Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

अथ तस्मात्क्षताज्जातस्तस्य शाकरसो महान् । तं दृष्ट्वा स विशेषेण हर्षितो विस्मयान्वितः

Transliteration

atha tasmātkṣatājjātastasya śākaraso mahān | taṃ dṛṣṭvā sa viśeṣeṇa harṣito vismayānvitaḥ

Translation

Bấy giờ, từ vết thương ấy tuôn ra một dòng nhựa lớn, ngọt như đường. Thấy vậy, ông đặc biệt hoan hỷ, lòng tràn đầy kinh ngạc.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमसूचक

• तस्मात्: from that
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन; सर्वनाम

• क्षतात्: from the wound/cut
• क्षतात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: क्षत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन

• जातः: arose/was produced
• जातः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (past participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्तरि (arisen/born)

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; षष्ठी (6th/Genitive); एकवचन; सर्वनाम

• शाकरसः: sap/juice
• शाकरसः: Karta (Subject of ‘arose’/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शाक-रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (‘juice/sap of śāka/vegetable/greens’; here ‘sap/juice’)

• महान्: great/abundant
• महान्: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (qualifying शाकरसः)

• तम्: that (juice)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; सर्वनाम (referring to रसः)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सर्वनाम

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणवत् (instrumental used adverbially: ‘especially’)

• हर्षितः: delighted
• हर्षितः: Karta (Predicate adjective/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (past participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; भावे/कर्तरि (became delighted)

• विस्मयान्वितः: filled with wonder
• विस्मयान्वितः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विस्मय-अन्वित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (of subject); समासः तृतीया-तत्पुरुष (‘endowed with astonishment’)

Speaker

Deductive (Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Purāṇic frame)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Close-up: from the fingertip wound flows a luminous, pale-golden, sugar-like sap; the sage’s face shows delighted astonishment, eyes widened, yet serene.

Characters & Entities

• muni
• śākara-rasa (sugar-like sap)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places disclose their greatness through auspicious signs, strengthening faith and confirming the fruit of dharmic action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same tīrtha in Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya where extraordinary manifestations occur; the name is not present in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription here; it narrates a miraculous manifestation following ritual handling of darbha/kuśa.