Adhyaya 7

Verse 1

पार्वत्युवाच । कथमग्निमयं लिंगमभिगम्यमभूद्भुवि । प्राणिनामपि सर्वेषामुपशांतिं कथं गतः

Pārvatī thưa: Làm sao Liṅga mang hình lửa lại trở nên có thể đến gần trên cõi đất? Và làm sao Ngài lại đến để ban sự an tịnh và an ủi cho hết thảy chúng sinh?

Verse 2

तीर्थानामुद्भवः पुण्यात्कथं चारुणपर्वतात् । उपसंहृतसर्वांगः कथं वा वद मेऽचलः

Các thánh địa tắm gội (tīrtha) đã phát sinh từ Núi Aruṇa phúc lành như thế nào? Và Đấng Bất Động (Acala) đã thu nhiếp, gom lại toàn thể các chi phần của Ngài ra sao—xin hãy nói cho con biết.

Verse 3

गौतम उवाच । कृते त्वग्निमयः शैलस्त्रेतायां मणिपर्वतः । द्वापरं हाटकगिरिः कलौ मरकताचलः

Gautama nói: “Trong Kṛta Yuga, ngọn núi ấy mang bản tính của lửa; sang Tretā Yuga, nó trở thành núi châu báu; đến Dvāpara Yuga, hiện ra như đỉnh vàng; và trong Kali Yuga, đó là Núi Ngọc Lục Bảo.”

Verse 4

बहुयोजनपर्यंतं कृते वह्निमये स्थिते । बहिः प्रदक्षिणं चक्रुः प्रशाम्यति महर्षयः

Trong thời Kṛta Yuga, khi Arunācala hiện như một khối lửa mênh mông trải dài nhiều do-tuần, các đại hiền giả đi nhiễu quanh từ bên ngoài, khẩn nguyện cho ngọn lửa ấy được lắng dịu.

Verse 5

शनैः शांतोरुणाद्रीशः श्रीमानभ्यर्थितः सुरैः । लोकगुप्त्यर्थमत्यर्थमुपशांतोऽरुणाचलः

Dần dần, Đức Chúa vinh hiển của Arunādri, được chư thiên khẩn cầu, liền trở nên an tịnh; và vì sự gìn giữ các thế giới, Arunācala được an hòa sâu xa.

Verse 6

अथ गौरी मुनिं प्राह कथं शांतोऽरुणाचलः । कथं वा प्रार्थयामासुर्देवेशं त्रिदशा इमम्

Bấy giờ, Gaurī thưa với vị hiền giả: “Arunācala đã được an hòa bằng cách nào? Và ba mươi vị thần này đã khẩn cầu Đấng Chúa của chư thiên ra sao?”

Verse 7

इति तस्या वचः श्रुत्वा गौतमस्त्वभ्यभाषत । प्रशस्य भक्तिमतुलां तस्यास्तत्त्वार्थवेदिनीम्

Nghe lời nàng, Gautama đáp lại, tán thán lòng sùng kính vô song của nàng và trí tuệ thấu đạt chân lý cùng ý nghĩa của chân lý ấy.

Verse 8

गौतम उवाच । अग्निरूपं पुरा शैलमासादयितुमक्षमाः । पुरा सुराः स्तुतिं चक्रुरभ्यर्च्य क्रतुसंभवैः

Gautama nói: “Thuở xưa, khi ngọn núi mang hình tướng lửa, chư thiên không thể đến gần; bấy giờ họ dâng lời tán tụng, sau khi đã thờ phụng bằng lễ vật phát sinh từ tế tự.”

Verse 9

भगवन्नरुणाद्रीश सर्वलोकहितावह । अग्निरूपोऽपि संशांतः प्रकाशस्य महीतले

Ôi Đấng Aruṇādri, bậc ban phúc lợi cho muôn cõi—dẫu mang hình tướng lửa, xin hoàn toàn lắng dịu và tỏa sáng hiền hòa trên mặt đất.

Verse 10

असौ यस्ताम्रो अरुण उत बभ्रुः सुमंगलः । इति त्वां सकला वेदाः स्तुवंति शिवविग्रहम्

“Ngài sắc đồng; Ngài đỏ thắm; quả thật Ngài nâu hồng—cực kỳ cát tường”: như thế, toàn thể các Veda ca tụng Ngài, ôi thân tướng của Śiva.

Verse 11

नमस्ताम्रायारुणाय शिवाय परमात्मने । वेदवेद्य स्वरूपाय सोमाय सुखरूपिणे

Đảnh lễ Đấng sắc đồng đỏ, sắc aruna—Śiva, Chân Ngã Tối Thượng; bản thể được Veda chứng tri; Ngài là Soma, hiện thân của an lạc.

Verse 12

त्वद्रूपमखिलं देव जगदेतच्चराचरम् । निधानमिव ते रूपं देवानामिदमीक्ष्यते

Ôi Thần linh, toàn thể vũ trụ này—hữu động và vô động—chính là hình tướng của Ngài. Sự hiển lộ của Ngài được chư thiên chiêm ngưỡng như một kho tàng của mọi hiện hữu.

Verse 13

वर्षतां च पयोदानां निर्झराणां च भूयसाम् । सलिलोपायसंहारो युक्तस्ते युगसंक्षये

Dẫu mây mưa trút xuống và vô số thác nước tuôn trào, sự tụ hội rồi rút lui của các dòng nước chỉ diễn ra theo ý Ngài, vào lúc tan rã của thời đại (yuga).

Verse 14

अग्नेरापः समुद्भूतास्त्वत्तो हि परमात्मनः । विश्वसृष्टिं वितन्वति विचित्रगुण वैभवात्

Từ lửa sinh ra nước; và quả thật, từ Ngài—Đấng Tự Ngã Tối Thượng—nhờ uy lực kỳ diệu của muôn phẩm tính, sự sáng tạo vũ trụ được triển khai rộng khắp.

Verse 15

शीतो भव महादेव शोणाचल कृपानिधे । सर्वेषामपि जीवानामभिगम्यो भव प्रभो

Xin hãy trở nên mát dịu, ô Mahādeva—ô Śoṇācala, kho tàng của lòng từ bi. Lạy Chúa Tể, xin Ngài trở nên gần gũi, để mọi loài hữu tình đều có thể đến nương tựa.

Verse 16

इति स्तुतः सुरैः सर्वेरानतैर्भक्तवत्सलः । सद्यः शीतलतां गच्छन्नभिम्योऽभवत्प्रभुः

Được chư thiên đồng thanh tán thán và cúi đầu đảnh lễ như thế, Đức Chúa—Đấng thương yêu người sùng kính—liền tức khắc trở nên mát dịu và trở nên gần gũi, dễ đến gần.

Verse 17

प्रावर्त्तत पुनर्नद्यो निर्झराश्च बहूदकाः । वर्षतामपि मेघानां न जग्राह जलं बहु

Rồi các dòng sông và những thác nước dồi dào lại bắt đầu chảy; nhưng dù mây vẫn đổ mưa, mặt đất cũng chẳng hấp thụ được bao nhiêu nước.

Verse 18

तथापि तरुणार्कोद्यत्कालाग्निशतकोटिभिः । समानदीप्तिरभजज्जीवानामभिगम्यताम्

Dẫu vậy, với hào quang rực rỡ ngang bằng trăm ức ngọn lửa Thời Gian bừng cháy như mặt trời non mới mọc, Ngài vẫn đạt đến hình thái gần gũi để muôn loài hữu tình có thể đến gần.

Verse 19

विसृज्य विश्वसलिलं नदीश्च रसविक्षरैः । संपूर्यः सकलैर्देवः सर्वदा संप्रकाशते

Khi đã phóng xuất nước của toàn thế gian, cùng các dòng sông tuôn chảy tinh chất nhiệm mầu; được làm đầy và thỏa nguyện bởi mọi lễ cúng dường và lời tán tụng, Thần linh ấy hằng hiển lộ rực sáng trong vinh quang viên mãn.

Verse 20

तीर्थानि तानि तान्यासन्परितः प्रार्थनावशात् । दिक्पालानां सुराणां च महर्षीणां महात्मनाम्

Những thánh địa tắm gội (tīrtha) ấy lần lượt hiện khắp bốn bề, do sức mạnh lời cầu thỉnh của các Hộ Phương, chư thiên và các bậc Đại Thánh hiền (Maharṣi) tâm hồn cao cả.

Verse 21

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा गौरी कुतुकसंयुता । तीर्थानामुद्भवं सर्व श्रोतुं समुपचक्रमे

Brahmā nói: Nghe những lời ấy, Gaurī tràn đầy lòng hiếu kỳ, liền bắt đầu thưa hỏi để được nghe trọn vẹn nguồn gốc của các tīrtha linh thiêng.

Verse 22

पार्वत्युवाच । कानि तीर्थानि जातानि शोणाद्रेर्लोकगुप्तये । भगवन्ब्रूहि सकलं तीर्थानामुद्भवं मम

Pārvatī thưa: Tại Śoṇādri, những tīrtha nào đã phát sinh để hộ trì các thế giới? Bạch Đấng Thế Tôn, xin Ngài nói cho con trọn vẹn nguồn gốc của các tīrtha.

Verse 23

इति तस्या वचः शृण्वन्गिरीशात्संश्रुतं पुरा । तीर्थानामुद्भवं सर्वं व्याख्यातुमुपचक्रमे

Nghe lời nàng, Gautama liền bắt đầu giảng giải trọn vẹn nguồn gốc của mọi nơi tắm gội linh thiêng (tīrtha), đúng như trước kia ông đã được nghe từ Girīśa (Śiva).

Verse 24

गौतम उवाच । ऐन्द्रं नाम महातीर्थमिंद्रभागे समुत्थितम् । तत्र स्नात्वा पुरा शक्रो ब्रह्महत्यां व्यपोहयत्

Gautama nói: Có một đại thánh địa (tīrtha) tên Aindra, phát sinh ở phương của Indra. Thuở xưa, Śakra (Indra) tắm tại đó và gột bỏ tội brahmahatyā (tội sát Bà-la-môn).

Verse 25

ब्रह्मतीर्थं पुनर्दिव्यं वह्निःकोणे समुत्थितम् । परस्त्रीसंगमात्पापं वह्निः स्नात्वात्र चात्यजत्

Lại nữa, có thánh địa Brahma-tīrtha linh thiêng, phát sinh ở góc lửa (phương đông nam của Agni). Tại đó, Agni tắm và dứt bỏ tội do giao hợp với vợ người khác mà thành.

Verse 26

याम्यं नाम महातीर्थं यमभागे विजृंभते । अत्र स्नात्वा यमोऽत्याक्षीद्भयं ब्रह्मास्त्रसंभवम्

Một đại tīrtha tên Yāmya hưng thịnh ở phương của Yama (phương Nam). Tắm tại đây, Yama đã xua tan nỗi sợ phát sinh từ Brahmāstra.

Verse 27

नैरृतं तु महातीर्थं नैरृत्यां दिशि शोभते । भूतवेतालविजयं तत्र स्नात्वर्षयो गताः

Đại tīrtha mang tên Nairṛta rực sáng ở hướng tây nam. Các bậc hiền triết tắm tại đó và đạt chiến thắng trước bhūta và vetāla (các linh thể quấy nhiễu).

Verse 28

पश्चिमे वारुणं तीर्थं दिग्भागे च प्रकाशते । शल्यकोशं पुरा लेभे स्नात्वात्र वरुणो निजम्

Ở phương Tây, thánh địa Vāruṇa hiển lộ và vang danh. Thuở xưa, Varuṇa tắm tại đây và phục hồi lại śalyakośa của chính mình (sự bọc phủ/khổ đau như gai nhọn).

Verse 29

वायवे वायवीयं च तीर्थमत्र प्रकाशते । तत्र स्नात्वा ययौ वायुर्जगत्प्राणत्ववैभवम्

Ở phương tây bắc, thánh địa Vāyavīya tīrtha hiển lộ. Tắm gội nơi ấy, thần Vāyu đạt uy lực rực rỡ, trở thành sinh khí—hơi thở của muôn loài trong thế gian.

Verse 30

उत्तरे चात्र दिग्भागे सोमतीर्थमिति स्मृतम् । तत्र स्नात्वा पुरा सोमो यक्ष्मरोगादमुंचत

Và ở phương bắc nơi đây được truyền nhớ là Soma-tīrtha. Thuở xưa, Soma tắm gội tại đó liền được giải thoát khỏi bệnh yakṣmā (lao phổi, hao mòn).

Verse 31

ऐशाने चात्र दिग्भागे विष्णुतीर्थमिति स्मृतम् । तत्र स्नात्वा पुरा विष्णुः श्रिया च सह संगतः

Và ở phương đông bắc nơi đây được biết là Viṣṇu-tīrtha. Thuở xưa, Viṣṇu tắm gội tại đó rồi lại được đoàn tụ cùng Śrī (Lakṣmī).

Verse 32

मार्कण्डेयः पुरा देवि प्रार्थयामास शंकरम् । सदाशिव महादेव देवदेव जगत्पते

Ôi Nữ Thần, thuở xưa Mārkaṇḍeya đã khẩn cầu Śaṅkara: “Sadāśiva, Mahādeva, Thần của chư thần, Chúa tể vũ trụ!”

Verse 33

बहूनामिह तीर्थानामेकत्र स्यात्समागमः । केनोपायेन भगवन्कृपया वद शंकर

“Làm sao tại đây có thể khiến nhiều thánh địa tīrtha hội tụ về một chỗ? Bạch Đấng Thế Tôn, xin vì lòng từ bi mà chỉ dạy, hỡi Śaṅkara, bằng phương cách nào điều ấy thành tựu?”

Verse 34

इति तस्य वचः श्रुत्वा देवदेव उमापतिः । उपायं दर्शयामास मुनये प्रीतमानसः

Nghe lời ấy, Đấng Thần của chư thần—Umāpati—lòng hoan hỷ, liền chỉ bày phương cách cho vị hiền thánh (muni).

Verse 35

महेश्वर उवाच । सदोपहारवेलायां सर्वतीर्थसमुच्चयः । सन्निधिं मम संप्राप्तः सेवते गूढरूपतः

Maheśvara phán: “Vào giờ dâng cúng hằng ngày, toàn thể hội tụ của mọi tīrtha đều đến gần Ta và phụng sự Ta, ẩn kín trong hình tướng.”

Verse 36

नान्यदन्वेषणीयं ते तीर्थमत्र महामुने । ममोपहारवेलायां दृश्यते तीर्थसंचयः

“Hỡi đại hiền (mahāmuni), tại đây ngươi không cần tìm một tīrtha nào khác. Vào giờ dâng cúng của Ta, đoàn hội tụ các tīrtha quả thật hiện ra để thấy.”

Verse 37

तस्माद्भक्तियुतैर्नित्यं सर्वतीर्थसमागमः । मुनिभिश्च सुरैः सर्वैर्नैवेद्यांते विलोक्यताम्

“Vì thế, với lòng sùng kính, mỗi ngày hãy chiêm ngưỡng cuộc hội ngộ của mọi tīrtha vào lúc kết thúc lễ dâng phẩm thực (naivedya)—điều mà các hiền thánh và hết thảy chư thiên đều chứng kiến.”

Verse 38

इति देवि पुरा देवो मार्कडेयाय शंकरः । उपादिशदमेयात्मा तीर्थसंदर्शनक्रमम्

“Vậy đó, hỡi Nữ Thần, thuở xưa thần Śaṅkara—bản thể vô lượng—đã dạy Mārkaṇḍeya trình tự phép tắc để chiêm kiến các tīrtha.”

Verse 39

गौतम उवाच । सर्वाण्यपि च पुण्यानि तीर्थानि शिवसन्निधौ । सदोपहारवेलायां दृश्यानि किल मानवैः

Gautama nói: “Quả thật, mọi thánh địa (tīrtha) ban phước đều được loài người thấy ngay trong sự hiện diện của Śiva—vào thời khắc dâng cúng hằng ngày.”

Verse 40

व्रतं तीर्थं तपो वेदा यज्ञाश्च नियमादयः । योगाश्च शोणशैलेशदर्शनाद्दृष्टसंचराः

“Các lời nguyện (vrata), các thánh địa (tīrtha), khổ hạnh (tapas), kinh Veda, các tế lễ (yajña), các kỷ luật bắt đầu từ sự chế ngự, và cả những con đường yoga nữa—nhờ darśana của Chúa tể Śoṇaśaila, tất thảy đều được ‘thấy’ và đi qua, tức đạt trọn quả báo.”

Verse 41

निशम्य वाक्यं मुनिपुंगवस्य प्रसेदुषी पर्वतराजपुत्री । अवोचदत्यद्भुतमेतदत्र त्वयोपदिष्टं भुवि तीर्थजालम्

Nghe lời vị hiền triết tối thượng ấy, ái nữ của Vua Núi hoan hỷ thưa: “Thật kỳ diệu thay! Ngay tại đây, ngài đã chỉ dạy một mạng lưới các tīrtha trên cõi đất.”

Verse 42

अहं कृतार्था तपतां वरिष्ठ त्वत्संगमात्संप्रति तीर्थजालम् । प्राप्ता नमस्तेऽस्तु तपोविशेष शिवोपि मेऽत्रादिशदेव कर्तुम्

“Con đã viên mãn, ô bậc tối thượng trong hàng người tu khổ hạnh; nhờ được gặp ngài, nay con đã đạt được ‘mạng lưới các tīrtha’. Kính đảnh lễ ngài, bậc có tapas thù thắng. Chính Śiva cũng đã chỉ dạy con tại đây điều cần phải làm.”

Verse 43

कथं गिरीशः पुनरत्र देवः स्फुरन्महावह्निवपुर्धरोऽपि । प्रशांतरूपः परमेश्वरोऽयमभ्यर्चनीयो भुवि मर्त्यवर्गैः

“Vì sao ngay tại đây, Chúa tể Núi non—vị Thần ấy—dẫu mang thân rực cháy như ngọn lửa lớn, lại hiện ra trong dáng vẻ an tịnh? Đấng Tối Thượng này thật đáng được muôn loài phàm nhân trên cõi đất phụng thờ.”