Adhyaya 19

Verse 1

लोमश उवाच । एवं संबोधितो दैत्यो गुरुणा भार्गवेण हि । उवाच प्रहसन्वाक्यं मेघगंभीरया गिरा

Lomaśa nói: Được thầy Bhārgava gọi bảo như vậy, vị Daitya liền mỉm cười mà thốt lời, giọng trầm sâu như mây sấm.

Verse 2

त्वयोक्तोहं हितार्थाय यैर्वाक्यैश्चालितोऽस्म्यहम् । तव वाक्यं मम प्रीत्यै हितमप्यहितं भवेत्

Ngài đã nói với ta vì lợi ích của ta, và lời Ngài đã khiến ta được thôi thúc hành động. Nhưng để làm vừa lòng ta, lời khuyên của Ngài—dẫu thiện ý—cũng có thể hóa thành điều bất lợi.

Verse 3

दास्यामि भिक्षितं चास्मै विष्मवे बटुरूपिणे । पात्रीभूतो ह्ययं विष्णुः सर्वकर्मफलेश्वरः

Ta sẽ bố thí cho chính Viṣṇu, Đấng đã đến trong hình tướng một thiếu niên brahmacārin. Vì chính Viṣṇu này là bậc xứng đáng thọ nhận, là Chúa tể ban phát quả báo của mọi nghiệp.

Verse 4

येषां हृदि स्थितो विष्णुस्ते वै पात्रतमा ध्रुवम् । यस्य नाम्ना सर्वमिदं पवित्रमिव चोच्यते

Những ai trong lòng có Viṣṇu ngự trị, hẳn không nghi ngờ, chính là bậc xứng đáng thọ nhận nhất. Nhờ chính Thánh Danh của Ngài, mọi điều này được xưng tụng như đã được thanh tịnh hóa.

Verse 5

येन वेदाश्च यज्ञाश्च मंत्रतंत्रादयो ह्यमी । सर्वे संपूर्णतां यांति सोऽयं विश्वेश्वरो हरिः

Nhờ Ngài mà các Veda và các tế lễ, cùng mọi nghi quỹ như mantra và tantra, thảy đều đạt đến viên mãn—chính Ngài là Hari, Đấng Chúa Tể của vũ trụ.

Verse 6

आगतः कृपया मेद्य सर्वात्मा हरिरीश्वरः । उद्धर्तुं मां न संदेह एतज्जानीहि तत्त्वतः

Hôm nay, vì lòng từ mẫn, Hari—Đấng Chúa Tể, Tự Ngã của muôn loài—đã đến với ta. Chớ nghi ngờ: Ngài đến để nâng đỡ ta; hãy biết điều ấy là chân thật.

Verse 7

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चुकोप च रुषान्वितः । भार्गवः शप्तुमारेभे दैत्येंद्रं धर्म्मवत्सलम्

Nghe lời ấy, Bhārgava nổi giận, lòng đầy phẫn nộ, liền bắt đầu nguyền rủa chúa tể của loài Daitya—dẫu người ấy vốn mộ đạo, kính trọng dharma.

Verse 8

मम वाक्यमतिक्रम्य दातुमिच्छस्यरिंदम । विगुणो भव रे मंद तस्मात्त्वं निःश्रिको भव

“Hỡi kẻ khuất phục quân thù! Vì ngươi muốn bố thí mà trái lời ta, ngươi sẽ trở nên kẻ thiếu công đức. Hỡi kẻ ngu muội, vậy hãy thành ‘niḥśrīka’—bị tước mất phú quý và vận may.”

Verse 9

एवं शशाप च तदा परमार्थविज्ञं शिष्यं महात्मानमगाधबोधम् । स वै जगामाथ महाकविस्त्वरात्स्वमाश्रमं धर्म्मविदां वरिष्ठः

Bấy giờ, vị đại hiền triết đã nguyền rủa người đệ tử của mình—kẻ thấu triệt Chân lý tối thượng, bậc đại tâm với trí tuệ sâu thẳm khôn dò. Rồi Bhārgava, đại thi nhân và bậc tối thắng trong những người biết Dharma, vội vã trở về am thất của mình.

Verse 10

गते तु भार्गवे तस्मिन्बलिर्विरोचनात्मजः । वामनं चार्चयित्वा स महीं दातुं प्रचक्रमे

Khi Bhārgava đã ra đi, Bali—con của Virocana—sau khi phụng thờ Vāmana, liền khởi sự việc bố thí dâng hiến cõi đất.

Verse 11

विंध्यावलिः समागत्य बलेरर्द्धांगशोभिता । अवनिज्य बटोः पादौ प्रददौ विष्णवे महीम्

Vindhyāvalī, người làm rạng danh Bali như hiền thê của chàng, bước ra; nàng rửa chân vị sa-môn trẻ (Vāmana) rồi dâng hiến cõi đất lên Viṣṇu.

Verse 12

संकल्पपूर्वेण तदा विधिना विधिकोविदः । संकल्पेनैव महता ववृधे भगवानजः

Bấy giờ, bậc tinh thông nghi lễ đã cử hành đúng pháp, khởi đầu bằng lời phát nguyện trang nghiêm (saṅkalpa). Và chỉ nhờ saṅkalpa hùng lực ấy, Đấng Vô Sinh—Bhagavān Aja—bắt đầu hiển lộ sự bành trướng.

Verse 13

यदैकेन मही व्याप्ता विष्णुना प्रभविष्णुना । सर्वे स्वर्गा द्वितीयेन व्याप्तास्तेन महात्मना

Khi Viṣṇu hùng lực chỉ với một bước đã bao trùm cõi đất, thì với bước thứ hai, bậc đại tâm ấy bao trùm trọn các tầng trời.

Verse 14

सत्यलोकगतो विष्णोश्चरणः परमेष्ठिना । कमण्डलुगतेनैव अंभसा चावनेनिजे

Bàn chân của Viṣṇu đã vươn tới Satyaloka; và Parameṣṭhin (Phạm Thiên Brahmā) đã rửa bàn chân ấy bằng nước chứa trong bình kamaṇḍalu của Ngài.

Verse 15

तत्पादसंपर्कजलाच्च जाता भागीरथी सर्वसुमंगला च । यया त्रिलोकी च कृता पवित्रा यया च सर्वे सगराः समुद्धृताः । यया कपर्दः परिपूरितो वै शंभोस्तदानीं च भगीरथेन

Từ dòng nước đã chạm vào bàn chân của Ngài, Bhāgīrathī—Gaṅgā, đấng cát tường bậc nhất—đã sinh khởi. Nhờ nàng, ba cõi được thanh tịnh; nhờ nàng, hết thảy các con của Sagara được siêu độ. Và cũng nhờ nàng, thuở ấy, búi tóc kết (jaṭā) của Śambhu được đầy tràn—khi Bhagiratha thỉnh nàng giáng xuống.

Verse 16

तीर्थानां तीर्थमाद्यं च गंगाख्यमवतारितम् । तद्विष्णोश्चरणेनैव समेतं ब्रह्मणा कृतम्

Tīrtha tối thượng trong mọi tīrtha, mang danh Gaṅgā, đã được giáng hiện; và chính nhờ bàn chân của Viṣṇu mà điều ấy thành tựu, do Brahmā thiết lập.

Verse 17

त्रिविक्रमात्परो ह्यात्मा नाम्ना त्रिविक्रमोऽभवत् । त्रिविक्रमक्रमाक्रांतं त्रैलोक्यं च तदाऽभवत्

Vì ba bước chân, Đấng Tối Thượng Tự Ngã được tôn xưng với danh hiệu Trivikrama; và khi ấy, ba cõi đều được bao trùm bởi những bước chân của Trivikrama.

Verse 18

पदद्वयेन वा पूर्णं जगदेतच्चराचरम् । विहाय तत्स्वरूपं च देवदेवो जनार्द्दनः । पुनश्च बटुरूपोऽसावुपविश्य निजासने

Chỉ với hai bước, toàn thể vũ trụ này—hữu tình và vô tình—đều được lấp đầy. Rồi Janārdana, Thần của các thần, gác lại hình tướng bao trùm ấy; và một lần nữa, mang hình dáng một thiếu niên brahmacārin, Ngài ngồi xuống trên chính tòa của mình.

Verse 19

तदा देवाः सगंधर्वा मुनयः सिद्धचारणाः । आगताश्च बलेर्यज्ञं द्रष्टुं यज्ञपतिं प्रभुम्

Bấy giờ chư Thiên, cùng các Gandharva, với các bậc Muni, Siddha và Cāraṇa, đều đến để chứng kiến lễ tế của Bali và chiêm bái Đấng Chúa Tể, Chủ của mọi tế lễ.

Verse 20

तत्र ब्रह्मा समागत्य स्तुतिं चक्रे परात्मनः । बलेस्तत्रैव चान्येन च दैत्येंद्राश्चागतास्त्वरम्

Tại đó, Brahmā đến và dâng lên bài tán tụng Đấng Tối Thượng Ngã. Cũng ngay tại đó, các chúa tể Dānava khác vội vã đến đứng về phía Bali.

Verse 21

एभिः सर्वैः परिवृतो वामनो बलिसद्मनि । उपविश्यासने सोऽथ उवाच गरुडं प्रति

Được tất cả vây quanh, Vāmana ngồi trên pháp tọa trong đại sảnh của Bali. Rồi Ngài cất lời với Garuḍa.

Verse 22

दैत्योऽसौ बालिशो भूत्वा दत्तानेन मही मम । त्रिपदक्रमणेनैव गृहीतं च पदद्वयम्

“Tên Daitya ấy vì ngu muội đã dâng cả địa cầu cho ta. Chỉ bằng việc bước ba bước, hai bước đã được ta bước qua và thu nhận rồi.”

Verse 23

पदमेकं प्रतिश्रुत्य न ददाति हि दुर्मतिः । तस्मात्त्वया गृहीतव्यं तृतीयं पदमेव च

“Đã hứa một bước mà kẻ tâm địa xấu ấy lại không trao. Vì vậy, ngươi hãy nắm lấy luôn bước thứ ba.”

Verse 24

इत्युक्तो गरुडस्तेन वामनेन महात्मना । वैरोचनिं विनिर्भर्त्स्य वाक्यं चेदमुवाच ह

Được Đại hồn Vāmana nói như vậy, Garuḍa liền quở trách Bali, con của Vairocana, và cất lời như sau:

Verse 25

रे बले किं त्वया मूढ कृतमस्ति जुगुप्सितम् । अविद्यमाने ह्यर्थे हि किं ददासि परमात्मने । औदार्येण हि किं कार्यमल्पकेन त्वयाधुना

“Này Bali! Đồ mê muội—ngươi đã làm điều ô nhục đáng ghê tởm gì vậy? Khi chẳng còn gì nữa, ngươi sẽ dâng gì lên Đấng Tối Thượng (Paramātman)? Và nay ngươi đã bị thu hẹp đến thế, lòng hào hiệp còn ích gì?”

Verse 26

इत्युक्तो बलिराविष्टः स्यमानः खगेश्वरम् । वक्ष्यमाणमिदं वाक्यं गरुत्मन्तं तदाऽब्रवीत्

Nghe vậy, Bali—bị xúc động và càng thêm bối rối—liền đáp lại Garuḍa, chúa tể loài chim, khi Ngài đang nói những lời ấy.

Verse 27

समर्थोस्मि महापक्ष गृपणो न भवाम्यहम् । येनेदं कारितं सर्वं तस्मै किं प्रददाम्यहम्

Bali nói: “Hỡi bậc đại dực! Ta vẫn có thể; ta sẽ không trở nên keo kiệt. Đối với Đấng khiến mọi sự này thành tựu—có điều gì mà ta lại không dâng hiến?”

Verse 28

असमर्थो ह्यहं तात कृतोऽनेन महात्मना । तदोवाच बलिं सोऽपि तार्क्ष्यपुत्रो महामनाः

“Bạch ngài, bởi Đấng Đại hồn này mà ta đã bị làm cho bất lực.” Rồi Tārkṣya chi tử (Garuḍa), bậc cao tâm, liền nói với Bali.

Verse 29

जानन्नपि च दैत्येंद्र गुरुणापि निवारितः । विष्णवेऽपि महीं प्रादास्त्वया किं विस्मृतं महत्

Hỡi chúa tể loài Daitya! Dẫu ngươi đã biết hậu quả, dẫu thầy của ngươi đã ngăn cản, ngươi vẫn dâng cả địa cầu cho đức Viṣṇu—lẽ nào ngươi đã quên lời thệ nguyện lớn lao của mình?

Verse 30

दातव्यं तत्पदं विष्णोस्तृतीयं यत्प्रतिश्रुतम् । न ददासि कथं वीर निरयेच पतिष्यसि

Bước thứ ba của đức Viṣṇu, điều ngươi đã hứa, nhất định phải dâng trao. Nếu không dâng, sao còn gọi là dũng sĩ? Ngươi cũng sẽ sa vào địa ngục.

Verse 31

न ददासि तृतीयं च पदं मे स्वामिनः कथम् । बलाद्गृह्णामि रे मूढ इत्युक्त्वा तं महासुरम् । बबंध वारुणैः पाशैर्विरोचन सुतं तदा

“Sao ngươi lại không dâng bước thứ ba cho Chúa Tể của ta? Nếu không dâng, hỡi kẻ ngu, ta sẽ đoạt lấy bằng sức mạnh!” Nói vậy, lúc ấy ngài trói vị đại A-tu-la—Bali, con của Virocana—bằng những thòng lọng của Varuṇa.

Verse 32

नितरां निष्ठुरो भूत्वा गरुडो जयतां वरः । बद्धं स्वपतिमालोक्य विंध्यावलिः समभ्ययात्

Trở nên vô cùng nghiêm khắc, Garuḍa—bậc tối thắng trong hàng kẻ chiến thắng—đứng vững. Thấy phu quân mình bị trói, Vindhyāvalī liền tiến đến.

Verse 33

बाणमेकं समारोप्य वामनस्याग्रतः स्थिता । वामनेन तदा पृष्टा केयं चात्राग्रतः स्थिता

Lắp một mũi tên, nàng đứng trước mặt Vāmana. Bấy giờ Vāmana hỏi: “Ai là người đang đứng phía trước nơi đây?”

Verse 34

तदोवाच महातेजाः प्रह्लादो ह्यसुराधिपः । बलेः पत्नीति त्वां प्राप्ता इयं विंध्यावली सती

Bấy giờ Prahlāda rực rỡ oai quang, bậc chúa tể loài A-tu-la, nói rằng: “Vindhyāvalī hiền đức này đã đến với ngài với tư cách là hiền thê của Bali.”

Verse 35

प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा वामनो वाक्यमब्रवीत् । ब्रूहि विंध्यावले वाक्यं किं कार्यं ते करोम्यहम् । एवमुक्ता भगवता विंध्यावलिरभाषत

Nghe lời Prahlāda, Vāmana liền nói: “Hỡi Vindhyāvalī, hãy thưa—nàng muốn Ta làm điều gì cho nàng?” Được Đức Thế Tôn hỏi vậy, Vindhyāvalī bèn đáp lời.

Verse 36

विन्ध्यावलिरुवाच । कस्माद्बद्धो मम पतिर्गरुडेन महात्मना । तत्कथ्यतां महाभाग त्वरन्नेव जनार्द्दन । तदोवाच महातेजा बटुवेषधरो हिः

Vindhyāvalī thưa: “Vì sao phu quân của thiếp bị Garuḍa, bậc đại hồn, trói buộc? Xin Ngài mau nói cho thiếp biết, hỡi Janārdana cát tường.” Bấy giờ Đấng rực rỡ, mang dáng vẻ một thiếu niên phạm hạnh, đáp lời.

Verse 37

श्रीभगवानुवाच । अनेनैव प्रदत्ता मे मही त्रिपदलक्षणा । पदद्वयेन च मयाक्रांतं त्रैलोक्यमद्य वै

Đức Thế Tôn phán: “Chính người ấy đã dâng cho Ta trái đất này—được định lượng bằng ba bước. Và với hai bước, hôm nay Ta thật sự bao trùm cả ba cõi.”

Verse 38

अनेन मम दातव्यं तृतीयं पदमेव च । तस्माद्बद्धो मया साध्वि गरुडेनैव ते पतिः

“Theo lời hứa ấy, bước thứ ba cũng phải được dâng cho Ta. Vì thế, hỡi người nữ hiền đức, phu quân của nàng đã bị Ta trói buộc—quả thật là bởi Garuḍa.”

Verse 39

श्रुत्वा भगवतो वाक्यमुवाच परमं वचः । प्रतिश्रुतमनेनैव न दत्तं हि तव प्रभो

Nghe lời của Đức Thế Tôn, nàng thưa lời đáp tối thượng: “Bạch Chúa Tôn, điều người ấy đã hứa vẫn chưa dâng trao cho Ngài.”

Verse 40

क्रांतं त्रिभुवनं चाद्य त्वया विक्रमरूपिणा । तदस्माकं विजघ्नीथाः स्वर्गे वाप्यथवा भुवि

“Hôm nay, Ngài—hiện thân của bước chân vũ trụ—đã sải qua ba cõi. Vậy xin Ngài đặt bước còn lại lên chúng con, hoặc nơi trời, hoặc trên mặt đất.”

Verse 41

किंचिन्न दत्ता हि विभो देवदेव जगत्पते । प्रहस्य भगवानाह तदा विंध्यावलिं प्रभुः

“Chẳng có gì được dâng cả, ô Đấng bao trùm, ô Thần của các thần, ô Chúa tể thế gian.” Bấy giờ, Đức Thế Tôn mỉm cười và phán với Vindhyāvalī.

Verse 42

पदानि त्रीणि मे चाद्य दातव्यानि कुतोऽधुना । शीघ्रं वद विशालाक्षि यत्ते मनसि वर्त्तते । तदोवाच च सा साध्वी ह्युरुक्रममवस्थिता

Ngài phán: “Ngay lúc này, ba bước còn phải dâng cho Ta—làm sao thực hiện được đây? Hãy nói mau, hỡi người mắt lớn, điều đang ở trong lòng nàng.” Rồi người phụ nữ hiền đức, đứng trước Urukrama (Viṣṇu), thưa rằng.

Verse 43

त्वया कुतो वेयमुरुक्रमेण क्रांता त्रिलोकी भुवनैकनाथ । तथैव सर्वं जगदेकबंधो देयं किस्माभिरतुल्यरूपिणे

“Chúng con có thể dâng gì cho Ngài, hỡi Urukrama, Đấng đã sải qua ba cõi—Đấng độc tôn của vũ trụ? Quả thật, ô người thân duy nhất của muôn loài, chúng con biết lấy gì dâng lên Đấng có dung mạo vô song?”

Verse 44

तस्माद्विहाय तद्विष्णो त्वमेवं कुरु संप्रति । प्रति श्रुतानि मे भर्त्रा पदानि त्रीणि चाधुना । ददाति मे पतिस्तेद्य नात्र कार्या विचारणा

Vì vậy, hỡi Viṣṇu, xin gác việc ấy lại và hãy làm ngay bây giờ: ba bước mà phu quân ta đã hứa—hôm nay chính phu quân ta dâng trao cho Ngài. Ở đây không cần do dự suy xét nữa.

Verse 45

निधेहि मे पदं त्वं हि शीर्ष्णि देववर प्रभो । द्वितीयं मे शिशोस्त्वं हि कुरु मूर्ध्नि जगत्पते

Xin đặt một bước lên đầu con, hỡi Đấng tối thượng trong chư thiên, hỡi Chúa Tể. Và bước thứ hai của con, xin đặt lên đỉnh đầu đứa con thơ của con, hỡi Bậc Chủ Tể muôn loài.

Verse 46

तृतीयं च जगन्नाथ कुरु शीर्ष्णि पतेर्मम । एवं त्रीणि पदानीश तव दास्यामि केशव

Và bước thứ ba, hỡi Chúa Tể của thế gian, xin đặt lên đầu phu quân con. Như vậy, hỡi Đấng Tối Thượng, con xin dâng Ngài trọn ba bước ấy, hỡi Keśava.

Verse 47

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा परितुष्टो जनार्दनः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा विरोचनसुतं प्रति

Nghe lời nàng, Janārdana (Viṣṇu) vô cùng hoan hỷ; rồi với lời nói dịu dàng, Ngài ngỏ cùng con trai của Virocana (Bali).

Verse 48

भगवानुवाच । सुतलंगच्छ दैत्येन्द्र मा विलंबितुमर्हसि । सर्वैश्चासुरसंघैश्च चिरं जीव सुखी भव

Đức Thế Tôn phán: “Hỡi chúa tể loài Daitya, hãy đến Sutala, chớ nên chần chừ. Hãy sống lâu và an lạc, cùng với hết thảy đoàn chúng Asura.”

Verse 49

परितुष्टोऽस्म्यहं तात किं कार्यं करवाणि ते । सर्वेषामपि दातॄणां वरिष्ठोऽसि महामते

Hỡi con yêu, Ta đã hoàn toàn hoan hỷ. Ta sẽ làm gì cho con? Hỡi bậc đại tâm, trong mọi người bố thí, con là bậc tối thượng.

Verse 50

वरं वरय भद्रं ते सर्वान्कामान्ददामि ते । त्रिविक्रमेणैवमुक्तो विरोचनसुतस्तदा

Hãy chọn một ân huệ—phúc lành đến với con; Ta ban cho con mọi điều con mong cầu.” Được Trivikrama nói như vậy, khi ấy con trai của Virocana (Bali)…

Verse 51

विमुक्तो हि परिष्वक्तो देवदेवेन चक्रिणा । तदा बलिरुवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदः

Được giải thoát và được ôm ấp bởi Đấng Chúa của chư thiên, Đấng mang Luân (Chakra), khi ấy Bali—bậc thiện xảo về lời nói—thốt lên những lời này.

Verse 52

त्वया कृतमिदं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । तस्मान्न कामये किंचित्त्वत्पदाब्जं विना प्रभो

Chính bởi Ngài mà tất cả điều này được tạo thành—toàn thể thế giới hữu tình và vô tình. Vì thế, lạy Chúa, con chẳng cầu gì ngoài đôi chân sen của Ngài.

Verse 53

भक्तिरस्तु पदांभोजे तव देव जनार्दन । भूयोभूयश्च देवेश भक्तिर्भवतु शाश्वती

Xin cho lòng sùng kính nơi đôi chân sen của Ngài, lạy Thần Janārdana. Lại nữa, lạy Chúa tể chư thiên, xin cho lòng sùng kính của con được trường cửu.

Verse 54

एवमभ्यर्थितस्तेन भगवान्भूतभावनः । उवाच परमप्रीतो विरोचनसुतं तदा

Được người ấy khẩn cầu như vậy, Đức Thế Tôn—Đấng nuôi dưỡng muôn loài—vô cùng hoan hỷ, liền phán với con của Virocana (Bali) vào lúc bấy giờ.

Verse 55

भगवानुवाच । बले त्वं सुतलं याहि ज्ञातिसंबंधिभिर्वृतः । एवमुक्तस्तदा तेन असुरो वाक्यब्रवीत्

Đức Thế Tôn phán: “Hỡi Bali, hãy đến Sutala, có thân tộc và quyến thuộc vây quanh.” Được Ngài dạy như thế, vị Asura liền thưa đáp.

Verse 56

सुतले किं नु मे कार्यं देवदेव वदस्व मे । तिष्ठामि तव सांनिध्ये नान्यथा वक्तुमर्हसि

“Ở Sutala, con phải làm gì, lạy Đấng Thần của các thần? Xin Ngài nói cho con. Con ở trong sự hiện diện của Ngài; Ngài chớ phán khác đi.”

Verse 57

तदोवाच हृषीकेशो बलिं तं कृपयाऽन्विततः । अहं तव समीपस्थो भवामि सततं नृप

Bấy giờ Hṛṣīkeśa, động lòng từ mẫn, phán với Bali: “Hỡi đại vương, Ta sẽ luôn ở gần ngươi.”

Verse 58

द्वारि स्थितस्तव विभो निवासामि नित्यं मा खिद्यतामसुरवर्य बले श्रृणुष्व । वाक्यं तु मे वर महो वरदस्तवाद्य वैकुंठवासिभिपलं च भजामि गेहम्

“Đứng ngay nơi cổng của ngươi, hỡi Đấng oai lực, Ta sẽ ngự ở đó mãi mãi. Hỡi Bali, bậc tối thắng trong hàng Asura, chớ sầu muộn—hãy nghe lời Ta. Hôm nay ngươi thật là bậc ban ân lớn; vì thế, cùng với các vị cư ngụ ở Vaikuṇṭha, Ta sẽ gìn giữ ngôi nhà của ngươi.”

Verse 59

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विष्मोरतुलतेजसः । जगाम सुतलं दैत्यौ ह्यसुरैः परिवारितः

Nghe lời ấy của đức Viṣṇu, bậc rực sáng vô song, Daitya Bali được các Asura vây quanh liền đi đến cõi Sutala.

Verse 60

तदा पुत्रशतेनैव बाणमुख्येन सत्वरम् । वसमानो महाबाहुर्दातॄणां च परा गतिः

Bấy giờ, vị dũng sĩ tay mạnh ấy mau chóng an trú tại đó cùng một trăm người con, đứng đầu là Bāṇa; và trở thành nơi nương tựa tối thượng của những người hành bố thí.

Verse 61

त्रैलोक्ये याचका ये च सर्वे यांति बलिं प्रति । द्वारि स्थितस्तस्य विष्णुः प्रयच्छति यथेप्सितम्

Mọi kẻ cầu xin trong ba cõi đều đến với Bali; và đức Viṣṇu đứng nơi cổng của ngài, ban cho họ đúng như điều mong ước.

Verse 62

भुक्तिकामाश्च ये केचिन्मुक्तिकामास्तथा परे । येषां यज्ञे च ते विप्रास्तत्तेभ्यः संप्रयच्छति

Có kẻ cầu phúc lạc thế gian, có người cầu giải thoát; lại có các Bà-la-môn đang hành lễ tế tự—đối với tất cả, ngài đều ban cho thành tựu sở nguyện.

Verse 63

एवंविधो बलिर्जातः प्रसादाच्छंकरस्य च । पुरा हि कितवत्वेन यद्दत्तं परमात्मने

Bali đã trở nên như thế, nhờ ân sủng của đức Śaṅkara. Bởi xưa kia, dẫu chỉ trong phút vô tâm hay như trò đùa, điều ngài đã hiến dâng lên Đấng Tối Thượng vẫn kết thành quả báo.

Verse 64

अशुचिं भूमिमासाद्य गंधपुष्पादिकं महत् । पतितं चार्प्पितं तेन शिवाय परमात्मने

Dẫu đến chỗ đất không thanh tịnh, ngay cả lễ vật lớn—hương thơm, hoa và các vật tương tự—dù đã rơi xuống, người ấy vẫn đem dâng cúng lên Śiva, Đấng Tối Thượng Ngã.

Verse 65

किं पुनः परया भक्त्या चार्चयंति महेश्वरम् । पुष्पं फलं तोयं ते यांति शिवसन्निधिम्

Huống chi những ai thờ phụng Maheśvara với lòng sùng kính tối thượng, dâng hoa, trái và nước—ắt hẳn họ sẽ đạt đến sự hiện diện gần kề của Śiva.

Verse 66

शिवात्परतरो नास्ति पूजनीयो हि भो द्विजाः । ये हि मूकास्तथांधाश्च पंगवो ये जडास्तथा

Không ai cao hơn Śiva; quả thật, hỡi các bậc nhị sinh, chỉ Ngài mới thật đáng được thờ phụng. Dẫu là người câm, người mù, kẻ què, hay kẻ đần độn—

Verse 67

जातिहीनाश्च चंडालाः श्वपचा ह्यंत्यजा ह्यमी । शिवभक्तिपरा नित्यं ते यांति परमां गतिम्

Ngay cả những người ngoài địa vị giai cấp—Caṇḍāla, kẻ nấu thịt chó và những người bị xem là ‘thấp kém’—nếu luôn chuyên nhất trong Śiva-bhakti, họ sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 68

तस्मात्सदाशिवः पूज्यः सर्वैरेवमनीषिभिः । पूजनीयो हि संपूज्यो ह्यर्चनीयः सदाशिवः

Vì thế, Sadāśiva đáng được thờ phụng bởi mọi người trí tuệ và sáng suốt. Quả thật, chỉ Sadāśiva mới thật xứng đáng được tôn thờ—đáng kính lễ trọn vẹn và đáng được dâng cúng với lễ vật.

Verse 69

महेशं परमारथज्ञाश्चिंतयंति हृदि स्थितम् । यत्र जीवो भवत्येव शिवस्तत्रैव तिष्ठति

Những bậc biết chân lý tối thượng quán niệm Maheśa ngự trong tim. Nơi nào có chúng sinh hiện hữu, nơi ấy Śiva cũng an trụ.

Verse 70

विना शिवेन यत्किंचिदशिवं भवति क्षणात् । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च गुणकार्यकरा ह्यमी

Không có Śiva, bất cứ điều gì cũng hóa bất tường trong khoảnh khắc. Ngay cả Brahmā, Viṣṇu và Rudra cũng chỉ vận hành như tác nhân của các guṇa và quả dụng của chúng.

Verse 71

रजोगुणान्वितो ब्रह्मा विष्णुः सत्त्वगुणान्वितः । तमोगुणाश्रितो रुद्रो गुणातीतो महेश्वरः

Brahmā gắn với rajas; Viṣṇu gắn với sattva. Rudra nương nơi tamas—còn Maheśvara thì siêu vượt mọi guṇa.

Verse 72

लिंगरूपो महादेवो ह्यर्चनीयो मुमुक्षुभिः । शिवात्परतरो नास्ति भुक्तिमुक्तिप्रदायकः

Mahādeva, hiện thân trong hình tướng Liṅga, đáng được người cầu giải thoát phụng thờ. Không ai cao hơn Śiva, Đấng ban cả phúc lạc thế gian lẫn giải thoát tối hậu.