Adhyaya 34

Verse 1

लोमश उवाच । राज्यं चकार कैलास दवदवा जगत्पतिः । गणैः समेतो बहुभिर्वीरभद्रान्वितो महान्

Lomaśa thưa rằng: Đấng Chúa Tể của vũ trụ ngự trị vương quyền trên Kailāsa, cùng với nhiều đoàn gaṇa hộ vệ, và có đại dũng tướng Vīrabhadra hầu cận.

Verse 2

ऋषिभिः सहितो रुद्रो देवैरिन्द्रादिभिः सह । ब्रह्मा यस्य स्तुतिपरो विष्णुः प्रेष्यवदास्थितः

Rudra ở cùng các bậc hiền triết và chư thiên do Indra dẫn đầu; vì Ngài, Brahmā chuyên tâm tán tụng, còn Viṣṇu đứng kề bên như người phụng sự khiêm cung.

Verse 3

इंद्रो देवगणैः सार्द्धं सेवाधर्मपरोऽभवत् । यस्य च्छत्रधरश्चंद्रो वायुश्चामरधृक्तथा

Indra cùng các đoàn chư thiên chuyên tâm vào bổn phận phụng sự; vì Ngài, Mặt Trăng nâng lọng vương giả, và Vāyu cũng cầm quạt chāmara.

Verse 4

सूपान्नकर्ता सततं जातवदा निरन्तरम् । गंधर्वा गायका यस्य स्तावकाश्च पिनाकिनः

Jātavedā (Agni) không ngừng chuẩn bị những món ăn thịnh soạn; các Gandharva làm người ca xướng cho Ngài, và cũng có những thi nhân tán dương Đấng Pinākin, Chúa mang cung Pināka.

Verse 5

विद्याधराश्च बहवस्तथा चाप्सरसां गणाः । ननृतुश्चाग्रगा यस्य सोऽसौ कैलासपर्वते

Nhiều Vidyādhara cùng các đoàn Apsaras múa ở hàng đầu vì Ngài; như thế, Ngài ngự trên núi Kailāsa.

Verse 6

पुत्रैर्गणेशस्कंदाद्यैस्तथा गिरिजया सह । राज्यं प्रतापिभिश्चक्रेऽशंकश्चंक्रमणेन च

Cùng các con—Gaṇeśa, Skanda và những vị khác—và cùng Girijā (Pārvatī), Ngài thi hành vương quyền rực rỡ, ung dung du hành không hề sợ hãi.

Verse 7

येनांधको महा दैत्यः स देवानामरिर्महान् । दुष्टो विद्धस्त्रिशूलेन गगने स्थापितश्चिरम्

Bởi Ngài, đại ác ma Andhaka—kẻ thù hùng mạnh của chư thiên—bị đâm xuyên bởi cây tam xoa; và kẻ hung ác ấy bị treo cao giữa trời trong thời gian rất lâu.

Verse 8

हत्वा गजासुरं येन उत्कृत्त्य चर्म वै कृतम् । चिरं प्रावरणं दिव्यं तथा त्रिपुरदीपनम् । विष्णुना पाल्यभूतेन रेजे सर्वांगसुन्दरः

Bởi Ngài, Gajāsura bị giết, da của nó bị lột và làm thành tấm áo choàng thiêng liêng được mang lâu dài; cũng vậy, Ngài đã thiêu đốt Tripura. Với Viṣṇu như thể làm vị hộ vệ tùy tùng, Đấng Mỹ Lệ toàn thân rực rỡ chói ngời.

Verse 9

तं द्रष्टुकामो भगवान्नारदो दिव्य र्शनः । ययौ च पर्वतश्रेष्ठं कैलासं चन्द्रपांडुरम्

Muốn được chiêm bái Ngài, thánh Nārada—bậc có thiên nhãn—đã lên đường đến ngọn núi tối thượng: Kailāsa, trắng sáng rạng ngời như trăng.

Verse 10

सुधया परया चापि सेवितं परमाद्भुतम् । कर्पूरगौरं च तदा दृष्ट्वा तं सुमहाबलम् । नारदो विस्मयाविष्टः प्रविष्टो गन्धमादनम्

Ngài thấy cảnh giới tối diệu, kỳ vĩ, được phụng sự cả bằng cam lộ thượng hảo; và khi thấy Đấng ấy trắng như long não, sức mạnh vô song, Nārada tràn ngập kinh ngạc mà bước vào Gandhamādana.

Verse 11

अनेकाश्चर्यसंयुक्तं तपनैश्च सुशोभितम् । गायद्विद्याधरीभिश्च पूरितं च महाप्रभम्

Nơi ấy tràn đầy vô số điều kỳ diệu, được trang hoàng rực rỡ bởi những ánh sáng chói ngời, và vang dội tiếng ca của các thiếu nữ Vidyādharī—một chốn huy hoàng, uy nghi thần thánh.

Verse 12

कल्पद्रुमाश्च बहवो लताभिः परिवेष्टिताः । घनच्छायासू तास्वेव विशिष्टा कामधेनवः

Nơi ấy có vô số cây Kalpadruma như ý, quấn quanh bởi dây leo; và ngay trong những lùm cây rợp bóng dày ấy có các Kāmadhenū đặc biệt—những bò thiêng ban phúc.

Verse 13

पारिजातवनामोदलंपटा बहवोऽलयः । कलहंसाश्च बहवः क्रीडमानाः सरस्तु च

Có nhiều nơi cư ngụ thơm ngát bởi hương bay từ những rừng Pārijāta; và trong các hồ nước nữa, vô số thiên nga vui đùa hân hoan.

Verse 14

शिखंडिनो महच्चक्रुस्तत्र केकारवं मुदा । पंचमालापिनः सर्वे विहंगाः संमदान्विताः

Tại đó, chim công cất tiếng kêu vang dội trong niềm hân hoan; và muôn loài chim đều cất lời ca ngọt ngào theo nhịp điệu, tràn đầy men vui.

Verse 15

करिणः करिणीभिश्च मोदमानाः सुवर्चसः । सिंहास्तथा गर्जमानाः शार्दूलैः सह संगताः

Những voi đực cùng voi cái hân hoan nơi ấy, rạng rỡ uy nghi; cũng vậy, sư tử gầm vang, hòa hợp tụ hội ngay cả với hổ.

Verse 16

वृषभा नंदिमुख्याश्च रेभमाना निरन्तरम् । देवद्रुमाश्च बहवस्तथा चंदनवाटिकाः

Những bò đực—đứng đầu là Nandin—rống vang không ngừng; và còn có nhiều cây thiêng của chư thiên, cùng những vườn rừng gỗ đàn hương.

Verse 17

नागपुंनागबकुलाश्चंपका नागकेसराः । तथा च वनजंब्वश्च तथा कनककेतकाः

Nơi ấy có cây nāga và bakula, hoa campaka và nāgakesara; lại có những cây jambū hoang dã, cùng các bụi ketaka ánh sắc vàng rực rỡ.

Verse 18

कह्लाराः करवीरिश्च कुमुदानि ह्यनेकशः । मंदाराश्च बदर्यश्च क्रमुकाः पाटलास्तथा

Có sen kahlāra, cây trúc đào (karavīra) và vô số hoa súng kumuda; lại có cây mandāra, cây táo jujube (badarī), cau (kramuka) và cây pāṭalā.

Verse 19

तथान्ये बहवो वृक्षाः शम्भोस्तोषकराह्यमी । ऐकपद्येन दृष्टास्ते नानाद्रुमलतान्विताः । आरामा बहवस्तत्र द्विगुणाश्च बभूविरे

Lại còn vô số cây cối khác, thật làm đẹp lòng Śambhu. Chỉ thoáng nhìn một lần, đã thấy chúng được điểm trang bởi muôn loài cây và dây leo; và nơi ấy có nhiều lâm viên an lạc, như thể tăng lên gấp đôi.

Verse 20

गगनान्निस्सृतः सद्यो गंगौघः परमाद्भुतः । पतितो मस्तके तस्य पर्वतस्य सुशोभिते

Một dòng thác Gaṅgā kỳ diệu vô song, tuôn vọt từ trời cao, lập tức đổ xuống đỉnh núi rực rỡ huy hoàng ấy.

Verse 21

कूपो हि पयसां ये न पवित्रं वर्तते जगत् । सोपि द्विधा तदा दृष्टो नारदेन महात्मना

Ngay cả một giếng nước—nhờ đó thế gian được nâng đỡ và thanh tịnh—khi ấy cũng được bậc đại hồn Nārada thấy như bị tách làm hai.

Verse 22

सर्वं तदा द्विधाभूतं दृष्टं तेन महात्मना । नारदेन तदा विप्राः परमेण निरीक्षितः

Bấy giờ, mọi sự đều hiện ra như chia làm hai trước bậc đại hồn Nārada; hỡi các Bà-la-môn, ngài đã chiêm kiến điều ấy bằng một thị kiến tối thượng, phi thường.

Verse 23

एवं विलोकमानोऽसौ नारदो भगवानृषिः । त्वरितेन तथा यातः शिवालोकनतत्परः

Như thế, đang quan sát, vị thánh hiền thần thánh Nārada vội vã tiến bước, chỉ chuyên tâm vào việc được chiêm ngưỡng Śiva.

Verse 24

यावद्द्वारि स्थितोपश्यन्महदाश्चर्यमेव च । द्वारपालौ तदा दृष्टौ कृतकौ विश्वक्मणा

Khi đứng nơi cửa mà nhìn vào, ngài thấy một kỳ diệu lớn lao: tại đó hiện ra hai vị hộ môn, do Viśvakarman tạo tác.

Verse 25

नारदो मोहितो ह्यासीत्पप्रच्छ च स तौ तदा । अहं प्रवेष्टुमिच्छामि शिवदर्शनलालसः

Nārada thực sự kinh ngạc, liền hỏi hai vị ấy: “Ta muốn vào trong, khát khao được darśana—chiêm kiến Śiva.”

Verse 26

तस्मादनुज्ञा दातव्या दर्शनार्थं शिवस्य च । अश्रृण्वन्तौ तदा दृष्ट्वा नारदो विस्मितोऽभवत्

“Vì thế, xin hãy ban phép để được darśana của Śiva.” Nhưng thấy hai vị ấy không lắng nghe, Nārada càng thêm sửng sốt.

Verse 27

ज्ञानदृष्ट्या विलोक्याथ दूष्णींभूतोऽभवत्तदा । कृत्रिमौ हि च तौ ज्ञात्वा प्रविष्टो हि महामनाः

Bấy giờ, dùng con mắt tuệ giác mà quán chiếu, ngài liền lặng thinh; biết rõ hai kẻ ấy chỉ là giả tạo, bậc đại tâm liền bước vào.

Verse 28

तथान्ये तत्सरूपाश्च दृष्टास्तेन महात्मना । ऋषिः प्रणमितस्तैश्च नारदो भगवान्मु

Cũng vậy, bậc đại hồn ấy còn thấy những kẻ khác cùng một hình tướng; và họ đều cúi đầu đảnh lễ Thánh hiền Nārada, bậc hiền triết thần thánh. (Bản văn bị khuyết ở cuối.)

Verse 29

एवमादीन्यनेकानि आश्चर्याणि ददर्श सः । ददर्शाथ च सुव्यक्तं त्र्यंबकं गिरिजान्वितम्

Như thế, ngài đã thấy vô số điều kỳ diệu; rồi ngài thấy rõ ràng Tryambaka (Śiva), có Girijā (Pārvatī) kề bên.

Verse 30

अर्धासनगता साध्वी शंकरस्य महात्मनः । तनया गिरिराज्य यया व्याप्तं जगत्त्रयम्

Thánh Nữ hiền đức ngự trên nửa tòa của bậc đại hồn Śaṅkara; nàng là ái nữ của Vua Núi, và bởi năng lực Śakti của nàng mà ba cõi đều thấm nhuần.

Verse 31

गौरी सितेक्षणा बाला तन्वंगी चारुलोचना । यया रूपी कृतः शम्भुरुपादेयः कृतो महान्

Gaurī—trắng trong, mắt sáng, trẻ trung, thân hình thon thả, đôi mắt mỹ lệ—nhờ sự hiện diện của nàng mà Śambhu hiển lộ thành hình tướng rõ ràng, khiến Đại Chúa trở nên tối thượng đáng để chiêm niệm cung kính và sùng kính.

Verse 32

निर्विकानि विकारैश्च बहुभिर्विकलीकृतः । अर्द्धागलग्ना सा देवी दृष्टा तेन शिवस्य च

Dẫu vốn vô biến, Ngài vẫn hiện như đã biến đổi bởi muôn trạng thái; và Nữ Thần, gắn liền với Śiva như nửa thân bất khả phân, cũng được người ấy chiêm bái thấy.

Verse 33

नारदेन तथा शम्भुर्दृष्टस्त्रिभुवनेश्वरः । शुद्धचामी करप्रख्यः सेव्यमानः सुरासुरैः

Bấy giờ Nārada chiêm ngưỡng Śambhu, Chúa Tể của ba cõi, rực sáng như vàng ròng thanh tịnh, được chư thiên và cả asura kính lễ hầu cận.

Verse 34

शंखेन भोगिवर्येण सेवितं चांघ्रिपंकजम् । धृतराष्ट्रेण च तथा तक्षकेण विशेषतः । तथा पद्मेन महा शेषेणापि विशेषतः

Đôi chân sen của Ngài được rắn chúa Śaṅkha cung kính hầu thờ; Dhṛtarāṣṭra cũng vậy—đặc biệt là Takṣaka—lại thêm Padma và đại Śeṣa, nhất mực phụng sự.

Verse 35

अन्यैश्च नागवर्यैश्च सेवितो हि निरंतरंम् । वासुकिः कंठलग्नो हि हारभूतो महाप्रभः

Ngài còn được các Nāga bậc nhất khác phụng sự không ngừng; và Vāsuki, đấng vĩ đại rạng ngời, quấn nơi cổ Ngài, hóa thành vòng hoa.

Verse 36

कंबलाश्वतरौ नित्यं कर्णभूषणभूषितौ । जटामूलगताश्चान्ये महाफणिवरा ह्यमी

Kambala và Aśvatara luôn trang sức Ngài như đôi hoa tai; và những rắn chúa mang mũ lớn khác cư ngụ nơi gốc búi tóc bện của Ngài.

Verse 37

अनेकजातिसंवीता नानावर्णाश्च पद्मिनः । तक्षकः कुलिकः शंखो धृतराष्ट्रो महाप्रभः

Được vây quanh bởi muôn loài và mang nhiều sắc màu là các Long vương—Padma, Takṣaka, Kulika, Śaṅkha và Dhṛtarāṣṭra hùng lực.

Verse 38

पद्मो दंभः सुदंभश्च करालो भीषणस्तथा । एते चान्ये च बहवो नागाश्चाशीविषा ह्यमी

Padma, Dambha, Sudambha, Karāla và Bhīṣaṇa—cùng vô số Nāga khác, những kẻ mang nọc độc dữ dằn, đều hiện diện nơi ấy.

Verse 39

अंगभूता हरस्या सन्पूज्यस्यास्य जगत्त्रये । फणैकया शोभमानाः केचिद्धि पन्नगोत्तमाः

Như thể trở thành chi thể của Hara—Đấng đáng được thờ phụng khắp ba cõi—một vài loài rắn thượng hạng rực sáng, chỉ trang nghiêm với một bành duy nhất.

Verse 40

फणानां द्वितयं केषां त्रितयं च महाप्रभम् । चतुष्क पंचकषट्कं सप्तकं चाष्टकं तथा

Kẻ thì có hai bành, kẻ thì có ba bành rực rỡ; lại có những vị bày ra vẻ huy hoàng với bốn, năm, sáu, bảy, và cũng như vậy tám bành.

Verse 41

नवकं दशकं चैव तथैकादशकं त्वथ । द्वादशकं चाष्टादशकमेकोनविंशकं तथा

Có kẻ mang chín bành, có kẻ mang mười; cũng vậy có kẻ mang mười một; rồi có kẻ mang mười hai, có kẻ mang mười tám, và cũng có kẻ mang mười chín bành.

Verse 42

चत्वारिंशत्फणाः केऽपि पंचाशत्कं च षष्टिकम् । सप्ततिश्चाप्यशीतिश्च नवतिश्च तथैव च

Có loài có bốn mươi mào; có loài năm mươi và sáu mươi; có loài bảy mươi, có loài tám mươi, và có loài chín mươi nữa.

Verse 43

तथा शतसहस्राणि ह्ययुतप्रयुतानि च । अर्बुदानि च रत्नानि तथा शङ्खमितानि च

Cũng vậy, có hàng trăm nghìn—hàng chục nghìn và hàng triệu—muôn muôn lớp lớp; lại có châu báu vô lượng, còn được đo theo đơn vị “śaṅkha” nữa.

Verse 44

अनंताश्च फणा येषां ते सर्पाः शिवभूषणाः । दृष्टास्तदानीं ते सर्वे नारदेन महात्मना

Những loài rắn có mào vô tận ấy chính là đồ trang sức của Śiva; bấy giờ, tất cả đều được bậc đại tâm Nārada trông thấy.

Verse 45

विद्यावंतोऽपि ते सर्वे भोगिनोऽपि सुशोभिताः । हारभूषणभूतास्ते मणिमंतोऽमितप्रभाः

Tất cả đều uyên bác; lại đều là nāga rực rỡ—hóa thành vòng hoa và đồ trang sức, đính đầy bảo châu, tỏa quang minh vô lượng.

Verse 46

अर्द्धचंद्रांकितो यस्य कपर्द्दस्त्वतिसुंदरः । चक्षुषा च तृतीयेन भालस्थेन विराजितः

Ngài có búi tóc kết (jaṭā) tuyệt mỹ, được ấn dấu trăng lưỡi liềm; và rạng ngời với con mắt thứ ba đặt nơi trán.

Verse 47

पंचवक्त्रो महादेवो बाहुभिर्द्दशभिर्वृतः । तथा मरकतश्यामकंधरोऽतीवसुंदरम्

Đại Thần Mahādeva có năm mặt, được bao quanh bởi mười cánh tay; cổ và vai Ngài xanh thẫm như ngọc lục bảo, đẹp tuyệt trần.

Verse 48

उरो यस्य विशालं च तथोरुजघनं परम् । चरणद्वयं च रुद्रस्य शोभितं परमं महत्

Ngực Ngài rộng lớn, đùi và hông Ngài uy mãnh tột bậc; đôi bàn chân của Rudra rực sáng—cao quý và hùng vĩ vượt mọi lường đo.

Verse 49

तद्दृष्टं चरणारविंदमतुलं तेजोमयं सुंदरं संध्यारागसुमंगलं च परमं तापापनुत्तिंकरम् । तेजोराशिकरं परात्परमिदं लावण्यलीलस्पदं सर्वेषां सुखवृद्धिकारणपरं शंभोः पदं पावनम्

Bấy giờ hiện ra đóa sen vô song của đôi chân thánh—rực ánh quang minh, mỹ lệ, tối thượng cát tường như sắc đỏ hoàng hôn, và là bậc tối cao xua tan khổ não. Tuôn trào biển ánh sáng, vượt trên cả vượt trên, là nơi vui đùa của ân sủng và vẻ đẹp—đôi chân thanh tịnh của Śambhu, nguyên nhân tối thượng làm tăng trưởng an lạc cho muôn loài, đang tẩy sạch và thanh hóa.

Verse 50

तथैव दृष्ट्वा परमं पराणां परा सती रूपवती च सुंदरी । सौभाग्यलावण्यमहाविभूत्या विराजमाना ह्यतिसुंदरी शुभा

Rồi khi chiêm ngưỡng Đấng Tối Thượng trong bậc tối thượng, Satī—siêu việt, rạng ngời trong dung sắc và mỹ lệ—tỏa sáng, vô cùng diễm lệ và cát tường, với đại uy quang của phúc lành và ân sủng.

Verse 51

दृष्ट्वा तौ दपती शुद्धौ राजमानौ जगत्त्रये । अभिन्नौ भेदमापन्नौ निर्गुणौ गुणिनौ च तौ

Chiêm ngưỡng đôi phu thê thần thánh thanh tịnh, rực rỡ khắp ba cõi, Nārada thấy rằng: tuy thật sự không hai, các Ngài hiện như hai; và tuy vượt ngoài mọi phẩm tính, các Ngài vẫn thị hiện với các phẩm tính.

Verse 52

साकारौ च निराकारौ निरातंकौ सुखप्रदौ । ववंदे च मुदा तौ स नारदो भगवत्प्रियः । उत्थायोत्थाय च तदा तुष्टाव जगदीश्वरौ

Vừa có hình tướng lại vượt ngoài hình tướng, không vướng khổ não và ban phúc lạc—Nārada, người được Chúa yêu mến, hoan hỷ đảnh lễ hai Ngài. Đứng dậy hết lần này đến lần khác, rồi ông tán thán hai Đấng Chúa Tể của muôn loài.

Verse 53

नारद उवाच । नतोस्म्यहं देववरौ युवाभ्यां परात्पराभ्यां कलया तथापि । दृष्टौ मया दंपती राजमानौ यौ वीजभूतौ सचराचरस्य

Nārada thưa: Con xin đảnh lễ hai Đấng tối thắng trong chư thiên, siêu việt cả sự tối thượng, dẫu các Ngài chỉ hiển lộ một phần viên mãn. Con đã được thấy đôi phu thê thần thánh rực rỡ, chính là hạt giống nguồn cội của mọi loài—cả hữu động lẫn vô động.

Verse 54

पितरौ सर्वललोकस्य ज्ञातौ चाद्यैव तत्त्वतः । मया नास्त्यत्र संदेहो भवतोः कृपया तथा

Hai Ngài là cha mẹ của tất cả các thế giới—hôm nay con đã biết điều ấy đúng như chân lý. Nhờ ân điển của hai Ngài, con không còn chút nghi ngờ nào về điều này.

Verse 55

एवं स्तुतौ तदा तेन नारदेन महात्मना । तुतोष भगवाञ्छंभुः पार्वत्या सहितस्तदा

Được đại tâm Nārada tán thán như vậy, Đấng Thế Tôn Śaṃbhu—cùng với Pārvatī—liền hoan hỷ mãn nguyện.

Verse 56

महादेव उवाच । सुखेन स्थीयते ब्रह्मन्किं कार्यं करवाणि ते । तच्छ्रुत्वा वचनं शंभोर्नारदो वाक्यमब्रवीत्

Mahādeva phán: “Hãy an trú an lạc, hỡi Bà-la-môn. Ta nên làm gì cho ông?” Nghe lời của Śaṃbhu, Nārada liền thưa đáp.

Verse 57

दर्शनं जातमद्यैव तेन तुष्टोऽस्म्यहं विभो । दर्शनात्सर्वमेवाद्य शंभो मम न संशयः

(Nārada thưa:) “Ngay hôm nay con đã được chiêm bái (darśana) Ngài; nhờ đó con mãn nguyện, ô Đấng Tối Thượng. Nhờ darśana này, mọi điều hôm nay đều sáng tỏ, ô Śaṃbhu—trong con không còn nghi hoặc.”

Verse 58

क्रीडनार्थमिहायातः कैलासं पर्वतोत्तमम् । हृदिस्थो हि सदा नॄणामास्थितो भगवन्प्रभो

(Nārada thưa:) “Ngài đến đây, lên Kailāsa—ngọn núi tối thắng—để vui chơi thần diệu (līlā). Thế nhưng, ô Đấng Phúc Lành, ô Chúa Tể, Ngài vẫn hằng an trụ trong trái tim loài người.”

Verse 59

तथापि दर्शनं भाव्यं सततं प्राणिनामिह

Dẫu vậy, trong cõi đời này, chúng sinh vẫn nên thường xuyên được chiêm bái (darśana) Ngài.

Verse 60

गिरिजोवाच । का क्रीडा हि त्वया भाव्या वद शीघ्रं ममाग्रतः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा उवाच प्रहसन्निव

Girijā nói: “Ngài sẽ thực hiện cuộc vui thần diệu (līlā) nào? Xin nói mau trước mặt thiếp.” Nghe lời nàng, Ngài đáp lại như thể đang mỉm cười.

Verse 61

द्यूतक्रीडा महादेव दृश्यते विविधात्र च । भवेद्द्वाभ्यां च द्यूते हि रमणाच् महत्सुखम्

Ô Mahādeva, nơi đây trò chơi xúc xắc (dyūta) hiện ra với nhiều dáng vẻ vui tươi; và trong ván chơi của hai người, quả thật từ cuộc vui chung mà phát sinh niềm an lạc lớn lao.

Verse 62

इत्येवमुक्त्वो परतं सती भृशमुवाच वाक्यं कुपिता ऋषिं प्रति । कथं विजानासि परं प्रसिद्धं द्यूतं च दुष्टोदरकं मनस्विनाम्

Nói như vậy rồi ngừng lại, Satī nổi giận dữ dội mà hỏi vị hiền sĩ: “Sao ngài lại biết rành rẽ đến thế trò gieo xúc xắc vốn tiếng xấu khắp nơi—thói ‘bụng ác’ đê hèn, chẳng xứng với bậc tâm chí cao thượng?”

Verse 63

त्वं ब्रह्मपुत्रोऽसि मुनिर्मनीषिणां शास्ता हि वाक्यं विविधैः प्रसिद्धैः । चरिष्यमाणो भुवनत्रये न हि त्वदन्यो ह्यपरो मनस्वी

Ngài là con của Phạm Thiên, là bậc Muni—bậc chỉ dạy cho người trí—nổi danh bởi bao lời dạy uy nghiêm, được truyền tụng khắp nơi. Dẫu du hành trong ba cõi, quả thật chẳng có ai cao thượng như ngài.

Verse 64

एवमुक्तस्तदा देव्या नारदो देवदर्शनः । उवाच वाक्यं प्रहसन्गिरिजां शिवसन्निधौ

Được Nữ Thần nói như thế, Nārada—bậc thấy được chư thiên—mỉm cười thưa với Girijā ngay trước mặt chính Śiva.

Verse 65

नारद उवाच । द्यूतं न जानामि न चाश्रयामि ह्यहं तपस्वी शिवकिंकरश्च कथं च मां पृच्छसि राजकन्यके योगीश्वराणां परमं पवित्रे

Nārada thưa: “Ta chẳng biết trò gieo xúc xắc, cũng không nương tựa vào nó; ta là kẻ khổ hạnh và là người hầu của Śiva. Sao nàng lại hỏi ta, hỡi công chúa—hỡi bậc thanh tịnh tối thượng giữa các chúa tể yogin?”

Verse 66

निशम्य वाक्यं गिरिजा सती तदा ह्युवाच वाक्यं च विहस्य तं प्रति । जानासि सर्वं च बटोऽद्य पश्य मे द्यूतं महेशेन करोमि तेऽग्रतः

Nghe lời ấy, Girijā Satī liền cười mà nói với ông: “Này đứa trẻ, ngươi biết hết mọi điều! Hôm nay hãy xem: ta sẽ chơi xúc xắc với Maheśa ngay trước mặt ngươi.”

Verse 67

इत्येवमुक्त्वा गिरिराजकन्यका जग्राह चाक्षान्भुवनैकसुंदरी । क्रीडां चकाराथ महर्षिसाक्ष्यके तत्रास्थिता सा हि भवेन संयुता

Nói xong, ái nữ của Vua Núi—vẻ đẹp độc nhất của ba cõi—cầm lấy xúc xắc và bắt đầu cuộc chơi, có bậc đại hiền làm chứng; tại đó nàng đứng, hiệp nhất cùng Bhava (Śiva).

Verse 68

तौ दंपती क्रीडया सज्जमानौ दृष्टौ तदा ऋषिणा नारदेन । सविस्मयोत्फुल्लमना मनस्वी विलोकमानोऽतितरां तुतोष

Bấy giờ hiền giả Nārada trông thấy đôi phu thê mải mê trong cuộc chơi; lòng tràn kinh ngạc, tâm nở như hoa, bậc cao quý ấy nhìn mà hoan hỷ khôn cùng.

Verse 69

सखीजनेन संवीता तदा द्यूतपरा सती । शिवेन सह संगत्य च्छलाद्द्यूतमकारयत्

Khi ấy Satī, được các bạn nữ vây quanh và chuyên tâm vào cuộc chơi, đã cùng Śiva nhập cuộc và—bằng một mưu vui đùa—khiến cuộc xúc xắc tiếp diễn.

Verse 70

स पणं च तदा चक्रे छलेन महता वृतः । जिता भवानी च तदा शिवेन प्रहसन्निव

Rồi Ngài đặt một cuộc cược, được che phủ bởi mưu kế lớn; và khi ấy Bhavānī bị Śiva thắng, như thể Ngài đang mỉm cười cười đùa.

Verse 71

नारदोऽस्याः शिवेनाथ उपहासकरोऽभवत् । निशम्य हारितं द्यूतमुपहासं निशम्य च

Ôi Chúa tể, Nārada đã trở thành cớ cho nàng (Pārvatī) đem ra đùa cợt. Nghe chuyện cuộc chơi xúc xắc và điều đã mất, ngài cũng nghe tiếng cười chế giễu.

Verse 72

नारदस्य दुरुक्तैश्च कुपिता पार्वती भृशम् । उवाच त्वरिता चैव दत्त्वा चैवार्द्धचंद्रकम्

Bị lời lẽ gay gắt của Nārada làm tổn thương, Pārvatī nổi giận dữ dội. Nàng lập tức cất lời và đem món trang sức hình bán nguyệt làm vật cược.

Verse 73

तथा शिरोमणी चैव तरले च मनोहरे । मुखं सुखोभनं चैव तथा कुपितसुंदरम् । दृष्टं हरेण च पुनः पुनर्द्यूतमकारयत्

Rồi nàng lại đem cả bảo châu trên đỉnh đầu, cùng những món trang sức lấp lánh, duyên dáng; và cả gương mặt nàng—rạng ngời êm dịu, nhưng vẫn đẹp ngay trong cơn giận. Thấy vậy, Hara lại khiến cuộc chơi xúc xắc tiếp diễn hết lần này đến lần khác.

Verse 74

तथा गिरिजया प्रोक्तः शंकरो लोकशंकरः । हारितं च मया दत्तः पण एव च नान्यथा

Được Girijā thưa như vậy, Śaṅkara—đấng ban lành cho muôn cõi—nghe nàng nói: “Điều ta đã thua thì quả đã trao rồi; đó chính là vật cược, không gì khác.”

Verse 75

क्रियते च त्वया शंभो कः पणो हि तदुच्यताम् । ततः प्रहस्य चोवाच पार्वतीं च त्रिलोचनः

“Ôi Śambhu, ngài đang đặt cược điều gì? Xin hãy nói rõ.” Rồi Trilocana, Đấng Ba Mắt, mỉm cười và nói với Pārvatī.

Verse 76

मया पणोऽयं क्रियते भवानि त्वदर्थमेतच्च विभूषणं महत् । सा चंद्रलेखा हि महान्हि हारस्तथैव कर्णोत्पलभूषणद्वयम्

“Hỡi Bhavānī, ta đặt cược này vì nàng—đây là những trang sức huy hoàng: món nguyệt nha bán nguyệt ấy, một chuỗi vòng cổ lớn, và đôi hoa tai hình hoa sen.”

Verse 77

इदमेव त्वया तन्वि मां जित्वा गृह्यतां सुखम् । ततः प्रवर्तितं द्यूतं शंकरेण सहैव च

Hỡi người thon thả, nàng đã thắng ta; hãy nhận chính những vật này một cách an nhiên. Rồi cuộc chơi xúc xắc được khởi sự, với chính Śaṅkara cùng nhập cuộc.

Verse 78

एवं विक्रीडमानौ तावक्षविद्याविशारदौ । तदा जितो भवान्याथ शंकरो बहुभूषणः

Thế rồi hai vị, tinh thông đạo lý trò xúc xắc, cứ vui đùa mãi. Khi ấy, Śaṅkara—được điểm trang bằng nhiều bảo sức—đã bị Bhavānī đánh bại.

Verse 79

प्रहस्य गौरी प्रोवाच शंकरं त्वतिसुंदरी । हारितं च पणं देहि मम चाद्यैव शंकर

Mỉm cười, Gaurī—tuyệt sắc giai nhân—nói với Śaṅkara: “Hãy trao cho thiếp phần cược mà ngài đã thua, ngay hôm nay, hỡi Śaṅkara.”

Verse 80

तदा महेशः प्रहसन्सत्यं वाक्यमुवाच ह । न जितोऽहं त्वया तन्वि तत्त्वतो हि विमश्यताम्

Bấy giờ Maheśa mỉm cười, nói lời chân thật: “Này người thon thả, nàng chưa thật sự thắng được ta; hãy suy xét thực tại trong cốt tủy của nó.”

Verse 81

अजेयोऽहं प्राणिनां सर्वथैव तस्मान्न वाच्यं तु वोच हि साध्वि । द्यूतं कुरुष्वाद्य यथेष्टमेव जेष्यामि चाहंच पुनः प्रपश्या

“Ta vốn bất khả chiến bại trước mọi loài hữu tình, theo mọi cách; vì thế, hỡi hiền thục, chớ nói lời ấy. Hôm nay cứ chơi xúc xắc tùy ý nàng—rồi nàng sẽ lại thấy rằng chính ta cũng sẽ thắng.”

Verse 82

तदाम्बिकाह स्वपतिं महेशं मया जितोऽस्यद्य न विस्मयोऽत्र । एवमुक्त्वा तदा शंभुं करे गृह्य वरानना । जितोऽसि त्वं न संदेहस्त्वं न जानासि शंकर

Bấy giờ Ambikā thưa cùng phu quân Maheśa: “Hôm nay thiếp đã thắng Ngài—điều ấy chẳng có gì lạ.” Nói xong, Nữ thần dung nhan diễm lệ nắm tay Śambhu và bảo: “Ngài đã thua—không còn nghi ngờ. Ôi Śaṅkara, Ngài chẳng hiểu.”

Verse 83

एवं प्रहस्य रुचिरं गिरिजा तु शंभुं सा प्रेक्ष्या नर्मवचसा स तयाभिभूतः । देहीति म सकलमंगलमंगलेश यद्धारितं स्मररिपो वचसानुमोदितम्

Thế rồi Girijā mỉm cười duyên dáng, nhìn Śambhu và dùng lời đùa vui mà khuất phục Ngài. Nàng nói: “Hãy trao cho thiếp, hỡi Đấng Chúa của mọi điều cát tường—hỡi kẻ thù của Smara—vật Ngài đã đem ra đặt cược và chính lời Ngài đã thuận nhận.”

Verse 84

शिव उवाच । अजेयोऽहं विशालाक्षि तव नास्त्यत्र संशयः । अहंकारेण यत्प्रोक्तं तत्त्वतस्तद्विमृश्यताम्

Śiva nói: “Hỡi người mắt rộng, không nghi ngờ gì, đối với nàng Ta là đấng không thể bị chinh phục. Nhưng điều nào đã thốt ra trong kiêu mạn—hãy suy xét lại cho đúng theo chân lý.”

Verse 85

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रोवाच च विहस्य सा । अजेयो हि महादेवः सर्वेषामपि वै प्रभो

Nghe lời ấy, nàng mỉm cười đáp lại: “Quả thật Mahādeva, bậc Chúa tể, là đấng không ai trong muôn loài có thể thắng.”

Verse 86

मयैकया जितोऽसि त्वं द्यूतेन विमलेन हि । न जानासि च किंचिच्च कार्याकार्यं विवक्षितम्

“Thế nhưng chỉ riêng thiếp đã thắng Ngài—quả thật bằng ván xúc xắc thanh tịnh, không tì vết. Và Ngài hoàn toàn chẳng phân biệt được điều nên làm và điều không nên làm, như ý định đã nói.”

Verse 87

एवं विवदमानौ तौ दंपती परमेश्वरौ । नारदः प्रहसन्वाक्यमुवाच ऋषिसत्तमः

Khi đôi phu thê thần thánh ấy còn đang tranh luận như vậy, Nārada—bậc hiền thánh tối thượng—mỉm cười và nói những lời này.

Verse 88

नारद उवाच । आकर्णयाऽकर्णविशालनेत्रे वाक्यं तदेकं जगदेकमंगलम् । असौ महाभाग्यवतां वरेण्यस्त्वया जितः किं च मृषा ब्रवीषि

Nārada nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Nữ thần mắt rộng đến tận tai, lời duy nhất này—điều cát tường duy nhất cho cả thế gian: Ngài ấy, bậc đáng tôn quý nhất trong những người đại phúc, đã bị nàng chinh phục—cớ sao nàng còn nói lời không thật?”

Verse 89

अजितो हि महादेवो देवानां परमो गुरुः । अरूपोऽयं सुरूपोयं रूपातीतोऽयमुच्यते

“Mahādeva quả thật là bậc không ai chinh phục được, là vị thầy tối thượng của chư thiên. Ngài được gọi là vô tướng, mà cũng là đấng có tướng đẹp; lại được nói là siêu việt mọi hình tướng.”

Verse 90

एक एव परं ज्योतिस्तेषामपि च यन्महः । त्रैलोक्यनाथो विश्वात्मा शंकरो लोकशंकरः

“Chỉ một mình Ngài là Ánh Sáng tối thượng; quang huy của Ngài chính là vinh quang ngay cả của chư thiên. Śaṅkara là Chúa tể ba cõi, là Linh hồn của vũ trụ—đấng ban an lạc cho muôn loài.”

Verse 91

कथं त्वया जितो देवि ह्यजेयो भुवनत्रये । शिवमेनं न जानासि स्त्रीभावाच्च वरानने

Hỡi Nữ thần, làm sao nàng có thể ‘chinh phục’ được Ngài—Śiva—đấng thật sự không thể bị chinh phục trong ba cõi? Hỡi người mặt đẹp, vì lòng kiêu hãnh nữ nhi mà nàng không nhận ra Ngài đúng như thật tướng.

Verse 92

नारदेनैवमुक्ता सा कुपिता पार्वती भृशम् । बभाषे मत्सरग्रस्ता साक्षेपं वचनं सती

Được Nārada nói như thế, Pārvatī nổi giận dữ dội. Bị lòng ghen chi phối, bậc hiền phụ Sati thốt ra những lời đầy trách cứ.

Verse 93

पार्वत्युवाच । चापल्याच्च न वक्त्व्यं ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते तव भीतास्मि भद्रं ते देवर्षे मौनमावह

Pārvatī nói: “Chớ nói bồng bột như vậy, hỡi con của Phạm Thiên; xin đảnh lễ ngài. Ta dè chừng lời ngài, hỡi bậc thánh hiền thiên giới—xin giữ im lặng; cầu điều lành đến với ngài.”

Verse 94

कथं शिवो हि देवर्ष उक्तोऽतो हि त्वया बहु । मत्प्रसादा स्छवो जात ईश्वरो यो हि पठ्यते

“Sao vậy, hỡi bậc thánh hiền, mà ngài nói quá nhiều về Śiva? Nhờ ân huệ của ta, Ngài ấy mới thành ‘Īśvara’—Đấng được tôn xưng là Chúa Tể.”

Verse 95

मया लब्धप्रतिष्ठोऽयं जातो नास्त्यत्र संशयः

“Chính nhờ ta mà Ngài ấy được tôn lập địa vị; điều này không hề nghi ngờ.”

Verse 96

एवं बहुविधं श्रुत्वा नारदो मौनमाश्रयत् । पस्थितं च तद्दृष्ट्वा भृंगी वाक्यमथाब्रवीत्

Nghe nàng nói đủ điều như thế, Nārada liền giữ im lặng. Thấy ngài sắp rời đi, Bhṛṅgī bèn nói những lời này.

Verse 97

भृंग्युवाच । त्वया बहु न वक्तव्यं पुनरेव च भामिनि । अजेयो निर्विकारो हि स्वामी मम सुमध्यमे

Bhṛṅgī nói: “Đừng nói nhiều nữa, hỡi người đàn bà nồng nàn. Chúa tể của ta thật sự bất khả chiến bại và bất biến, hỡi người thắt lưng thon.”

Verse 98

स्त्रीभावयुक्तासि वरानने त्वं देवं न जानासि परं पराणाम् । कामं पुरस्कृत्य पुरा भवानि समागतास्येव महेशमुग्रम

Hỡi Bhavānī mặt đẹp, vì bị ràng buộc bởi ngã mạn của phận nữ, nàng chẳng nhận ra Thần linh cao hơn cả tối cao. Thuở trước, đặt dục vọng lên hàng đầu, nàng đã đến gần Mahādeva uy mãnh.

Verse 99

यथा कृतं तेन पिनाकिना पुरा एतत्स्मृतं किं सुभगे वदस्व नः । कृतो ह्यनंगो हि तदा ह्यनेन दग्धं वनं तस्य गिरेः पितुस्ते

Hỡi người phúc lành, nếu còn nhớ, hãy nói cho chúng ta điều mà Đấng mang cung Pināka đã làm thuở xưa. Khi ấy, bởi Ngài, Kāma bị khiến thành vô hình vô thể, và khu rừng của phụ thân nàng—ngọn Núi—đã bị thiêu rụi.

Verse 100

वात्त्वयाराधित एव एष शिवः पराणां परमः परात्मा

Quả thật, chính Śiva này—Đấng tối thượng trong mọi bậc tối thượng, Chân Ngã tối cao—là Đấng đã được nàng phụng thờ.

Verse 101

भृंगिणेत्येवमुक्ता सा ह्युवाच किपिता भृशम् । श्रृण्वतो हि महेशस्य वाक्यं पृष्टा च भृंगिणम्

Bị gọi là “Bhṛṅgiṇī” như thế, nàng nổi giận dữ dội mà cất lời, trong khi Mahēśa đang lắng nghe; rồi nàng chất vấn Bhṛṅgi để ông phải đáp lại lời mình.

Verse 102

पार्वत्युवाच । हं भृंगिन्पक्षपातित्वाद्यदुक्तं वचनं मम । शिवप्रियोऽसि रे मन्द भेदबुद्धिरतो ह्यसि

Pārvatī nói: “Ha! Này Bhṛṅgi—vì lòng thiên vị mà ngươi đã thốt lời ấy với ta. Dẫu ngươi được Śiva yêu quý, hỡi kẻ u mê, ngươi vẫn ôm giữ tâm phân biệt chia rẽ.”

Verse 103

अहं शिवात्मिका मूढ शिवो नित्यं मयि स्थितः । कथं शिवाभ्यां भिन्नत्वं त्वयोक्तं वाग्बलेन हि

“Ta mang chính bản tính của Śiva, hỡi kẻ mê muội; Śiva hằng ngự trong ta. Vậy sao ngươi dám chỉ bằng sức lời mà khẳng định có sự khác biệt giữa Śiva và ta?”

Verse 104

श्रुतं च वाक्यं शुभदं पार्वत्या भृंगिणा तदा । उवाच पार्वतीं भृंगी रुषितः शिवसन्निधौ

Nghe những lời cát tường của Pārvatī khi ấy, Bhṛṅgi nổi giận và nói với Pārvatī ngay trước mặt Śiva.

Verse 105

पुतुर्यज्ञे च दक्षस्य शिवनिंदा त्वया श्रुता । अप्रियक्षवणात्सद्यस्त्वया त्यक्तं कलेवरम्

“Trong lễ tế của Dakṣa, ngươi đã nghe lời phỉ báng Śiva; và vì nghe điều không thể chịu đựng, ngươi lập tức lìa bỏ thân này.”

Verse 106

तत्क्षणादेव नन्वंगि ह्यधुना किं कृतं त्वया । संभ्रमात्किं न जानासि शिवनिंदकमेव च

“Thế mà, hỡi người có thân thể mỹ lệ—ngay lúc này ngươi đã làm gì? Trong cơn xao động, chẳng lẽ ngươi không nhận ra đây cũng chỉ là sự phỉ báng Śiva đó sao?”

Verse 107

कथं वा पर्वतश्रेष्ठाज्जाता से वरवर्णिनि । कथं वा तपसोग्रेण संतप्तासि सुमध्यमे

Ôi người đẹp tuyệt trần, nàng đã sinh ra từ ngọn núi tối thượng bằng cách nào? Ôi người thắt lưng thon, nàng đã được thanh luyện bởi khổ hạnh mãnh liệt ra sao?

Verse 108

सप्रेमा च शिवे भक्तिस्तव नास्तीह संप्रातम् । शिवप्रियासि तन्वंगि तस्नादेवं ब्रवीमि ते

Hiện giờ, nơi đây không thấy trong nàng lòng sùng kính đầy yêu thương đối với Śiva. Nhưng ôi người thân thể mỹ lệ, nàng vốn được Śiva yêu quý; vì thế ta nói với nàng như vậy.

Verse 109

शिवात्परतरं नान्यत्त्रिषु लोकेषु विद्यते । शिवे भक्तिस्त्वया कार्या सप्रेमा वरवर्णिनि

Trong ba cõi không có gì cao hơn Śiva. Vì vậy, ôi người đẹp nhất, nàng hãy vun bồi lòng sùng kính đầy yêu thương đối với Śiva.

Verse 110

भक्तासि त्वं महादेवि महाभाग्यवतां वरे । संसेव्यतां प्रयत्नेन तपसोपार्जितस्त्वया

Ôi Mahādevī, nàng là người sùng kính, bậc tối thắng trong hàng kẻ đại phúc. Xin hãy siêng năng thực hành và tôn kính (lòng sùng kính ấy), vì nàng đã đạt được nhờ khổ hạnh.

Verse 111

शिवो वरेण्यः सर्वेशो नान्यथा कर्तुमर्हसि । भृंगिणो वचनं श्रुत्वा गिरिजा तमुवाचह

Śiva là bậc tối thượng đáng tôn thờ, là Chúa tể của muôn loài; nàng chớ nên hành xử khác đi. Nghe lời Bhṛṅgi, Girijā (Pārvatī) liền nói với ông.

Verse 112

गिरिजोवाच । रे भृंगिन्मौनमालंब्य स्थिरो भवाथ वा व्रज । वाच्यावाच्यं न जानासि किं ब्रवीषि पिशाचवत्

Girijā nói: “Hỡi Bhṛṅgi! Hãy nương nơi im lặng—hãy vững tâm, bằng không thì hãy rời đi. Ngươi chẳng biết điều nên nói và điều không nên nói; cớ sao lại nói như loài piśāca (quỷ ăn xác)?”

Verse 113

तपसा केन चानीतः कया चापि शिवो ह्ययम् । काहं कोऽसौ त्वया ज्ञातो भेदबुद्ध्या ब्रवीषि मे

“Bằng khổ hạnh nào mà ‘đưa’ Ngài đến đây—và bởi ai mà lại nói rằng Śiva này bị ‘đưa’ đến? Ta là ai, và Ngài ấy là ai, mà ngươi nói với ta bằng tâm chấp vào sai biệt?”

Verse 114

कोऽसि त्वं केन युक्तोऽसि कस्माच्च बहु भाषसे । शापं तव प्रदास्यामि शिवः किं कुरुतेऽधुना

“Ngươi là ai? Được ban cho quyền lực nào mà nói nhiều đến thế? Ta sẽ giáng lời nguyền lên ngươi—giờ đây Śiva sẽ làm gì?”

Verse 115

भृंगिणोक्ता तिरस्कृत्य तदा शापं ददौ सती । निमामो भव रे मन्द रे भृंगिञ्छिंकरप्रिय

Bấy giờ Satī, gạt bỏ lời Bhṛṅgi, liền thốt lời nguyền: “Hãy trở nên không còn thịt da, hỡi kẻ ngu—hỡi Bhṛṅgi, kẻ mến yêu Śaṅkara!”

Verse 116

एवमुक्त्वा तदा देवी पार्वती शंकरप्रिया । अथ कोपेन संयुक्ता पार्वती शंकरं तदा

Nói xong, Nữ Thần Pārvatī, người được Śaṅkara yêu dấu, liền bừng lên cơn giận và khi ấy quay về phía Śaṅkara.

Verse 117

कर गृह्य च तन्वंगी भुजंगं वासुकिं तथा । उदतारयत्कंठात्सा तथान्यानि बहूनि च

Nữ Thần thân hình thon thả đưa tay nắm lấy rắn Vāsuki và kéo ra khỏi cổ (của Śiva), cùng với nhiều vật khác nữa.

Verse 118

शंभोर्जग्राह कुपिता भूषणानि त्वरान्विता । हृत चंद्रकला तस्य गजाजिनमनुत्तमम्

Trong cơn giận và vội vã, nàng đoạt lấy các bảo sức của Śambhu; nàng cũng gỡ khỏi Ngài dấu trăng lưỡi liềm và tấm da voi vô song.

Verse 119

कंबलाश्वतरौ नागौ महेशकृतभूषणौ । हृतौ तया महादेव्या छलोक्त्यां च प्रहस्य वै

Kambala và Aśvatara—hai con rắn được Maheśa dùng làm bảo sức—đã bị Mahādevī lấy đi, khi nàng nói đùa và bật cười.

Verse 120

कौपीनाच्छा दनं तस्या च्छलोक्त्या च प्रहस्य वै । तदा गणाश्च सख्यश्च त्रपया पीडिता भवन्

Ngay cả khố che thân của Ngài, nàng cũng lấy đi, vừa trêu đùa vừa cười. Khi ấy các gaṇa và những bạn hữu của nàng đều bị nỗi thẹn thùng dày vò.

Verse 121

पराङ्गमुखाश्च संजाता भृङ्गी चैव महातपाः । तथा चण्डो हि मुण्डश्च महालोमा महोदरः

Họ quay mặt đi vì hổ thẹn và trở nên ủ rũ—Bhr̥ṅgī cùng các bậc khổ hạnh lớn khác; cũng vậy Caṇḍa và Muṇḍa, Mahāloman và Mahodara nữa.

Verse 122

एते चान्ये च बहवो गणास्ते दुःखिनोऽभवन् । तांश्च दृष्ट्वा तथाभूतन्महेशो लज्जितोऽभवत्

Những gaṇa ấy và nhiều gaṇa khác đều trở nên khổ não. Thấy họ trong tình trạng ấy, Maheśa cũng cảm thấy hổ thẹn.

Verse 123

उवाच वाक्यं रुषितः पार्वतीं प्रति शंकरः

Trong cơn phẫn nộ, Śaṅkara nói những lời này với Pārvatī.

Verse 124

रुद्र उवाच । उपहासं प्रकुर्वंति सर्वे हि ऋषयो भृशम् । तथा ब्रह्मा च विष्णुश्च तथा चेन्द्रादयो ह्यमी

Rudra nói: “Tất cả các bậc ṛṣi đều đang chế nhạo dữ dội; Brahmā và Viṣṇu cũng vậy, cùng với Indra và các chư thiên khác.”

Verse 125

उपहासपराः सर्वे किं त्वयाद्य कृतं शुभे । कुले जातासि तन्वंगि कथमेवं करिष्यसि

“Ai nấy đều chăm chăm chế nhạo. Ôi bậc cát tường, hôm nay nàng đã làm gì? Ôi người nữ thân mảnh mai, sinh trong dòng dõi cao quý—sao nàng lại hành xử như thế?”

Verse 126

त्वया जितो ह्यहं सुभ्रु यदि जानासि तत्त्वतः । तर्ह्येवं कुरु मे देहि कौपीनाच्छादनं परम् । देहि कौपी नामात्रं मे नान्यथा कर्तुमर्हसि

“Nàng mày đẹp, nàng quả đã thắng ta—nếu nàng thật hiểu chân lý. Vậy hãy làm thế này: hãy ban cho ta một tấm che phủ tối thượng, một chiếc kaupīna. Ít nhất hãy ban cho ta danh xưng ‘kaupīna’; nàng chớ làm khác.”

Verse 127

एवमुक्ता सती तेन शंभुना योगिना तदा । प्रहस्य वाक्यं प्रोवाच पार्वती रुचिरानना

Được vị du-gi Śambhu nói như thế, Satī—Pārvatī dung nhan rực đẹp—mỉm cười khẽ và đáp lại bằng lời trang nghiêm.

Verse 128

किं कौपीनेन ते कार्यं मुनिना भावितात्मना । दिगम्बरेणैव तदा कृतं दारुवनं तथा

“Bậc hiền giả đã điều phục tâm, ngài cần gì đến chiếc kaupīna? Quả thật, khi làm vị khổ hạnh ‘mặc trời’ (digambara), xưa kia ngài cũng từng hành xử như thế tại Dāruvana.”

Verse 129

भिक्षाटनमिषेणैव ऋषिपत्न्यो विरोहिताः । गच्छ तस्ते तदा शंभो पूजनं तैर्महत्कृतम्

“Lấy cớ khất thực, các phu nhân của chư hiền sĩ đã bị khuấy động và bị cuốn theo. Vậy hãy đi đi, hỡi Śambhu—khi ấy họ đã cử hành đại lễ cúng dường ngài.”

Verse 130

कौपीनं पतितं तत्र मुनिभिर्नान्यथोदितम् । तस्मात्त्वया प्रहातव्यं द्यूतोहारितमेव तत्

“Chư hiền sĩ quả quyết rằng chiếc kaupīna đã rơi tại đó, không thể khác. Vì thế ngài nên buông bỏ nó—thật như vật đã mất trong cuộc đỏ đen.”

Verse 131

तच्छ्रुत्वा कुपितो रुद्रः पार्वतीं परमेश्वरः । निरीक्षमाणोऽतिरुषा तृतीयेनैव चक्षुषा

Nghe những lời ấy, Rudra—Đấng Parameśvara—nổi giận với Pārvatī; bừng bừng phẫn nộ, Ngài nhìn nàng bằng chính con mắt thứ ba.

Verse 132

कुपितं शंकरं दृष्ट्वा सर्व देवगणास्तदा । भयेन महताविष्टास्तथा गणकुमारकाः

Thấy Śaṅkara nổi giận, toàn thể các đoàn thần khi ấy—cùng các thiếu niên tùy tùng của Gaṇa—đều bị nỗi sợ hãi lớn lao bao trùm.

Verse 133

ऊचुः सर्वे शनैस्तत्र शंकितेन परस्परम् । अद्यायं कुपितो रुद्रो गिरिजां प्रति संप्रति

Tại đó, họ đều khẽ nói với nhau, lòng lo âu và dè dặt: “Hôm nay, quả thật Rudra đã nổi giận với Girijā (Pārvatī).”

Verse 134

यथा हि मदनो दग्धस्तथेयं नान्यथा वचः । एवं मीमांसमानास्ते गणा देवर्षयस्तदा

“Như Kāma (Madana) đã bị thiêu đốt, việc này cũng sẽ như thế; không thể khác,” họ nói. Bấy giờ các Gaṇa và các bậc thánh hiền cõi trời cùng bàn luận với nhau.

Verse 135

विलोकितास्तया देव्या सर्वे सौभाग्यमुद्रया । उवाच प्रहसन्नेव सती सत्पुरुषं तदा

Bấy giờ Nữ Thần nhìn khắp họ với dấu hiệu cát tường, đầy ân hòa. Rồi Satī mỉm cười và nói với Đấng Tôn Quý ngay lúc ấy.

Verse 136

किमालोकपरो भूत्वा चक्षुषा परमेण हि । नाहं कालो न कामोऽहं नाहं दभस्य वै मखः

“Sao Ngài lại chăm chăm nhìn bằng con mắt tối thượng ấy? Thiếp không phải Thời Gian, không phải Kāma, cũng chẳng phải lễ tế của Dabha (Dākṣa).”

Verse 137

त्रिपुरो नैव वै शंभो नांधको वृषभध्वज । वीक्षितेनैव किं तेन तव चाद्य भविष्यति । वृथैव त्वं विरूपाक्षो जातोऽसि मम चाग्रतः

“Ôi Śambhu, ôi Đấng mang cờ hình bò—đây chẳng phải Tripura, cũng chẳng phải Andhaka. Chỉ liếc nhìn bằng con mắt ấy thì được gì, và hôm nay nơi Ngài sẽ xảy ra điều chi? Thật uổng thay, trước mặt ta Ngài đã thành ‘Virūpākṣa’, Đấng ba mắt.”

Verse 138

एवमादीन्यनेकानि हयुवाच परमेश्वरी । निशम्य देवो वाक्यानि गमनाय मनो दधे

Theo cách ấy, Parameśvarī nói ra nhiều lời như vậy. Nghe những lời ấy, Thần linh liền quyết trong tâm sẽ ra đi.

Verse 139

वनमेव वरं चाद्य विजनं परमार्थतः । एकाकी यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः

“Quả thật, hôm nay rừng sâu—vắng lặng, biệt cư—là điều tốt nhất cho ta: một mình, nhiếp tâm nhiếp thân, buông bỏ mọi sở hữu và mọi ràng buộc.”

Verse 140

स सुखी परमार्थज्ञः स विद्वान्स च पंडितः । येन मुक्तौ कामरागौ स मुक्तः स सुखी भवेत्

Chỉ người ấy mới thật hạnh phúc—là kẻ biết nghĩa tối thượng, là bậc học giả và hiền triết chân chính—người đã buông xả dục vọng và ái nhiễm. Người ấy là giải thoát; người ấy trở nên an lạc.

Verse 141

एवं विमृश्य च तदा गिरिजां विहाय श्रीशंकरः परमकारुणिकस्तदानीम् । यातः प्रियाविरहितो वनमद्भुतं च सिद्धाटवीं परमहंसयुतां तथैव

Suy niệm như thế, Śrī Śaṅkara—bậc đại từ bi—bấy giờ rời Girijā. Xa người yêu dấu, Ngài tiến vào khu rừng kỳ diệu, và cũng đến Siddhāṭavī, lâm viện-ẩn tu nơi các bậc paramahaṃsa thường lui tới.

Verse 142

निर्गतं शंकरं दृष्ट्वा सर्वे कैलासवासिनः । निर्ययुश्च गणाः सर्वे वीरभद्रादयोऽनु तम्

Thấy Śaṅkara (Śiva) lên đường, hết thảy cư dân núi Kailāsa đều bước ra; và toàn thể các gaṇa, đứng đầu là Vīrabhadra, cũng theo sau Ngài.

Verse 143

छत्रं भृंगी समादाय जगाम तस्य पृष्ठतः । चामरे वीज्यमाने च गंगायमुनसन्निभे

Bhṛṅgī nâng chiếc lọng vương giả và đi phía sau Ngài; còn những chiếc phất trần (cāmara) được phe phẩy, rực sáng như sông Gaṅgā và Yamunā.

Verse 144

ताभ्यां युक्तस्तदा नंदी पृष्ठतोऽन्वगमत्सुधीः । वृषभों ह्यग्रतो भूत्वा पुष्पकेण विराजितः

Bấy giờ Nandī hiền trí, cùng với họ, theo sau phía sau; còn con Bò (Vṛṣabha) đi trước, rạng rỡ với vòng hoa trang sức (puṣpaka).

Verse 145

शोभमानो महादेव एभिः सर्वैः सुशोभनैः । अंतःपुरगता देवी पार्वती सा हि दुर्मनाः

Mahādeva rạng ngời, được tất thảy những bậc trang nghiêm ấy hầu cận; nhưng Nữ thần Pārvatī ở trong nội cung lại thật sự u sầu trong lòng.

Verse 146

सखीभिर्बहुभिस्तत्र तथान्याभिः सुसंवृता । गिरिजा चिंतयामास मनसा परमेश्वरम्

Tại đó, Girijā được bao quanh bởi nhiều bạn hữu và các thị nữ khác; nàng lặng lẽ quán niệm Parameśvara trong tâm.

Verse 147

ततो दूरं गतः शंभुर्विसृज्य च गणांस्तदा । गणेशं च कुमारं च वीरभद्रं तथाऽपरान्

Rồi Śambhu đi xa, và khi ấy Ngài cho các gaṇa lui về—Gaṇeśa, Kumāra (Skanda), Vīrabhadra cùng những vị khác nữa.

Verse 148

भृंगिणं नंदिनं चंडं सोमनंदिनमेव च । एतानन्यांश्च सर्वांश्च कैलासपुरवासिनः

Bhṛṅgin, Nandin, Caṇḍa và cả Somanandin nữa—những vị ấy cùng tất cả những vị khác, là cư dân thành Kailāsa—cũng đều được cho ở lại/lui về.

Verse 149

विसृज्य च महादेव एक एव महातपाः । गतो दूरं वनस्यांते तथा सिद्धवटं शिवः

Sau khi cho họ lui về, Mahādeva—bậc đại khổ hạnh—một mình đi xa đến rìa rừng; và như thế Śiva đã đến Siddhavaṭa, “cây đa của các bậc Siddha.”

Verse 150

काश्मीररत्नोपलसिद्धरत्नवैदूर्यचित्रं सुधया परिष्कृतम् । दिव्यासनं तस्य च कल्पितं भुवा तत्रास्थितो योगपतिर्महेशः

Tại đó, trên mặt đất người ta tạo dựng cho Ngài một pháp tòa nhiệm mầu—rực rỡ bởi bảo thạch Kashmir, những phiến ngọc, các viên bảo châu tinh luyện và vaidūrya, lại được đánh bóng bằng vữa vôi. Trên pháp tòa ấy, Maheśa, Chúa tể của Yoga, an tọa.

Verse 151

पद्मासने चोपविष्टो महेशो योगवित्तमः । केवलं चात्मनात्मानं दध्यौ मीलितलोचनः

An tọa trong tư thế hoa sen, Maheśa—bậc thấu triệt yoga tối thượng—khép mắt và chỉ quán niệm về Chân Ngã bằng chính Chân Ngã, chìm sâu trong nội quán.

Verse 152

शुशुभे स महादेवः समाधौ चंद्रशेखरः । योगपट्टः कृतस्तेन शेषस्य च महात्मनः । वासुकिः सर्पराजश्च कटिबद्धः कृतो महान्

Trong định (samādhi), Mahādeva—Candrasekhara—rực rỡ huy hoàng. Đại hồn Śeṣa trở thành dây đai yoga của Ngài, và Vāsuki, vua loài rắn, được kết làm đai lưng oai lực.

Verse 153

आत्मानमात्मात्मतया च संस्तुतो वेदांतवेद्यो न हि विश्वचेष्टितः । एको ह्यनेको हि दुरंतपारस्तथा ह्यर्क्यो निजबोधरूपः । स्थितस्तदानीं परमं पराणां निरीक्षमाणो भुवनैकभर्ता

Ngài được tán dương là Chính Ngã trong thể tính của Ngã; khả tri qua Vedānta, không bị thúc đẩy bởi mọi vận hành thế gian. Ngài là Một mà hiện ra thành Nhiều; thăm thẳm vô lượng, rạng ngời như mặt trời, chính là hình tướng của minh tri bẩm sinh. Khi ấy, Đấng Chúa Tể duy nhất của muôn cõi đứng yên, chiêm ngưỡng cảnh giới tối thượng vượt trên tất cả.