Adhyaya 11

Verse 1

ईश्वर उवाच । सारस्वतस्य विप्रस्य श्रुत्वा भोजनृपो वचः । विवर्णवदनो भूत्वा प्रगृह्यांघ्री वचोऽब्रवीत्

Īśvara phán: Nghe lời của vị brāhmaṇa Sārasvata, vua Bhoja mặt tái nhợt; rồi nắm lấy đôi chân (của hiền triết) và thưa những lời này.

Verse 2

मुने नैवं त्वया वाच्यं गंतव्यं निश्चितं मया । नराणां पुण्यदा यात्रा कथयस्व कथं भवेत्

Bạch hiền giả, ngài chớ nói như thế. Ta đã quyết chí lên đường. Xin hãy chỉ dạy: làm sao cuộc hành hương lại trở thành việc ban phúc đức cho mọi người?

Verse 3

किं ग्राह्यं किं च मोक्तव्यं किं देयं किं न दीयते । तीर्थोपवासः स्नानं च संध्यास्नानविधिक्रमः । पूजा निद्रा जपो रात्रौ सर्वं संक्षेपतो वद

Điều gì nên nhận, điều gì nên bỏ? Điều gì nên bố thí, điều gì không nên cho? Xin ngài nói vắn tắt mọi điều: việc trai giới tại tīrtha, việc tắm gội, thứ tự nghi thức tắm sandhyā, việc lễ bái, việc ngủ nghỉ và việc trì tụng (japa) ban đêm.

Verse 4

सारस्वत उवाच । सुराष्ट्रदेशे गन्तव्यं गिरौ रैवतके यदि । नृप यात्राविधिं वक्ष्ये त्वमेकाग्रमनाः शृणु

Sārasvata thưa: “Tâu Đại vương, nếu ngài muốn đến xứ Surāṣṭra, lên núi Raivataka, thì thần sẽ giảng cho ngài phép tắc đúng đắn của cuộc hành hương. Xin hãy lắng nghe với tâm chuyên nhất.”

Verse 5

बृहस्पतिबलं गृह्य सूर्यं संतर्प्य चोत्तमम् । वामतः पृष्ठतः सर्वं वृत्वा संशोध्य वासरम्

“Sau khi xét đến sức mạnh của sao Mộc (Bṛhaspati), và đã kính lễ, làm vừa lòng Đức Nhật Thần tối thượng, người ta nên đi nhiễu (pradakṣiṇā) — giữ điều linh thiêng ở bên trái — rồi cẩn trọng định chọn ngày lành thích hợp.”

Verse 6

चंद्रलग्नं ग्रहाज्ज्ञात्वा बलिष्ठाज्जन्मराशितः । शकुनं च शुभं लब्ध्वा प्रस्थातव्यं नृपैर्नृप

“Sau khi biết được nguyệt cung (lunar ascendant) qua các hành tinh—đặc biệt xét theo cung sinh mạnh nhất của mình—và khi đã gặp điềm lành cát tường, các bậc quân vương (và người lãnh đạo) nên khởi hành, tâu Đại vương.”

Verse 7

तीर्थे सदैव गंतव्यं सर्वे मासाश्च शोभनाः । तिथयश्चोत्तमाः सर्वाः स्नानदानार्चनादिषु

Có thể đến thánh địa tīrtha vào mọi lúc; mọi tháng đều cát tường, và mọi ngày tithi đều thù thắng cho việc tắm gội, bố thí, lễ bái và các nghi lễ liên hệ.

Verse 8

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां मासांते पूर्णिमादिने । संक्रांतौ ग्रहणे काला एते प्रोक्ता भवार्चने

Ngày mồng tám, ngày mười bốn, cuối tháng, ngày rằm, lúc saṅkrānti (nhật nhập cung) và khi có nhật/nguyệt thực—đều được tuyên dạy là thời khắc đặc biệt để thờ phụng Bhava (Śiva).

Verse 9

कैलासं पर्वतं त्यक्त्वा देवीं देवांश्च संगतान् । वैशाखे पंचदश्यां तु भूमिं भित्त्वा भवोऽभवत्

Rời núi Kailāsa, cùng với Nữ Thần và chư thiên hội tụ, vào tháng Vaiśākha, ngày rằm, Bhava (Śiva) đã hiển lộ—xé mở mặt đất mà xuất hiện.

Verse 10

तस्मिन्नेव दिने देवी स्वर्णरेखा नदी तलात् । पंथानं वासुकिं प्राप्य सर्वपापप्रणाशनी

Ngay trong ngày ấy, Nữ Thần hóa thành sông Svarṇarekhā, từ dưới lòng đất vọt lên, đến con đường mang danh Vāsuki; Ngài là Đấng diệt trừ mọi tội lỗi.

Verse 11

ऐरावतपदाक्रांत उज्जयन्तो महागिरिः । सुस्राव तोयं बहुधा गजपादोद्भवं शुचि

Núi lớn Ujjayanta, bị bàn chân Airāvata đè xuống, đã tuôn ra dòng nước thanh tịnh thành nhiều mạch—sinh từ dấu chân voi.

Verse 12

देवा ब्रह्मादयः सर्वे गंगाद्याः सरितस्तथा । वस्त्रापथे महाक्षेत्रे भवभावेन संगताः

Tất cả chư thiên bắt đầu từ Phạm Thiên, cùng các dòng sông bắt đầu từ sông Hằng, đều hội tụ tại đại thánh địa Vastrāpatha, đồng tâm trong lòng sùng kính đối với Bhava (Śiva).

Verse 13

वस्त्रापथस्य क्षेत्रस्य प्रमाणं शृणु भूपते । हरस्य त्यजतो भूमौ पतितं वस्त्रभूषणम्

Muôn tâu Đại vương, xin nghe về phạm vi của thánh địa Vastrāpatha: khi Hara (Śiva) cởi bỏ, y phục–trang sức của Ngài đã rơi xuống mặt đất.

Verse 14

तावन्मात्रं स्मृतं क्षेत्रं देवैर्वस्त्रापथं कृतम् । उत्तरेण नदी भद्रा पूर्वस्यां योजनद्वयम्

Chỉ bấy nhiêu được ghi nhớ là thánh địa—Vastrāpatha—do chư thiên thiết lập: phía bắc có sông Bhadrā, và về phía đông kéo dài hai yojana.

Verse 15

दक्षिणेन बलेः स्थानमुज्जयन्तो नदीमनु । अपरस्यां परं नद्यो संगमं वामनात्पुरात्

Về phía nam là thánh tích của Bali, dọc theo sông Ujjayantī; còn phía tây là nơi hợp lưu xa hơn của các dòng sông, vốn được biết từ thời cổ qua (công hạnh của) Vāmana.

Verse 16

एतद्वस्त्रापथं क्षेत्रं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । क्षेत्रस्य विस्तरो ज्ञेयो योजनानां चतुष्टयम्

Thánh địa Vastrāpatha này ban cho cả phúc lạc thế gian lẫn giải thoát; phạm vi của thánh địa nên biết là bốn yojana.

Verse 17

वैशाखपंचदश्यां तु भवो भावेन भूपते । पूज्यते शिवलोके तु स्थीयते ब्रह्मवासरम्

Vào ngày rằm tháng Vaiśākha, tâu Đại vương, Bhava (Śiva) được thờ phụng với lòng chí thành; và nơi cõi Śiva, người ấy an trụ suốt một “ngày của Phạm Thiên” dài rộng khôn lường.

Verse 18

अतो वसंते संप्राप्ते प्रयाणं कुरु भूपते । निगृह्य नियमान्भूत्वा शुचिः स्नातो जितेन्द्रियः

Vì thế, khi mùa xuân đến, tâu Đại vương, hãy lên đường—giữ gìn các giới hạnh, trở nên thanh tịnh, tắm gội, và chế ngự các căn.

Verse 19

गजवाजिरथांस्त्यक्ता पदाभ्यां याति यो नरः । पुष्पकेण विमानेन स याति शिवमंदिरम्

Người nào bỏ voi, ngựa và xe, chỉ đi bộ mà tiến bước—người ấy sẽ đến đền điện của Śiva bằng thiên xa Puṣpaka.

Verse 20

एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च । भिक्षाहारेण तोयेन फलाहारेण वा यदि

Nếu người ấy (lên đường) chỉ dùng một bữa, hoặc chỉ ăn ban đêm; lại không cầu xin món ăn đặc biệt, mà sống bằng cơm khất thực, hoặc chỉ uống nước, hoặc dùng trái cây—

Verse 21

उपवासेन कृच्छ्रेण शाकाहारेण याति यः । स याति सुन्दरीवृन्दैर्वीज्यमानो गणैर्दिवि

Ai đi đường với hạnh nhịn ăn, với khổ hạnh (kṛcchra), hoặc chỉ dùng rau xanh—người ấy sẽ tiến bước nơi cõi trời, được đoàn mỹ nữ quạt hầu và được các gaṇa của Śiva theo hộ vệ.

Verse 22

मलस्नानं विना मार्गे पादाभ्यंगविवर्जितः । मलधारी क्षीणतनुर्यष्टिहस्तो जितेन्द्रियः

Trên đường đi, không tắm gội thanh tịnh, không xoa dầu lên bàn chân; mang bụi bặm nhơ bẩn, thân thể gầy mòn, tay cầm gậy, các căn đã được chế ngự—

Verse 23

शीतातपजलक्लिष्टः शिवस्मरणतत्परः । यदि याति नरो याति स भित्त्वा सूर्यमंडलम्

Bị khổ bởi lạnh, nóng và mưa, nhưng vẫn chuyên chú tưởng niệm Śiva—nếu người ấy tiến bước như vậy, sẽ đạt đến cứu cánh, như xuyên thấu cả quầng mặt trời.

Verse 24

नरकस्थानपि पितॄन्मातृतः पितृतो नृप । अक्षयं सप्त सप्तैव नयेदेवं शिवालये

Tâu Đại vương, ngay cả tổ tiên sa vào địa ngục—bên ngoại và bên nội—cũng được dẫn ra khỏi đó: bảy đời và bảy đời, phước ấy không cùng, khi người ấy đạt đến thánh điện của Śiva nơi linh địa này.

Verse 25

लुण्ठन्भूमौ यदा याति मृगचर्मावगुंठितः । दण्डप्रमाणभूमेर्वा संख्यां कुर्वन्नरो यदि

Nếu một người khoác da nai mà đi bằng cách lăn mình trên đất, hoặc đo và đếm mặt đất theo từng độ dài của cây gậy (như một hạnh khổ tu/hành hương)…

Verse 26

अरण्ये निर्जले स्थाने जलांतःपरिपीडितः । शरण्यं शंकरं कृत्वा मनो निश्चलमात्मनः

Trong rừng, nơi khô cạn không nước, bị cơn khát dày vò từ bên trong; lấy Śaṅkara làm nơi nương tựa, hãy khiến tâm mình vững lặng, không dao động.

Verse 27

सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं समुद्रवसनां नृप । स लब्ध्वा बहुभिर्यज्ञैर्यज्ञे दत्त्वा च मेदिनीम्

Tâu Đại vương, sau khi đã đạt được cõi đất với bảy châu lục, được đại dương làm vành đai bao bọc, lại đã cử hành vô số tế lễ, và thậm chí đem chính địa cầu ấy làm lễ vật bố thí trong tế tự…

Verse 28

सप्तभौमविमानस्थो दिव्यदेहो हराकृतिः । निरीक्ष्य मेदिनीं मंदं कृत मंगलमण्डनम्

Ngự trên thiên xa bảy tầng, thân thể rực sáng, mang hình tướng của Hara (Śiva), người ấy dịu dàng nhìn xuống địa cầu, vốn được trang điểm bằng vẻ huy hoàng cát tường.

Verse 29

मृगनेत्राभुजस्पर्शलग्नपीनपयोधरः । गीतवाद्यविनोदेन सत्यलोकं व्रजेन्नरः

Được các tiên nữ mắt như nai kề cận—vòng tay chạm siết nơi bầu ngực đầy—lại vui say trong ca khúc và nhạc khí, người ấy tiến về Satyaloka, cõi Chân Thật.

Verse 30

विधाय भुजवेगं वा पादौ बद्ध्वा शनैः शनैः । मौनेन मानुषो मायां त्यक्त्वा याति शिवालये

Dù tiến bước nhờ sức đôi tay, hay buộc chân mà lần đi thật chậm, con người ấy nhờ sự im lặng (mouna) mà rũ bỏ huyễn ảo, rồi đi đến Śivālaya—thánh cư của Śiva.

Verse 31

ब्रह्मघ्नो वा सुरापो वा स्तेयी वा गुरुतल्पगः । कृतघ्नो मुच्यते पापैर्मृतो मुक्तिमवाप्नुयात्

Dù là kẻ sát hại brāhmaṇa, kẻ uống rượu, kẻ trộm cắp, kẻ phạm đến giường của thầy, hay kẻ vô ân—người ấy cũng được giải thoát khỏi các tội lỗi; và khi chết, đạt đến mokṣa, sự giải thoát.

Verse 32

मातरं पितरं देशं भ्रातरं स्वजनबांधवान् । ग्रामं भूमिं गृहं त्यक्त्वा कृत्वा चेंद्रियसंयमम्

Từ bỏ mẹ cha, quê hương, anh em, bà con thân thuộc—rời làng xóm, ruộng đất và nhà cửa—rồi tu tập sự chế ngự các căn…

Verse 33

गृहीत्वा शिवसंस्कारं नरो भ्राम्यति भूतले । द्रष्टुं तीर्थान्यनेकानि पुण्यान्यायतनानि च

Đã thọ nhận nghi quỹ/giới hạnh của Śiva, người ấy lang thang trên mặt đất để chiêm bái nhiều tīrtha và cả vô số thánh điện linh thiêng.

Verse 34

कस्मिंस्तीर्थे शुभे स्थाने छित्त्वा संसारबन्धनम् । अभयां दक्षिणां दत्त्वा शिवशिवेति भाषकः

“Ở tīrtha cát tường nào, tại thánh địa nào, con người có thể chặt đứt xiềng xích luân hồi—sau khi dâng dakṣiṇā xua tan sợ hãi và luôn miệng niệm ‘Śiva, Śiva’?”

Verse 35

एकांते निर्जने स्थाने शिवस्मरणतत्परः । यदि तिष्ठति तं यान्ति नमस्कर्तुं नराधिप

“Tâu Đại vương, nếu có người ở nơi vắng lặng, cô tịch, chuyên tâm tưởng niệm Śiva, thì người khác sẽ đến để đảnh lễ người ấy.”

Verse 36

आयांति देवताः सर्वे चिह्नं तस्य निरीक्षितुम् । विमानवृन्दैर्नेतव्यः कदासौ पुरुषोत्तमः

“Chư thiên đều đến để chiêm ngưỡng dấu hiệu của người ấy. ‘Bao giờ bậc trượng phu tối thượng kia sẽ được đoàn xe trời rước về cõi thiêng?’”

Verse 37

यदा तु पञ्चत्वमुपैति काले कलेवरं स्कन्धकृतं नरैश्च । निरीक्ष्यमाणः सुरसुन्दरीभिः स नीयमानो मदविह्वलाभिः

Khi đến đúng thời, người ấy đạt đến trạng thái của năm đại (tức cái chết), và thân xác được người đời khiêng trên vai; các tiên nữ cõi trời dõi nhìn. Người ấy được những mỹ nữ thiên giới, say men hoan hỷ, dẫn đưa đi tiếp.

Verse 38

सुरेन्द्रसूर्याग्निधनेशरुद्रैः संपूज्यमानः शिवरूपधारी । सुरादिलोकान्प्रविमुच्य वेगाच्छिवालये तिष्ठति रुद्रभक्तः

Được Indra, Thần Mặt Trời, Agni, Kubera và Rudra tôn thờ trọn vẹn; mang chính hình tướng của Śiva, người sùng kính Rudra ấy mau chóng vượt khỏi các cõi của chư thiên và an trụ trong thánh cư của Śiva.