền giả nói: Vừa rồi nàng đã được gọi là “người yêu dấu”; chính Revatī ấy thật là người yêu dấu của ngài. Lời này không thể khác đi, hỡi bậc vương giả tối thượng.

Verse 169

राजोवाच । नास्ति भावकृतो दोषः क्षम्यतां तद्वचो मम । विनिर्गतं वचोवक्त्रान्नाहं जाने द्विजोत्तम

Nhà vua thưa: “Không có lỗi nào thật sự do cố ý—xin ngài tha thứ cho lời của trẫm. Lời đã ra khỏi miệng rồi, trẫm không thể biết hay tự chủ hoàn toàn được, ô bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn.”

Verse 170

ऋषिरुवाच । नास्ति भावकृतो दोषः परिवेद्मि कुरुष्व तत् । वह्निना कथितस्त्वं मे जामाताद्य भविष्यसि

Vị hiền triết nói: “Không có lỗi do cố ý—ta hiểu. Hãy làm điều phải làm. Vì Thần Lửa (Agni) đã nói với ta về ngươi; hôm nay ngươi sẽ trở thành con rể của ta.”

Verse 171

इत्यादिवचनै राजा भार्या मेने स रेवतीम् । ऋषिस्तथोद्यतः कर्तुं विवाहं विधि पूर्वकम् । उवाच कन्या पितरं किञ्चिन्मे श्रूयतां पितः

Với những lời ấy, nhà vua nhận Revatī làm hoàng hậu. Vị hiền triết liền chuẩn bị cử hành hôn lễ theo đúng nghi quỹ. Nhưng thiếu nữ thưa với cha: “Thưa cha, xin hãy nghe con nói một điều.”

Verse 172

यदि मे पतिना तात विवाहं कर्तुमिच्छसि । रेवत्यृक्षं विवाहं मे तत्करोतु प्रसादतः

“Thưa cha, nếu cha muốn sắp đặt hôn lễ của con với người chồng này, thì xin vì ân điển của cha, hãy cử hành lễ cưới của con vào lúc sao Revatī (nakṣatra Revatī).”

Verse 173

ऋषिरुवाच । रेवत्यृक्षश्च न वै भद्रे चन्द्रयोगे दिवि स्थितम् । ऋक्षाण्यन्यान्यपि संति सुभ्रूर्वैवाहकानि च

Vị hiền triết nói: “Hỡi người hiền dịu, sao Revatī hiện không ở trên trời trong sự kết hợp với Mặt Trăng. Nhưng vẫn còn những chòm sao khác, hỡi thiếu nữ mày ngài, cũng thích hợp cho hôn lễ.”

Verse 174

कन्योवाच । तात तेन विना कालो विकलः प्रतिभाति मे । विवाहो विकले तात मद्विधायाः कथं भवेत्

Thiếu nữ thưa: “Thưa cha, nếu không có (thời điểm Revatī) ấy, chính thời gian đối với con cũng như khiếm khuyết. Thưa cha, khi thời khắc chưa trọn vẹn, hôn sự của người như con làm sao có thể thành tựu đúng pháp?”

Verse 175

प्रमुञ्च उवाच । ऋतवागिति विख्यातस्तपस्वी रेवतीं प्रति । चकार कोपं क्रुद्धेन तेनर्क्षं तन्निपातितम्

Pramuñca nói: “Có một vị khổ hạnh nổi danh tên là Ṛtavāk; vì liên hệ đến Revatī mà ngài nổi giận. Trong cơn phẫn nộ, ngài khiến chòm sao ấy rơi xuống.”

Verse 176

मया चास्मै प्रतिज्ञाता भार्येति विदितं तव । न चेच्छसि विवाहं त्वं संकटं नः समागतम्

“Và ta đã hứa gả con cho ngài ấy làm vợ—con biết rõ điều đó. Nếu con không thuận theo hôn sự, thì tai khó lớn đã giáng xuống nhà ta.”

Verse 177

कन्योवाच । ऋतवागेव स मुनिः किमेतत्तप्तवान्स्वयम् । न त्वया मम तातेन ब्रह्मबन्धोः सुताऽस्मि किम्

Thiếu nữ thưa: “Vị hiền triết ấy thật là Ṛtavāk sao—ngài tự mình đã tu khổ hạnh như thế ư? Hay vì cha, mà con bị đối xử như con gái của một ‘brahma-bandhu’—kẻ chỉ mang danh Bà-la-môn?”

Verse 178

ऋषिरुवाच । ब्रह्मबन्धोः सुता न त्वं तपस्वी नास्ति मेऽधिकः । सुता त्वं च मया देया नान्यत्कर्तुं समुत्सहे

Vị hiền triết nói: “Con không phải là con gái của một brahma-bandhu. Không có khổ hạnh giả nào vượt hơn ta. Và con phải được ta gả đi (theo hôn lễ); ta không đủ quyết tâm để làm khác.”

Verse 179

कन्योवाच । तपस्वी यदि मे तातस्तत्किमृक्षमिदं दिवि । समारोप्य विवाहो मे कस्मान्न क्रियते पुनः

Thiếu nữ thưa: “Thưa cha, nếu người ấy thật là bậc khổ hạnh, vậy chòm sao kia trên trời là gì? Đã đưa nó trở lại rồi, cớ sao hôn lễ của con không được cử hành lại đúng thời?”

Verse 180

ऋषिरुवाच एवं भवतु भद्रं ते भद्रे प्रीतिमती भव । आरोपयामीन्दुमार्गे रेवत्यृक्षं कृते तव

Vị hiền triết nói: “Được như vậy; chúc lành đến với nàng, hỡi người hiền dịu—hãy tràn đầy hoan hỷ. Vì nàng, ta sẽ đặt sao Revatī vào con đường của Mặt Trăng.”

Verse 181

ततस्तपःप्रभावेन रेवत्यृक्षं महामुनिः । यथा पूर्वं तथा चक्रे सोमयोगि द्विजोत्तमः । विवाहं दुहितुः कृत्वा जामातरमुवाच ह

Bấy giờ, nhờ uy lực khổ hạnh, vị đại thánh—bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh, an trụ trong Soma-yoga—đã phục hồi sao Revatī về như thuở trước. Làm xong hôn lễ cho con gái, ngài liền nói với chàng rể.

Verse 182

औद्वाहिकं ते भूपाल कथ्यतां किं ददाम्यहम् । दुष्प्रापमपि दास्यामि विद्यते मे महत्तपः

“Tâu đại vương, xin nói cho biết lễ vật cưới mà ngài mong muốn—ta nên ban gì? Dẫu là điều khó được, ta cũng sẽ ban, vì ta có đại khổ hạnh.”

Verse 183

राजोवाच । मनोः स्वायंभुवस्याहमुत्पन्नः संततौ मुने । मन्वंतराधिपं पुत्रं त्वत्प्रसादाद्वृणोम्यहम्

Nhà vua thưa: “Bạch hiền giả, trẫm sinh trong dòng dõi Svāyambhuva Manu. Nhờ ân huệ của ngài, trẫm xin chọn làm ân ban một người con trai sẽ trở thành chúa tể của một Manvantara.”

Verse 184

ऋषिरुवाच । भविष्यति महीपालो महाबलपराक्रमः । रेवती रेवतीकुण्डे स्नात्वा पुत्रं जनिष्यति

Đạo sĩ nói: “Sẽ có một vị vua của cõi đất, sức mạnh và dũng lực phi thường, thật sự sẽ xuất hiện. Nàng Revati, sau khi tắm tại Revati-kuṇḍa, sẽ sinh ra một người con trai.”

Verse 185

एवं कृत्वा गतो राजा सा च पुत्रमजीजनत् । रैवतेति कृतं नाम बभूव स मनुर्नृपः

Làm xong như vậy, nhà vua ra đi, và nàng sinh một con trai. Vị Manu mang uy quyền vương giả ấy được đặt tên là “Raivata”.

Verse 186

अमुना च तदा प्रोक्तमस्मिन्रैवतके गिरौ । स्त्रियः स्नानं करिष्यंति तासां पुत्रा महाबलाः । दीर्घायुषो भविष्यंति दुःखदारिद्र्यवर्जिताः

Và khi ấy, tại núi Raivataka này, người đã tuyên cáo: “Những người nữ nào tắm ở đây sẽ sinh con trai có sức mạnh lớn; họ sẽ sống lâu, lìa xa sầu khổ và nghèo túng.”

Verse 187

नारद उवाच । इत्युक्ते पर्वतो राजन्दीर्घो भूत्वा पपात सः । एतौ तौ संस्मृतौ देवौ सभार्यौ हरिशंकरौ

Nārada nói: “Khi lời ấy vừa được thốt ra, hỡi đại vương, ngọn núi liền kéo dài rồi sụp xuống. Bấy giờ hai vị thần—Hari và Śaṅkara—cùng với các phu nhân của các Ngài, được tưởng niệm và thỉnh gọi.”

Verse 188

स्मृतमात्रौ तदाऽयातौ तेन बद्धौ पुरा यतः । यत्राहं तत्र स्थातव्यं भवद्भ्यामिति निश्चितम्

Vừa được tưởng niệm, hai Ngài liền đến ngay, bởi thuở trước đã bị người ấy ràng buộc. Đã có lời quyết định vững chắc: “Nơi nào ta ở, nơi ấy hai Ngài phải lưu lại.”

Verse 189

अतो विष्णुहरौ देवौ स्थितौ तौ पर्वतोत्तमे । गिरौ रैवतके रम्ये स्वर्णरेखानदीजले । आराधयद्धरिं देवं रेवती तां च सोब्रवीत्

Vì thế, hai vị thần—Viṣṇu và Hara (Śiva)—đã an trụ trên ngọn núi tối thượng, núi Raivataka mỹ lệ, bên dòng nước sông Svarṇarekhā. Tại đó, Revatī phụng thờ Đức Hari, và Ngài đã phán bảo nàng.

Verse 190

भवताच्चंद्रयोगस्ते गगने ब्राह्मणाज्ञया । अन्यद्वृणीष्व तुष्टोऽहं वरं मनसि यत्स्थितम्

“Theo mệnh lệnh của vị Bà-la-môn, sự kết hợp của nàng với Mặt Trăng đã thành tựu nơi cõi trời. Nay hãy xin thêm một ân phúc khác—Ta đã hoan hỷ; điều gì ở trong lòng, cứ thưa cầu.”

Verse 191

रेवत्युवाच । गिरौ रैवतके देव स्थातव्यं भवता सदा । मया स्नानं कृतं यत्र तत्र स्नास्यंति ये जनाः

Revatī thưa: “Bạch Chúa Tể, xin Ngài hằng an trụ trên núi Raivataka. Nơi nào thiếp đã tắm gội thanh tịnh, chính nơi ấy dân chúng cũng sẽ đến tắm.”

Verse 192

तेषां विष्णुपुरे वासो भवत्विति वृतं मया । एवमस्तु तदा प्रोच्य गिरौ रैवतके स्थितः । दामोदरश्चतुर्बाहुः स्वयं रुद्रोपि संस्थितः

“Với những người ấy, nguyện cho họ được cư trú trong thành của Viṣṇu”—đó là lời nguyện của thiếp. Ngài phán: “Hãy như vậy.” Rồi Dāmodara, Đấng bốn tay, an lập trên núi Raivataka; và chính Rudra (Śiva) cũng ngự tại đó.

Verse 193

गंगाद्याः सरितः सर्वाः संस्थिता विष्णुना सह । क्षीरोदे मथ्यमाने तु यदा वृक्षः समुत्थितः

Muôn dòng sông, bắt đầu từ sông Gaṅgā, đều hiện diện nơi ấy cùng với Viṣṇu, khi trong cuộc khuấy Biển Sữa, cây thiêng đã vươn lên xuất hiện.

Verse 194

आमर्द्दे देवदैत्यानां तेन सामर्दकी स्मृता । अस्मिन्वृक्षे स्थिता लक्ष्मीः सदा पितृगृहे नृप

Vì phát sinh giữa cuộc giao tranh nghiền nát giữa chư thiên và loài A-tu-la, nên được ghi nhớ là Sāmardakī. Trên cây này, nữ thần Lakṣmī luôn ngự, hỡi Đại vương, như ở trong ngôi nhà tổ tiên.

Verse 195

शिवालक्ष्मीः स्मृतो वृक्षः सेव्यते सुरसत्तमैः । देवैर्ब्रह्मादिभिः सर्वैर्वृक्षोऽसौ वैष्णवः स्मृतः

Cây ấy được ghi nhớ là Śivālakṣmī và được các bậc tối thắng trong chư thiên cung kính phụng thờ. Bởi tất cả thần linh, bắt đầu từ Brahmā, cây ấy quả thật được tuyên xưng mang bản tính Vaiṣṇava.

Verse 196

सर्वैः संचिंत्य मुक्तोऽसौ गिरौ रैवतके पुरा । अस्य वृक्षस्य यात्रां ये करिष्यंति हरेर्दिने

Sau khi tất cả đã suy xét thỏa đáng, (thánh thể/cây ấy) xưa kia được an lập trên núi Raivataka. Những ai sẽ hành hương đến cây này vào ngày của Hari (ngày thánh của Viṣṇu)…

Verse 197

फाल्गुने च सिते पक्ष एकादश्यां नृपोत्तम । तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च भविष्यंति गुणाधिकाः । प्रांते विष्णुपुरे वासो जायतेनात्र संशयः

Vào tháng Phālguna, trong nửa tháng sáng, đúng ngày Ekādaśī, hỡi bậc vương tối thượng—con trai và cháu trai của những người sùng kính ấy sẽ trở nên dồi dào đức hạnh; và về sau, họ đạt được chỗ ở nơi thành của Viṣṇu—điều này không còn nghi ngờ.

Verse 198

बलिरुवाच । कथमेतद्व्रतं कार्यं वैष्णवं विष्णुवल्लभम् । रात्रौ जागरणं कार्यं विधिना केन तद्वद

Bali thưa: “Lời nguyện (vrata) Vaiṣṇava này, được Viṣṇu yêu quý, phải thực hành thế nào? Và việc thức canh đêm nên tuân theo quy tắc nào? Xin hãy nói cho ta điều ấy.”

Verse 199

नारद उवाच । फाल्गुनस्य सिते पक्ष एकादश्यामुपोषितः । स्नात्वा नद्यां तडागे वा वाप्यां कूपे गृहेऽपि वा

Nārada nói: “Vào ngày Ekādaśī của nửa tháng sáng tháng Phālguna, hãy giữ chay; rồi tắm gội—dù ở sông, ao, hồ chứa, giếng, hay ngay tại nhà.”

Verse 200

गत्वा गिरौ वने वाऽपि यत्र सा प्राप्यते शिवा । पूज्या पुष्पैः शुभै रात्रौ कार्यं जागरणं नरैः

Hãy đến núi, hoặc vào rừng, nơi hiện hữu Thánh Nữ Śivā cát tường; hãy dâng cúng Ngài bằng những đóa hoa thanh khiết, và trong đêm, mọi người nên thức canh (jāgaraṇa).

Verse 201

अष्टाधिकशतैः कार्या फलैस्तस्याः प्रदक्षिणा । प्रदक्षिणीकृत्य नगं भोक्तव्यं तु फलं नरैः

Việc nhiễu quanh (pradakṣiṇā) Ngài nên thực hiện với một trăm lẻ tám trái quả. Sau khi nhiễu quanh cây thiêng, mọi người mới thọ dụng trái quả ấy.

Verse 202

करकं जलपूर्णं तु कर्त्तव्यं पात्रसंयुतम् । हविष्यान्नं तु कर्त्तव्यं दीपः कार्यो विधानतः

Hãy đặt một bình nước đầy, kèm theo đồ đựng thích hợp. Cũng hãy chuẩn bị thức ăn haviṣya, và dâng đèn theo đúng nghi thức.