Adhyaya 14

Verse 1

लोमश उवाच । ततो युद्धमतीवासीदसुरैर्विष्णुना सह । ततः सिंहाः सपक्षास्ते दंशिताः परमाद्भुताः

Lomaśa nói: Sau đó, một trận chiến khốc liệt nhất đã nổ ra giữa các asura và Viṣṇu. Ngay sau đó, những con sư tử kỳ diệu đó—có cánh và trang bị nanh vuốt—đã xuất hiện.

Verse 2

असुरैरुह्यमानास्ते रहुत्मंतं व्यदारयन् । सिंहास्ते दारितास्तेन खंडशश्च विदारिताः

Khi những con sư tử đó được các asura mang theo, chúng đã xé toạc Rahutmanta. Nhưng ngược lại, ngài đã xé xác những con sư tử đó, chia chúng thành từng mảnh vụn.

Verse 3

विष्णुना च तदा दैत्याश्चक्रेण शकलीकृताः । हतांस्तानसुरान्दृष्ट्वा कालनेमिः प्रतापवान्

Bấy giờ, thần Vishnu dùng đĩa tròn Chakra chém nát các Daitya thành từng mảnh. Thấy các Asura bị giết, Kalanemi hùng mạnh bừng bừng khí thế.

Verse 4

त्रिशूलेनाहनद्विष्णुं रोषपर्याकुलेक्षणः । तमायांतं च जगृहे मुकुंदोऽनाथसंश्रयः

Hắn dùng đinh ba đánh vào thần Vishnu, đôi mắt vằn lên vì giận dữ. Khi hắn lao tới, Mukunda—nơi nương tựa của những kẻ thế cô—đã tóm lấy hắn.

Verse 5

करेण वामेन जघान लीलया तं कालनेमिं ह्यसुरं महाबलम् । तेनैव शूलेन समाहतोऽसौ मूर्च्छान्वितोऽसौ सहसा पपात

Chỉ bằng tay trái, Ngài thản nhiên đánh vào asura Kalanemi hùng mạnh đó. Bị chính chiếc đinh ba ấy đánh trúng, hắn ngã xuống ngay lập tức, bất tỉnh nhân sự.

Verse 6

पतितः पुनरुत्थाय शनैरुन्मील्य लोचने । पुरतः स्थितमालोक्य विष्णुं सर्वगुहाशयम्

Ngã xuống rồi lại đứng dậy, hắn từ từ mở mắt. Nhìn thấy thần Vishnu đứng trước mặt—Đấng ngự trong hang sâu tâm khảm của mọi chúng sinh—hắn nhìn Ngài thật rõ ràng.

Verse 7

लब्धसंज्ञोऽब्रवीद्वाक्यं कालनेमिर्महाबलः । तव युद्धं न दास्यामि नास्ति लोके स्पृहा मम

Tỉnh lại, Kalanemi hùng mạnh nói: "Ta sẽ không giao chiến với Ngài. Ta không còn ham muốn bất cứ điều gì trên thế gian này nữa."

Verse 8

ये येऽसुरा हता युद्धे अक्षयं लोकमाप्नुयुः । ब्रह्मणो वचनात्सद्य इंद्रेण सह संगताः

Bất cứ a-tu-la nào bị giết trong chiến trận đều đạt đến cõi bất hoại; do lời của Phạm Thiên, họ lập tức được kết bạn đồng hành cùng Đế Thích (Indra).

Verse 9

भुंजतो विविधान्भोगान्देववद्विचरंति ते । इंद्रेण सहिताः सर्वे संसारे च पतंत्यथ

Họ hưởng thụ muôn thứ lạc thú và đi lại như chư thiên, tất cả cùng với Đế Thích; rồi về sau, họ lại rơi trở vào luân hồi (saṃsāra).

Verse 10

तस्माद्युद्धेन मरणं न कांक्षे क्षणभंगुरम् । अन्यजन्मनि मे वीर वैरभावान्न संशयः । दातुमर्हसि मे नाथ कैवल्यं केवलं परम्

Vì thế, con không mong cái chết nơi chiến địa, vốn chỉ thoáng chốc và mong manh. Ở đời sau, hỡi bậc anh hùng, tâm thù nghịch chắc chắn lại khởi trong con. Vậy nên, lạy Chúa Tể, xin ban cho con Kaivalya tối thượng, giải thoát thuần tịnh tuyệt đối.

Verse 11

तथेति दैत्यप्रवरो निपातितः परेण पुंसा परमार्थदेन । दत्त्वाऽभयं देवतानां तदानीं तथा सुधां देवताभ्यः प्रदत्त्वा

Nói rằng: “Đúng vậy,” vị đứng đầu loài daitya ấy bị Đấng Tối Thượng—bậc ban điều lợi ích tối hậu—đánh ngã. Khi ấy, Ngài ban sự vô úy cho chư thiên, và cũng ban cam lộ (amṛta) cho các thần linh.

Verse 12

कालनेमिर्हतो दैत्यो देवा जाता ह्यकटकाः । शल्यरूपो महान्सद्यो विष्णुना प्रभविष्णुना

Khi ác ma Kālanemi bị giết, chư thiên trở nên hết khổ não. Thế nhưng ngay tức khắc, một nỗi thống khổ lớn—như mũi giáo cắm sâu—lại phát sinh, dẫu bởi chính Viṣṇu, Đấng toàn năng.

Verse 13

तिरोधानं गतः सद्यो भगवान्कमलेक्षणः । इंद्रोऽपि कदनं कृत्वा दैत्यानां परमाद्भुतम्

Đấng Thế Tôn, mắt như hoa sen, liền ẩn mất tức thì. Rồi Indra cũng gây nên một cuộc tàn sát kỳ diệu bậc nhất giữa bọn quỷ Asura.

Verse 14

पतितानां क्लीबरूपाणां भग्नानां भीतचेतसाम् । मुक्तकच्छशिखानां च चक्रे स कदनक्रियाम्

Đối với những kẻ đã ngã gục—tan vỡ, lòng đầy sợ hãi, dáng vẻ hèn nhát, thắt lưng và búi tóc rã rời—ngài đã thi hành sự hủy diệt.

Verse 15

अर्थशास्त्रपरो भूत्वा महेंद्रो दुरातिक्रमः । दैत्यानां कालरूपोऽसौ शचीपतिरुदारधीः

Chuyên tâm vào mưu lược và đạo trị quốc, Mahendra trở nên không thể chống nổi; đối với bọn Daitya, ngài hiện ra như chính Thời Gian—phu quân của Śacī, chí khí cao cả.

Verse 16

एवं निहन्य्मानानामसुराणां शचीपतेः । निवारणार्थं भगवानागतो नारदस्तदा

Khi các Asura bị Śacīpati giết hại như thế, bậc tôn giả Nārada liền đến, nhằm ngăn giữ ngài lại.

Verse 17

नारद उवाच । युद्धहताश्च ये वीरा ह्यसुरा रणमण्डले । तेषामनु कथं कर्ता भीतानां च विहिंसनम्

Nārada nói: “Những Asura anh hùng đã bị giết trên chiến địa; vậy sao còn có thể tiếp tục gây bạo lực đối với kẻ đang run sợ?”

Verse 18

ये भीतांश्च प्रपन्नांश्चघातयंति मदोद्धताः । ब्रह्मघ्नास्तेऽपि विज्ञेया महापातकसंयुताः

Những kẻ say men kiêu mạn mà giết hại người đang sợ hãi và kẻ đã quy phục cầu nương tựa, cũng phải được biết là “kẻ sát Brahmā” — những người nhiễm ô bởi đại tội.

Verse 19

तस्मात्त्वया न कर्त्तव्यं मनसापि विहिंसनम् । एवमुक्तस्तदा शक्रो नारदेन महात्मना

Vì thế, ngươi chớ làm điều bạo hại—dẫu chỉ trong ý nghĩ. Nói như vậy, bấy giờ bậc đại tâm Nārada đã răn dạy Śakra (Indra).

Verse 20

सुरसेनान्वितः सद्य आगतो हि त्रिविष्टपम् । तदा सर्वे सुरगणाः सुहृद्भ्यश्च परस्परम् । बभूवुर्मुदिताः सर्वे यक्षगंधर्वकिंनराः

Cùng với đạo binh chư thiên, Ngài mau chóng trở về Triviṣṭapa (cõi trời). Bấy giờ toàn thể thiên chúng vui mừng với nhau như bạn hiền; hết thảy Yakṣa, Gandharva và Kiṃnara đều hoan hỷ.

Verse 21

तदा इंद्रोऽमरावत्यां हस शच्याऽभिषेचितः

Bấy giờ, tại Amarāvatī, Indra quả thật được Śacī cử hành lễ quán đảnh (xức dầu tấn phong).

Verse 22

देवर्षिप्रमुखैश्चैव ब्रह्मर्षिप्रमुखैस्तथा । शक्रोऽपि विजयं प्राप्तः प्रसादाच्छंकरस्य च

Được các thiên tiên dẫn đầu và cũng được các đại Phạm tiên dẫn đầu, Śakra (Indra) cũng đạt được chiến thắng—nhờ ân sủng của Śaṅkara (Śiva).

Verse 23

तदा महोत्सवो विप्रा देवलोके महानभूत् । शंखाश्च पटहाश्चैव मृदंगा मुरजा अपि । तथानकाश्च भेर्यश्च नेदुर्दुंदुभयः समम्

Bấy giờ, hỡi các Bà-la-môn, nơi cõi trời dấy lên một đại lễ hội. Ốc tù và và trống lớn, mṛdaṅga và muraja, lại cả nāka và bherī—cùng với dundubhi vang rền hòa một nhịp.

Verse 24

गायकाश्चैव गंधर्वाः किन्नराश्चाप्सपोगणाः । ननृतुर्जगुस्तुष्टुवुश्च सिद्धचारणगुह्यकाः

Các ca công, các Gandharva, Kinnara và đoàn Apsaras đều múa, hát và dâng lời tán tụng; các Siddha, Cāraṇa và Guhyaka cũng đồng lòng như thế.

Verse 25

एवं विजयमापन्नः शक्रो देवेस्वरस्तदा । देवैर्हतास्तदा दैत्याः पतितास्ते महीतले

Như vậy, bấy giờ Śakra, chúa tể chư thiên, đã đạt thắng lợi. Rồi các Dānava/Daitya bị chư thiên sát hại đều ngã xuống trên mặt đất.

Verse 26

गतासवो महात्मानो बलिप्रमुखतो ह्यमी । तपस्तप्तुं पुरा विप्रो भार्गवो मानसोत्तरम्

Những bậc vĩ đại ấy—Bali đứng đầu—đã lìa bỏ sinh mạng. Thuở trước, vị Bà-la-môn Bhārgava (Śukra) đã đến Mānasottara để tu khổ hạnh (tapas).

Verse 27

गतः शिष्यैः परिवृतस्तस्माद्युद्धं न वेद तत् । अवशेषाश्च ये दैत्यास्ते गता भार्गवं प्रति

Ngài đến đó, được các đệ tử vây quanh, nên không hay biết về trận chiến ấy. Còn những Daitya còn sót lại thì tìm đến Bhārgava.

Verse 28

कथितं वै महद्धृत्तमसुराणां क्षयावहम् । निशम्य मन्युमाविष्टो ह्यागतो भृगुनंदनः

Khi biến cố lớn—mang đến sự diệt vong cho loài A-tu-la—được tường thuật, con trai của Bhṛgu (Bhārgava/Śukra), vừa nghe liền bị cơn phẫn nộ chiếm lấy và bước ra.

Verse 29

शिष्यैः परिवृतो भूत्वा मृतांस्तानसुरानपि । विद्यया मृतजीविन्या पतितान्समजीवयत्

Được các đệ tử vây quanh, ngài dùng minh chú ‘phục sinh’—tri thức hồi sinh kẻ chết—mà làm cho cả những A-tu-la đã ngã xuống và chết kia sống lại.

Verse 30

निद्रापायगता यद्वदुत्थितास्ते तदाऽसुराः । उत्थितः स बलिः प्राह भार्गवं ह्यमितद्युतिम्

Như thể chỉ vừa qua một giấc ngủ, các A-tu-la ấy liền đứng dậy. Bali cũng đứng lên và thưa với Bhārgava, bậc rực sáng vô lượng.

Verse 31

जीवितेन किमद्यैव मम नास्ति प्रयोजनम् । पातितस्त्रिदशेंद्रेण यथा कापुरुषस्तथा

“Giờ đây sống còn ích gì cho ta? Ta chẳng còn mục đích—bị chúa của Ba Mươi (Indra) quật ngã, như một kẻ hèn nhát.”

Verse 32

बलिनोक्तं वचः श्रुत्वा शुक्रो वचनमब्रवीत् । मनस्विनो हि ये शूराः पतंति समरे बुधा

Nghe lời Bali, Śukra đáp: “Quả thật, những bậc anh hùng tâm hồn cao cả, nếu ngã xuống nơi chiến trận, thì bậc hiền trí xem đó là sự cao quý chân thật.”

Verse 33

ये शस्त्रेण हताः सद्यो म्रियमाणा व्रजंति वै । त्रिविष्टपं न संदेह इति वेदानुशासनम्

Những ai bị vũ khí đánh gục và chết ngay tức khắc, quả thật sẽ đến Triviṣṭapa (cõi trời); không còn nghi ngờ—đó là huấn lệnh của Veda.

Verse 34

एवमाश्वासयामास बलिनं भृगुनंदनः । तपस्तताप विविधं दैत्यानां सिद्धिदायकम्

Như vậy, con của Bhṛgu (Śukra) đã an ủi Bali. Rồi ngài thực hành nhiều pháp khổ hạnh khác nhau—những hạnh tu ban thành tựu và công đức cho các Daitya.

Verse 35

तथा दैत्य गताः सर्वे भृगुणा च प्रचोदिताः । पातालमवसन्सर्वे बलिमुख्याः सुखेन वै

Vì thế, được Bhṛgu (tức Śukra thuộc dòng Bhṛgu) thúc giục, tất cả các Daitya—do Bali đứng đầu—đã đi và cư trú nơi Pātāla, quả thật an ổn.