Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

बाष्पपूर्णेक्षणा दीना वाक्यमेतदुवाच ह । सत्यमेतत्प्रभो वाक्यं यत्त्वया समुदाहृतम्

Transliteration

bāṣpapūrṇekṣaṇā dīnā vākyametaduvāca ha | satyametatprabho vākyaṃ yattvayā samudāhṛtam

Translation

Với đôi mắt đẫm lệ, khốn khổ, nàng thốt lên lời này: “Bạch Chúa tể, lời ngài đã tuyên nói quả thật là chân thật.”

Word by Word

• बाष्पपूर्णेक्षणा: whose eyes were full of tears
• बाष्पपूर्णेक्षणा: Karta (Qualifier of implied 'सा'/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: bāṣpa (प्रातिपदिक) + pūrṇa (प्रातिपदिक) + ikṣaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (बाष्पेण पूर्णे इक्षणे यस्याः)

• दीना: wretched, distressed
• दीना: Karta (Qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: dīna (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वाक्यम्: speech, words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vākya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम—'this' (qualifying वाक्यम्)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ह: indeed (particle)
• ह: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ha (अव्यय)
• Form: स्मरण/वृत्तान्तबोधक-निपात (expletive particle)

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Visheshana (Predicate adjective/विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: satya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वाक्यस्य विधेय-विशेषणम्

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject of implied 'अस्ति'/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• प्रभो: O lord
• प्रभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: prabhu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• वाक्यम्: the statement
• वाक्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vākya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: tvam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम

• समुदाहृतम्: uttered, declared
• समुदाहृतम्: Karma (Predicate participle qualifying 'वाक्यम्')
• Type: Adjective
• Root: सम्-उद्-आ-हृ (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'fully uttered'

Speaker

Unspecified woman (listener/respondent in the dialogue)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Close emotional moment: the woman, eyes brimming with tears, speaks softly, affirming the lord’s statement as true.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truthfulness and surrender—acknowledging a sage’s insight—are presented as the proper response to dhārmic counsel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.