Adhyaya 10

Verse 1

मुनय ऊचुः । यत्त्वया कथितं ब्रह्मन्ब्रह्मांडं सचराचरम् । भस्मीभूतं रुद्रकोपात्कालकूटाग्निनाऽथ़खिलम्

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Bạch Brāhman, như ngài đã kể, toàn thể vũ trụ—cả động lẫn tĩnh—đã bị thiêu thành tro bởi cơn thịnh nộ của Rudra, bởi lửa Kālakūṭa.”

Verse 2

ब्रह्मांडांतरतः किं तु रुद्रं मन्यामहे वयम् । तदा चराचरं नष्टं ब्रह्मविष्णुपुरोगमम्

Nhưng trong cõi brahmāṇḍa, chúng ta hiểu rằng Rudra ở nơi nào? Khi ấy, mọi loài hữu tình và vô tình—do Phạm Thiên và Tỳ-thấp-nô dẫn đầu—đều bị hủy diệt.

Verse 3

भस्मीभूतं रुद्रकोपात्कथं सृष्टिः प्रवर्तिता । कुतो ब्रह्मा च विष्णुश्च कुतश्चंद्रपुरोगमाः

Khi muôn vật bị thiêu thành tro bởi cơn thịnh nộ của Rudra, thì sự sáng tạo đã khởi lại bằng cách nào? Phạm Thiên và Tỳ-thấp-nô từ đâu mà hiện ra, và Mặt Trăng cùng các vì tinh tú từ đâu mà có?

Verse 4

अन्ये सुरा सुराः कुत्र भस्मीभूता लयं गताः । अत ऊर्ध्वं किमभवत्तत्सर्वं वक्तुमर्हसि

Các chư thiên khác và các a-tu-la đã đi về đâu, khi bị thiêu thành tro và tan vào cõi tiêu dung? Sau đó đã xảy ra điều gì—xin hãy nói cho chúng tôi biết tất cả.

Verse 5

व्यासप्रसादात्सकलं वेत्थ त्वं नापरो हि तत् । तस्माज्ज्ञानमयं शास्त्रं तज्जानासि न चापरः

Nhờ ân phúc của Vyāsa, ngài biết trọn vẹn mọi điều—không ai khác biết được như vậy. Vì thế, thánh điển thuần bằng trí tuệ ấy chỉ ngài thấu rõ, không một ai khác.

Verse 6

इति पृष्टस्तदा सर्वैर्मुनिभिर्भावितात्मभिः । सूतो व्यासं नमस्कृत्य वाक्यं चेदमथाब्रवीत्

Được tất cả các bậc hiền triết—tự chế và quán niệm—hỏi như vậy, Sūta trước hết đảnh lễ Vyāsa, rồi mới thốt lên những lời này.

Verse 7

लोमश उवाच । यदा ब्रह्मांडमध्यस्था व्याप्ता देवा विषाग्निना । हरिब्रह्मादयो ह्येते लोकपालाः सवासवाः । तदा विज्ञापितः शंभुर्हेरंबेन महात्मना

Lomaśa nói: Khi các chư thiên ở trong cõi vũ trụ bị ngọn lửa độc lan tràn bao phủ—Viṣṇu, Brahmā và các Hộ Thế, cùng với Indra—bấy giờ Śambhu được bậc đại tâm Heraṃba (Gaṇeśa) tâu báo.

Verse 8

हेरंब उवाच । हे रुद्र हे महादेव हे स्थाणो ह जगत्पते । मया विघ्नं विनोदेन कृतं तेषां सुदुर्जयम्

Heraṃba nói: Ôi Rudra, ôi Mahādeva, ôi Sthāṇu, ôi Chúa tể thế gian—với ý đùa vui, ta đã tạo cho họ một chướng ngại vô cùng khó vượt qua.

Verse 9

भयेन मति मोहात्त्वां नार्च्चयंति च मामपि । उद्योगं ये प्रकुर्वन्ति तेषां क्लेशोऽधिको भवेत्

Vì sợ hãi và mê muội trong tâm, họ chẳng thờ phụng Ngài, cũng chẳng thờ phụng ta. Kẻ chỉ gắng sức mà không cầu khẩn, ắt gặp khổ não càng thêm nặng nề.

Verse 10

एवमभ्यर्थितस्तेन पिनाकी वृषभध्वजः । विघ्नांधकारसूर्येण गणाधिपतिना तदा

Được ngài ấy khẩn thỉnh như vậy, Pinākin—Đấng mang cờ hiệu bò—bấy giờ được Gaṇādhipati đến gần, như mặt trời xua tan bóng tối của chướng ngại.

Verse 11

लिंगरूपोऽब्रवीच्छंभुर्निराकारो निरामयः । निरंजनो व्योमकेशः कपर्द्दी नीललोहितः

Śambhu—vô tướng, vô bệnh, thanh tịnh không nhiễm—đã cất lời khi an trụ trong hình tướng Liṅga: Đấng có mái tóc như trời, Đấng tóc bện, Đấng sắc xanh pha đỏ (Mahādeva).

Verse 12

महेश्वर उवाच । हेरंब श्रृणु मे वाक्यं श्रद्धया परया युतः । अहंकारात्मकं चैव जगदेतच्चराचरम्

Maheśvara phán: Hỡi Heraṃba, hãy lắng nghe lời Ta với niềm tin tối thượng. Toàn thể vũ trụ này, cả động lẫn tĩnh, quả thật mang bản tính của ahaṃkāra (nguyên lý “ta”).

Verse 13

स्थितिं करोत्यहंकारः प्रलयोत्पत्तिमेव च । जगदादौगणपते तदा विज्ञप्तिमात्रतः

Ahaṃkāra làm cho thế gian được duy trì, đồng thời cũng gây nên sự tan hoại và sự sinh khởi. Hỡi Gaṇapati, vào buổi đầu của vũ trụ, điều ấy xảy ra chỉ bởi một niệm nhận biết/ý hướng tri giác.

Verse 14

मायाविरहितं शांतं द्वैताद्वैतपरं सदा । ज्ञप्तिमात्रस्वरूपं तत्सदानंदैकलक्षणम्

Thực tại ấy lìa mọi māyā, an tịnh, luôn vượt lên trên cả nhị nguyên lẫn phi nhị nguyên. Tự tánh của Nó chỉ là thuần thức, mang một dấu ấn duy nhất: hỷ lạc vĩnh cửu.

Verse 15

गणपतिरुवाच । यदि त्वं केवलो ह्यात्मा परमानन्दलक्षणः । तस्मात्त्वदपरं किंचिन्नान्यदस्ति परंतप

Gaṇapati thưa: Nếu chỉ riêng Ngài là Tự Ngã, mang dấu ấn của hỷ lạc tối thượng, thì ngoài Ngài ra tuyệt nhiên không có gì khác, hỡi Đấng hàng phục kẻ thù.

Verse 16

नानारूपं कथं जातं सुरासुरविलक्षणम् । विचित्रं मोहजननं त्रिभिर्द्देवैश्च लक्षितम्

Vũ trụ muôn hình này đã sinh khởi thế nào—với các dạng tướng sai biệt giữa chư thiên và a-tu-la—kỳ diệu mà lại là nguồn sinh mê hoặc, và được ba vị thần đánh dấu như ba phương diện?

Verse 17

भूतग्रामैश्चतुर्भिश्च नानाभेदैः समन्वितैः । जातं संसारचक्रं च नित्यानित्यविलक्षणम्

Từ bốn nhóm đại chủng, phân hóa thành muôn sai biệt, bánh xe luân hồi đã sinh khởi—mang dấu ấn vừa thường hằng vừa vô thường.

Verse 18

परस्परविरोधेन ज्ञानवादेन मोहिताः । कर्मवादरताः केचित्केचित्स्वगुणमाश्रिताः

Bị mê hoặc bởi những học thuyết ‘tri kiến’ đối nghịch nhau, có kẻ ưa chuộng thuyết ‘hành nghiệp’; kẻ khác lại bám chặt vào bản tính (guṇa) bẩm sinh của mình.

Verse 19

ज्ञाननिष्ठाश्च ये केचित्परस्परविरोधिनः । एवं संशयमापन्नं त्राहि मां वृषभध्वज

Ngay cả những người an trú trong ‘tri kiến’ cũng thấy đối nghịch nhau. Vì thế con rơi vào nghi hoặc; xin cứu con, lạy Đấng mang cờ hình bò (Śiva).

Verse 20

अहं गणश्च कुत्रत्याः क्व चायं वृषभः प्रभो । एते चान्ये च बहवः कुतो जाताश्च कुत्र वै

Con và các gaṇa này từ đâu mà đến, bạch Chúa? Còn con bò này từ đâu, hỡi Đấng Tối Thượng? Và bao kẻ khác nữa: họ sinh từ nguồn nào, rồi đi về đâu?

Verse 21

कृताः सर्वे महाभागाः सात्त्विका राजसाश्च वै । प्रहस्य भगवाञ्छंभुर्गणेशं वक्तुमुद्यतः

Tất cả những bậc hữu phúc ấy đều được tạo tác với khuynh hướng sāttvika và rājasika. Đức Thế Tôn Śambhu mỉm cười, chuẩn bị đáp lời Gaṇeśa.

Verse 22

महेश्वर उवाच । कालशक्त्या च जातानि रजःसत्त्वतमांसि च । तैरावृतं जगत्सर्वं सदेवासुमानुषम्

Maheśvara phán: Do năng lực của Thời gian, rajas, sattva và tamas sinh khởi. Bởi ba guna ấy, toàn thể thế gian bị che phủ—cùng với chư thiên, a-tu-la và loài người.

Verse 23

परिदृश्यमानमेतच्चानश्वरं परमार्थतः । विद्ध्येतत्सर्वसिद्ध्यैव कृतकत्वाच्च नश्वरम्

Thế gian đang thấy đây, xét theo chân nghĩa tối hậu, không thật là bất hoại. Hãy biết nó là vô thường, chính vì nó là cái được tạo tác—sự liễu tri ấy tự nó dẫn đến thành tựu viên mãn.

Verse 24

लोमश उवाच । यावद्गणेशसंयुक्तो भाषमाणः सदाशिवः । लिंगरूपी विश्वरूपः प्रादुर्भूता सदाशिवात्

Lomaśa nói: Khi Sadāśiva, có Gaṇeśa kề bên, đang thuyết lời, thì Thể Vũ Trụ, Dáng Phổ Quát—hiển lộ như Liṅga—bỗng hiện ra từ chính Sadāśiva.

Verse 25

शिवरूपा जगद्योनिः कार्यकारणरूपिणी । लिंगरूपी स भगवान्निमग्नस्तत्क्षणादभूत्

Mang hình Śiva, là lòng thai của vũ trụ, là dáng của nhân và quả—Đấng Thế Tôn ấy, hóa thành Liṅga, ngay trong khoảnh khắc liền an lập (chìm vào vị trí).

Verse 26

एका स्थिता परा शक्तिर्ब्रह्मविद्यात्मलक्षणा । गणेशो विस्मयाविष्टो ह्यवलोकनतत्परः

Chỉ có một Thượng Năng tối thượng đứng đó, tự tánh chính là Brahma-vidyā (tri kiến về Tuyệt Đối). Gaṇeśa tràn đầy kinh ngạc, chỉ chuyên tâm chiêm ngưỡng Nàng.

Verse 27

ऋषय ऊचुः । प्रकृत्यन्तर्गतं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । गणेशस्य पृथक्त्वं च कथं जातं तदुच्यताम्

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Toàn thể thế gian này—hữu động và vô động—đều nằm trong Prakṛti. Vậy vì sao Gaṇeśa lại có địa vị riêng biệt? Xin hãy giảng rõ điều ấy.”

Verse 28

लोमश उवाच । साक्षात्प्रकृत्याः संभूतो गणेशो भगवानभूत् । यथारूपः शिवः साक्षात्तद्रूपो हि गणेश्वरः

Lomaśa thưa: “Gaṇeśa sinh khởi trực tiếp từ Prakṛti và trở thành một Bhagavān. Quả thật, hình tướng chân thực của Śiva thế nào, thì Gaṇeśvara cũng chính là hình tướng ấy.”

Verse 29

शिवेन सह संग्रामो ह्यभूत्तस्य महात्मनः । अज्ञानात्प्रकृतो भूत्वा बहुकालं निरन्तरम्

Quả thật, bậc đại hồn ấy đã giao chiến với Śiva; vì vô minh, bị ràng buộc vào Prakṛti, nên cứ tiếp diễn không ngừng trong một thời gian dài.

Verse 30

तस्य दृष्ट्वा ह्यजेयत्वं गजारूढस्य तत्तदा । त्रिशूलेनाहनच्छंभुः सगजं तमपातयत्

Bấy giờ, thấy kẻ cưỡi voi ấy bất khả chiến bại, Śambhu dùng cây tam xoa đánh xuống và quật ngã người ấy cùng với con voi.

Verse 31

तदा स्तुतो महादेवः परशक्त्या परंतपः । परशक्तिमुवाचेदं वरं वरय शोभने

Bấy giờ, Mahādeva—đấng hùng mãnh khuất phục kẻ thù—được Tối Thượng Śakti tán dương. Và Ngài nói với Parāśakti: “Ôi đấng cát tường, hãy chọn một ân phúc.”

Verse 32

तदा वृतो महादेवो वरेण परमेण हि । योऽयं त्वया हतो देव मम पुत्रो न संशयः

Bấy giờ, Đại Thần Mahādeva được khẩn cầu bằng đại nguyện tối thượng: “Ôi Thần linh, kẻ mà Ngài đã giết chính là con trai của ta—điều ấy không còn nghi ngờ.”

Verse 33

त्वां न जानात्ययं मूढः प्रकृत्यंशसमुद्भवः । तस्मात्पुत्रं जीवयेमं मम तृष्ट्यर्थमेव च

“Kẻ mê muội này chẳng nhận ra Ngài, vì nó sinh từ một phần của Prakṛti. Vậy xin hãy làm cho đứa con ấy sống lại, để ta cũng được thỏa lòng.”

Verse 34

प्रहस्य भगवान्रुद्रो मायापुत्रमजीवयत् । सिंधुरवदनेनैव मुखे स समयोजयत्

Mỉm cười, Bhagavān Rudra khiến người con sinh bởi māyā sống lại, rồi đặt lên làm gương mặt cho nó chính dung nhan của voi.

Verse 35

तदा गजाननो जातः प्रसादाच्छंकरस्य च । मायापुत्रोपि निर्मायो ज्ञानवान्संबभूव ह

Bấy giờ, nhờ ân sủng của Śaṅkara, người ấy trở thành Gajānana, Đấng Mặt Voi. Tuy sinh từ māyā, nhưng đã thoát khỏi māyā và thật sự đầy đủ trí tuệ.

Verse 36

आत्मज्ञानामृतेनैव नित्यतृप्तो निरामयः । समाधिसंस्थितो रौद्रः कालकालांतकोऽभवत्

Nhờ cam lộ của tự tri, người ấy luôn mãn nguyện và không còn khổ bệnh. An trụ trong samādhi, trong trạng thái Raudra mãnh liệt, người trở thành chính “Đấng diệt Thời gian—và cả tận cùng của Thời gian.”

Verse 37

योगदंडार्थमुत्पाट्य स्वकीयं दशनं महत् । करे गृह्य गणाध्यक्षः शब्धब्रह्मातिवर्त्तते । ऋद्धिसिद्धिद्वयेनैव एकत्वेन विराजितः

Để làm gậy yoga, Ngài nhổ chính chiếc ngà lớn của mình, cầm trong tay; Chúa tể các Gaṇa đã vượt qua “Phạm của âm thanh” (chỉ là mặc khải bằng lời). Được đầy đủ cả phú quý và thành tựu tâm linh, Ngài rực sáng trong nhất thể.

Verse 38

ये ते गणाश्च विघ्नाश्च ये चान्येऽभ्यधिका भुवि । तेषामपि पतिर्जातः कृतोऽसौ शंभुना तदा

Đối với các gaṇa ấy và các chướng ngại ấy, cùng mọi kẻ khác quyền lực hơn trên cõi đất, Ngài cũng trở thành chủ tể của họ. Khi ấy, chính Śambhu đã bổ nhiệm Ngài làm bậc thống lãnh.

Verse 39

तस्माद्वि लोकयामास प्रकृतिं विश्वरूपिणीम् । पृथक्स्थित्वाग्रतो जानाल्लिंगं प्रकृतिमेव च । ददर्श विमलं लिंगं प्रकृतिस्थं स्वभावतः

Rồi Ngài chiêm kiến Prakṛti, đấng mang hình tướng của toàn vũ trụ. Đứng tách riêng, Ngài nhận ra trước mặt cả Liṅga lẫn chính Prakṛti; và Ngài thấy Liṅga thanh tịnh không vết nhơ, tự tính an trụ trong Prakṛti.

Verse 40

आत्मानं च गणैः साद्धं तथैव च जगत्त्रयम् । लीनं लिंगे समस्तं तद्धेरम्बो ज्ञानवानपि

Và Heramba—dẫu là bậc trí—đã thấy chính mình cùng các gaṇa, và cả ba cõi, hết thảy đều tan hòa trọn vẹn vào trong Liṅga.

Verse 41

मुमोह च पुनः संज्ञां प्रतिलभ्य प्रयत्नतः । ननाम शिरसा ताभ्यामीशाभ्यां स गणेश्वरः

Ngài lại ngất đi; rồi gắng sức mới hồi tỉnh. Khi ấy, Chúa tể Gaṇa cúi đầu đảnh lễ hai Đấng Tối Thượng.

Verse 42

तदा ददर्श तत्रैव लोकसंहारकारकम् । ब्रह्माणं चैव रुद्रं च विष्णुं चैव सदाशिवम्

Bấy giờ, ngay tại đó, ông chiêm kiến Đấng làm tan hoại thế gian—Brahmā, Rudra, Viṣṇu và Sadāśiva.

Verse 43

ददर्श प्रेततुल्यानि लिंगशक्त्यात्मकानि च । ब्रह्माण्डगोलकान्येव कोटिशः परमाणुवत्

Ông thấy vô số quả cầu vũ trụ—như những nguyên tử, hàng triệu vô vàn—mang dáng vẻ như bóng ma, và được cấu thành bởi năng lực (Śakti) của Liṅga.

Verse 44

लीयंते च विलीयंते महेशे लिंगरूपिणि । प्रकृत्यंतर्गतं लिंगं लिंगस्यांतर्गता च सा

Chúng hòa nhập và tan biến vào Maheśa trong hình tướng Liṅga. Liṅga ở trong Prakṛti, và nàng (Prakṛti) lại ở trong Liṅga.

Verse 45

शक्त्या लिंगं च संछन्नं तदा सर्वमदृश्यत । लिंगेन शक्तिः संछन्ना परस्परमवर्तत

Bấy giờ, Liṅga được Śakti che phủ, nên muôn vật đều trở nên vô hình. Rồi Śakti lại được Liṅga che phủ; vì thế, đôi bên bao bọc lẫn nhau.

Verse 46

शिवाभ्यां संश्रितं लोकं जगदेतच्चराचरम् । गणेशो वापि तज्ज्ञानं न परेऽपि तथाविदन्

Toàn thể thế giới này—hữu động và vô động—nương tựa nơi hai Đấng Śiva (Śiva cùng với Śakti). Chân lý ấy được Gaṇeśa thấu triệt trọn vẹn; ngay cả các vị khác cũng không hiểu như vậy.

Verse 47

तदोवाच महातेजा गणाध्यक्षो गणैः सह । सशक्तिकं स्तूयमानः शक्त्या च परया तदा

Bấy giờ, Đấng rực sáng là Chúa tể các Gaṇa (Gaṇeśa), cùng với đoàn tùy tùng, liền cất lời—khi Thần linh hợp nhất với Śakti đang được tán dương, và khi Chính Năng Lực Tối Thượng cũng hiện diện nơi ấy.

Verse 48

गणेश उवाच । नमामि देवं शक्त्यान्वितं ज्ञानरूपं प्रसन्नं ज्ञानात्परं परमंज्योतिरूपम् । रूपात्परं परमं तत्त्वरूपं तत्त्वात्परं परमं मंगलं च आनंदाख्यं निष्कलं निर्विषादम्

Gaṇeśa thưa: Con đảnh lễ Đấng Thần linh hợp nhất với Śakti—an nhiên, bản tính là tri kiến. Vượt trên tri kiến, Ngài là Ánh Sáng Tối Thượng; vượt trên mọi hình tướng, Ngài là Thực Tại–nguyên lý tối cao; vượt cả nguyên lý ấy, Ngài là Cát Tường Tối Thượng—mang danh Hỷ Lạc, không phân chia, không sầu khổ.

Verse 49

धूमात्परमयोवह्निर्धूमवत्प्रतिभासते । प्रकृत्यंतर्गस्त्वं हि लक्ष्यसे ज्ञानिसंभवः । प्रकृत्यंतर्गतस्त्वं हि मायाव्यक्तिरितीयसे

Như lửa tuy vượt ngoài khói mà vẫn có thể hiện ra như có khói, cũng vậy, Ngài—dẫu siêu việt Prakṛti—vẫn được nhận thấy như ở trong đó, do tri kiến khởi lên nơi bậc trí. Nhưng khi được thấy như ở trong Prakṛti, Ngài được gọi là năng lực Māyā hiển lộ.

Verse 50

एवंविधस्त्वं भगवन्स्वमायया सृजस्यथोलुंपसि पासि विश्वम् । अस्माद्गरात्सर्वमिदं प्रनष्टं सब्रह्मविप्रेंद्रयुतं चराचरम्

Ôi Đấng Thế Tôn, đúng như bản thể của Ngài, bằng chính Māyā của Ngài, Ngài tạo dựng vũ trụ, thu nhiếp nó và hộ trì nó. Nhưng bởi thứ độc này, toàn thể thế gian—hữu động và vô động, cùng với Brahmā và các bậc tối thượng trong hàng hiền thánh—đều đã bị diệt vong.

Verse 51

यथा पुरासीर्भगवान्महेशस्त्रैलोक्यनाथोऽसि चराचरात्मा । कुरुष्य शीघ्रं सहजीवकोशं चराचरं तत्सकलं प्रदग्धम्

Như thuở xưa, ôi Chúa Maheśa—Đấng làm chủ ba cõi, là Tự Ngã của mọi loài hữu động và vô động—xin nay hãy hành động mau lẹ: phục hồi toàn thể tạo hóa đã bị thiêu rụi, cùng với lớp vỏ sinh mệnh của chúng sinh.

Verse 52

लोमश उवाच । एवं स्तुतो गणेशेन भगवान्भूतभावनः । यदुत्थितं कालकूटं लोकसंहारकारकम्

Lomaśa nói: Được Gaṇeśa tán dương như thế, Đấng Thế Tôn—bậc nuôi dưỡng muôn loài—liền hướng tâm đến độc dược Kālakūṭa vừa trỗi dậy, thứ có thể gây nên sự hủy diệt các thế giới.

Verse 53

लिंगरूपेण तद्ग्रस्तं विमलं चाकरोत्तदा । सदेवासुरमर्त्याश्च सर्वाणि त्रिजगन्ति च । तत्क्षणाद्रक्षितान्येव कृपया परया युतः

Ngài mang hình tướng Liṅga mà nuốt lấy độc ấy, rồi khiến nó trở nên thanh tịnh. Ngay tức khắc, cả tam giới—cùng chư thiên, a-tu-la và loài người—đều được che chở, vì Ngài đầy đủ lòng đại bi tối thượng.

Verse 54

ब्रह्मा विष्णुः सुरेंद्रश्च लोकपालाः सहर्षयः । यक्षा विद्याधराः सिद्धा गंधर्वाप्सरसां गणाः । उत्थिताश्चैव ते सर्वे निद्रापरिगता इव

Brahmā, Viṣṇu, Indra, các Hộ Thế ở bốn phương cùng các bậc hiền triết; Yakṣa, Vidyādhara, Siddha, và đoàn Gandharva cùng Apsaras—tất thảy đều đứng dậy, như thể vừa tỉnh khỏi giấc ngủ.

Verse 55

विस्मयेन समाविष्टा बभूवुर्जातसाध्वसाः । सर्वे देवासुराश्चैव ऊचुराश्चर्यवत्ततः

Tất cả đều tràn ngập kinh ngạc, bỗng chốc dấy lên niềm kính sợ. Rồi chư thiên và a-tu-la đồng thanh cất lời, đầy vẻ kỳ diệu.

Verse 56

क्व कालकूटं सुमहद्येन विद्राविता वयम् । मृतप्रायाः कृताः सद्यः सलोकपालका ह्यमी

“Độc Kālakūṭa ghê gớm, hùng mạnh ấy nay ở đâu? Chính nó đã xua đuổi chúng ta—cùng các Hộ Thế—và khiến chúng ta trong khoảnh khắc như đã chết!”

Verse 57

इत्यब्रुवंस्तदा दैत्यास्तूष्णींभूतास्तदा स्थिताः । शक्रादयो लोकपाला विष्णुं सर्वेश्वरेश्वरम् । ब्रह्माणं च पुरस्कृत्य इदमूचुः समेधिता

Khi các Daitya nói như vậy xong, họ liền im lặng và đứng yên. Bấy giờ Indra và các vị Hộ Thế—đặt Phạm Thiên ở phía trước—hướng về Viṣṇu, Đấng Chúa tể của mọi chúa tể, mà thưa lời này với tâm ý an định.

Verse 58

केनेदं कारितं विष्णो न विदामोऽल्पमेधसः । तदा प्रहस्य भगवान्ब्रह्मणा सह तैः सुरैः

“Ôi Viṣṇu, việc này do ai gây nên? Chúng con trí hèn nên chẳng biết.” Bấy giờ Đấng Thế Tôn, cùng với Phạm Thiên và chư thiên ấy, mỉm cười.

Verse 59

समाधिमगमन्सर्वेऽप्येकाग्रमनसस्तदा । तत्त्वज्ञानेन निर्हृत्य कामक्रोदादिकान्द्विजाः

Bấy giờ tất cả đều nhập định (samādhi) với tâm nhất điểm. Nhờ tri kiến chân thật, họ trừ bỏ dục vọng, sân hận và các thứ khác—hỡi bậc Nhị sinh.

Verse 60

तदात्मनि स्थितं लिंगमपश्यन्वि बुधादयः । विष्णुं पुरस्कृत्य तदा तुष्टुवुः परमार्थतः

Bấy giờ các bậc hiền triết và người trí thấy Liṅga an trụ ngay trong tự ngã của mình. Đặt Viṣṇu ở phía trước, họ tán thán (Śiva) theo chân lý tối thượng.

Verse 61

आत्मना परमात्मानं योगिनः पर्युपासते

Các hành giả yoga, nhờ tự ngã, mà thờ phụng và chứng ngộ Đấng Tối Thượng Ngã (Paramātman).

Verse 62

लिंगमेव परं ज्ञानं लिंगमेव परं तपः । लिंगमेव परो धर्मो लिंगमेव परा गतिः । तस्माल्लिंगात्परतरं यच्च किंचिन्न विद्यते

Chỉ Liṅga là trí tuệ tối thượng; chỉ Liṅga là khổ hạnh tối thượng. Chỉ Liṅga là Chánh pháp tối thượng; chỉ Liṅga là cứu cánh tối thượng. Ngoài Liṅga ra, tuyệt nhiên không có gì hơn nữa.

Verse 63

एवं ब्रुवंतो हि तदा सुरासुराः सलोकपाला ऋषिभिश्च साकम् । विष्णुं पुरस्कृत्य तमालवर्णं शंभुं शरण्यं शरणं प्रपन्नाः

Nói như thế, chư Thiên và A-tu-la, cùng các Hộ Thế (Lokapāla) và các Ṛṣi, tôn Viṣṇu làm bậc dẫn đầu, đã quy y nơi Śambhu—Đấng có sắc thẫm như tamāla, là Chốn Nương Tựa chân thật của muôn loài.

Verse 64

त्राहित्राहि महादेव कृपालो परमेश्वर । पुरा त्राता यथा सर्वे तथात्वं त्रातुमर्हसि

“Xin cứu, xin cứu chúng con, ôi Mahādeva—Đấng Tối Thượng đầy lòng từ mẫn! Như xưa Ngài đã che chở muôn loài, thì nay xin Ngài cũng hãy che chở chúng con.”

Verse 65

तद्देवदेव भवतश्चरणारविंदं सेवानुबंधमहिमानमनंतरूपम् । त्वदाश्रितं यत्परमानुकंपया नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद

“Vì thế, ôi Thần của chư thần, chúng con đảnh lễ đôi chân sen của Ngài—vinh quang được chứng tri qua phụng sự chí thành, và các hóa thân thì vô tận. Bởi lòng đại bi, Ngài trở thành nơi nương tựa cho kẻ quy hướng. Kính lễ Ngài, bậc tối thắng trong các thần; xin Ngài đoái thương.”

Verse 66

लिंगस्वरूपमध्यस्थो भगवान्भूतभावनः । सर्वैः सुरगणैः साकं बभाषेदं रमापतिः

Ngự ngay trong chính hình tướng Liṅga, Đấng Thế Tôn—bậc dưỡng nuôi muôn loài—cùng với toàn thể chư thiên đã nói những lời này; ấy là Viṣṇu, phu quân của Ramā (Lakṣmī).

Verse 67

त्वं लिंगरूपी भगवाञ्जगतामभयप्रदः । विष्णुना संस्तुतो देवो लिंगरूपी महेश्वरः

Ngài là Đấng Thế Tôn trong hình tướng Liṅga, ban sự vô úy cho muôn cõi. Được Viṣṇu tán dương, Maheśvara—vị thần mang hình Liṅga—được xưng tụng như vậy.

Verse 68

मृतास्त्राता गरात्सर्वे तस्मान्मृत्युंजय प्रभो । रक्षरक्ष महाकाल त्रिपुरांत नमोस्तु ते

Tất cả đều được cứu khỏi tử vong và khỏi độc dược; vì thế, ôi Chúa Mṛtyuñjaya, xin che chở—che chở! Ôi Mahākāla, Đấng diệt Tripura, con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 69

विष्णुना संस्तुतो देवो लिंगरूपी महेश्वरः । प्रादुर्बभूव सांबोऽथ बोधयन्निव तान्सुरान्

Được Viṣṇu tán dương, Maheśvara—vị thần trong hình tướng Liṅga—liền hiển lộ thành Sāmbā (Śiva cùng Umā), như thể đang khai thị cho chư thiên ấy.

Verse 70

हे विष्णो हे सुराः सर्व ऋषयः श्रूयतामिदम् । मन्यतेऽपि हि संसारे अनित्ये नित्यताकुलम्

Hỡi Viṣṇu! Hỡi chư thiên và các bậc hiền triết—xin hãy lắng nghe điều này: trong cõi saṃsāra vô thường, kẻ mê lầm vẫn tưởng là thường hằng.

Verse 71

अविलोकयताऽत्मात्मना विबुधादयः । किं यज्ञैः किं तपोभिश्च किमुद्योगेन कर्मणाम्

Hỡi chư thiên và các bậc hữu trí! Nếu không tự thấy được Chân Ngã bằng chính Chân Ngã, thì tế lễ được gì, khổ hạnh được gì, và dốc sức trong các hành nghiệp được gì?

Verse 72

एकत्वेन पृथक्त्वेन किंचिन्नैव प्रयोजनम् । यस्माद्भवद्भिर्मिलितैः कृतं यत्कर्म दुष्करम्

Dù hợp nhất hay phân ly, nếu thiếu chánh tri kiến thì cũng chẳng có ích thực sự; bởi nhờ các ngươi cùng hội tụ mà việc khó khăn kia đã được thành tựu.

Verse 73

क्षीराब्धेर्मथनं तत्तु अमृतार्थं कथं कृतम् । मृत्युं जयं निराकृत्य अवज्ञाय च मां सदा

Việc khuấy Biển Sữa để cầu cam lộ đã được làm sao? Khi các ngươi gạt bỏ Đấng Chiến Thắng Tử Thần và luôn khinh mạn Ta.

Verse 74

तस्मात्सर्वे मृत्युमुखं पतिता वै न संशयः । अस्माभिर्निर्मितो देवो गणेशः कार्यसिद्धये

Vì thế, tất cả các ngươi hẳn đã rơi vào chính miệng tử thần—không còn nghi ngờ. Nhưng bởi Chúng Ta, thần Gaṇeśa đã được tạo lập để mọi công việc được thành tựu.

Verse 75

न नमंति गणेशं च दुर्गां चैव तथाविधाम् । क्लेशभाजो भविष्यति नात्र कार्या विचारणा

Kẻ nào không cúi lạy Gaṇeśa và cũng không đảnh lễ Mẫu Durgā đầy uy lực như thế, ắt sẽ thừa hưởng khổ não—điều này không cần bàn cãi.

Verse 76

यूयं सर्वे त्वधर्मिष्ठाः स्तब्धाः पंडितमानिनः । कार्याकार्यमविज्ञाय केवलं मानमोहिताः

Tất cả các ngươi quả thật chìm trong adharma—cứng cỏi vì kiêu mạn, tự cho mình là bậc học giả. Không biết điều nên làm và điều không nên làm, các ngươi chỉ bị mê hoặc bởi ngã mạn.

Verse 77

तस्मात्कालमुखे सर्वे पतिता नात्र संशयः । सर्वे श्रुतिपरा यूयमिंद्राद्या देवतागणाः

Vì thế, tất cả các ngươi đã rơi vào “miệng của Thời gian” — điều ấy không còn nghi ngờ. Thế nhưng các đoàn thần linh, bắt đầu từ Indra, vẫn tự nhận mình là những kẻ tận hiến với Śruti.

Verse 78

प्ररोचनपराः सर्वे क्षुद्राश्चेंद्रादयो वृथा । नात्मानं च प्रपंचेन वेत्सि त्वं हि शचीपते

Tất cả các ngươi chỉ chăm chăm vào lời tâng bốc và sự dụ dỗ; các thần bắt đầu từ Indra thật nhỏ nhen, và mọi lời khoe khoang đều hư vọng. Hỡi chúa của Śacī, ngươi chẳng thật biết Chân Ngã—chỉ biết trò huyễn hiện của thế gian.

Verse 79

कृतः प्रयत्नो हि महानमृतार्थं त्वया शठ । अश्वमेधशतेनैव यद्राज्यं प्राप्तवानसि । अपि तच्च पराधीन तन्न जानासि दुर्मते

Hỡi kẻ gian trá, ngươi đã gắng sức lớn vì cái gọi là “bất tử”. Nhờ một trăm lễ tế Aśvamedha, ngươi đạt được vương quyền—nhưng ngay cả quyền ấy cũng lệ thuộc vào quyền lực của kẻ khác; với tà kiến, ngươi chẳng hiểu điều đó.

Verse 80

यैर्वदवाक्यैस्त्वं मूढ संस्तुतोऽसि तपस्विभिः । ते मूढास्तो षयंति त्वां तत्तद्रागपरायणाः

Bằng những lời rỗng nào mà ngươi, hỡi kẻ mê muội, được các ẩn sĩ ca tụng—thì những kẻ mê muội ấy chỉ cố làm vừa lòng ngươi, vì họ nương theo ái luyến này hay ái luyến kia.

Verse 81

विष्णो त्वं च पक्षपातान्न जानासि हिताहितम् । केचिदधतास्त्वया विष्णो रक्षिताश्चैव केचन

Hỡi Viṣṇu, vì thiên vị nên Ngài không phân biệt điều lợi và điều hại. Có kẻ bị Ngài áp bức, hỡi Viṣṇu, còn có kẻ lại thật sự được Ngài che chở.

Verse 82

इच्छायुक्तस्त्वमत्रैव सदा बालकचेष्टितः । येऽन्ये च लोकपाः सर्वे तेषां वार्ता कुतस्त्विह

Tại đây, ngươi chỉ hành động theo ý muốn, luôn cư xử như trẻ thơ. Còn các vị Hộ Thế khác—trong việc này, lời của họ có chỗ nào để xen vào?

Verse 83

अन्यथा हि कृते ह्यर्थे अन्यथात्वं भविष्यति । कार्यसिद्धिर्भवेद्येन भवद्भिर्विस्मृतं च तत्

Nếu một việc được làm sai cách, kết quả ắt sẽ thành khác. Và chính nguyên tắc đưa đến thành tựu công việc—các ngươi đã quên mất điều ấy.

Verse 84

येनाद्य रक्षिताः सर्वे कालकूटमहाभयात् । येन नीलीकृतो विष्णुर्येन सर्वे पराजिताः

Bởi Đấng nào mà hôm nay tất cả được che chở khỏi nỗi kinh hoàng lớn của độc Kālakūṭa; bởi Đấng nào mà ngay cả Viṣṇu cũng hóa xanh thẫm; bởi Đấng nào mà hết thảy đều bị khuất phục—

Verse 85

लोका भस्मीकृता येन तस्माद्येनापि रक्षिताः । तस्यार्च्चनाविधिः कार्यो गणेशस्य महात्मनः

Đấng nào đã thiêu rụi các thế giới thành tro—và cũng chính Đấng ấy, vì thế, đã che chở chúng: nghi thức thờ phụng đúng pháp đối với Gaṇeśa, bậc đại tâm, cần được cử hành.

Verse 86

कर्मारंभे तु विघ्नेशं ये नार्चंति गणाधिपम् । कार्यसिद्धिर्न तेषां वै भवेत्तु भवतां यथा

Những ai ngay lúc khởi sự công việc mà không thờ phụng Vighneśa, Chúa tể các Gaṇa, thì sự thành tựu chân thật không phát sinh cho họ—không như đối với những người có thờ phụng.

Verse 87

एतन्महेशस्य वचो निशम्य सुरासुराः किंनरचारणाश्च । पूजाविधानं परमार्थतोऽपि पप्रच्छुरेनं च तदा गिरीशम्

Nghe lời của Maheśa, chư thiên và a-tu-la, cùng các kiṃnara và cāraṇa, bấy giờ liền hỏi Girīśa tường tận về nghi thức thờ phụng chân chính.