Adhyaya 27

Verse 1

लोमश उवाच । तथैव विष्णुना सर्वे पर्वताश्च प्रपूजिताः । सह्याचलश्च विंध्यश्च मैनाको गंधमादनः

Lomaśa nói: Cũng như thế, Viṣṇu đã cung kính tôn thờ tất cả các núi—Sahyācala, Vindhya, Maināka và Gandhamādana.

Verse 2

माल्यवान्मलयश्चैव महेंद्रो मंदरस्तथा । मेरुश्चैव प्रयत्नेन पूजितो विष्णुना तदा

Mālyavān và Malaya, Mahendra và Mandara—cùng cả Meru nữa—bấy giờ đều được Viṣṇu chí thành thờ phụng, hết lòng và cẩn trọng.

Verse 3

श्वेतः कृतः श्वेतगिरिर्निलाद्रिश्च तथैव च । उदयाद्रिश्च श्रृंगश्च अस्ताचलवरो महान्

Śveta được tôn kính; Śvetagiri và Nīlādri cũng vậy; lại thêm Udayādri và Śṛṅga, cùng ngọn Astācala vĩ đại, tối thắng.

Verse 4

मानसाद्रिस्तथा शैलः कैलासः पर्वतोत्तमः । लोकालोकस्तथा शैलः पूजितः परमेष्ठिना

Mānasādri được tôn kính, và núi Kailāsa—bậc nhất trong các núi. Cũng vậy, núi Lokāloka được Parameṣṭhin (Brahmā) thờ phụng.

Verse 5

एवं ते पर्वतश्रेष्ठाः पूजिताः सर्व एव हि । तथान्ये पूजितास्तेन सर्वे पर्वतवासिनः

Như vậy, hết thảy các núi bậc nhất đều thật sự được tôn thờ. Cũng theo cách ấy, mọi kẻ cư ngụ nơi núi non khác đều được Ngài kính trọng và ban vinh dự.

Verse 6

विष्णुना ब्रह्मणा सार्द्धं कृतं सर्वं यथोचितम् । अन्येहनि च संप्राप्ते वरयात्रा कृता तथा

Với Phạm Thiên (Brahmā) cùng đồng hành, đức Viṣṇu đã sắp đặt mọi sự đúng theo phép tắc. Rồi khi ngày kế tiếp đến, đoàn rước tân lang (varayātrā) cũng được khởi hành như thế.

Verse 7

हिमाद्रिणा बंधुभिश्च पर्वतं गंधमादनम् । ययुः सर्वे सुरगणा गणाश्च बहवस्तथा

Cùng với Himādri và quyến thuộc của ngài, toàn thể chư thiên—và nhiều đoàn chúng khác nữa—đều lên đường đến núi Gandhamādana.

Verse 8

प्रमथाश्च तथा सर्वे तथा चंडीगणाः परे । ये चान्ये बहवस्तत्र समायाता हिमालया

Tất cả các Pramatha cũng đều hiện diện nơi ấy, và các đoàn chúng khác của Caṇḍī cũng vậy. Lại còn nhiều vị khác tụ hội tại đó, từ dãy Himālaya mà đến.

Verse 9

शिवस्योद्वहनं विप्राः शिवेन परिभाविताः । परं हर्षं समापन्ना दृष्ट्वा तौ दंपती तदा

Hỡi các Bà-la-môn, khi chiêm ngưỡng đoàn rước hôn lễ của Śiva, và trong lòng thấm nhuần sự hiện diện của chính Śiva, họ tràn đầy niềm hoan hỷ tối thượng khi thấy đôi phu thê thần thánh ấy.

Verse 10

पार्वतीसहितः शंभुः शंभुना सह पार्वती । पुष्पगन्धौ यथा स्यातां वागर्थाविव तत्त्वतः

Śambhu (Śiva) ở cùng Pārvatī, và Pārvatī ở cùng Śambhu—thật sự không thể lìa nhau, như hoa với hương, như lời nói với ý nghĩa.

Verse 11

तथा प्रकृतिपुंसौ च ऐकपद्येन नान्यथा । दंपती तौ गजारूढौ शुशुभाते महाप्रभौ

Cũng vậy, Prakṛti và Puruṣa đứng trên một nền tảng duy nhất, không hề khác. Đôi phu thê oai lực, rực rỡ ấy tỏa sáng khi ngự trên lưng voi.

Verse 12

विमास्थस्तदा ब्रह्मा विष्णुश्च गरुडोपरि । ऐरावतगतश्चेंद्रः कुबेरः पुष्पकोपरि

Bấy giờ Brahmā ngự trên cỗ xe trời; Viṣṇu trên Garuḍa; Indra cưỡi Airāvata; và Kubera trên Puṣpaka, cỗ xa giá trên không.

Verse 13

पाशी च मकरा रूढो यमो महिषमेव च । प्रेतारूढो नैरृतः स्यादग्निर्बस्तगतो महान्

Varuṇa, tay cầm thòng lọng, cưỡi makara; Yama cưỡi trâu. Nairṛta cưỡi preta; và Agni hùng vĩ ngự trên dê.

Verse 14

मृगारूढोऽथ पवन ईशो वृषभमेव च । इत्येवं लोकपालाश्च सग्रहाः परमेष्ठिनः

Rồi Vāyu cưỡi nai, và Īśāna cưỡi bò đực. Như thế, các Lokapāla cùng đoàn tùy thuộc đều hội đến, do bậc tôn quý dẫn đầu.

Verse 15

स्वैः स्वैर्बलैः परिक्रांतास्तथान्ये प्रमथादयः । हिमाद्रिश्च महाशैल ऋषभो गंधमादनः

Được vây quanh bởi các lực lượng riêng của mình, những chúng hữu tình khác—như các Pramatha—cũng tiến đến. Himādri (Himalaya), đại sơn Mahāśaila, Ṛṣabha và Gandhamādana cũng cùng hội tụ.

Verse 16

सह्याचलो नीलगिरिर्मंदरो मलयाचलः । कैलासो हि महातेजा मैनाकश्च महाप्रभः

Sahyācala, Nīlagiri, Mandara và Malayācala cũng đến. Kailāsa rực rỡ hào quang cũng hiện diện, và Maināka uy nghi, huy hoàng cũng cùng về dự.

Verse 17

एते चान्ये च गिरयः क्षीमंतो हि महाप्रभाः । सकलत्राश्च ते सर्वे ससुताश्च मनोरमाः

Những núi ấy và các núi khác, sung túc và rạng ngời đại quang, đều tề tựu đông đủ; tất cả cùng đến với các phối ngẫu và các người con, đẹp đẽ, đáng chiêm ngưỡng.

Verse 18

बलिनो रूपिणः सर्वे मेर्वाद्यास्तत्र पर्वताः । वरयात्राप्रसंगेन शिवार्चनपराभवन्

Tất cả các núi ở đó—khởi từ Meru—đều hùng mạnh và hiện thân thành hình tướng hữu hình. Nhân dịp đoàn rước hôn lễ, họ trở nên chuyên tâm phụng thờ và lễ bái Śiva.

Verse 19

नंदिना ह्युपविष्टास्ते मेर्वाद्यास्तत्र पर्वताः । वरयात्रा कृता ते यथोक्ता च हिमाद्रिणा । सर्वैस्तैर्बंधुभिः सार्द्धं पुनरागमनं कृतम्

Được Nandin sắp đặt cho ngồi, các núi—đứng đầu là Meru—vẫn tụ hội tại đó. Đoàn rước tân hôn được cử hành đúng như Himālaya đã chỉ dạy; rồi sau đó, cùng với hết thảy thân quyến, cuộc hồi hành cũng được thực hiện trang nghiêm.

Verse 20

स्वकालयस्थो हिमवान्स रेजे हि महा यशा । शिवसंपर्कजेनैव महसा परमेम च । विख्यातो हि महाशैलस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

An trú nơi chốn xứng hợp của mình, Himavān vinh hiển rực sáng—nhờ hào quang tối thượng sinh từ sự tiếp xúc với Śiva. Núi lớn ấy trở nên lừng danh, được truyền tụng khắp ba cõi.

Verse 21

कन्यादानेन महता तुष्टो यस्य च शंकरः । ते धन्यास्ते महात्मानः कृतकृतत्यास्तथैव च

Phúc thay những bậc đại tâm, nhờ lễ hiến tặng ái nữ cao quý mà Śaṅkara hoan hỷ. Quả thật họ đã viên mãn, việc phải làm đã hoàn thành.

Verse 22

द्व्यक्षरं नाम येषां च जिह्वाग्रे संस्थितं सदा । शिवेति द्व्यक्षरं नाम यैर्हृदीरितमद्य वै । ते वै मनुष्यरूपेण रुद्रा एव न संशयः

Những ai trên đầu lưỡi luôn có Danh hai âm; và những ai từ trái tim cất lên Danh hai âm “Śiva” — những người ấy, tuy mang hình người, chính là các Rudra, không còn nghi ngờ.

Verse 23

किंचिद्दानेन संतुष्टः पत्रेणापि तथैव च । तोयेनापि हि संतुष्टो महादेवो निरन्तरम्

Mahādeva luôn hoan hỷ—dù chỉ bởi một chút lễ vật, bởi một chiếc lá, và cũng bởi cả nước nữa.

Verse 24

पत्रेण पुष्पेण तथा जलेन प्रीतो भवत्येष सदाशिवो हि । तस्माच्च सर्वैः प्रतिपूजनीयः शिवो मद्दाभाग्यकरो नृणामिह

Chỉ với lá, với hoa, và cũng với nước, Sadāśiva này đã hoan hỷ. Vì thế, mọi người đều nên chí thành thờ phụng Śiva, bởi ngay nơi đời này Ngài ban cho con người đại phúc lành.

Verse 25

एको महाञ्ज्योतिरजः परेशः परापराणां परमो महात्मा । निरंतरो निर्विकारो निरीशो निराबाधो निर्विकल्पो निरीहः

Ngài là Đấng Duy Nhất—Ánh Sáng đại quang minh rực rỡ, Chúa Tối Thượng; là Tự Ngã tối cao của mọi điều cao và thấp. Hằng hiện hữu, bất biến, không nương tựa, không bị quấy nhiễu, vượt ngoài mọi phân biệt, không ham muốn—chính là Ngài.

Verse 26

निरंजनो नित्यरूपो निरोधो नित्यानन्दो नित्यमुक्ताः सदेव । एवंभूतो देवदेवोऽर्च्चितश्च तैर्देवाद्यर्विश्ववेद्यो भवश्च । स्तुतो ध्यातः पूजितश्चिंतितश्च सर्वज्ञोऽसौ सर्वदा सर्वदश्च

Ngài vô cấu, mang hình tướng vĩnh cửu, là Đấng chế ngự; hỷ lạc vĩnh hằng; tự do vĩnh viễn, thần tính thường trụ—đó là Thần của các thần, Bhava, được chư thiên tôn thờ và được khắp vũ trụ biết đến. Được ca tụng, quán niệm, lễ bái và tưởng nhớ, Ngài là Đấng Toàn Tri—mọi thời, mọi cách.

Verse 27

यथा वरिष्ठो हिमवान्प्रसिद्धः सर्वैर्गुणैः सर्वगुणो महात्मा । विश्वेशवंद्यो हि तदा हिमालयो जातो गिरीणां प्रवरस्तदानीम्

Vì thế Himavān trở nên lừng danh là bậc tối thượng—đầy đủ mọi đức hạnh, bậc đại tâm. Khi ấy dãy Himālaya trở nên xứng đáng được Đấng Chúa Tể Vũ Trụ tôn kính, và lúc đó vươn lên làm bậc đứng đầu trong các núi.

Verse 28

मेनया सह धर्मात्मा यथास्थानगतस्ततः । सर्वान्विसर्जयामास पर्वतान्पर्वतेश्वरः

Rồi vị chúa tể núi non đầy đức hạnh, cùng với Menā, trở về đúng chỗ của mình và cho các núi đều lui về, mỗi ngọn trở lại nơi cư trú riêng.

Verse 29

गतेषु तेषु हिमवान्पुत्रैः पौत्रैः प्रपौत्रकैः । राजा गिरीणां प्रवरो महादेवप्रसादतः

Khi họ đã ra đi, Himavān—được vây quanh bởi con, cháu và chắt—nhờ ân phúc của Mahādeva, trở thành vị vua tối thượng trong các núi.

Verse 30

अथो गिरिजया सार्द्धं महेशो गन्धमादने । एकांते च मतिं चक्रे रमणार्थं स्वरूपवान्

Bấy giờ, Maheśa—Đấng Chúa rực sáng—cùng với Girijā, nơi chốn cô tịch của Gandhamādana, khởi lên ý nguyện: vui đùa trong sự hợp nhất ái ân thiêng liêng.

Verse 31

सुरतेनैव महता तपसा हि समागमे । द्वयोः सुरतमारब्धं तद्द्वयोश्च तदाऽभवत्

Trong cuộc hợp nhất ấy, chính hành vi ái ân lớn lao trở nên như một đại khổ hạnh (tapas); nghi lễ của sự giao hòa giữa hai Đấng được khởi sự, và quả thật đã thành tựu ngay khi ấy.

Verse 32

अनिष्टं महदाश्चर्यं प्रलयोपममेव च । तस्मिन्महारते प्राप्ते नाविंदंत सुखं परम्

Một biến cố ghê gớm và kỳ dị lớn lao—tựa như ngày đại hủy diệt—bỗng phát sinh; và khi tai ương ấy ập đến, không ai tìm được an lạc tối thượng.

Verse 33

सर्वे ब्रह्मादयो देवाः कार्याकार्यव्यवस्थितौ । रेतसा च जगत्सर्वं नष्टं स्थावरजंगमम्

Tất cả chư thiên, bắt đầu từ Brahmā, đều đứng ngơ ngác trước điều nên làm và không nên làm; và bởi tinh chủng ấy, toàn thể thế gian—cả bất động lẫn hữu tình—đều bị hủy hoại.

Verse 34

सस्मार चाग्निं ब्रह्मा च विष्णुश्चाध्यात्मदायकः । मनसा संस्मृतः सद्यो जगामाग्निस्त्वरान्वितः

Bấy giờ Brahmā nhớ đến Agni; và Viṣṇu—Đấng ban sức mạnh nội tâm—cũng tưởng niệm như vậy. Agni, được gọi bằng tâm niệm, liền tức khắc vội vã hiện đến.

Verse 35

ताभ्यां संप्रेषितोऽपश्यद्रुचिरं शिवमांदिरम् । द्वारि स्थितं नंदिनं च ददर्शाग्रे महाप्रभम्

Được hai vị ấy sai đi, ông nhìn thấy một đền-điện rực rỡ của Śiva; nơi cửa vào, ông thấy Nandin đứng chầu phía trước, vị hộ vệ uy nghi, chói sáng và đại oai.

Verse 36

अग्निर्ह्रस्वस्तदा भूत्वा काश्मीरसदृशच्छविः । प्रविष्टोंतः पुरं शंभोर्नानाश्चर्यसमन्वितम्

Bấy giờ Agni hóa thân nhỏ bé, ánh sắc như nghệ tây; rồi bước vào nội thành của Śambhu, nơi tràn đầy muôn điều kỳ diệu.

Verse 37

अनेकरत्नसंवीतं प्रासादैश्च स्वलं कृतम् । तदंगणमनुप्राप्य उपविश्याह हव्यवाट्

Được điểm trang bằng vô số châu báu và làm đẹp bởi các cung điện, ông đến sân ấy; rồi ngồi xuống, Havyavāṭ (Agni) cất lời.

Verse 38

पाणिपात्रस्य मे ह्यम्ब भिक्षां देह्यवरोधतः । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पाणिपात्रस्य बालिका

“Mẹ ơi, xin ban bố thí cho con, vì con là bát khất thực cầm tay, đang bị ngăn lại nơi cửa.” Nghe lời ấy của kẻ mang bát trong tay, cô thiếu nữ…

Verse 39

यावद्दातुं च सारेभे भिक्षां तस्मै ततः स्वयम् । उत्थाय सुरतात्तस्माच्छिवो हि कुपितो भृशम्

Nhưng khi ông chần chừ chưa bố thí cho vị khất sĩ ấy, chính Śiva liền đứng dậy khỏi cuộc hợp nhất thiêng liêng kia và nổi giận dữ dội.

Verse 40

रुद्रस्त्रिशूलमुद्यम्य भैरवो ह्यऽभवत्तदा । निवारितो गिरिजया वधात्तस्माच्छिवः स्वयम् । भिक्षां तस्मै ददौ वाचा अग्नये जातवेदसे

Rudra giương cao cây tam xoa, ngay khoảnh khắc ấy hóa thành Bhairava. Nhưng Girijā đã ngăn Śiva khỏi việc giáng sát. Rồi chính Śiva, bằng lời thiêng của Ngài, ban bố vật khất thực cho Agni—Jātavedas, đấng biết thấu mọi điều.

Verse 41

पाणौ भिक्षां गृहीत्वाथ प्रत्यक्षं तेन चाग्निना । भिक्षिता कुपिता तं वै शशाप गिरिजा ततः

Sau khi nhận vật khất thực vào tay—và ngay đó hiển lộ rõ ràng là Agni—Girijā nổi giận với kẻ hành khất ấy, rồi liền thốt lời nguyền rủa lên hắn.

Verse 42

रे भिक्षो भविता शापात्सर्वभक्षो ममाशु वै । अनेन रेतसा सद्यः पीडां प्राप्स्यसि सर्वतः

“Này kẻ hành khất! Bởi lời nguyền của ta, ngươi sẽ mau chóng trở thành kẻ ăn nuốt mọi thứ. Và bởi tinh dịch này, ngươi lập tức chịu khổ não từ mọi phía.”

Verse 43

इत्युक्तो भक्षयित्वाग्नी रेत ईशस्य हव्यवाट् । यत्र देवाः स्थिताः सर्वे ब्रह्माद्याश्चैव सर्वशः

Được nói như vậy, Agni—đấng mang lễ vật cúng dường—đã nuốt lấy tinh chủng của Chúa Tể, rồi đi đến nơi chư thiên, từ Brahmā trở xuống, đều đang hội tụ.

Verse 44

आगत्याकथयत्सर्वं तद्रेतोभक्षणादिकम् । सर्वे सगर्भा ह्यभवन्निन्द्राद्या देवतागणाः

Khi đến nơi, Ngài thuật lại mọi việc, bắt đầu từ chuyện nuốt lấy tinh chủng ấy. Ngay sau đó, toàn thể các đoàn chư thiên—Indra và các vị khác—đều trở nên mang thai.

Verse 45

अग्नेर्यथा हविश्चैव सर्वेषामुपतिष्ठति । अग्नेर्मुखोद्भवेनैव रेतसा ते सुरेश्वराः

Như lễ vật (havis) dâng vào Agni lan đến hết thảy chư thiên, cũng vậy—do tinh chủng phát sinh từ miệng Agni—các bậc chúa tể của chư thần ấy đều bị tác động.

Verse 46

सगर्भाह्यभवन्सर्वे चिंतया चप्रपीडिताः । विष्णुं शरणमाजग्मुर्द्देवदेवेश्वरं प्रभुम्

Tất cả đều mang thai và bị dày vò bởi nỗi lo âu. Vì thế họ đến nương tựa nơi Viṣṇu, bậc Chủ Tể, Đấng thống lãnh chư thiên.

Verse 47

देवा ऊचुः । त्वं त्राता सर्वदेवानां लोकानां प्रभुरेव च । तस्माद्रक्षा विधातव्या शरणागतवत्सल

Chư thiên thưa rằng: “Ngài là Đấng cứu hộ của hết thảy chư thiên, cũng là Chúa Tể chân thật của các cõi. Vậy xin Ngài che chở chúng con, ô Đấng thương yêu người đến nương tựa.”

Verse 48

वयं सर्वे मर्तुकामा रेतसानेन पीडिताः । असुरेभ्यः परित्रस्ता वयं सर्वे दिवौकसः

“Chúng con, những kẻ ở cõi trời, bị tinh chủng này hành hạ, tưởng như sắp chết. Lại còn kinh hãi trước bọn asura.”

Verse 49

शरणं शंकरं याताः परित्रातुं कृतोद्वहाः । यदा पुत्रो हि रुद्रस्य भविष्यति तदा वयम् । सुखिनः स्याम सर्वे निर्भयाश्च त्रिविष्टपे

Đã nương tựa nơi Śaṅkara, quyết cầu được che chở, chư thiên thưa: “Khi nào con trai của Rudra thật sự xuất hiện, bấy giờ tất cả chúng con sẽ an vui và vô úy nơi Triviṣṭapa (cõi trời).”

Verse 50

एवं विष्टभ्यमानानां सर्वेषां भयमागतम् । अनेन रेतसा विष्णो जीवितुं शक्यते कथम्

Vì thế, khi tất cả đều bị đè ép và kìm giữ, nỗi sợ hãi tràn đến mọi người. “Với hạt giống/năng lực mãnh liệt này, làm sao Viṣṇu còn có thể tiếp tục sống?”

Verse 51

त्रिवर्गो हि यथा पुंसां कृतो हि सुपरिष्कृतः । विपरीतो भवत्येव विना देवेन नान्यथा

Ngay cả “ba mục tiêu đời người” vốn được sắp đặt chu toàn (dharma, artha, kāma) cũng trở thành điều trái ngược nếu không có Deva—Đấng Chúa Tể thiêng liêng; không thể khác được.

Verse 52

तस्मात्तद्वै बलं मत्वा सर्वेषामपि देहिनाम् । कार्याकार्यव्यवस्थायां सर्वे मन्यामहे वयम्

Vì vậy, nhận biết quyền năng ấy là sức mạnh chân thật của mọi hữu thân, tất cả chúng tôi đều cho rằng chính nó quyết định việc phân định điều nên làm và điều không nên làm.

Verse 53

तथा निशम्य देवानां परेशः परिदेवनम् । उवाच प्रहसन्वाक्यं देवानां देवतारिहा

Nghe như vậy lời than khóc của chư thiên, Đấng Tối Thượng liền mỉm cười mà nói những lời dành cho chư thiên—Ngài là Đấng xua tan khổ não của họ.

Verse 54

स्तूयतां वै महादेवो महेशः कार्यगौरवात्

“Hãy tán dương Mahādeva, Maheśa—quả thật như vậy—vì trọng trách của công việc này.”

Verse 55

तथेति गत्वा ते सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः । तथा ब्रह्मादयः सर्व ईडिरे ऋषयो हरम्

Nói rằng: “Như vậy,” tất cả chư thiên—do Viṣṇu dẫn đầu—liền lên đường; cũng thế, Brahmā và các vị khác, cùng các bậc ṛṣi, đều tán dương Hara (Śiva).

Verse 56

ओंनमो भर्गाय देवाय नीलकंठाय मीढुषे । त्रिनेत्राय त्रिवेदाय लोकत्रितयधारिणे

“Oṃ, đảnh lễ Đấng Deva rực sáng; đảnh lễ Đấng Cổ Xanh ban ân; đảnh lễ Đấng Ba Mắt; đảnh lễ Chúa tể của ba Veda; đảnh lễ Đấng nâng giữ ba cõi.”

Verse 57

त्रिस्वराय त्रिमात्राय त्रिवेदाय त्रिमूर्त्तये । त्रिवर्गाय त्रिधामाय त्रिपदाय त्रिशूलिने

“Đảnh lễ Đấng của ba âm linh thiêng; Đấng của ba lượng; Chúa tể của ba Veda; Đấng Tam Thể; cội nguồn của ba mục tiêu đời người; Đấng của ba cõi trú; Đấng của ba bước; Đấng cầm đinh ba.”

Verse 58

त्राहित्राहि महादेव रेतसो जगतः पते

“Xin che chở, xin che chở, ô Mahādeva—ô Chúa tể thế gian—trước uy lực thần linh tràn ngập này (retas)!”

Verse 59

ब्रह्मणा तु स्तुतो यावत्तावद्देवो वृषध्वजः । प्रादुर्बभूव तत्रैव सुराणां कार्यसिद्धये

Chừng nào Brahmā còn tiếp tục lời tán thán, chừng ấy Đấng mang cờ hình bò (Śiva) liền hiển hiện ngay tại đó, để thành tựu việc của chư thiên.

Verse 60

दृष्टस्तदानीं जगदेकबंधुर्महात्मभिर्देववरैः सुपूजितः । संस्तूयमानो विविधैर्वचोभिः प्रत्यग्रूपैः श्रुतिसंमतैश्च

Bấy giờ, Đấng Bạn Duy Nhất của thế gian được chiêm bái—được các bậc đại tâm, những vị thần tối thượng phụng thờ bằng lễ cúng dường thù thắng—được tán dương bằng muôn lời, mới mẻ trong cách diễn đạt và hòa hợp với Veda.

Verse 61

स्तुवतां चैव देवानामुवाच परमेश्वरः । त्रासं कुर्वंतु मा सर्वे रेतसानेन पीडिताः

Khi các chư thiên đang tán tụng Ngài, Đấng Parameśvara phán: “Chớ ai sợ hãi; dẫu các ngươi đang bị khổ bởi retas—tinh lực này.”

Verse 62

वमनं वै भवद्भिश्च कार्यमद्यैव भोःसुराः । तथेति मत्वा ते सर्व इंद्राद्या देवतागणाः । वेमुः सर्वे तदा विप्रास्तद्रेतः शंकरस्य च

Ngài phán: “Hôm nay, hỡi chư thiên, các ngươi nhất định phải làm việc tống xuất (nôn ra).” Nghĩ rằng “Xin vâng,” toàn thể thần chúng, bắt đầu từ Indra, liền tống xuất nó; và hết thảy các hiền triết đều chứng kiến retas ấy của Śaṅkara.

Verse 63

ऐकपद्येन तद्रेतो महापर्वतसन्निभम् । तप्तचामीकरप्रख्यं बभूव परमाद्भुतम्

Chỉ trong một sát-na, retas ấy hóa thành như một ngọn đại sơn, rực sáng như vàng nung chảy, kỳ diệu khôn cùng.

Verse 64

सर्वे च सुखिनो जाता इंद्राद्या देवतागणाः । विना ह्यग्निं च ते सर्वे परितुष्टास्तदाऽभवन्

Bấy giờ, toàn thể thần chúng, bắt đầu từ Indra, đều hoan hỷ an lạc; và dù không có Agni, tất cả vẫn được thỏa mãn trong lúc ấy.

Verse 65

तेनाग्निनापि चोक्तस्तु शंकरो लोकशंकरः । किं मयाद्य महा देव कर्तव्यं देवतावर

Bấy giờ, Agni cũng thưa với Śaṅkara, bậc ban an lành cho muôn cõi: “Ôi Mahādeva, đấng tối thượng giữa chư thiên, hôm nay con phải làm điều gì?”

Verse 66

तद्ब्रूहि मे प्रभोऽद्य त्वं येनाहं सर्वदा सुखी । भविष्यामि च येनाहं देवानां हव्यवाहकः

“Xin Ngài hôm nay chỉ dạy cho con—nhờ đó con luôn được an ổn, và nhờ đó con trở thành kẻ mang lễ vật hiến cúng của chư thiên (havyavāhaka).”

Verse 67

तदोवाच शिवः साक्षाद्देवानामिह श्रृण्वताम् । रेतो विसृज्यतां योनौ तदाग्निः प्रहसन्नवि

Bấy giờ, chính Śiva cất lời, khi chư thiên đang lắng nghe tại đó: “Hãy phóng retas vào trong yoni (tử cung).” Nghe vậy, Agni bật cười.

Verse 68

उवाच शंकरं देवं भवत्तेजो दुरासदम् । इदमुल्बणवत्तेजो धार्यते प्राकृतैः कथम्

Ngài ấy thưa với Śaṅkara: “Hào quang của Ngài thật không thể đến gần. Tejas dữ dội, tràn ngập này, làm sao kẻ phàm thường có thể gánh chịu?”

Verse 69

ततः प्रोवाच भगवानग्निं प्रति महेश्वरः । मासिमासि प्रतप्तानां देहे तेजो विसृज्यताम्

Rồi Thượng Đế Maheśvara bảo Agni: “Hết tháng này sang tháng khác, hãy phóng thích tejas rực lửa ấy vào thân thể những người đã bị nung đốt (bởi khổ hạnh và gian lao).”

Verse 70

तथेति मत्वा वचनं महाप्रभः स जातवेदाः परमेण वर्चसा । समुज्ज्वलंस्तत्र महाप्रभावो ब्राह्मे मुहूर्त्ते हि सचोपविष्टः

Chấp nhận mệnh lệnh rằng: “Xin được như vậy”, bậc đại hùng—Jātavedas (Agni)—với quang huy tối thượng bừng cháy rực rỡ tại đó bằng đại oai lực; và vào giờ brāhma-muhūrta, Ngài ngồi xuống để hoàn thành pháp lệnh.

Verse 71

तदा प्रातः समुत्थाय प्रातः स्नानपराः स्त्रियः । ययुः सदा ऋषीणां च सत्यस्ता जातवेदसम्

Bấy giờ, lúc rạng sáng, các người nữ ấy thức dậy sớm, chuyên tâm tắm gội buổi mai; là những phu nhân của các ṛṣi, giữ trọn lời thệ nguyện, liền đi đến Jātavedas (Agni).

Verse 72

दृष्ट्वा प्रज्वलितं तत्र सर्वास्ताः शीतकर्षिताः । तप्तुकामास्तदा सर्व्वा ह्यरुधत्या निवारिताः

Thấy ngọn lửa bừng cháy nơi ấy, tất cả họ—đang khổ vì giá lạnh—đều muốn sưởi ấm thân mình; nhưng Arundhatī đã ngăn cản hết thảy.

Verse 73

तया निवारिताश्चापि तास्तेपुः कृत्तिकाः स्वयम् । यावत्तेपुश्च ताः सर्व्वा रेतसः परमाणवः । विविशू रोमकूपेषु तासां तत्रैव सत्वरम्

Dẫu bị nàng ngăn lại, các Kṛttikā vẫn tự mình thực hành tapas. Và khi tất cả đang chuyên chú trong khổ hạnh ấy, những vi trần tinh tế của hạt giống liền mau chóng thấm nhập vào các lỗ chân lông trên thân họ, ngay tại chỗ đó.

Verse 74

नीरेतोग्निस्तदा जातो विश्रांतः स्वयमेव हि

Bấy giờ, “ngọn lửa vô chủng” phát sinh; và quả thật, nó tự nhiên lắng dịu lại.

Verse 75

ततस्ता ऋषिभार्या हि ययुः स्वभवनं प्रति । ऋषिभिस्तु तदा शप्ताः कृत्तिकाः खेचराभवन्

Sau đó, các phu nhân của các ṛṣi trở về nơi cư trú của mình. Nhưng khi ấy, bị các ṛṣi nguyền rủa, các Kṛttikā trở thành những hữu thể du hành trên không trung.

Verse 76

तदानीमेव ताः सर्वा व्यभिचारेण दुःखिताः । तत्ससर्जुस्तदा रेतः पृष्ठे हिमवतो गिरेः

Ngay lúc ấy, tất cả họ đều sầu khổ vì bị mang tiếng phạm điều sai trái. Rồi họ liền phóng xuất hạt giống ấy trên lưng núi Himavat.

Verse 77

एकपद्येन तद्रेतस्तप्तचामीकरप्रभम् । गंगायां च तदा क्षिप्रं कीचकैः परिवेष्टितम्

Chỉ trong một bước, hạt giống ấy—rực sáng như vàng nung—được ném mau vào sông Gaṅgā, và tại đó liền bị những bụi lau sậy bao quanh.

Verse 78

षण्मुखं बालकं ज्ञात्वा सर्वे देवा मुदान्विताः । गर्गेणोक्तास्तदंते वै सुखेन ह्रियतामिति

Nhận ra hài nhi ấy chính là Ṣaṇmukha, chư thiên đều tràn đầy hoan hỷ. Và đến cuối cùng, theo lời Garga, người ta nói: “Hãy đưa Ngài đi an ổn và nhẹ nhàng.”

Verse 79

शंभोः पुत्रः प्रसादेन सर्वो भवति शाश्वतः । गंगायाः पुलिने जातः कार्त्तिकेयो महाबलः

Nhờ ân sủng của Śambhu, muôn sự đều trở nên bền vững và cát tường. Trên bãi cát ven sông Gaṅgā, đấng Kārttikeya đại lực đã giáng sinh.

Verse 80

उपविष्टोथ गांगेयो ह्यहोरात्रोषितस्तदा । शाखो विशाखोऽतिबलः षण्मुखोऽसौ महाबलः

Sau đó, con trai của sông Hằng ngồi đó và ở lại trọn một ngày một đêm. Đấng tối cao mạnh mẽ đó — Śākha và Viśākha — chính là Chúa tể sáu mặt hùng mạnh.

Verse 81

जातो यदाथ गंगायां षण्मुखः शंकरात्मजः । तदानीमेव गिरिजा संजाता प्रस्नुतस्तनी

Khi Ṣaṇmukha, con trai của Śaṅkara, được sinh ra ở sông Hằng, ngay lúc đó ngực của Girijā tràn đầy sữa chảy.

Verse 82

शिवं निरीक्ष्य सा प्राह हे शंभो प्रस्नवो महान् । संजातो मे महादेव किमर्थस्तन्निरीक्ष्यताम् । सर्वज्ञोऽपि महादेवो ह्यब्रवीत्तामथाज्ञवत्

Nhìn Śiva, nàng nói: "Hỡi Śambhu, một dòng sữa lớn đã trỗi dậy trong thiếp, hỡi Mahādeva — mục đích của nó là gì? Xin hãy xem xét điều này." Dù toàn tri, Mahādeva sau đó trả lời nàng như thể không hay biết.

Verse 83

नारदस्तत्र चागत्य प्रोक्तवाञ्जन्म तस्य तत् । शिवाय च शिवायै च पुत्रो जातो हि सुंदरः

Sau đó Nārada đến đó và thông báo về sự ra đời đó: "Đối với Śiva và Śivā, một người con trai khôi ngô quả thực đã chào đời."

Verse 84

तदाकर्ण्य वचो विप्रा हर्षनिर्भरमानसाः । बभूवुः प्रमथाः सर्वे गंधर्वा गीततत्पराः

Nghe những lời đó, các hiền triết tràn ngập niềm vui. Tất cả các Pramatha tập hợp lại, và các Gandharva say sưa ca hát.

Verse 85

अनेकाभिः पताकाभिश्चैलपल्लवतोरणैः । तथा विमानैर्बहुभिर्बभौ प्रज्वलितो महान् । पर्वतः पुत्रजननाच्छंकरस्य महात्मनः

Được trang hoàng bằng muôn cờ phướn, bằng dây kết bằng vải và lá, lại có vô số thiên xa, ngọn núi vĩ đại rực sáng như bừng lửa—mừng ngày đản sinh của Thánh tử của Đại Tự Tại Śaṅkara, bậc đại hùng tâm.

Verse 86

तदा सर्वे सुरगणा ऋषयः सिद्धचारणाः रक्षोगंधर्वयक्षाश्च अप्सरोगणसेविताः

Bấy giờ toàn thể chư thiên, cùng các bậc Ṛṣi, các Siddha và Cāraṇa, lại cả Rākṣasa, Gandharva và Yakṣa đều đến dự, có các đoàn Apsarā tháp tùng phụng sự.

Verse 87

एकपद्येन ते सर्वे सहिताः शंकरेण तु । द्रष्टुं गांगेयमधिकं जग्मुः पुलिनसंस्थितम्

Chỉ trong một bước, tất cả họ—cùng với Śaṅkara—đi đến để chiêm bái Thánh tử cao quý của sông Gaṅgā, đang an trụ nơi bãi bờ.

Verse 88

ततो वृषभमारुह्य ययौ गिरिजया सह । अन्यैः समेतो भगवान्सुरैरिंद्रादिभिस्तथा

Rồi Đấng Thế Tôn cưỡi lên bò thiêng, tiến bước cùng Girijā, lại được các chư thiên khác—đứng đầu là Indra—tháp tùng.

Verse 89

तदा शंखाश्च भेर्यश्च नेदुस्तूर्यीण्यनेकशः

Bấy giờ tù và ốc và trống lớn vang rền, cùng muôn thứ nhạc khí lễ hội đồng loạt ngân lên khắp bốn phương.

Verse 90

तदानीमेव सर्वेशं वीरभद्रादयो गणाः । अन्वयुः केलिसंरब्धा नानावादित्रवादकाः । वादयन्तश्च वाद्यानि ततानि विततानि च

Ngay trong khoảnh khắc ấy, Vīrabhadra và các gaṇa khác theo chân Đấng Chúa Tể của muôn loài, lòng hân hoan muốn mở hội vui thiêng—những người tấu đủ loại nhạc khí—vừa đi vừa gióng lên các nhạc cụ căng dây và vang dội khắp nơi.

Verse 91

केचिन्नृत्यपरास्तत्र गायकाश्च तथा परे । स्तावकाः स्तूयमानाश्च चक्रुस्ते गुणकीर्तनम्

Có kẻ chuyên tâm múa; kẻ khác lại là người ca hát. Có người tụng những lời tán thán, có người được tán dương—như thế họ cùng làm kīrtana, ca ngợi các đức hạnh của Ngài.

Verse 92

एवंविधास्ते सुरसिद्धयक्षा गंधर्वविद्याधरपन्नगा ह्यमी । शिवेन सार्द्धं परिहृष्टचित्ता द्रष्टुं ययुस्तं वरदं च शांकरिम्

Họ là chư thiên, siddha, yakṣa, gandharva, vidyādhara và nāga. Cùng với Śiva, lòng tràn đầy hoan hỷ, họ đi để chiêm bái vị Hài Nhi ban ân và cả Śāṅkarī nữa.

Verse 93

यावत्समीक्षयामासुर्गांगेयं शंकरोपमम् । ददृशुस्ते महत्तेजो व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम्

Khi họ chiêm ngưỡng Gaṅgeya, tựa như Śaṅkara, họ thấy một đại quang minh đã lan trùm khắp ba cõi.

Verse 94

तत्तोजसावृतं बालं तप्तचामीकरप्रभम् । सुमुखं सुश्रिया युक्तं सुनसं सुस्मितेक्षणम्

Họ thấy Hài Nhi được bao phủ bởi quang huy ấy, rực sáng như vàng nung—gương mặt đoan nghiêm, vẻ đẹp huy hoàng, mũi thanh tú, đôi mắt như mỉm cười dịu dàng.

Verse 95

चारुप्रसन्न वदनं तथा सर्वागसुंदरम् । तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं गांगेयं प्रथितात्मकम्

Với dung nhan khả ái, an nhiên và vẻ đẹp nơi mọi chi thể—thấy vị Gaṅgeya lừng danh ấy, họ dấy lên niềm kinh ngạc lớn lao.

Verse 96

ववंदिरे तदा बालं कुमारं सूर्यवर्चसम् । प्रमथाश्च गणाः सर्वे वीरभद्रादयस्तथा

Bấy giờ, toàn thể Pramatha và các gaṇa—Vīrabhadra cùng những vị khác—đều cúi lạy hài đồng Kumāra, rực sáng như mặt trời.

Verse 97

परिवार्योपतस्थुस्ते वामदक्षिणभागतः । तथा ब्रह्मा च विष्णुश्च इंद्रश्चापि सुरैर्वृतः

Họ đứng hầu cận, tụ hội quanh Ngài bên trái và bên phải. Brahmā và Viṣṇu cũng hiện diện, và cả Indra nữa, được chư thiên vây quanh.

Verse 98

ऋषयो यक्षगंधर्वाः परिवार्य कुमारकम् । दंडवत्पितिता भूमौ केचिच्च नतकंधराः

Các hiền triết, yakṣa và gandharva vây quanh thiếu niên Kumāra. Có kẻ phủ phục sát đất, có kẻ cúi đầu, cổ gập xuống trong lòng khiêm cung.

Verse 99

प्रणेमुः शिरसा चान्ये मत्वा स्वामिनमव्ययम् । अवाद्यंत विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे । एवमभ्युदये तस्मिन्नृषयः शांतिमापठम्

Những người khác cúi đầu đảnh lễ, nhận biết Chúa Tể là Đấng bất hoại. Trong đại lễ ấy, muôn nhạc khí kỳ diệu vang lên. Giữa điềm lành hân hoan ấy, các hiền triết tụng đọc những thánh ca cầu an.

Verse 100

एतस्मिन्नंतरे यातः शंकरो गिरिजापतिः । अवतीर्य वृषाच्छीघ्रं पार्वत्या सहसुव्रताः

Bấy giờ, Śaṅkara—Đấng Tối Thượng của Girijā—đã đến, mau chóng xuống khỏi bò Nandin, cùng với Pārvatī, bậc giữ đại nguyện cao quý.

Verse 101

पुत्रं निरैक्षत तदा जगदेकबंधुः प्रीत्या युतः परमया सह वै भवान्या । स्नेहान्वितो भुजगभोगयुतो हि साक्षात्सर्वेश्वरः परिवृतः प्रमथैः प्रहृष्टः

Rồi Đấng Bạn Duy Nhất của muôn loài nhìn con mình, tràn đầy hoan hỷ tối thượng cùng Bhavānī. Đấng Chúa Tể của tất cả—được trang sức bằng những vòng rắn—đượm tình thương, lại được các Pramatha hân hoan vây quanh, hiển lộ rạng ngời ngay trước mắt.

Verse 102

उपगुह्य गुहं तत्र पार्वती जातसंभ्रमा । प्रस्नुतं पाययामास स्तनं स्नेहपरिप्लुता

Tại đó, Pārvatī bồi hồi xúc động, ôm lấy Guha; và trong tình mẫu tử dâng tràn, Người cho con bú nơi bầu ngực đã bắt đầu tuôn sữa.

Verse 103

तदा नीराजितो देवैः सकलत्रैर्मुदान्वितैः । जयशब्देन महता व्याप्तमासीन्नभस्तलम्

Bấy giờ, chư thiên cùng quyến thuộc, hân hoan, đã cử hành nghi thức ārati (ni-rājana) tôn kính Ngài; và khắp vòm trời vang dậy tiếng hô lớn: “Chiến thắng! Chiến thắng!”

Verse 104

ऋषयो ब्रह्मगोषेण गीतेनैव च गायकाः । वाद्यैश्च वादकाश्चैव उपतस्थुः कुमारकम्

Các bậc hiền triết phụng sự Hài Nhi Thần Thánh bằng những lời tán tụng Veda; các ca sĩ phụng sự bằng khúc hát; và các nhạc công phụng sự bằng nhạc khí cùng âm nhạc.

Verse 105

स्वमंकमारेप्य तदा गिरीशः कुमारकं तं प्रभया महाप्रभम् । बभौ भवानीपतिरेव साक्षाच्छ्रिया युतः पुत्रवतां वरिष्ठः

Bấy giờ Girīśa đặt đứa trẻ rực rỡ đại quang minh lên chính lòng mình. Chúa tể của Bhavānī tự thân hiển lộ trong vinh quang, sáng ngời phúc đức—tối thắng giữa những người được ban con.

Verse 106

दंपती तौ तदा तत्र ऐकपद्येन नंदतुः । अभिषिच्यमान ऋषिभिरावृतः सुरसत्तमैः

Ngay tại đó, ngay lúc ấy, đôi thần phối ngẫu hoan hỷ trong một lòng hòa điệu. Đứa trẻ đang được các bậc hiền thánh làm lễ quán đảnh, và được các vị thiên tối thắng vây quanh.

Verse 107

कुमारः क्रीडयामास उत्संगे शंकरस्य च । कंठे स्थितं वासुकिं च पाणिभ्यां समपीडयत्

Kumārā vui đùa trên lòng Śaṅkara; với đôi tay bé nhỏ, ngài bóp nhẹ Vāsuki đang nằm nơi cổ của Đấng Chúa.

Verse 108

मुखं प्रपीडयित्वाऽसौ पाणीनगणयत्तदा । एकं त्रीणिदशाष्टौ च विपरीतक्रमेण च

Ép miệng mình (trong trò trẻ thơ), rồi ngài đếm trên các ngón tay: “một, ba, mười, tám”, lại còn đếm theo thứ tự đảo ngược nữa.

Verse 109

प्रहस्य भगवाञ्छंभुरुवाच गिरिजां तदा

Bấy giờ Đức Thế Tôn Śambhu mỉm cười và nói với Girijā (Pārvatī).

Verse 110

मंदस्मितेन च तदा भगवान्महेशः प्राप्तो मुदंच परमां गिरिजासमेतः । प्रेम्णा सगद्गदगिरा जगदेकबंधुर्नोवाच किंचन तदा भुवनैकभर्ता

Bấy giờ, Đức Thế Tôn Maheśa mỉm cười hiền hòa, cùng với Girijā, đạt đến niềm hoan hỷ tối thượng. Nhưng Đấng là người thân duy nhất của muôn loài—Chúa tể duy nhất của vũ trụ—giọng run vì tình thương, lại không nói lời nào trong khoảnh khắc ấy.