Adhyaya 26

Verse 1

लोमश उवाच । अथ ते पर्वतश्रेष्ठा मेर्वाद्या जातसंभ्रमाः । ऊचुस्ते चैकपद्येन हिमवंतं महागिरिम्

Lomaśa nói: Bấy giờ các bậc tối thắng trong hàng núi—khởi từ Meru—lòng rộn ràng phấn khởi, liền nói vắn tắt với đại sơn Himavat.

Verse 2

पर्वता ऊचुः । कन्यादानं क्रियतां चाद्य शैल श्रीमाञ्छम्भुर्भाग्यतस्तेऽद्य लब्धः । हृन्मध्ये वै नात्र कार्यो विमर्शस्तस्मादेषा दीयतामीश्वराय

Các ngọn núi thưa: “Hỡi Himalaya, hôm nay hãy cử hành lễ hiến tặng ái nữ. Nhờ phúc duyên của ngài, hôm nay đã được bậc vinh hiển Śambhu. Chớ do dự trong lòng; vì thế, hãy gả nàng cho Đấng Chúa Tể.”

Verse 3

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां सुहृदां वै हिमालयः । सम्यक्संकल्पमकरोद्ब्रह्ममा नोदितस्तदा । इमां कन्यां तुभ्यमहं ददामि परमेश्वर

Nghe lời của những người bạn thiện chí ấy, núi Hi-mã-lạp-sơn liền lập chí nguyện kiên cố, do Phạm Thiên thúc giục. Ngài nói: “Ôi Parameśvara, thiếu nữ này ta xin dâng trao cho Ngài.”

Verse 4

भार्यार्थं प्रतिगृह्णीष्वमंत्रेणानेन दत्तवान् । अस्मै रुद्राय महते देवदवाय शंभव । कन्या दत्ता महेशाय गिरींद्रेण महात्मना

Với thần chú này, ngài trao nàng và nói: “Xin hãy nhận làm hiền thê—dâng cho Rudra vĩ đại, cho Śambhu, Thần của các thần.” Thế là thiếu nữ được vị chúa tể núi non, bậc đại tâm, gả trao cho Maheśa.

Verse 5

वेद्यां च बहिरानीतौ दंपतीव कमलेक्षणौ । उपवेशितौ बहिर्वेद्यां पार्वतीपरमेश्वरौ

Bấy giờ Pārvatī và Parameśvara—đôi mắt như hoa sen, tựa đôi vợ chồng—được đưa ra ngoài đến bên đàn tế và được an tọa trên đất cạnh bệ tế lễ.

Verse 6

आचार्येणाथ तत्रैव कश्यपेन महात्मना । आह्वानं हवनार्थाय कृतमग्नेस्तदा द्विजाः

Rồi ngay tại đó, đạo sư Kaśyapa, bậc đại tâm, cử hành nghi thức thỉnh mời Agni để dâng lễ havana; và các bậc “nhị sinh” cũng hiện diện trong nghi lễ.

Verse 7

ब्रह्मा ब्रह्मासनगतो बभूव शिवसन्निधौ । प्रवर्तमाने हवन ऋषयश्च विचक्षणाः

Phạm Thiên, ngự trên tòa Phạm Thiên, hiện diện gần bên Śiva; và khi lễ havana khởi sự, các bậc hiền triết sáng suốt cũng tụ hội.

Verse 8

ऊचुः परस्परं तत्र नानादर्शनवेदिनः । वेदवादरताः केचिदवदन्संमतेन वै

Tại đó, những người am tường nhiều quan điểm đã bàn luận với nhau; và có kẻ say mê tranh biện về Veda, liền cãi luận theo điều mà mỗi người cho là “được thừa nhận” (hay có thẩm quyền).

Verse 9

एवमेव न चाप्येवमेवमेव न चान्यथा । कार्यमेव न वा कार्यं कार्याकार्यं तथा परे

“Đúng vậy!”—“Không hẳn vậy!”—“Chỉ như thế!”—“Không thể khác!” Cứ thế, có người tranh luận: “Phải làm,” hoặc “Không cần làm,” còn kẻ khác lại cãi về điều nên làm và điều không nên làm.

Verse 10

इत्येवं ब्रुवतां शब्दः श्रूयते शिवसन्निधौ । स्वकीयं मतमास्थाय ह्यब्रुवंस्ते परस्परम् । तत्त्वज्ञानविहीनास्ते केवलं वेदबुद्धयः

Khi họ nói như thế, tiếng ồn ào của họ vang lên ngay trước thánh nhan Śiva. Bám chặt lấy ý kiến riêng, họ cãi vã với nhau. Họ thiếu vắng tri kiến về Chân Thật, chỉ có một trí hiểu thuần hướng về Veda mà thôi.

Verse 11

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा परस्परजयैषिणाम् । प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच शिवसन्निधौ

Nghe những lời của kẻ chỉ mong thắng bại lẫn nhau, Nārada bật cười rồi cất lời ngay trước thánh nhan Śiva.

Verse 12

यूयं सर्वे वादिनश्च वेदवादरतास्तथा । मौनमास्थाय भोविप्रा हृदि कृत्य सदाशिवम्

“Các ông đều là kẻ tranh biện, lại còn say mê luận chiến về Veda. Vậy nên, hỡi các brāhmaṇa, hãy giữ im lặng; và khi đã an lập Sadāśiva trong lòng làm điểm quy hướng nội tâm, hãy an trú như thế.”

Verse 13

आत्मानं परमात्मानं पराणां परमं च तत् । येनेदं कारितं विश्वं यतः सर्वं प्रवर्त्तते । यस्मिन्निलीयते विश्वं तस्मै सर्वात्मने नमः

Xin đảnh lễ Đấng Toàn Ngã—vừa là Ngã, vừa là Tối Thượng Ngã, cao nhất trong mọi bậc cao; nhờ Ngài vũ trụ này được tạo tác, từ Ngài muôn loài vận hành phát khởi, và vào Ngài rốt ráo vũ trụ tan hòa.

Verse 14

सोऽयमास्तेऽधुना गेहे पर्वतेंद्रस्य भो द्विजाः । मुखादस्यैव संजाताः सर्वे यूयं विचक्षणाः

Chính Ngài ấy nay đang ngự trong ngôi nhà của Chúa Tể Núi non. Hỡi các bậc nhị sinh, hết thảy các vị—dẫu minh triết—quả thật đều phát sinh từ chính miệng Ngài.

Verse 15

एवमुक्तास्तदा तेन नारदेन द्विजोत्तमाः । उपदेशकरैर्वाक्यैर्बोधितास्ते द्विजोत्तमाः

Bấy giờ, được Nārada nói như thế, các bậc brāhmaṇa tối thượng ấy được giáo huấn—được đánh thức bởi những lời dạy bảo mang tính chỉ đạo tâm linh của Ngài.

Verse 16

वर्त्तमाने च यज्ञे च ब्रह्मा लोकपितामहः । ददर्श चरणौ देव्या नखेंदुं च मनोहरम्

Khi lễ tế đang diễn tiến, Brahmā—bậc Tổ phụ của các thế giới—đã chiêm ngưỡng đôi chân của Nữ Thần, cùng ánh sắc dịu đẹp như trăng nơi móng chân của Ngài.

Verse 17

दर्शनात्स्खलितः सद्यो बभूवांबुजसंभवः । मदनेन समाविष्टो वीर्यं च प्राच्यवद्भुवि

Vừa thấy cảnh ấy, Đấng Sinh Từ Hoa Sen (Brahmā) liền chao đảo; bị dục vọng xâm chiếm, Ngài đã để rơi tinh lực của mình xuống mặt đất.

Verse 18

रेतसा क्षरमाणेन लज्जितोऽभूत्पितामहः । चरणाभ्यां ममर्द्दाथ महद्गोप्यं दुरत्ययम्

Khi tinh dịch tuôn chảy, Đấng Tổ Phụ (Phạm Thiên) hổ thẹn vô cùng; rồi Ngài dùng đôi chân giẫm ép xuống, gìn giữ một bí mật lớn lao, khó bề che giấu.

Verse 19

बहवश्चर्षयो जाता वालखिल्याः सहस्रशः । उपतस्थुस्तदा सर्वेताततातेति चाब्रुवन्

Rồi nhiều bậc hiền triết được sinh ra—các Vālakhilya đến hàng ngàn. Tất cả đều đến gần và kêu lên: “Cha ơi! Cha ơi!”

Verse 20

नारदेन तदोक्तास्ते वालखिल्याः प्रकोपिना । गच्छंतु बटवो यूयं पर्वतं गंधमादनम्

Bấy giờ Nārada nổi giận nói với các Vālakhilya ấy: “Hãy đi đi, lũ tiểu đồng—hãy đến núi Gandhamādana!”

Verse 21

न स्थातव्यं भवद्भिश्च भवतां न प्रयोजनम् । इत्येवमुक्तास्ते सर्वे वालखिल्याश्च पर्वतम् । नारदेन समादिष्टा ययुः सर्वे त्वरान्विताः

“Các ngươi chớ ở lại đây; nơi này chẳng có việc gì dành cho các ngươi.” Nghe vậy, toàn thể các Vālakhilya—vâng lệnh Nārada—vội vã đi đến ngọn núi.

Verse 22

नारदेन ततो ब्रह्माऽश्वासितो वचनैः शुभैः । तावच्च हवनं पूर्णं जातं तस्य महात्मनः

Rồi Nārada dùng lời lành an ủi Phạm Thiên; và đúng lúc ấy, lễ tế lửa thiêng (havana) của bậc đại hồn kia đã được hoàn mãn.

Verse 23

महेशस्य तथा विप्राः शांतिपाठपरा बभुः । ब्रह्मघोषेण महता व्याप्त मासीद्दिगंतरम्

Cũng vậy, các Bà-la-môn chuyên tâm tụng các bài cầu an (śānti-pāṭha) dâng lên Maheśa; và bằng tiếng tụng Veda hùng tráng (brahma-ghoṣa), khắp mọi phương trời đều tràn đầy.

Verse 24

ततो नीराजितो देवो देवपत्नीभिरुत्तमः । तथैव ऋषिपत्नीभिरर्चितः पूजितस्तथा

Rồi bậc Thần Tối Thượng ấy được các phu nhân của chư thiên làm lễ nīrājana; cũng vậy, Ngài được các phu nhân của các ṛṣi thờ phụng và kính lễ.

Verse 25

तथा गिरीन्द्रस्य मनोरमाः शुभा नीराजयामासुरथैव योषितः । गीतैः सुगीतज्ञविशारदाश्च तथैव चान्ये स्तुतिभिर्महर्षयः

Cũng vậy, những phụ nữ cát tường, duyên dáng đã làm lễ nīrājana cho Chúa Tể Núi Non; những người tinh thông ca nhạc ngọt lành ca tụng Ngài bằng thánh ca, còn các đại ṛṣi khác cũng tán dương Ngài bằng lời tán tụng.

Verse 26

रत्नानि च महार्हाणि ददौ तेभ्यो महामनाः । हिमालयो महाशैलः संहृष्टः परितोषयन्

Và Himālaya, ngọn núi vĩ đại, bậc đại tâm, hoan hỷ ban cho họ những bảo châu vô cùng quý giá, để tỏ lòng tôn kính và làm họ mãn nguyện.

Verse 27

बभौ तदानीं सुरसिद्धसंघैर्वेद्यां स्थितोऽसौ सकलत्रको विभुः । सर्वैरुपेती निजपार्षदैर्गणैः प्रहृष्टचेता जगदेकसुन्दराः

Bấy giờ, Đấng Toàn Năng rực sáng, đứng trên đàn tế, được vây quanh bởi đoàn chư thiên và các siddha; bốn phía có các gaṇa tùy tùng của chính Ngài hầu cận, lòng hoan hỷ—Ngài hiện ra như vẻ đẹp độc nhất của vũ trụ.

Verse 28

एतस्मिन्नंतरे तत्र ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । ऋषिगंधर्वयक्षाश्च येन्ये तत्र समागताः

Trong lúc ấy, tại nơi đó, đoàn người do Phạm Thiên và Tỳ-thấp-nô dẫn đầu đã đến; cùng các bậc hiền thánh, gandharva, yakṣa và những vị khác đã tụ hội tại chốn ấy.

Verse 29

सर्वान्समभ्यर्च्य तदा महात्मा महान्गिरीशः परमेण वर्चसा । सद्रत्नवस्त्राभरणानि सम्यग्ददौ च ताम्बूलसुगन्धवार्यपि

Bấy giờ, Girīśa đại tâm, rực rỡ uy quang, đã cung kính tôn vinh tất cả; rồi đúng phép ban tặng châu báu quý, y phục và đồ trang sức, lại thêm trầu cau cùng nước thơm ướp hương.

Verse 30

तदा शिवं पुरस्कृत्याभ्यव जह्रुः सुरेश्वराः । तथा सर्वे मिलित्वा तु ऐकपद्येन मोदिताः

Rồi các chúa tể chư thiên, tôn Śiva làm bậc tiền dẫn, kính cẩn đảnh lễ; và tất cả cùng hội tụ, hoan hỷ đồng thanh, một lòng ca ngợi.

Verse 31

पंक्तीभूताश्च बुभुर्लिंगिना श्रृंगिणा सह । केचिद्गणाः पृथग्भूता नानाहास्यरसैर्विभुम्

Và họ xếp thành hàng, cùng thọ thực với vị khổ hạnh mang liṅga (liṅgin) và vị có sừng (śṛṅgin); còn một số gaṇa tách thành từng nhóm, dùng đủ lối hài hước mà làm vui lòng Đấng Tối Thượng.

Verse 32

अतोषयन्नारदाद्या अनेकालीकसंयुताः । तथा चण्डीगणाः सर्वे बभुजुः कृतभाजनाः

Nārada và các vị khác đều được hoan hỷ, cùng với nhiều đoàn chúng của Kālīkā. Cũng vậy, toàn thể các toán chúng của Caṇḍī, đã được dọn phần đúng phép, liền thọ hưởng lễ vật cúng dường.

Verse 33

वैतालाः क्षेत्रपालाश्च बुभुजुः कृतभाजनाः । शाकिनी डाकिनी चैव यक्षिण्यो मातृकादयः

Các Vaitāla và các vị hộ vệ thánh địa (kṣetrapāla) cũng thọ thực, được dâng cúng đúng nghi. Cũng vậy, các Śākinī, Ḍākinī, Yakṣiṇī và các Mẫu thần (Mātṛkā) cùng những vị khác nữa.

Verse 34

योगिन्योऽथ चतुः षष्टिर्योगिनो हि तथा परे । दश कोट्यो गणानां च कोट्येका च महात्मनाम्

Rồi có sáu mươi bốn Yoginī, và cũng có các Yogin khác nữa. Các gaṇa thì có mười koṭi, còn các bậc đại tâm (mahātmā) thì có một koṭi.

Verse 35

एवं तु ऋषयः सर्वे तथानये विबुधादयः । योगिनो हि मया चान्ये कथिताः पूर्वमेव हि

Như thế, tất cả các bậc ṛṣi, và cũng theo đúng cách ấy, các chư thiên cùng những vị khác (đều hiện diện/được thọ thực). Còn các Yogin khác thì ta đã thuật lại từ trước rồi.

Verse 36

योगिन्यश्चैव कथितास्तासां भक्ष्यं वदामि वः । खड्गानां केचिदानीय क्रव्यं पवित्रमेव च

Các Yoginī cũng đã được nhắc đến; nay ta sẽ nói về thức ăn của họ. Có kẻ mang theo gươm, và cũng thọ dụng thịt—được họ xem là thật sự ‘thanh tịnh’.

Verse 37

भुंजंति चास्थिसंयुक्तं तथांत्राणि बुभुक्षिताः । आनीय केचिच्छीर्षाणि महिषाणां गुरूणि च

Vì đói, họ ăn thịt lẫn với xương, và cả ruột gan nữa. Có kẻ mang đến những cái đầu trâu nước nặng trĩu, rồi cũng ăn luôn.

Verse 38

तथा केचिन्नृत्यमानास्तदानीं रोरूय्यमाणाः प्रमथाश्चैव चान्ये । केचित्तूष्णीमास्थिता रुद्ररूपाः परेचान्यांल्लोकमानास्तथैव

Khi ấy, có kẻ đang múa, còn những kẻ khác—các Pramatha và nhiều loài nữa—tru lên vang dội. Có kẻ đứng lặng, mang hình tướng như Rudra; kẻ khác cũng chỉ chăm chăm nhìn về một cõi đời khác.

Verse 39

योगिनीचक्रमध्यस्थो भैरवो हि ननर्त च । तथान्ये भूतवेताला मामेत्येवं प्रलापिनः

Bhairava, đứng giữa vòng Yoginī, quả thật đã múa. Còn các Bhūta và Vetāla khác, tiến đến gần ta, lảm nhảm nói năng theo cách ấy.

Verse 40

एवं तेषामुद्धवं हि निरिक्ष्य मधुसूदनः । उवाच प्रहसन्वाक्यं शंकरं लोकशंकरम्

Thấy cảnh náo loạn của họ như vậy, Madhusūdana mỉm cười mà nói lời với Śaṅkara, đấng ban phúc cho các thế gian.

Verse 41

एतान्गणान्वारय भो अत्र मत्तांश्च संप्रति । अस्मिन्काले च यत्कार्यं सर्वैस्तत्कार्यमे व च

“Xin ngài hãy ngăn giữ các gaṇa này, ô Chúa tể, vì nay họ đang say cuồng tại đây. Và việc gì cần làm trong lúc này—chính việc ấy hãy để tất cả cùng thực hiện.”

Verse 42

पांडित्येन महादेव तस्मादेतान्निवारय । तच्छ्रुत्वा भगवान्रुद्रो वीरभद्रमुवाच ह

“Ô Mahādeva, vậy xin hãy dùng lời khuyên minh triết mà ngăn họ lại.” Nghe những lời ấy, đức Rudra chí tôn liền nói với Vīrabhadra.

Verse 43

रुद्र उवाच । वारयस्व प्रमत्तांश्च क्षीबांश्चैव विशेषतः । तेनोक्तो वीरभद्रश्च शंभुना परमेष्ठिना

Rudra phán: “Hãy ngăn giữ kẻ cuồng vọng—nhất là kẻ say men.” Được Śambhu, Đấng Tối Thượng, truyền dạy như vậy, Vīrabhadra liền vâng hành.

Verse 44

आज्ञापिताः प्रमत्ताश्च वीरभद्रेण धीमता । प्रमथा वारितास्तेन तूष्णीमाश्रित्य ते स्थिताः

Những kẻ cuồng vọng được Vīrabhadra trí tuệ ra lệnh; và các Pramatha, bị ngài ngăn lại, liền đứng yên, nương trong lặng thinh.

Verse 45

निश्चला योगिनीमध्ये भूतप्रमथगुह्यकाः । शाकिन्यो यातुधानाश्च कूष्मांडाः कोपिकर्पटाः

Bất động giữa các Yoginī là các Bhūta, Pramatha và Guhyaka; lại có cả Śākinī, Yātudhāna, Kūṣmāṇḍa cùng những toán dữ tợn khác.

Verse 46

तथान्ये भूतवेतालाः क्षेत्रपालाश्च भैरवाः । सर्वे शांताः प्रमत्ताश्च बभूवुः प्रमथादयः

Các Bhūta và Vetāla khác, các Kṣetrapāla và Bhairava cũng vậy—quả thật toàn thể Pramatha và những kẻ còn lại đều trở nên an tịnh, cơn cuồng nộ đã lắng yên.

Verse 47

एवं विस्तारसंयुक्तं कृतमुद्वहनं तदा । हिमाद्रिणा परं विप्राः सुमंगल्यं सुशोभनम्

Như thế, hỡi các brāhmaṇa, nghi lễ ‘udvahana’ khi ấy được Himādri cử hành với trọn vẹn uy nghi—cực kỳ cát tường và rực rỡ, đẹp thay để chiêm ngưỡng.

Verse 48

चत्वारो दिवसा जाताः परिपूर्णेन चेतसा । हिमाद्रिणा कृता पूजा देवदेवस्य शूलिनः

Bốn ngày trôi qua, tâm ngài trọn vẹn chuyên nhất; Himādri đã cử hành lễ thờ phụng Đấng Thần của các thần, Chúa Śūlin cầm cây tam xoa.

Verse 49

वस्त्रालंकाराभरणै रत्नैरुच्चावचैस्ततः । पूजयित्वा महादेवं विष्णोर्वचनपरोऽभवत्

Rồi, sau khi thờ phụng Mahādeva bằng y phục, trang sức, đồ trang hoàng và các loại châu báu quý giá, Himādri trở nên chăm chú lắng nghe lời của Viṣṇu.

Verse 50

लक्ष्मीसमेतं विष्णुं च वस्त्रालंकरणैः शुभैः । पूजयामास हिमवांस्तथा ब्रह्माणमेव च

Himavān cũng thờ phụng Viṣṇu cùng với Lakṣmī bằng y phục và đồ trang hoàng cát tường; và cũng vậy, ngài thờ phụng cả Brahmā nữa.

Verse 51

इंद्रं पुरोधसा सार्द्धमिंद्राण्या सहितं विभुम् । तथैव लोकपालांश्च पूजयित्वा पृथक्पृथक्

Ngài thờ phụng Indra oai lực cùng với vị tư tế của mình và trong sự hiện diện của Indrāṇī; và cũng vậy, ngài thờ phụng các Lokapāla, từng vị một cách riêng rẽ.

Verse 52

तथैव पूजिता चंडी भूतप्रमथगुह्यकैः । वस्त्रालंकरणैश्चैव रत्नैर्नानाविधैरपि । ये चान्य आगतास्तत्र ते च सर्वे प्रपूजिताः

Cũng theo cách ấy, Caṇḍī được các Bhūta, Pramatha và Guhyaka thờ phụng—dâng y phục, trang sức và muôn loại châu báu. Và tất cả những ai khác đến nơi ấy cũng đều được tôn kính và cúng dường đầy đủ.

Verse 53

एवं तदानीं प्रतिपूजिताश्च देवाश्च सर्वे ऋषयश्च यक्षाः । गंधर्वविद्याधरसिद्धचारणास्तथैव मर्त्त्याप्सरसां गणाश्च

Bấy giờ, tất cả chư Thiên đều được tôn kính đáp lễ; các Ṛṣi và Yakṣa cũng vậy—cùng với Gandharva, Vidyādhara, Siddha, Cāraṇa, và cả các đoàn chúng phàm nhân cùng các Apsaras nữa.