Adhyaya 15

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । राज्यं प्राप्तो हि देवेंद्रः कथितस्ते गुरुं विना । गुरोरवज्ञया जातो राज्यभ्रंशो हि तस्य तु

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Nghe nói Devendra (Indra) đạt được vương quyền mà không có thầy. Nhưng do khinh mạn bậc guru, ngài đã phải chịu sự sa sút khỏi ngôi báu.”

Verse 2

केन प्रणोदितश्चेंद्रो बभूव चिरमासने । तत्सर्वं कथयाशु त्वं परं कौतूहलं हि नः

“Bởi ai mà Indra được thúc đẩy để ngự lâu trên ngai? Xin hãy mau kể cho chúng tôi tất cả, vì lòng hiếu kỳ của chúng tôi thật lớn.”

Verse 3

लोमश उवाच । गुरुणापि विना राज्यं कृतवान्स शचीपतिः । विश्वरूपोक्तविधिना इंद्रो राज्ये स्थितो महान्

Lomāśa nói: “Dẫu không có thầy, Đấng phu quân của Śacī (Indra) vẫn giành được vương quyền; theo nghi thức do Viśvarūpa truyền dạy, đại Indra an trụ vững bền trong ngôi chủ tể.”

Verse 4

विश्वकर्मसुतो विप्रा विश्वरूपो महानृपः । पुरोहितोऽथ शक्रस्य याजकश्चाभवत्तदा

“Hỡi các brāhmaṇa, Viśvarūpa—con của Viśvakarman, một bậc đại chủ—khi ấy trở thành purohita (tế sư gia tộc) của Śakra và cũng là vị chủ tế cử hành hiến tế.”

Verse 5

तस्मिन्यज्ञेऽवदानैश्च यजने असुरान्सुरान् । मनुष्यांश्चैव त्रिशिरा अपरोक्षं शचीपतेः

“Trong lễ tế ấy, bằng các phần cúng dường và nghi thức phụng tế, Triśirā—đấng ba đầu—phụng sự cả Asura, Sura và cả loài người, công khai ngay trước mặt phu quân của Śacī (Indra).”

Verse 6

देवान्ददाति साक्रोशं दैत्यांस्तूष्णीमथाददात् । मनुष्यान्मध्यपातेन प्रत्यहं स ग्रहान्द्विजः

“Ông ban phần cho chư Deva với tiếng xướng lớn; còn cho các Daitya thì lặng thinh mà ban. Với loài người, ông phân theo ‘phần trung gian’; cứ thế mỗi ngày, vị brāhmaṇa song sinh ấy phân phát các phần lễ.”

Verse 7

एकदा तु महेंद्रेण सूचितो गुरुलाघवात् । अलक्ष्यमाणेन तदा ज्ञातं तस्य चिकीर्षितम्

“Có lần, nhờ một dấu hiệu kín đáo của Mahendra (Indra)—một lời gợi ý pha giữa nhẹ và nặng—kẻ không bị ai để ý (Viśvarūpa) liền hiểu rõ điều Indra toan tính.”

Verse 8

दैत्यानां कार्यसिद्ध्यर्थमवदानं प्रयच्छति । असौ पुरोहितोऽस्माकं परेषां च फलप्रदः

Để công việc của các Daitya được thành tựu, ông ta đã dâng các vật phẩm hiến tế và phần nghi lễ. Vị tư tế này của chúng ta ban kết quả không chỉ cho chúng ta mà còn cho cả kẻ thù.

Verse 9

इति मत्वा तदा शक्रो वज्रेण शतपर्वणा । चिच्छेद तच्छिरांस्येव तत्क्षणादभवद्वधः

Suy nghĩ như vậy, Śakra (Indra) liền dùng chùy kim cương trăm đốt chặt đứt các đầu của ông ta; ngay trong khoảnh khắc đó, việc sát hại đã hoàn tất.

Verse 10

येनाकरोत्सोमपानमजायंत कपिंजलाः । ततोन्येन सुरापानात्कलविंका भवन्मुखात्

Từ cái miệng đã dùng để uống rượu Soma, loài chim Kapiñjala được sinh ra; sau đó, từ một cái đầu khác—do việc uống rượu thường—loài chim Kalaviṅka đã xuất hiện từ miệng ấy.

Verse 11

अन्याननादजायंत तित्तिरा विश्वरूपिणः । एवं हतो विश्वरूपः शक्रेण मंदभागिना

Từ một cái miệng khác, loài chim đa đa (tittira) đã sinh ra từ Viśvarūpa. Như vậy, Viśvarūpa đã bị giết bởi Śakra (Indra), kẻ bạc mệnh.

Verse 12

ब्रह्महत्या तदोद्भूता दुर्धर्षा च भयावहा । दुर्धर्षा दुर्मुखा दुष्टा चण्डालरजसान्विता

Bấy giờ, Brahmahatyā (tội giết Bà-la-môn) xuất hiện—không thể ngăn cản và gây kinh hoàng: hung dữ, mặt mày gớm ghiếc, độc ác, và lấm lem bụi đất của kẻ hạ tiện (caṇḍāla).

Verse 13

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वंगनागमः । इत्येषामप्यघवतामिदमेव च निष्कृतिः

Tội sát hại Bà-la-môn (Brahmahatyā), uống rượu, trộm cắp, và đến gần vợ của bậc thầy (guru)—đối với những kẻ mang các trọng tội ấy, chỉ điều này thôi được tuyên là phép sám hối tẩy trừ.

Verse 14

नामव्याहरणं विष्णोर्यतस्तद्विषया मतिः । त्रिशिरा धूम्रहस्ता सा शक्रं ग्रस्तुमुपाययौ

Vì tâm nàng chuyên chú vào điều ấy—tức sự xưng tụng Danh Viṣṇu—nàng (Brahmahatyā), ba đầu và đôi tay đen như khói, tiến đến để chụp lấy Śakra (Indra).

Verse 15

ततो भयेन महता पलायनपरोऽभवत् । पलायमानं तं दृष्ट्वा ह्यनुयाता भयावहा

Bấy giờ, vì nỗi sợ hãi lớn lao, chàng chỉ còn một lòng toan chạy trốn. Thấy chàng đang trốn chạy, Brahmahatyā—kẻ gieo kinh hãi—liền đuổi theo.

Verse 16

यतो धावति साऽधावत्तिष्ठंतमनुतिष्ठति । अंगकृता यथा छाया शक्रस्यपरिवेष्टितुम् । आयाति तावत्सहसा इंद्रोऽप्यप्सु न्यमज्जत

Chàng chạy về đâu, nàng chạy theo đó; chàng dừng lại, nàng cũng đứng kề bên—như chiếc bóng do chính thân mình sinh ra, đến để bao phủ Śakra. Rồi bỗng chốc, Indra cũng lao mình chìm xuống nước.

Verse 17

शीघ्रत्वेन यथा विप्राश्चिरंतनजलेचरः

Hỡi các vị Bà-la-môn, quả thật chàng nhanh như thế—tựa loài thủy sinh cổ xưa vẫn lướt đi trong nước từ thuở lâu đời.

Verse 18

एवं दिव्यशतं पूर्णं वर्षाणां च शचीपतेः । वसतस्तस्य दुःखेन तथा चैव शतद्वयम् । अराजकं तदा जातं नाकपृष्ठे भयावहम्

Như vậy, trọn một trăm năm thiêng liêng của Indra—phu quân của Śacī—đã trôi qua; rồi vì nỗi khổ của ngài, thêm hai trăm năm nữa cũng qua. Bấy giờ cõi trời trở nên vô chủ, đáng kinh hãi ngay trên mặt trời cao.

Verse 19

तदा चिंतान्विता देवा ऋषयोऽपि तपस्विनः । त्रैलोक्यं चाऽपदा ग्रस्तं बभूव च तदा द्विजाः

Bấy giờ chư thiên tràn đầy lo âu, ngay cả các hiền thánh ẩn tu cũng vậy. Hỡi các bậc nhị sinh, khi ấy cả ba cõi đều bị tai ương bao phủ.

Verse 20

एकोऽपि ब्रह्महा यत्र राष्ट्रे वसति निर्भयः । अकालमरणं तत्र साधूनामुपजायते

Dẫu chỉ một kẻ sát hại brāhmaṇa sống ung dung trong một vương quốc, thì nơi ấy cái chết yểu sẽ phát sinh đối với người hiền thiện.

Verse 21

राजा पापयुतो यस्मिन्राष्ट्रे वसति तत्र वै । दुर्भिक्षं चैव मरणं तथैवोपद्रवा द्विजाः

Trong vương quốc nào có vị vua nhiễm ô bởi tội lỗi cư ngụ, thì nơi ấy quả thật phát sinh nạn đói, tử vong, và muôn điều tai ách, hỡi các brāhmaṇa.

Verse 22

भवंति बहवोऽनर्थाः प्रजानां नाशहेतवे । तस्माद्राज्ञा तु कर्तव्यो धर्म्मः श्रद्धापरेण हि

Nhiều điều bất tường phát sinh, trở thành nguyên nhân khiến dân chúng suy vong. Vì thế, bậc quân vương phải kiên trì hộ trì dharma, với lòng tín thành và sự cẩn trọng.

Verse 23

तथा प्रकृतयो राज्ञः शुचजित्वेन प्रतिष्ठिताः । इन्द्रेण च कृतं पापं तेन पापेन वै द्विजाः । नानाविधैर्महातापैः सोपद्रवमभूज्जगत्

Cũng vậy, thần dân của nhà vua được an lập trong sự thắng vượt sầu khổ và trong sự thanh tịnh. Nhưng khi Indra gây tội, bởi chính tội ấy—hỡi các Bà-la-môn—thế gian liền bị quấy nhiễu, chịu đủ thứ đại khổ và tai biến.

Verse 24

शौनक उवाच । अश्वमेधशतेनैव प्राप्तं राज्यं महत्तरम् । देवानामखिलं सूत कस्माद्विघ्रमजायत । शक्रस्य च महाभाग यथावत्कथयस्व न

Śaunaka thưa: “Nhờ một trăm lễ tế Aśvamedha mà đạt được vương quyền cực lớn. Thế nhưng, ô Sūta, vì sao chướng ngại lại phát sinh đối với toàn thể chư thiên? Và bậc hữu phúc kia, xin hãy thuật đúng đắn về Śakra (Indra).”

Verse 25

सूत उवाच । देवानां दानवानां च मनुष्याणां विशेषतः । कर्म्मैव सुखदुःखानां हेतुभूतं न संशयः

Sūta đáp: “Đối với chư thiên, dānavas, và nhất là loài người, chỉ có nghiệp (karma) là nhân duyên làm thành vui và khổ—không còn nghi ngờ gì.”

Verse 26

इन्द्रेण च कृतं विप्रा महद्भूतं जुगुप्सितम् । गुरोरवज्ञा च कृता विश्वरूपवधः कृतः

Và Indra—hỡi các Bà-la-môn—đã làm một việc lớn, đáng ghê tởm: ông khinh mạn thầy mình và giết Viśvarūpa.

Verse 27

गौतमस्य गुरोः पत्नी सेविता तस्य तत्फलम् । प्राप्तं महेंद्रेण चिरं यस्य नास्ति प्रतिक्रिया

Mahendra (Indra) đã chịu đựng lâu dài quả báo của việc xâm phạm người vợ của vị thầy của Gautama; đối với hành vi ấy, không có sự đối trị dễ dàng nào.

Verse 28

ये हि दृष्कटतकर्म्माणो न कुर्वंति च निष्कृतिम् । दुर्दशां प्रप्नुवन्त्येते यथैवेन्द्रः शतक्रतुः

Những ai gây nên tội lỗi nặng nề mà vẫn không làm lễ sám hối (prāyaścitta) thì sẽ rơi vào cảnh khốn khổ—như chính Indra, bậc Śatakratu, người đã cử hành trăm tế lễ, từng chịu vậy.

Verse 29

दुष्कृतोपार्जितस्या तः प्रायाश्चित्तं हि तत्क्षणात् । कर्तव्यं विधिवद्विप्राः सर्वपापोपशांतये

Vì thế, đối với tội lỗi tích tụ do việc làm bất thiện, phải lập tức thực hành sám hối (prāyaścitta) đúng theo nghi pháp, hỡi các brāhmaṇa, để mọi tội đều được lắng dịu.

Verse 30

उपपातकमध्यस्तं महापातकतां व्रजेत्

Kẻ cứ mắc kẹt trong tội nhỏ (upapātaka) thì do đó có thể sa vào địa vị của trọng tội (mahāpātaka).

Verse 31

ततः स्वधर्मनिष्ठां च ये कुर्वंति सदा नराः । प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने तेषां पापं विनश्यति

Rồi những người luôn an trú trong bổn phận của mình (svadharma) thì tội lỗi của họ bị tiêu trừ vào ba thời giao: sáng, trưa và chiều tối.

Verse 32

प्राप्नुवंत्युत्तमं लोकं नात्र कार्या विचारणा । तस्मादसौ दुराचारः प्राप्ते वै कर्मणः फलम्

Họ đạt đến cõi tối thượng—không cần nghi ngờ gì. Vì thế kẻ ác hạnh ấy quả thật đã nhận lấy quả báo của chính nghiệp mình.

Verse 33

स प्रधार्य तदा सर्वे लोकपालास्त्वरान्विताः । बृहस्पतिमुपागम्य सर्वमात्मनि धिष्ठितम् । कथयामासुरव्यग्रा इंद्रस्य च गुरुं प्रति

Sau khi suy xét, tất cả các Lokapāla liền vội vã đến gần Bṛhaspati; và với tâm không rối loạn, họ tâu bày trọn vẹn mọi việc đúng như đã xảy ra, trước vị guru của Indra.

Verse 34

देवैरुक्तं वचो विप्रा निशम्य च बृहस्पतिः । अराजकं च संप्राप्तं चिंतयामास बुद्धिमान्

Hỡi các vị brāhmaṇa, nghe lời các thần nói, Bṛhaspati bậc trí liền suy tư, nhận ra rằng cảnh vô chủ, rối loạn vì thiếu minh vương đã phát sinh.

Verse 35

किं कार्यं चाद्य कर्तव्यं कथं श्रेयो भविष्यति । देवानां चाद्य लोकानामृषीणां भावितात्मनाम्

“Hôm nay phải làm gì, và nên khởi hành theo đường lối nào? Làm sao phúc lợi có thể sinh khởi—cho chư thiên, cho các thế giới, và cho các bậc ṛṣi tự chế, tâm đã được tu luyện?”

Verse 36

मनसैव च तत्सर्वं कार्याकार्यं विचार्य च । जगाम शक्रं त्वरितो देवैः सह महायशाः

Sau khi chỉ bằng tâm mà cân nhắc mọi điều nên làm và không nên làm, bậc hiển vinh (Bṛhaspati) liền mau chóng đến Śakra (Indra), cùng với chư thiên.

Verse 37

प्राप्तो जलाशयं तं च यत्रास्ते हि पुरंदरः । यस्य तीरे स्थिता हत्या चंडालीव भयावहा

Ngài đến hồ nước nơi Purandara (Indra) đang lưu trú; trên bờ hồ ấy, tội Brahmahatyā—tội sát hại brāhmaṇa—đứng sừng sững như một người đàn bà Caṇḍālī ghê rợn, gieo kinh hãi vào lòng.

Verse 38

तत्रोविष्टास्ते सर्वे देवा ऋषिगणान्विताः । आह्वानं च कृतं तस्य शक्रस्य गुरुणा स्वयम्

Tại đó, chư thiên đều ngồi hội tụ, cùng với các đoàn tiên hiền; và chính vị Guru (Bṛhaspati) đã tự mình triệu thỉnh Śakra (Indra).

Verse 39

समुत्थितस्ततः शक्रो ददर्श स्वगुरुं तदा । बाष्पपूरितवक्त्रो हि बृहस्पतिमभाषत

Bấy giờ Śakra đứng dậy và trông thấy chính vị Guru của mình; mặt đẫm lệ, ngài thưa với Bṛhaspati.

Verse 40

प्रणिपत्य च तत्रत्यान्कृताञ्जलिरभाषत । तदा दीनमुखो भूत्वा मनसा संविमृश्य च

Ngài cúi lạy những vị hiện diện, chắp tay mà thưa; rồi với gương mặt buồn bã, ngài suy tư sâu thẳm trong tâm.

Verse 41

स्वयमेव कृतं पूर्वमज्ञानलक्षणं महत् । अधुनैव मया कार्यं किं कर्तव्यं वद प्रभो

Xưa kia chính con đã gây nên một việc nặng nề, mang dấu ấn vô minh. Nay con phải làm gì? Xin Ngài chỉ dạy, bậc Chúa tể.

Verse 42

प्रहस्योवाच भगवान्बृहस्पति रुदारधीः । पुरा त्वया कृतं यच्च तस्येदं कर्मणः फलम्

Bấy giờ đức Bṛhaspati, bậc có trí kiên định, mỉm cười mà nói: “Điều ngươi đã làm thuở trước, nay chính là quả của nghiệp ấy.”

Verse 43

मां च उद्दिश्य भो इंद्र तद्भोगादेव संक्षयः । प्रायश्चितं हि हत्याया न दृष्टं स्मृतिकारिभिः

Hỡi Indra, khi ngươi hướng hành vi về Ta, nghiệp ấy chỉ tiêu mòn bằng chính việc thọ nhận quả báo của nó. Bởi các bậc soạn Smṛti không thấy đặt ra phép sám hối cho tội sát hại Bà‑la‑môn.

Verse 44

अज्ञानतो हि यज्जातं पापं तस्य प्रतिक्रिया । कथिता धर्म्मशास्त्रज्ञैः सकामस्य न विद्यते

Vì tội lỗi phát sinh do vô minh thì các bậc thông hiểu Dharmaśāstra đã dạy phương cách đối trị. Nhưng tội phạm do cố ý, thì không được thừa nhận có phương thuốc sám hối.

Verse 45

सकामेन कृतं पापमकामं नैव जायते । ताभ्यां विषयभेदेन प्रायश्चित्तं विधीयते

Tội lỗi làm với ý muốn không giống tội lỗi làm không chủ ý; và tùy theo sự khác biệt về hoàn cảnh ấy mà phép sám hối được chế định.

Verse 46

मरणांतो विधिः कार्यो कामेन हि कृतेन हि । अज्ञानजनिते पापे प्रायश्चित्तं विधीयते

Đối với việc làm do cố ý, pháp lệnh nghiêm khắc có thể kéo dài đến tận cái chết (tức hình phạt nặng nhất). Nhưng đối với tội sinh từ vô minh, phép sám hối được chế định.

Verse 47

तस्मात्त्वया कृतं यच्च स्वयमेव हतो द्विजः । पुरोहितश्च विद्वांश्च तस्मान्नास्ति प्रतिक्रिया

Vì thế, do chính hành động của ngươi mà vị Bà‑la‑môn—cũng là vị tế sư (purohita) uyên bác của ngươi—đã bị sát hại; bởi vậy, cho việc này không có phương cách đối trị nào.

Verse 48

यावन्मरणमप्येति तावदप्सु स्थिरो भव

Hãy kiên định ở trong nước, và cứ như thế cho đến khi cái chết cũng đến gần.

Verse 49

शताश्वमेधसंज्ञं च यत्फलं तव दुर्मते । तन्नष्टं तत्क्षणादेव घातितो हि द्विजो यदा

Hỡi kẻ lầm lạc, mọi công đức của ngươi—được kể như ngang với một trăm lễ tế Aśvamedha—đã tiêu tan ngay khoảnh khắc ấy, khi vị bà-la-môn bị sát hại.

Verse 50

सच्छिद्रे च यथा तोयं न तिष्ठति घटेऽण्वपि । तथैव सुकृतं पापे हीयते च प्रदक्षिणम्

Như nước không thể ở lại dù chỉ chút ít trong chiếc bình đầy lỗ thủng, cũng vậy, công đức hao mòn trước tội lỗi—ngay cả việc đi nhiễu kính (pradakṣiṇā) cũng mất linh lực.

Verse 51

तस्माच्च दैवसंयोगात्प्राप्तं स्वर्गादिकं च यैः । यथोक्तं तद्भवेत्तेषां धर्मिष्ठानां न संशयः

Vì vậy, cõi trời và mọi thành tựu khác mà người công chính đạt được nhờ sự hội tụ của định mệnh—đúng như đã tuyên thuyết—ắt sẽ thành tựu cho những ai chí thành với dharma; không còn nghi ngờ.

Verse 52

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य शक्रो वचनमब्रवीत् । कुकर्मणा मदीयेन प्राप्तमेतन्न संशयः

Nghe lời ấy, Śakra (Indra) đáp: “Không nghi ngờ gì—cảnh ngộ này đến với ta chính vì ác nghiệp của ta.”

Verse 53

अमरावती माशु त्वं गच्छ देवर्षिबिः सह । लोकानां कार्यसिद्ध्यर्थे देवानां च बृहस्पते । इंद्रं कुरु महाभाग यस्ते मनसि रोचते

Đừng chậm trễ—hãy đến Amarāvatī cùng các thánh hiền thiên giới. Vì sự thành tựu công việc của muôn cõi và cũng vì chư thiên, hỡi Bṛhaspati: xin hãy lập làm Indra, ô bậc phúc đức lớn, người nào làm đẹp lòng tâm ý ngài.

Verse 54

यथा मृतस्तथा हं वै ब्रह्महत्यावृतो महान् । रागद्वेषसमुत्थेन पापेनास्मि परिप्लुतः

Quả thật ta như đã chết—bị bao phủ bởi đại tội brahmahatyā. Ta bị nhấn chìm bởi lỗi lầm sinh từ tham ái và sân hận.

Verse 55

तस्मात्त्वरान्विता यूयं देवराजानमाशुः वै । कुर्वतु मदनुज्ञाताः सत्यं प्रतिवदामि वः

Vì vậy, hãy mau chóng và lập ngay một vị vua của chư thiên. Hãy làm theo sự cho phép của ta—ta nói với các ngươi lời chân thật.

Verse 56

एवमुक्तास्तदा सर्वे बृहस्पतिपुरोगमाः । एत्यामरावतीं तूर्णं पुरंदरविचेष्टितम् । कथयामासुरव्यग्रा शचीं प्रति यथा तथा

Được nói như vậy, tất cả—do Bṛhaspati dẫn đầu—liền mau chóng đến Amarāvatī, lòng xao động vì tình cảnh của Purandara (Indra), và không hề rối trí, họ thuật lại với Śacī mọi việc đúng như đã xảy ra.

Verse 57

राज्यस्य हेतोः किं कार्यं विमृशंतः परस्परम्

Khi cùng nhau bàn định, họ suy xét: “Vì lợi ích của vương quyền (sự trị vì cõi trời), phải làm gì đây?”

Verse 58

एवं विमृश्यमानानां देवानां तत्र नारदः । यदृच्छयागतस्तत्र देवर्षिरमितद्युतिः

Khi chư thiên đang bàn nghị như thế, thánh hiền thiên giới Nārada—rực rỡ vô lượng—tình cờ đến nơi ấy.

Verse 59

उवाच पूजितो देवान्कस्माद्यूयं विचेतसः । तेनोक्ताः कथयामासुः सर्वं शक्रस्य चेष्टितम्

Được tôn kính cúng dường, Ngài nói với chư thiên: “Vì sao các ngài u sầu?” Bị hỏi như vậy, họ kể cho Ngài nghe mọi việc về hành vi của Śakra (Indra).

Verse 60

गतमिंद्रस्य चेंद्रत्वमेनसा परमेण तु । ततः प्रोवाच तान्देवान्देवर्षिर्नारदो वचः

“Ngôi vị Indra của Indra đã rời bỏ vì một tội lỗi nặng nề.” Rồi thánh hiền thiên giới Nārada nói những lời ấy với chư thiên.

Verse 61

यूयं देवाश्च सर्वज्ञास्तपसा विक्रमेण च । तस्मादिंद्रो हि कर्तव्यो नहुषः सोमवंशजः

“Chư thiên đều là bậc toàn tri, lại đầy đủ khổ hạnh và dũng lực. Vì thế, Nahūṣa—sinh trong dòng Soma—quả nên được lập làm Indra.”

Verse 62

सोऽस्मिन्राष्ट्रे प्रतिष्ठाप्यस्त्वरितेनैव निर्जराः । एकोनमश्वमेधानां शतं तेन महात्मना । कृतमस्ति महाभागा नहुषेण च यज्वना

“Vậy, hỡi các bậc bất tử, hãy mau lập Ngài vào ngôi chủ quyền này. Bởi Nahūṣa, vị tế chủ đại tâm và phúc đức, đã cử hành chín mươi chín lễ Aśvamedha.”

Verse 63

शच्या श्रुतं च तद्वाक्यं नारदस्य मुखोद्गतम् । गतांतःपुरमव्यग्रा बाष्पपूरितलोचना

Śacī nghe những lời ấy phát ra từ miệng hiền thánh Nārada. Nàng không xao động, bước vào nội cung, đôi mắt chan đầy lệ.

Verse 64

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वे देवान्वमोदयन्

Nghe lời Nārada, chư thiên đều hoan hỷ.

Verse 65

नहुषं राज्यमारोढुमैकपद्येन ते यदा । आनीतो हि तदा राजा नहुषो ह्यमरावतीम्

Khi chư thiên muốn Nahūṣa lên ngôi chủ quyền, thì vua Nahūṣa quả thật được đưa đến Amarāvatī chỉ trong một bước.

Verse 66

राज्यं दत्तं महेंद्रस्य सुरैः सर्वैर्महर्षिभिः । तदागस्त्यादयः सर्वे नहुषं पर्युपासत

Ngôi chủ quyền của Mahendra (Indra) được chư thiên và các đại thánh hiền ban trao. Khi ấy, Agastya cùng các vị khác đều đến hầu cận Nahūṣa.

Verse 67

गंधर्वाप्सरसो यक्षा विद्याधरमहोरगाः । यक्षाः सुपर्णाः पतगा ये चान्ये स्वर्गवासिनः

Gandharva và Apsarā, Yakṣa, Vidyādhara, các đại xà, Suparṇa cùng những loài có cánh khác—quả thật hết thảy cư dân cõi trời—đều tụ hội nơi ấy.

Verse 68

तदा महोत्सवो जातो देवपुर्यां निरंतरः । शंखतूर्यमृदंगानि नेदुर्दुंदुभयः समम्

Bấy giờ, trong thành của chư thiên, một đại lễ hội liên tục khởi lên không dứt. Tù và ốc, kèn trống vang rền, và những trống lớn dundubhi đồng loạt sấm dậy.

Verse 69

गायकाश्च जगुस्तत्र तथा वाद्यानि वादकाः । नर्तका ननृतुस्तत्र तथा राज्यमहोत्सवे

Tại đó, các ca sĩ cất tiếng ca, các nhạc công tấu nhạc cụ, và các vũ công cũng múa—ấy là quang cảnh trong đại lễ đăng quang (abhiseka) long trọng.

Verse 70

अभिषिक्तस्तदा तत्र बृहस्पतिपुरोगमैः

Bấy giờ, ngay tại đó, ngài được làm lễ quán đảnh (abhiseka), với Bṛhaspati dẫn đầu các vị chủ lễ.

Verse 71

अर्चितो देवसूक्तैश्च यथा वद्ग्रहपूजनम् । कृतवांश्चैव ऋषिभिर्विद्वद्भिर्भावितात्मभिः

Ngài được tôn kính bằng những thánh ca dâng chư thiên, theo đúng phép thờ cúng các hành tinh; và các bậc hiền triết uyên bác, tự chế và nhiếp tâm cũng đã cử hành các nghi lễ.

Verse 72

तथा च सर्वैः परिपूजितो महान्राजा सुराणां नहुषस्तदानीम् । इंद्रासने चेंद् समानरूपः संस्तूयमानः परमेण वर्चसा

Vì thế, vào lúc ấy, đại vương Nahuṣa—bậc thống lãnh giữa chư thiên—được mọi người tôn kính. Ngồi trên ngai của Indra, tựa như chính Indra, ngài rực sáng uy quang tối thượng giữa lời tán thán.

Verse 73

सुगंधदीपैश्च सुवाससा युतोऽलंकारभोगैः सुविराजितांगः । बभौ तदानीं नहुषो मुनीद्रैः संस्तूयमानो हि तथाऽमरेंद्रैः

Được trang hoàng bằng đèn hương thơm và y phục tinh mỹ, thân thể rực rỡ nhờ châu báu và mọi hưởng lạc, Nahuṣa khi ấy tỏa sáng—được các bậc đại hiền thánh ca tụng, và cũng được các vua của chư thiên tán dương.

Verse 74

इति परमकलान्वितोऽसौ सुरमुनिवरगणैश्च पूज्यमानः । नहुषनृपवरोऽभवत्तदानीं हृदि महता हृच्छयेनतप्तः

Vậy nên, tuy được ban cho những tài năng tối thượng và được đoàn thể chư thiên cùng các bậc hiền thánh tôn kính cúng dường, bậc vua tối thắng Nahuṣa khi ấy lại bị thiêu đốt trong lòng bởi một dục vọng lớn lao, cháy rực.

Verse 75

नहुष उवाच । इंद्राणी कथमद्यैव नायाति मम सन्निधौ । तां चाह्वयत शीघ्रं भो मा विलंबितुमर्हथ

Nahuṣa nói: “Vì sao Indrāṇī hôm nay vẫn chưa đến trước mặt ta? Hãy mau gọi nàng đến, hỡi các khanh—chớ được chần chừ.”

Verse 76

नहुपस्य वचः श्रुत्वा बृहस्पतिरुदारधीः । शचीभवनमासाद्य उवाच च सविस्तरम्

Nghe lời Nahuṣa, Bṛhaspati, bậc trí đức cao cả, liền đến nơi ở của Śacī và nói với nàng tường tận.

Verse 77

शक्रस्य दुर्निमित्तेन ह्यनीतो नहुषोऽत्र वै । राज्यार्ते भामिनि त्वं च अर्द्धासनगता भव

Vì điềm gở giáng xuống Śakra (Indra), Nahuṣa quả thật đã được đưa đến đây. Hỡi người nữ nồng nhiệt, vì vận mệnh vương quyền, nàng cũng phải ngồi vào nửa ngai vàng.

Verse 78

शची प्रहस्य चोवाच बृहस्पतिमकल्मषम् । असौ न परिपूर्णो हि यज्ञैः शक्रासने स्थितः । एकोनमश्वमेधानां शतं कृतमनेन वै

Śacī mỉm cười, thưa với Bṛhaspati thanh tịnh không vết nhơ: “Dẫu ngồi trên ngai của Śakra (Indra), công đức tế tự của hắn vẫn chưa viên mãn. Quả thật, hắn đã làm một trăm lễ Aśvamedha, nhưng còn thiếu một lễ.”

Verse 79

तस्मान्न योग्यो प्रहस्य चोवाच बृहस्पतिमकल्पणषम् । असौ न परिपूर्णो हि यज्ञैः शक्रासने स्थितः । अवाह्यवाहनेनैव अत्रागत्य लभेत माम्

Nàng mỉm cười nói với Bṛhaspati: “Vì thế hắn không xứng. Dẫu ngồi trên ngai của Śakra, hắn vẫn chưa viên mãn về công đức tế tự. Hãy để hắn đến đây chỉ bằng một cỗ xe ‘không thể kéo’—khi ấy hắn mới có thể đạt được ta.”

Verse 80

तथेति गत्वा त्वरितो बृहस्पतिरुवाच तम् । नहुषं कामसंतप्तं शच्योक्तं च यथातथम्

“Được vậy,” Bṛhaspati liền đi gấp và thuật lại cho Nahūṣa—kẻ đang bừng cháy vì dục vọng—đúng như lời Śacī đã nói.

Verse 81

तथेति मत्वा राजासौ नहुषः काममोहितः । विमृश्य परया बुद्ध्या अवाह्यं किं प्रशस्यते

Nghĩ “Sẽ như vậy,” vua Nahūṣa—bị dục vọng làm mê muội—suy xét bằng trí tuệ sắc bén: “Cỗ xe ‘không thể kéo’ ấy là loại gì mà được ca ngợi?”

Verse 82

स बुद्ध्या च चिरं स्मृत्वा ब्राह्मणाश्चतपस्विनः । अवाह्याश्च भवंत्यस्मादात्मानं वाहयाम्यहम्

Suy nghĩ hồi lâu, hắn kết luận: “Các Bà-la-môn—những bậc khổ hạnh—quả thật là ‘không thể bắt kéo’. Vậy ta sẽ để chính mình được khiêng (bởi họ).”

Verse 83

द्वाभ्यां च तस्याः प्राप्त्यर्थमिति मे हृदि वर्तते । शिबिकां च ददौ ताभ्यां द्विजाभ्यां काममोहितः

“Nhờ hai người này ta sẽ đạt được nàng”—ý ấy ở trong lòng ông. Bị dục vọng mê hoặc, ông trao một kiệu (palanquin) cho hai vị Bà-la-môn ấy.

Verse 84

उपविश्य तदा तस्यां शिवबिकायां समाहितः । सर्पसर्पेति वचनान्नोदयामास तौ तदा

Bấy giờ ông ngồi trong chiếc kiệu ấy, tâm ý thu nhiếp. Rồi ông thúc giục hai vị ấy bằng lời: “Đi, đi!”—bắt họ tiến lên.

Verse 85

अगस्त्यः शिबिकावाही ततः क्रुद्धोऽशपन्नृपम् । विप्राणामवमंता त्वमुन्मत्तोऽजगरो भव

Bấy giờ A-ga-xtya, đang gánh kiệu, nổi giận và nguyền rủa nhà vua: “Vì ngươi khinh mạn các Bà-la-môn, hãy hóa thành một con trăn điên loạn!”

Verse 86

शापोक्तिमात्रतो राजा पतितो ब्राह्मणस्य हि । तत्रैवाजगरो भूत्वा विप्रशापो दुरत्ययः

Chỉ vừa nghe lời nguyền, nhà vua đã ngã sấp trước vị Bà-la-môn. Ngay tại đó ông hóa thành trăn; bởi lời nguyền của Bà-la-môn thật khó vượt qua.

Verse 87

यथा हि नहुषो जातस्तथा सर्वेऽपि तादृशाः । विप्राणामवमानेन पतिन्ति निरयेऽशुचौ

Như Na-huṣa đã rơi vào cảnh suy vong ấy, mọi kẻ làm như vậy cũng thế: vì xúc phạm các Bà-la-môn, họ mau chóng sa vào những địa ngục ô uế.

Verse 88

तस्मासर्वप्रयत्नेन पदं प्राप्य विचक्षणैः । अप्रमत्तैर्नरैर्भाव्यमिहामुत्र च लब्धये

Vì vậy, bậc hiền trí—đã đạt đến địa vị xứng đáng—nên sống với mọi nỗ lực và sự tỉnh giác không buông lơi, để được phúc lợi cả ở đời này lẫn đời sau.

Verse 89

तथैव नहुषः सर्प्पो जातोरण्ये महाभये । एवं चैवाभवत्तत्र देवलोके ह्यराजकम्

Quả thật như vậy, Nahuṣa đã hóa thành rắn trong khu rừng kinh hoàng; và do thế, nơi cõi trời ấy đã xảy ra cảnh vô vương, không người trị vì.

Verse 90

तथैव ते सुराः सर्वे विस्मयाविष्टचेतसः । अहो बत महत्कष्टं प्राप्तं राज्ञा ह्यनेन वै

Bấy giờ, chư thiên đều sững sờ kinh ngạc, thốt lên: “Than ôi! Tai ương lớn lao này, chính vị vua ấy đã thật sự tự chuốc lấy!”

Verse 91

न मर्त्य लोको न स्वर्गो जातो ह्यस्य दुरात्मनः । सतामवज्ञया सद्यः सुकृतं दग्धमेव हि

Với kẻ tâm địa ác ấy, cả cõi người lẫn cõi trời đều không còn đạt tới; vì khinh mạn bậc hiền thiện, công đức tích lũy của hắn liền bị thiêu rụi tức khắc.

Verse 92

याज्ञिको ह्यपरो लोके कथ्यतां च महामुने । तदोवाच महातेजा नारदो मुनिसत्तमः

“Trong đời còn nói đến một vị hành lễ tế tự khác (xứng đáng trị vì)—xin kể cho chúng tôi nghe, hỡi bậc đại hiền.” Bấy giờ, Nārada rực rỡ uy quang, bậc tối thượng trong hàng hiền sĩ, liền cất lời.

Verse 93

ययातिं च महाभागा आनयध्वं त्वरान्विताः । देवदूतास्तु वै तूर्णं ययातिं द्रुतमानयन्

“Hỡi các bậc phúc đức, hãy mau đưa Yayāti đến!” Nói vậy, các sứ giả chư thiên liền tức khắc đưa Yayāti đến thật nhanh.

Verse 94

विमानमारुह्य तदा महात्मा ययौ दिवं देवदूतैः समेतः । पुरस्कृतो देववरैस्तदानीं तथोरगैर्यक्षगंधर्वसिद्धैः

Bấy giờ bậc đại hồn ấy lên cỗ thiên xa, cùng các sứ giả chư thiên đi về cõi trời; khi ấy được các vị thần tối thượng tôn vinh, lại được nāga, yakṣa, gandharva và siddha kính lễ.

Verse 95

आयातः सोऽमरावत्यां त्रिदशैरभितोषितः । इंद्रासने चोपविष्टो बभाषे च स सत्वरम्

Đến Amarāvatī, ngài được chư thiên nghênh đón và làm cho hoan hỷ; ngồi trên ngôi báu của Indra, ngài liền cất lời ngay, không chậm trễ.

Verse 96

नारदेनैवमुक्तस्तु त्वं राजा याज्ञिको ह्यसि । सतामवज्ञया प्राप्तो नहुषो दंदशूकताम्

Được Nārada nói như vậy: “Tâu Đại vương, ngài quả thật là bậc hành lễ tế tự. Vì khinh mạn người hiền đức, Nahuṣa đã sa vào thân phận loài rắn.”

Verse 97

ये प्राप्नुवंति धर्मिष्ठा दैवेन परमं पदम् । प्राक्तनेनैव मूढास्ते न पश्यंति शुभाशुभम्

Ngay cả người sống theo chánh pháp cũng có thể, do sức của định mệnh, đạt đến địa vị tối thượng; nhưng vì mê lầm bởi nghiệp xưa, họ chẳng phân biệt được điều cát tường và điều bất tường.

Verse 98

पतंति नरके घोरे स्तब्धा वै नात्र संशयः

Kẻ kiêu mạn ắt rơi vào địa ngục ghê rợn—điều ấy không chút nghi ngờ.

Verse 99

ययातिरुवाच । यैः कृतं पुण्यं तेषां विघ्नः प्रजायते । अल्पकत्वेन देवर्षे विद्धि सर्वं परं मम

Yayāti thưa rằng: Với những ai đã làm công đức, chướng ngại vẫn sinh khởi. Ôi bậc tiên tri thần thánh, xin biết đây là lời cuối của ta: tất cả đều do sự nhỏ bé và giới hạn của nỗ lực tự thân.

Verse 100

महादानानि दत्तानि अन्नदानयुतानि च । गोदानानि बहून्येव भूमिदानयुतानि च

Những đại thí đã được ban—cùng với thí thực; lại có nhiều thí ngưu, và cả thí điền địa nữa.

Verse 101

तथैव सर्वाण्यपि चोत्तमानि दानानि चोक्तानि मनीषिभिर्यदा । एतानि सर्वाणि मया तदैव दत्तानि काले च महाविधानतः

Cũng vậy, hễ khi nào các bậc hiền trí nêu dạy những hình thức bố thí tối thượng, thì ngay lúc ấy ta đều đã đem tất cả mà ban thí—đúng thời, và trọn vẹn theo các đại pháp nghi.

Verse 102

यज्ञैरिष्टं वाजपेयातिरात्रैर्ज्योतिष्टोमै राजसूयादिभिश्च । शास्त्रप्रोक्तैरश्वमेधादिभिश्च यूपैरेषालंकृता भूः समंतात्

Các lễ tế đã được cử hành—Vājapeya, Atirātra, Jyotiṣṭoma, Rājasūya và nhiều lễ khác; cùng những lễ được kinh điển truyền dạy như Aśvamedha. Khắp bốn phương, mặt đất được trang nghiêm bởi những trụ tế lễ.

Verse 103

देवदेवो जगन्नाथ इष्टो यज्ञैरनेकशः । गालवाय पुरे दत्ता कन्या त्वेषा च माधवी

Đấng Thần của các thần, Chúa tể của thế gian, đã được thờ phụng nhiều lần bằng các lễ tế. Và tại thành ấy, thiếu nữ Mādhavī này đã được gả cho Gālava.

Verse 104

पत्नीत्वेन चतुर्भ्यश्च दत्ताः कन्या मुने तदा । गालवस्य गुरोरर्थे विश्वामित्रस्य धीमतः

Hỡi bậc hiền triết, khi ấy thiếu nữ được ban làm vợ cho bốn người, vì lợi ích của thầy Gālava—bậc trí giả Viśvāmitra.

Verse 105

एवं भूतान्यनेकानि सुकृतानि मया पुरा । महांति च बहून्येव तानि वक्तुं न पार्यते

Vì thế, thuở xưa ta đã làm nhiều việc thiện—lớn lao và vô số; không thể kể cho hết được.

Verse 106

भूयः पृष्टः सर्वदेवैः स राजा कृतं सर्वं गुप्तमेव यथार्थम् । विज्ञातुमिच्छाम यथार्थतोपि सर्वे वयं श्रोतुकामा ययाते

Bị chư thiên hỏi lại, vị vua ấy vẫn giữ kín mọi điều mình đã làm, đúng như sự thật. Nhưng tất cả chúng ta đều muốn biết cho tường tận, hỡi Yayāti—chúng ta khát khao được nghe.

Verse 107

वचो निशम्य देवानां ययातिरमितद्युतिः । कथयामास तत्सर्वं पुण्यशेषं यथार्थतः

Nghe lời chư thiên, Yayāti—rực rỡ vô lượng—đã thành thật thuật lại trọn vẹn phần công đức (puṇya) còn lại của mình, đúng như sự thật.

Verse 108

कथितं सर्वमेतच्च निःशेषं व्यासवत्तदा । स्वपुण्यकथनेनैव ययातिरपतद्भुवि

Rồi ông thuật lại tất cả điều ấy trọn vẹn, theo phong cách của bậc Vyāsa; và chỉ vì kể lại công đức của chính mình, Yayāti đã ngã sụp xuống mặt đất.

Verse 109

तत्क्षणादेव सर्वेषां सुराणां तत्र पश्यताम् । एवमेव तथा जातमराजकमतंद्रितम्

Ngay trong khoảnh khắc ấy, khi tất cả chư thiên đang chứng kiến tại đó, sự việc đã xảy ra đúng như vậy: vương quốc trở nên vô chủ, và không ai còn có thể thờ ơ an nhàn.

Verse 110

अन्यो न दृश्यते लोके याज्ञिको यो हि तत्र वै । शक्रासनेऽभिषे कार्यं श्रूयतां हि द्विजोत्तमाः

Trong thế gian, tại đó không thấy có một vị tế sư đủ tư cách nào khác. Vì vậy phải cử hành lễ quán đảnh lên ngôi của Indra—hãy lắng nghe, hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng.

Verse 111

सर्वे सुराश्च ऋषयोऽथ महाफणींद्रा गन्धर्वयक्षखगचारणकिंनराश्च । विद्याधराः सुरगणाप्सरसां गणाश्च चिंतापराः समभवन्मनुजास्तथैव

Tất cả chư thiên và các bậc hiền triết, các đại long vương, gandharva, yakṣa, chim muông, cāraṇa và kiṃnara; các vidyādhara, các đoàn thiên chúng và các nhóm apsaras—cả loài người cũng vậy—đều trở nên trĩu nặng ưu tư lo lắng.