Adhyaya 2

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथाहमुच्चरन्वेदानशेषैर्वदनैः शिवम् । अस्तौषं भक्तिसंपूर्णं कृत्वा मानसमर्चनम्

Brahmā nói: Bấy giờ, ta dùng mọi miệng tụng đọc các Veda, rồi sau khi dâng lễ bái trong tâm, ta ca ngợi Śiva với lòng sùng kính tràn đầy.

Verse 2

नमः शिवाय महते सर्वलोकैकहेतवे । येन प्रकाश्यते सर्वं ध्रियते सततं नमः

Kính lễ Đại Śiva, nguyên nhân duy nhất của muôn cõi—nhờ Ngài mà vạn pháp được soi sáng và luôn được nâng giữ; kính lễ, kính lễ mãi mãi.

Verse 3

विश्वव्याप्तमिदं तेजः प्रकाशयति संततम् । नेक्षंते त्वद्दयाहीना जात्यंधा भास्करं यथा

Hào quang này trùm khắp vũ trụ, chiếu sáng không ngừng; nhưng kẻ thiếu ân sủng của Ngài chẳng thấy được—như người mù bẩm sinh không thể thấy mặt trời.

Verse 4

भूलिंगममलं ह्येतद्दृश्यमध्यात्मचक्षुषा । अंतस्स्थं वा बहिस्स्थं वा त्वद्भक्तैरनुभूयते

Bhū-liṅga thanh tịnh này quả thật được thấy bằng con mắt tâm linh nội tại; dù ở trong hay ở ngoài, vẫn được các tín đồ của Ngài trực nghiệm.

Verse 5

अपरिच्छेद्यमाकारमंतरात्मनि योगिनः । तदेतत्तव देवेश ज्वलितं दर्पणो यथा

Trong tự ngã nội tại của các yogin là hình tướng của Ngài, vô lượng và vượt ngoài mọi giới hạn; ôi Chúa tể chư thiên, Ngài rực sáng như tấm gương chói ngời.

Verse 6

अथवा शांकरी शक्तिः सत्याऽणोरप्यणीयसी । मत्तो नान्यतरः कश्चिद्यन्मय्यपि विलीयते

Hoặc nữa, Śāṃkarī-Śakti là chân thật—vi tế hơn cả nguyên tử vi tế nhất. Ngoài Ta không có gì khác, vì ngay cả năng lực ấy cũng tan hòa vào Ta.

Verse 7

अणुस्ते करुणापात्रं महत्त्वं ध्रुवमश्नुते । नाधिकोऽस्ति परस्त्वत्तो न मत्तोऽपि तदाश्रयात्

Dẫu kẻ nhỏ bé, khi trở thành bình chứa lòng từ bi của Ngài, cũng chắc chắn đạt được sự vĩ đại. Không ai cao hơn Ngài; và nương tựa nơi Đấng ấy, con cũng chẳng vì thế mà cao hơn.

Verse 9

स्वयमीश महादेव प्रसीद भुवनाधिक । आदिश प्रयतं भक्तमपेक्षितनियुक्तिषु

Ôi Chúa tể, ôi Mahādeva, xin Ngài đoái thương, Đấng vượt trên muôn cõi. Xin chính Ngài chỉ dạy người sùng kính có kỷ luật này trong những bổn phận và sự phân công đang được trông đợi.

Verse 10

इदं विज्ञाप्य विनयान्नमस्कृत्वा पुनःपुनः । प्रांजलिर्देवदेवेशं न्यषीदं सविधे विभो

Sau khi kính cẩn trình bày lời thỉnh cầu ấy với lòng khiêm cung và cúi lạy hết lần này đến lần khác, người ấy chắp tay và ngồi xuống gần Đấng Chúa tể của chư thiên, ôi Bậc Đại Năng.

Verse 11

अथ विष्णुर्नवांभोदगंभीरध्वनिरभ्यधात् । वाचः कृतार्थन्भूयः शुक्लाः शंकरकीर्त्तनैः

Bấy giờ Viṣṇu, với giọng nói trầm sâu như mây mưa mới, cất lời; và lời nói ấy lại được viên mãn—trở nên thanh tịnh nhờ sự tán dương Śaṅkara.

Verse 12

जय त्रिभुवनाधीश जय गंगाधर प्रभो । जय नाथ विरूपाक्ष जय चंद्रार्द्धशेखर

Khải hoàn thay, Chúa tể của ba cõi! Khải hoàn thay, Đấng hùng lực mang dòng Gaṅgā! Khải hoàn thay, Bậc Chủ tể, Đấng Mắt Rộng (Virūpākṣa)! Khải hoàn thay, Đấng đội vầng trăng lưỡi liềm!

Verse 13

अव्याजममितं शंभो कारुण्यं तव वर्द्धते । येन निर्धूतमखिलं भक्तेषु ज्ञानमाहितम्

Ôi Śambhu, lòng từ bi vô lượng của Ngài—không chút giả dối—luôn tăng trưởng; nhờ đó mọi cấu uế đều bị phủi sạch, và chân trí được gieo vào lòng những người sùng kính Ngài.

Verse 14

पालनं सर्वविद्यानां प्रापणं भूतिसंचयैः । पुराणं च सपुत्राणां पितुरेव प्रवर्धनम्

Ngài là Đấng hộ trì mọi ngành học; Ngài ban phú quý và sự tích tụ các năng lực cát tường. Và đối với con trai, Ngài chính là người Cha làm cho dòng tộc được tăng trưởng và vững bền.

Verse 15

शतानामपि मूर्तीनामेकामपि नवैः स्तवैः । स्तोतुं न शक्नुमेशान समवायस्तु कि पुनः

Ôi Īśāna, giữa hàng trăm hóa thân của Ngài, ngay cả một hình tướng thôi chúng con cũng chẳng thể ca ngợi cho xứng bằng những thánh ca mới; huống chi có thể tán dương toàn thể Ngài trong một lần?

Verse 16

त्वमेव त्वामलं वेत्तुं यदि वा त्वत्प्रसादतः । भ्रमरः कीटमाकृष्य स्वात्मानं किं न चानयेत्

Chỉ chính Ngài mới thật biết bản tính thanh tịnh vô cấu của Ngài—hoặc người khác chỉ có thể biết nhờ ân sủng của Ngài. Vì con ong kéo con sâu về mình, chẳng phải khiến nó trở thành đồng thể với nó sao?

Verse 17

देवास्त्वदंशसंभूतिप्रभवो न भवन्ति किम् । अप्यायस्याग्निकीलस्य दाहे शक्तिर्न किं भवेत्

Chẳng phải chư thiên đều sinh khởi từ uy lực của một phần nơi Ngài sao? Ngay cả một tia lửa nhỏ, chẳng phải cũng có năng lực thiêu đốt ư?

Verse 18

देशकालक्रियायोगाद्यथाग्नेर्भेदसम्भवः । तथा विषयभेदेन त्वमेकोऽपि विभिद्यसे

Như lửa dường như phân chia do khác biệt về nơi chốn, thời gian và hành dụng, cũng vậy—dẫu Ngài là Một—Ngài vẫn được nhận biết như muôn hình theo sự sai khác của đối tượng và cảnh duyên.

Verse 19

अनुग्रहपरो देव मूर्तिं दर्शय शंकर । आवयोरखिलाधार नयनानंददायिनीम्

Ôi Đấng chuyên ban ân sủng, ôi Śaṅkara, xin hiển lộ thánh dung cho chúng con—hỡi Đấng nâng đỡ muôn loài—dung nhan mà chỉ một lần chiêm ngưỡng cũng làm mắt chúng con hoan hỷ.

Verse 20

एवं प्रणमतोर्देवः श्रद्धाभक्तिसमन्वितम् । प्रससाद परं शंभुः स्तुवतोरावयोर्द्वयोः

Vì thế, khi hai chúng con cúi lạy và tán dương với lòng tin và chí thành, đấng Śambhu tối thượng liền hoan hỷ, ban ân và đẹp lòng với chúng con.

Verse 21

तेजःस्तंभात्पुनस्तस्माद्देवश्चन्द्रार्द्धशेखरः । आविर्बभूव पुरुषः कपिलः कालकन्धरः

Rồi từ trụ quang minh ấy, vị Thần đội vầng trăng lưỡi liềm liền hiển hiện rõ ràng: một bậc nhân thân sắc vàng nâu, với cổ họng sẫm đen.

Verse 22

परशुं बालहरिणं करैरभयविश्रमौ । दधानः पुरुषोऽवादीत्पुत्रावावामिति प्रभुः

Ngài cầm rìu và một con nai non, tay kết ấn vô úy và an nhiên; bậc Chúa Tể hiện thân làm người rồi phán: “Hai con là con của Ta.”

Verse 23

परितुष्टोऽस्मि युवयोर्भक्त्या युक्तात्मनोर्मयि । भवतं सर्वलोकानां सृष्टिरक्षाधिपौ युवाम्

Ta vô cùng hoan hỷ trước lòng sùng kính của hai ngươi, những người có tâm hợp nhất trong Ta. Hãy trở thành bậc chủ tể cai quản việc tạo dựng và hộ trì tất cả các thế giới.

Verse 24

युवयोरिष्टसिद्ध्यर्थमाविर्भूतोऽस्म्यहं यतः । वरं वृणुतमन्यं च वरदोऽहमुपागतः

Vì Ta đã hiển lộ để thành tựu điều hai ngươi mong cầu, hãy xin một ân phúc—và thêm một ân phúc nữa. Ta đến đây với tư cách Đấng ban ân huệ.

Verse 25

इति देवस्य वचनात्सप्रीतौ च कृतांजली । विज्ञापयामासिवतौ स्वं स्वमर्थं पृथक्पृथक्

Nghe lời của Đấng Chúa Tể, cả hai hoan hỷ, chắp tay cung kính, rồi lần lượt dâng bày thỉnh cầu riêng của mỗi người.

Verse 26

अहं मन्त्रैः शिशुप्रायजगत्त्रयविधायकः । संस्तुवन्वैदिकैर्मंत्रैरीशानमपराजितम्

Ta—dẫu còn như trẻ thơ, nhưng là đấng định lập trật tự của ba cõi—xin tán dương Īśāna, Chúa Tể bất khả chiến bại, bằng các thần chú Vệ-đà.

Verse 27

नमस्येहमिदं रूपं शश्वद्वरदमीश्वरम् । तेजोमयं महादेवं योगिध्येयं निरंजनम्

Con xin đảnh lễ hình tướng này của Chúa Tể—Đấng hằng ban ân phúc tối thượng: Mahādeva, thuần là quang minh, được các hành giả du-già quán niệm, thanh tịnh, vô cấu và không nhiễm chạm.

Verse 28

आपूर्यमाणं भवता तेजसा गगनांतरम् । परिपृच्छ्यः सुरावासः क्षणाद्देव भविष्यति

Lạy Chúa tể, khi hào quang uy lực của Ngài đang tràn đầy khoảng trời, thì ngay cả cõi trú của chư thiên cũng trong khoảnh khắc trở thành điều phải vấn hỏi—nền vững bền của nó sẽ bị rung chuyển.

Verse 29

सिद्धचारणगन्धर्वा देवाश्च परमर्षयः । नावसन्दिवि संचारं लभेरंस्तेजसा तव

Vì ánh sáng rực cháy của Ngài, các Siddha, Cāraṇa, Gandharva, chư thiên và các bậc đại thánh hiền tối thượng sẽ không thể đi lại trong cõi trời.

Verse 30

पृथ्वी च सकला चैव तप्यमाना तवौजसा । चराचरसमुत्पत्तिक्षमा नैव भविप्यति

Và toàn thể địa cầu, bị sức lực của Ngài thiêu đốt, sẽ không còn đủ khả năng sinh ra các loài hữu tình chuyển động và các loài vô tình bất động nữa.

Verse 31

उपसंहृत्य तेजः स्वमरुणाचलसंज्ञया । भव स्थावरलिंगं त्वं लोकानुग्रहकारणात्

Vì thế, xin Ngài thu nhiếp hào quang của chính mình và, dưới danh xưng ‘Aruṇācala’, hãy trở thành một Liṅga bất động—cốt để ban ân phúc cho các thế giới.

Verse 32

ज्योतिर्मयमिदं रूपमरुणाचलसंज्ञितम् । ये नमन्ति नरा भक्त्या ते भवन्त्यमराधिकाः

Hình tướng này, được gọi là Aruṇācala, được kết thành từ Ánh Sáng thuần tịnh. Những ai cúi lạy với lòng sùng kính sẽ trở nên xứng đáng với cảnh giới bất tử.

Verse 33

सेवंतां सकला लोकाः सिद्धाश्च परमर्षयः । गणाश्च विविधा भूमौ मानुषं भावमास्थिताः

Nguyện cho muôn cõi đều thờ phụng Ngài, cùng với các Siddha và các bậc đại hiền thánh tối thượng; và nguyện cho các gaṇa muôn loại trên mặt đất, mang lấy tâm tình của loài người, cũng phụng sự Ngài.

Verse 34

दिव्याराम समुद्भूतकल्पकाद्याः सुरद्रुमाः । सेविनस्त्वां प्ररोहंतु भरिता विविधैः फलैः

Nguyện cho những cây như ý trên cõi trời—Kalpaka và các cây khác, sinh từ vườn thượng giới—mọc lên nơi đây để phụng sự Ngài, trĩu nặng muôn thứ quả.

Verse 35

दिव्यौषधिगणास्सर्वे सिंहाद्या मृगजातयः । प्रशांताः परिवर्त्तंता पापकल्मषनाशनम्

Nguyện cho mọi nhóm linh dược đều hiện diện nơi đây; và nguyện cho các loài thú—sư tử và các loài khác—trở nên an hòa, được chuyển hóa, vì nơi này tiêu trừ cấu uế của tội lỗi.

Verse 36

अयनद्वयभिन्नेन गमनेनापि संयुतः । न लंघयिष्यति रविः शृंगं लिंगतनोस्तव

Dẫu Mặt Trời chuyển hành theo những lộ trình phân đôi bởi hai kỳ chí, Ngài vẫn không vượt qua được đỉnh cao của thân Ngài mang hình liṅga.

Verse 37

दिव्य दुंदुभिशंखानां घोषैः पुष्पौघवृष्टिभिः । सेवितो भव देव त्वमप्सरोनृत्यगीतिभिः

Xin Ngài, ô Thần linh, được phụng sự bởi tiếng vang của trống thiêng và tù và; bởi những trận mưa hoa dày đặc; và bởi vũ khúc cùng thánh ca của các Apsaras.

Verse 38

अमरत्वं च सिद्धत्वं रससिद्धीश्च निर्वृतिम् । लभंतां मानुषा नित्यं त्वत्संनिधिमुपागताः

Nguyện cho loài người, khi đến gần thánh nhan của Ngài, luôn được bất tử, viên mãn thành tựu, chứng đắc rasasiddhi và an lạc nội tâm.

Verse 39

ईशत्वं च वशित्वं च सौभाग्यं कालवंचनम् । त्वामाश्रित्य नरास्सर्वे लभंतामरुणाचल

Hỡi Aruṇācala, nương tựa nơi Ngài, nguyện cho mọi người đều được uy quyền, năng lực chế ngự, phúc lành may mắn, và cả sức mạnh vượt qua Thời gian.

Verse 40

सर्वावयवदानेन सर्वव्याधिविनाशनात् । सर्वाभीष्टप्रदानेन दृश्यो भव महीतले

Nhờ ban an lành cho mọi chi thể, nhờ diệt trừ mọi bệnh tật, và nhờ ban trọn mọi sở nguyện—xin Ngài hiển lộ trên mặt đất này.

Verse 41

तथेति वरदं देवमरुणाद्रिपतिं शिवम् । प्रणम्य कमलानाथः प्रार्थयन्निदमब्रवीत्

Ngài phán: “Hãy như vậy,” vị Thần ban ân ấy—Śiva, Chúa tể Aruṇādri. Rồi Kamalānātha (Phạm Thiên), sau khi đảnh lễ, đã thưa những lời này trong sự khẩn cầu.

Verse 42

प्रसीद करुणापूर्ण शोणशैलेश्वर प्रभो । महेश सर्वलोकानां हिताय प्रकटोदय

Xin đoái thương, hỡi Chúa tể Núi Đỏ, đấng tràn đầy lòng từ bi. Ôi Maheśa, Ngài đã hiển lộ công khai vì lợi ích của muôn thế giới.

Verse 43

यदाहं त्वामुपाश्रित्य जगद्रक्षणदक्षिणः । श्रीपतित्वमनुप्राप्तस्तदा भक्ता भवंतु ते

Vì Ta nương tựa nơi Ngài, Ta trở nên khéo năng trong việc hộ trì vũ trụ và đạt địa vị là Phu Quân của Śrī; nguyện khi ấy họ đều trở thành những kẻ sùng kính của Ngài.

Verse 44

नाल्पपुण्यैरुपास्येत त्वद्रूपं महदद्भुतम् । मया च ब्रह्मणा चैवमदृष्टपदशेखरः

Thánh dung rộng lớn kỳ diệu của Ngài không thể được phụng thờ bởi kẻ ít phước. Ngay cả Ta—và cả Phạm Thiên nữa—cũng chưa từng thấy đỉnh tối thượng (cảnh giới cao nhất) của Ngài.

Verse 45

प्रदक्षिणानमस्कारैर्नृत्यगीतैश्च पूजनैः । त्वामर्चयंति ये मर्त्याः कृतार्थास्ते गतांहसः

Những phàm nhân phụng thờ Ngài bằng nhiễu quanh, đảnh lễ, vũ khúc, ca tụng và các lễ phẩm cúng dường—họ là những người viên mãn sở nguyện, và tội lỗi được tiêu trừ.

Verse 46

उपवासैर्व्रतैः सत्रैरुपहारैस्तथार्चनैः । त्वामर्चयंति मनुजाः सार्वभौमा भवंतु ते

Nguyện những người phụng thờ Ngài bằng trai giới, thệ nguyện, các kỳ tế lễ, sự bố thí và nghi thức lễ bái, đều trở thành bậc quân vương tối thượng khắp cõi.

Verse 47

आरामं मंडपं चापि कूपं विधिविशोधनम् । कुर्वतामरुणाद्रीश संनिधाने पुनर्भव

Ôi Chúa tể Aruṇādri, xin Ngài lại hiện diện gần kề những ai dựng vườn, lập mandapa, đào giếng, và thiết lập sự thanh tịnh cùng trật tự nghi lễ đúng pháp.

Verse 48

अंगप्रदक्षिणं कुर्वन्नष्टैश्वर्यसमन्वितः । अशेषपातकैः सद्यो विमुक्तो निर्मलाशयः

Khi thực hành nhiễu quanh bằng thân (pradakṣiṇā), người ấy được đầy đủ tám thần lực; tức khắc thoát mọi tội lỗi, tâm ý bên trong trở nên thanh tịnh.

Verse 49

आवामप्यविमुंचंतौ सदा त्वत्पादपंकजम् । ध्यातव्यं मनुजैः सर्वैस्तव संनिधिमागतैः

Chúng con cũng không bao giờ rời bỏ đôi chân sen của Ngài. Vì thế, mọi người đã đến trước thánh nhan Ngài đều nên luôn quán niệm đôi chân sen ấy.

Verse 50

तथास्त्विति वरं दत्त्वा विष्णवे चंद्रशेखरः । भरुणाचलरूपेण प्राप्तः स्थावरलिंगताम्

Nói rằng: “Hãy như vậy,” Candrasekhara ban ân cho Viṣṇu; rồi Ngài mang hình Aruṇācala và đạt đến trạng thái liṅga bất động.

Verse 51

तैजसं लिंगमेतद्धि सर्वलोकैककारणम् । अरुणाद्रिरिति ख्यातं दृश्यते वसुधातले

Đây chính là liṅga rực sáng, là nguyên nhân duy nhất của mọi thế giới. Được gọi là “Aruṇādri”, nó hiện thấy trên mặt đất.

Verse 52

युगांतसमये क्षुब्धैश्चतुर्भिरपि सागरैः । अपि निर्मग्नलोकांतैरस्पृष्टांतिकभूतलम्

Ngay cả vào lúc tận cùng một kiếp, khi bốn đại dương cuộn khuấy dữ dội và các thế giới chìm vào tan hoại, vùng đất gần nơi ấy vẫn không hề bị chạm đến.

Verse 53

गजप्रमाणैः पृषतैः पूरयंतो जगत्त्रयम् । पुष्कराद्या महामेघा विश्रांता यस्य सानुनि

Tại đó, những đại vân—khởi từ Puṣkara—trút xuống những giọt mưa lớn như voi, làm đầy ba cõi, rồi vẫn dừng nghỉ trên sườn núi ấy.

Verse 54

प्रवृत्ते भूतसंहारे प्रकृतौ प्रतिसंचरे । भविष्यत्सर्वबीजानि निषेदुर्यत्र निश्चयम्

Khi sự tiêu hoại của muôn loài khởi lên và mọi sự rút về Prakṛti, thì hạt giống của mọi cuộc sáng tạo tương lai chắc chắn an trú tại đó.

Verse 55

मया चाहूयमानेभ्यः प्रलयानंतरं पुनः । यत्पादसेविविप्रेभ्यो वेदाध्ययनसंग्रहः

Và sau kỳ đại hoại, khi ta lại triệu gọi họ trở về, từ các Bà-la-môn tận hiến phụng sự dưới chân Ngài, các Veda cùng sự học Veda được quy tụ lại lần nữa.

Verse 56

सर्वासामपि विद्यानां कलानां शास्त्रसंपदाम् । आगमानां च वेदानां यत्र सत्यव्यवस्थितिः

Tại đó, nền tảng chân thật của mọi tri thức, mọi nghệ thuật, mọi kho tàng kinh luận, các Āgama và các Veda được an lập vững bền.

Verse 57

यद्गुहागह्वरांतस्स्था मुनयः शंसितव्रताः । जटिनः संप्रकाशंते कोटिसूर्याग्नितेजसः

Trong các hang động và khe vực sâu của núi ấy, các bậc hiền triết giữ giới nguyện đáng tán thán cư ngụ; những ẩn sĩ tóc bện (jaṭin) rực sáng với uy quang như mười triệu mặt trời và ngọn lửa.

Verse 58

पंचब्रह्ममयैर्मंत्रैः पंचाक्षरवपुर्धरैः । अकारपीठिकारूढो नादात्मा यः सदाशिवः

Ngài là Sadāśiva—bản thể là Nāda, ngự trên tòa ‘A’, mang thân của thần chú năm âm (pañcākṣara), và cấu thành bởi các thần chú Pañcabrahman.

Verse 59

अष्टभिश्च सदा लिंगैरष्टदिक्पालपूजितः । अष्टमूर्त्तितया योऽयमष्टसिद्धिप्रदायकः

Ngài thường hằng hiện diện như tám liṅga, được các hộ thần tám phương tôn thờ; và với tư cách Chúa của tám hình tướng (aṣṭamūrti), Ngài ban tám siddhi.

Verse 60

यत्र सिद्धास्तथा लोकान्स्वान्स्वान्मुक्त्वा सुरेश्वराः । अपेक्षंते स्थिता मुक्तिं विहाय कनकाचलम्

Tại đó, các siddha và cả chư thiên chủ cũng rời bỏ những cõi giới riêng của mình; sau khi lìa Kanakācala, họ đứng chờ sự giải thoát (mukti).

Verse 61

एवं वसुंधरापुण्यपरिपाकसमुच्चयः । अरुणाद्रिरिति ख्यातो भक्तभक्तिवरप्रदः

Vì thế, như khối quả chín kết tụ từ công đức của địa cầu, Ngài được tôn xưng là Aruṇādri—Đấng ban ân phúc cho người mộ đạo nhờ lòng bhakti.

Verse 62

कैलासान्मेरुशिखरादागतैर्देवसंचयैः । पूज्यते शोणशैलात्मा शंभुः सर्ववरप्रदः

Các đoàn chư thiên từ Kailāsa và đỉnh Meru kéo đến tôn thờ Śambhu—Đấng ngự như Śoṇaśaila (Aruṇācala), bậc ban mọi ân phúc.

Verse 63

इति कमलजवक्त्रपद्मजां तं मुदितमनाः सनको निशम्य भक्त्या । विरचितविनयः प्रणम्य पुत्रः पितरमपृच्छदशेषवेदसारम्

Nghe như thế từ Đấng sinh từ hoa sen (Phạm Thiên), Sanaka lòng hoan hỷ, chí thành lắng nghe với niềm sùng kính; rồi người con khiêm cung cúi lạy và thưa hỏi phụ thân về tinh yếu của toàn thể các Veda.