Adhyaya 12

Verse 1

सारस्वत उवाच । गंगोदकं मधुघृते कुंकुमागुरुचंद नम् । गुग्गुलं बिल्वपत्राणि बकपुष्पं च यो वहेत्

Sārasvata nói: “Ai mang theo nước sông Hằng, mật ong và bơ tinh khiết (ghee), nghệ tây, trầm hương (agaru) và đàn hương, nhựa guggulu, lá bilva và hoa bakula (để cúng dường)… ”

Verse 2

पदचारी शुचितनुर्भारं स्कन्धे निधाय च । तीर्थे स्नात्वा शिवं विष्णुं ब्रह्माणं शंकरं प्रियम्

Đi bộ, thân thể thanh tịnh, đặt gánh nặng lên vai; sau khi tắm tại tīrtha, hãy thờ phụng Śiva, Viṣṇu và Brahmā—Śaṅkara khả ái.

Verse 3

दृष्ट्वा निवेदयेद्यस्तु स मुक्तः सर्वबन्धनैः । स नरो गणतां याति यावदाभूतसंप्लवम्

Nhưng ai sau khi chiêm bái (thần) mà dâng lễ nivedana, người ấy được giải thoát khỏi mọi ràng buộc. Người đó đạt địa vị Gaṇa (tùy tùng của Śiva) cho đến khi muôn loài tan rã trong đại kiếp.

Verse 4

कलत्रमित्रपुत्रैर्वा भ्रातृभिः स्वजनैर्नरैः । सहितो वा नरैर्याति तीर्थे देवं विचिंत्य च

Dù đi cùng vợ, bạn hữu, con trai, anh em và người thân của mình—hay cùng những người khác—người ấy vẫn đến tīrtha, một lòng tưởng niệm Thần linh trong tâm.

Verse 5

देवमूर्तिं शुभां कृत्वा रथस्थां सुप्रतिष्ठिताम् । चन्दनागुरुकर्पूरैरर्चितां कुंकुमेन च

Sau khi tạo tác một thánh tượng cát tường của Thần, an vị vững chắc và đặt trên xe rước, hãy phụng thờ bằng đàn hương, trầm hương (agaru), long não và cả nghệ tây (kunkuma).

Verse 6

पूजयन्विविधैः पुष्पैर्धूपदीपादिकैर्नृप । गीतनृत्यैः सवादित्रैर्हास्यलास्यैरनेकधा

Tâu Đại vương, tại đó hãy phụng thờ bằng muôn loài hoa, bằng hương, đèn và các phẩm vật khác; lại dùng ca hát, vũ điệu cùng nhạc khí hòa tấu, với niềm hoan hỷ và dáng điệu uyển chuyển theo nhiều cách.

Verse 7

धरित्रीं कांचनं गाश्च जलान्नवसनानि च । तृणेन्धने प्रियां वाणीं यच्छन्याति नरो यदि

Nếu một người lìa đời trong khi bố thí đất đai, vàng, bò, nước, thức ăn, y phục, thậm chí cỏ và củi—lại còn ban lời nói dịu ngọt, êm ái—thì sự bố thí ấy trở thành tài sản của Dharma, được ca ngợi trong sự vĩ đại của tīrtha.

Verse 8

देवांगनाकरग्राहगृहीतो नन्दनं वनम् । प्राप्य भुंक्ते शुभान्भोगान्यावदाचन्द्रतारकम्

Được các tiên nữ nắm tay dìu dắt, người ấy đến rừng Nandana và hưởng thụ những lạc thú cát tường, bền lâu cho đến khi trăng sao còn hiện hữu.

Verse 9

तीर्थे संचरितः पुरुषो रोगैः प्राणान्विमुञ्चति । अदृष्ट्वा दैवतं तीर्थे दृष्टतीर्थफलं लभेत्

Người đi lại trong thánh địa (tīrtha) có thể vì bệnh mà mất mạng; nhưng dẫu chưa được chiêm bái thần linh tại đó, vẫn nhận được quả phúc của việc đã ‘thấy’—tức đã đến viếng nơi linh thiêng.

Verse 10

संसारदोषान्विविधान्विचिन्त्य स्त्रीपुत्रमित्रेष्वपि बंधमुक्तः । विज्ञाय बद्धं पुरुषं प्रधानैः स सर्वतीर्थानि करोति देहम्

Quán xét muôn lỗi lầm của luân hồi (saṃsāra), dứt ràng buộc ngay cả với vợ, con và bạn hữu; nhờ bậc hiền trí mà hiểu rõ con người bị trói buộc thế nào—người ấy khiến chính thân này trở thành nơi hội tụ của mọi thánh địa (tīrtha).

Verse 11

आजन्मजन्मांन्तरसंचितानि दग्ध्वा स पापानि नरो नरेन्द्र । तेजोमयं सर्वगतं पुराणं भवोद्भवं पश्यति मुच्यते सः

Ô bậc chúa của loài người, sau khi thiêu đốt mọi tội lỗi tích tụ từ đời này sang đời khác, người ấy chiêm kiến Đấng Cổ Xưa—rực sáng, trùm khắp, nguồn sinh của hữu thể—và được giải thoát.

Verse 12

तीर्थे विप्रवचो ग्राह्यं स्नात्वा संध्यार्चनादिकम् । दर्भास्तिला हविष्यान्नं प्रयोगाः श्रद्धया कृताः

Tại thánh địa (tīrtha), nên tiếp nhận lời chỉ dạy của các bà-la-môn; sau khi tắm gội, hãy cử hành lễ sandhyā và các nghi thức liên hệ—dùng cỏ darbha và mè, dâng phẩm thực haviṣya—thực hành đúng pháp với lòng tín thành.

Verse 13

अगस्त्यं भृङ्गराजं च पुष्पं शतदलं शुभम् । कर्पूरागुरुश्रीखंडं कुंकुमं तुलसीदलम्

Hoa Agastya và bhṛṅgarāja, đóa hoa trăm cánh cát tường; long não, aguru, hương đàn thơm, nghệ tây (kuṅkuma) và lá tulasī—đều được tán dương là lễ vật thanh khiết để dâng cúng tại thánh địa (tīrtha).

Verse 14

बिल्वप्रमाणपिंडेषु दीपोद्द्योतितभूमिषु । तांबूल फलनैवेद्यं तिलदर्भोदकेन च

Với lễ vật nặn thành những viên cỡ trái bilva, trên nền đất được đèn thắp soi sáng, hãy dâng trầu cau, hoa quả và phẩm vật cúng (naivedya), cùng nước được thanh tịnh bởi mè và cỏ darbha.

Verse 15

तीर्थे संकल्पितं मर्त्यैस्तदनंतं प्रजायते । अयने विषुवे चैव संक्रांतौ ग्रहणेषु च

Bất cứ saṅkalpa (lời nguyện, ý chí) nào phàm nhân khởi lên tại một tīrtha đều sinh quả báo vô tận; nhất là vào các kỳ chí (solstice), phân (equinox), saṅkrānti (ngày chuyển cung của Mặt Trời) và trong lúc nhật thực, nguyệt thực.

Verse 16

मासांतेऽपर पक्षे तु क्षयाहे पितृमातृके । गजच्छायां त्रयोदश्यां द्रव्ये प्राप्तौ द्विजोत्तमः

Vào cuối tháng, trong nửa tháng tối—nhằm ngày kṣaya dành cho cha mẹ tổ tiên—đến ngày mười ba tại Gajacchāyā, vị Brāhmaṇa ưu tú ấy đã được thọ nhận của cải.

Verse 17

गृहे श्राद्धं प्रकुर्वीत पितॄणामृणमुक्तये । गृहाच्छतगुणं नद्यां या नदी याति सागरम्

Nên cử hành śrāddha tại nhà để giải trừ món nợ đối với tổ tiên. Nhưng nếu làm nơi bờ sông—con sông chảy ra biển—thì phước quả tăng gấp trăm lần so với làm ở nhà.

Verse 18

प्रभासे पुष्करे राजन्गंगायां पिंडतारके । प्रयागे नृपगोमत्यां भवदामोदराग्रतः

Tâu Đại vương—dù ở Prabhāsa, Puṣkara, trên sông Gaṅgā tại Piṇḍatāraka, ở Prayāga hay trên sông Gomati—trước Thánh Bhava và Dāmodara (Đấng Chúa), các thánh địa này được tuyên xưng là nơi thích hợp cho lễ cúng tổ tiên và công đức tīrtha.

Verse 19

नर्मदादिषु तीर्थेषु कुर्याच्छ्राद्धं नरो यदि । सर्वपापविनिर्मुक्तः पितरो यांति सद्गतिम्

Nếu một người cử hành lễ śrāddha tại các bến thánh như sông Narmadā, người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi, và tổ tiên đạt đến sadgati—nẻo lành phúc thiện.

Verse 20

संतानमुत्तमं लब्ध्वा भुक्त्वा भोगाननुत्तमान् । दिव्यं विमानमारुह्य प्रान्ते याति सुरालयम्

Được con cháu ưu tú và hưởng thụ những lạc thú vô song, đến cuối cùng người ấy lên cỗ xe trời nhiệm mầu, rồi đi về thiên cung—nơi ở của chư thiên.

Verse 21

जातकर्मादियज्ञेषु विवाहे यज्ञकर्मणि । देवप्रतिष्ठाप्रारंभे वृद्धिश्राद्धं प्रकल्पयेत्

Trong các nghi lễ như jātakarma và những lễ sinh thành khác, trong hôn lễ, khi cử hành tế tự, và lúc khởi sự an vị thần tượng, nên sắp đặt lễ vṛddhi-śrāddha—śrāddha cầu tăng trưởng và cát tường.

Verse 22

तृप्यन्ति देवताः सर्वा स्तृप्यंति पितरो नृणाम् । वृद्धिश्राद्धकृतो गेहे जायते सर्वमंगलम्

Chư thiên đều hoan hỷ, và tổ tiên của loài người cũng được thỏa lòng. Trong ngôi nhà có cử hành vṛddhi-śrāddha, mọi điềm lành phúc cát đều sinh khởi.

Verse 23

कामः क्रोधश्च लोभश्च मोहो मद्यमदादयः । माया मात्सर्यपैशुन्यमविवेको विचारणा

Dục vọng, sân hận, tham lam, si mê, say đắm bởi rượu và những thứ tương tự; dối trá, ganh tỵ, nói xấu, thiếu năng lực phân biệt, và lối suy luận lệch lạc—đó là những lỗi lầm ngăn trở dharma và làm suy giảm quả báo của các hành trì thánh thiện.

Verse 24

अहंकारो यदृच्छा च चापल्यं लौल्यता नृप । अत्यायासोप्यनायासः प्रमादो द्रोहसाहसम्

Tâu Đại vương, ngã mạn, hành động tùy tiện theo may rủi, tính khí thất thường và lòng ham muốn không yên; gắng sức quá độ cũng như buông thả lười nhác; sự lơ là, phản bội và liều lĩnh cuồng vọng—đều là những khuynh hướng hủy hoại, làm hỏng con đường Dharma (Chánh pháp).

Verse 25

आलस्यं दीर्घसूत्रत्वं परदारोपसेवनम् । अल्पाहारो निराहारः शोकश्चौर्यं नृपोत्तम

Tâu bậc minh quân, lười biếng, trì hoãn dây dưa, tư thông với vợ người; ăn uống không điều độ—dù quá ít hay nhịn hẳn—nỗi sầu khổ và trộm cắp: tất cả cũng bị quở trách là lỗi lầm phá hoại Dharma.

Verse 26

एतान्दोषान्गृहे नित्यं वर्जयन्यदि वर्तते । स नरो मण्डनं भूमेर्देशस्य नगरस्य च

Nếu một người sống trong gia thất mà luôn tránh xa những lỗi ấy, thì người ấy trở thành đồ trang sức của địa cầu—là niềm tô điểm cho xứ sở và cho cả thành đô của mình.

Verse 27

श्रीमान्विद्वान्कुलीनोऽसौ स एव पुरुषोत्तमः । सर्वतीर्थाभिषेकश्च नित्यं तस्य प्रजायते

Người như thế trở nên phú quý, học rộng và có phẩm hạnh cao quý—quả thật là bậc tối thượng trong loài người. Với người ấy, công đức như được tắm gội thánh hóa tại mọi thánh địa (tīrtha) phát sinh mỗi ngày.

Verse 28

तदा तीर्थफलं सम्यक्त्यक्तदोषस्य जायते । स्नानं सन्ध्या जपो होमः पितृदेवर्षितर्पणम् । श्राद्धं देवस्य पूजा च त्यक्तदोषस्य जायते

Bấy giờ, đối với người đã dứt bỏ các lỗi lầm, quả báo của việc hành hương mới thật sự viên mãn. Tắm gội, nghi lễ sandhyā, trì tụng japa, tế lửa homa, lễ dâng nước (tarpana) cho tổ tiên, chư thiên và các ṛṣi; lễ śrāddha và việc thờ phụng Thần linh—tất cả đều kết quả cho người đã lìa bỏ lỗi lầm.

Verse 29

प्रयागे वा कुरुक्षेत्रे सरस्वत्यां च सागरे । गयायां वा रुद्रपदे नरनारायणाश्रमे

Dù ở Prayāga, hay tại Kurukṣetra, nơi sông Sarasvatī và biển cả; dù ở Gayā, tại Rudrapada, hay nơi tịnh thất của Nara và Nārāyaṇa—

Verse 30

प्रभासे पुष्करे कृष्णे गोमत्यां पिंडतारके । वस्त्रापथे गिरौ पुण्ये तथा दामोदरे नृप

Tại Prabhāsa, tại Puṣkara, tại Kṛṣṇa (sông/thánh địa), tại Gomati, tại Piṇḍatāraka, tại Vastrāpatha trên ngọn núi linh thiêng, và cũng tại Dāmodara, hỡi đức vua—

Verse 31

भीमेश्वरे नर्मदायां स्कांदे रामेश्वरादिषु । उज्जयिन्यां महाकाले वाराणस्यां च भूर्भुवः

Tại Bhīmeśvara bên sông Narmadā, tại các thánh địa Skānda, tại Rāmeśvara và những nơi tương tự; tại Ujjayinī nơi Mahākāla ngự; và tại Vārāṇasī—cõi giao hòa của đất và trời—

Verse 32

कालिंद्यां मथुरायां च सकृद्याति नरो यदि । सदोषो मुच्यते दोषैर्ब्रह्महत्यादिभिः कृतैः

Nếu một người chỉ cần đi một lần đến Kāliṇdī (sông Yamunā) và Mathurā, thì dù mang đầy lỗi lầm, người ấy cũng được giải thoát khỏi các tội, kể cả trọng tội như brahmahatyā (tội sát hại Bà-la-môn).

Verse 33

अपि कीटः पतंगो वा पक्षी वा सूकरोऽपि वा । खरोष्ट्रकुंजरा वाजिमृगसिंहसरीसृपाः

Dẫu là con sâu hay côn trùng, chim chóc hay cả heo rừng; lừa, lạc đà, voi, ngựa, nai, sư tử và các loài bò sát—

Verse 34

ज्ञानतोऽज्ञानतो राजंस्तेषु स्था नेषु ये मृताः । सर्वे ते पुण्यकर्माणः स्वर्गं भुक्त्वा सुखं बहु

Tâu Đại vương, dù biết hay không biết, những ai chết tại các nơi ấy—tất thảy đều trở thành người tạo công đức; sau khi hưởng cõi trời, họ thọ nhận an lạc dồi dào.

Verse 35

चतुर्वर्णेषु सर्वे ते जायंते कर्मबंधनात् । कर्मबंधं विहायाशु मुक्तिं यांति नराः पुनः

Tất cả họ do dây trói của nghiệp mà tái sinh trong bốn giai tầng; rồi, mau chóng dứt bỏ trói buộc nghiệp ấy, những người ấy lại đạt giải thoát (mokṣa).

Verse 36

मोदंते तीर्थमरणात्स्वर्गभोगावसानतः । संप्राप्य भारते खंडे कर्मभूमिं महोदयम्

Nhờ lìa đời tại một tīrtha (bến thánh), họ hoan hỷ; và khi phước lạc cõi trời đã mãn, họ đạt đến xứ Bhārata—karma-bhūmi cao quý, ruộng hành nghiệp—để vận may tâm linh lại được hưng khởi.

Verse 37

अनेकाश्चर्यसंयुक्तं बहुपर्वतमंडितम् । गंगायाः सरितः सर्वाः समुद्रैः सह संगताः

Miền này đầy dẫy bao điều kỳ diệu, lại được điểm trang bởi vô số núi non; và mọi dòng sông—trong đó sông Gaṅgā là bậc nhất—đều được nói là hội tụ cùng biển cả.

Verse 38

पदेपदे निधानानि संति तीर्थान्यनेकशः । येषां स्मरणमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्

Mỗi bước chân đều có kho báu—vô số tīrtha linh thánh—chỉ cần tưởng niệm thôi cũng khiến mọi tội lỗi tiêu trừ.

Verse 39

पातालमार्गा बहवः स्वर्गमार्गश्च दृश्यते । गगने दृश्यते सूर्यो हृदये दृश्यते हरः

Có nhiều con đường dẫn xuống cõi Pātāla, và con đường lên thiên giới cũng hiện bày. Trên trời thấy Mặt Trời; trong tim thấy Hara (Śiva).

Verse 40

ध्यानेन ज्ञानयोगेन तपसा वचसा गुरोः । सत्येन साहसेनैव दृश्यते भुवनत्रयम्

Nhờ thiền định, nhờ yoga của trí tuệ, nhờ khổ hạnh, nhờ lời dạy của Guru, và quả thật nhờ chân thật cùng ý chí dũng mãnh—ba cõi trở nên có thể thấu biết và hiển lộ.

Verse 41

वेदस्मृतिपुराणैश्च ये न पश्यंति भूतलम् । पातालं स्वर्गलोकं च वंचितास्ते नरा इह

Những ai, dù dựa vào Veda, Smṛti và Purāṇa, mà không thấy rõ chân tướng của cõi trần—cũng như cõi Pātāla và thiên giới—thì ngay tại đây đã bị lừa dối và mất phần.

Verse 42

ये विरज्यंति न स्त्रीषु कामासक्ता विचेतसः । देहोन्यथा वरस्त्रीणामन्यथा तैश्च चिंतितम्

Những kẻ không khởi tâm ly tham đối với nữ sắc—tâm trí rối loạn, bị dục vọng trói buộc—sẽ thấy rằng thực tại của thân xác là một đằng, còn điều họ tưởng tượng về “người nữ tuyệt hảo” lại là một nẻo khác.

Verse 43

जन्मभूमिषु ते रक्ता जन्यंते जंतवः पुनः । मुक्तिमार्गात्पुनर्भ्रष्टा जायंते पशुयोनिषु

Vì luyến ái nơi chốn sinh ra, các hữu tình ấy cứ tái sinh mãi; lại một lần sa khỏi con đường giải thoát, họ sinh vào loài súc sinh.

Verse 44

धनानि संप्राप्य वराटिकां ये द्विजातिमुख्याय विधाय पूजाम् । यच्छंति नो निर्मलचेतना ये नराधमा दैवहता मृतास्ते

Những kẻ hạ liệt, dù đã được của cải, vẫn không bố thí nổi một đồng, cũng chẳng kính cẩn cúng dường vị nhị sinh tối thượng (Bà-la-môn); tâm ý không thanh tịnh—họ bị số mệnh đánh gục và chết đi.

Verse 45

देहं सुपुष्टं विजरं च यौवनं लब्ध्वा न गंगादिषु यांति ये नराः । माता पिता नो न सुतो न बांधवो भार्या स्वसा नो दुहिता न विद्यते

Những người đã được thân thể sung mãn và sức trẻ bền vững mà không đến sông Gaṅgā và các dòng nước thánh khác—thì đối với họ, như thể không có mẹ, không có cha, không có con trai, không có thân quyến; không có vợ, không có chị em, không có con gái.

Verse 46

एकस्तु यो याति कथं न क्लिश्यते मूर्खो न जानाति भवं महेश्वरम् । स्नात्वा न पश्यंति हरं महेश्वरं दैवेन ते वै मुषिता नराधमाः

Người đi một mình sao có thể không chịu khổ? Kẻ ngu chẳng nhận ra Bhava, Đại Chúa Maheśvara. Dẫu đã tắm ở thánh địa, họ vẫn không thấy Hara, Maheśvara—quả thật do số mệnh, những kẻ hạ liệt ấy bị mê lầm và bị cướp mất chánh tri kiến.