Adhyaya 5

Verse 1

श्रीसूत उवाच । प्रस्तुत्य चक्रतीर्थं तु पुण्यं पापविनाशनम् । पुनरप्यद्भुतं किञ्चित्प्रब्रवीमि मुनीश्वराः

Śrī Sūta nói: “Sau khi đã nói về Cakra-tīrtha—nơi linh thiêng, diệt trừ tội lỗi—hỡi các bậc thánh hiền, nay ta lại kể thêm một điều kỳ diệu nữa.”

Verse 2

विधूमनामा हि वसुर्देवस्त्री चाप्यलंबुषा । ब्रह्मशापान्महाघोरात्पुरा प्राप्तौ मनुष्यताम्

Quả thật, một vị Vasu tên là Vidhūma cùng người phối ngẫu thiên nữ Alambuṣā, thuở xưa vì lời nguyền vô cùng khốc liệt của Phạm Thiên (Brahmā) mà phải đạt đến thân phận loài người.

Verse 3

चक्रतीर्थे महापुण्ये स्नात्वा शापाद्विमोचितौ । ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाप्राज्ञ पुराणार्थविशारद

Sau khi tắm gội tại Cakra-tīrtha đầy đại phước, cả hai được giải thoát khỏi lời nguyền. Các bậc hiền triết thưa rằng: “Hỡi con của Sūta, bậc đại trí, người tinh thông ý nghĩa các Purāṇa—”

Verse 4

प्राज्ञत्वाद्व्यासशिष्य त्वादज्ञातं ते न किंचन । ब्रह्मा केनापराधेन सहालंबुसया वसुम्

Vì ngài là bậc trí tuệ và là đệ tử của Vyāsa, nên chẳng điều gì đối với ngài là không biết. Do lỗi lầm nào mà Phạm Thiên đã nguyền rủa vị Vasu ấy cùng với Alambuṣā?

Verse 5

पुरा विधूमनामानं शप्तवांश्चतुराननः । ब्रह्मशापेन घोरेण कयोस्तौ पुत्रतां गतौ

Thuở trước, Đấng Bốn Mặt (Brahmā) đã nguyền rủa người mang danh Vidhūma. Do lời nguyền khốc liệt ấy của Phạm Thiên, cả hai đã rơi vào phận làm con—tức phải sinh ra làm con của một người nào đó.

Verse 6

शापस्यान्तः कथमभूद्ब्रह्मणा शप्तयोस्तयोः । एतन्नः श्रद्दधानानां विस्तराद्वक्तुमर्हसि

Lời nguyền dành cho hai vị bị Phạm Thiên nguyền rủa ấy đã chấm dứt như thế nào? Chúng con lắng nghe với lòng tín thành; xin ngài từ bi thuật lại cho chúng con một cách tường tận.

Verse 7

श्रीसूत उवाच । पुरा हि भगवान्ब्रह्मा स्वयम्भूश्चतुराननः । सावित्र्या च सरस्वत्या पार्श्वयोः प्रविराजितः

Śrī Sūta thưa rằng: Thuở xưa, Đức Bhagavān Brahmā—Đấng Tự Sinh, bốn mặt—rực sáng uy quang; hai bên Ngài, Nữ thần Sāvitrī và Nữ thần Sarasvatī tỏa rạng trang nghiêm.

Verse 8

सनातनेन मुनिना सनकेन च धीमता । सनत्कुमारनाम्ना च नारदेन महात्मना

Ngài được hầu cận bởi hiền triết Sanātana, bởi Sanaka bậc trí, bởi vị nổi danh mang tên Sanatkumāra, và bởi Mahātmā Nārada.

Verse 9

सनन्दनादिभिश्चान्यैः सेव्यमानो मुनीश्वरैः । सुपर्ववृन्दजुष्टेन स्तूयमानो बिडौजसा

Được Sanandana cùng các bậc Muni tối thượng khác phụng sự, lại có đoàn chúng thiên cao quý tháp tùng, Ngài luôn được các bậc thần linh hùng lực không ngừng tán thán.

Verse 10

आदित्यादि ग्रहैश्चैव स्तूयमानपदांबुजः । सिद्धैः साध्यैर्मरुद्भिश्च किंनरैश्च समावृतः

Ngay cả Āditya cùng các thần chủ tinh tú cũng tán dương liên hoa dưới chân Ngài; và Ngài được bao quanh bởi Siddha, Sādhya, Marut cùng các Kiṃnara.

Verse 11

गणैः किंपुरुषाणां च वसुभिश्चाष्टभिर्वृतः । उर्वशीप्रमुखानां च स्वर्वेश्यानां मनोरमम्

Ngài được vây quanh bởi các đoàn Kiṃpuruṣa và tám vị Vasu; và sự hiện diện duyên dáng của các Apsarā cõi trời—đứng đầu là Urvaśī—cũng làm rạng rỡ hội chúng ấy.

Verse 12

नृत्यं वादित्रसहितं वीक्ष्यमाणो मुहुर्मुहुः । गोष्ठीं चक्रे सभामध्ये सत्यलोके कदाचन

Ngài hết lần này đến lần khác chiêm ngưỡng vũ điệu có nhạc khí hòa tấu; có khi tại Satyaloka, Ngài mở một cuộc đàm đạo thánh thiện giữa hội chúng.

Verse 13

मेघगर्जितगम्भीरो जनानां नंदयन्मुहुः । वीणावेणुमृदंगानां ध्वनिस्तत्र व्यसर्पत

Âm vang trầm hùng như tiếng sấm mây, khiến muôn loài hoan hỷ mãi; tiếng vīṇā, sáo và mṛdaṅga lan tỏa khắp nơi ấy.

Verse 14

गंगातरंगमालानां शीकरस्पर्शशीतलः । पवमानः सुखस्पर्शो मन्दं मन्दं ववौ तदा

Bấy giờ làn gió nhẹ khẽ thổi—mát lạnh bởi giọt sương bắn từ chuỗi sóng của sông Gaṅgā, chạm da thật êm dịu.

Verse 15

पर्यायेण तदा सर्वा ननृतुर्देवयोषितः । नृत्यश्रमेण खिन्नासु वेश्यास्वन्यासु सादरम्

Rồi các tiên nữ lần lượt thay nhau múa. Khi vài vị mỏi mệt vì nhọc công vũ điệu, những vị khác—tựa các vũ nữ cung đình—kính cẩn bước ra, múa với vẻ duyên dáng nồng nhiệt.

Verse 16

अलंबुसा देवनारी रूपयौ वनशालिनी । मदयन्ती जनान्सर्वान्सभामध्ये ननर्त वै

Bấy giờ tiên nữ Alambusā—trẻ trung tuyệt sắc, rạng ngời bởi vẻ duyên thanh—quả thật múa giữa hội chúng, làm say đắm tất cả người hiện diện.

Verse 17

तस्मिन्नवसरे तस्या नृत्यंत्याः संसदि द्विजाः । वस्त्रमाभ्यंतरं वायुर्लीलया समुदक्षिपत्

Ngay lúc ấy, hỡi các bậc nhị sinh, khi nàng đang múa giữa hội chúng, ngọn gió đùa vui đã hất tung y phục bên trong của nàng.

Verse 19

तत्क्षिप्ते वसने स्पष्टमूरुमूलमदृश्यत । तथाभूतां तु तां दृष्ट्वा सर्वे ब्रह्मादयो ह्रिया

Khi y phục bị hất tung như thế, gốc đùi của nàng hiện ra rõ ràng; thấy nàng trong tình trạng ấy, tất thảy—từ Phạm Thiên trở xuống—đều tràn đầy hổ thẹn.

Verse 20

तामेव ब्रह्मभवने दृष्ट्वानिलहृतांशुकाम् । हर्षसंफुल्लनयनो हृष्टरोमा ततोऽभवत्

Thấy nàng ngay trong cung điện của Phạm Thiên, với y phục bị gió cuốn đi, hắn liền hoan hỷ; mắt nở rộ vì kích động, lông tóc dựng đứng.

Verse 21

अलंबुसायां तस्यां तु जातकामं विलोक्य तम् । वसुं विधूमनामानं शशाप चतुराननः

Nhưng khi Đấng Tứ Diện thấy dục vọng đã khởi lên trong hắn đối với nàng Alambusā, Ngài liền giáng lời nguyền lên vị Vasu tên Vidhūma.

Verse 22

यस्मात्त्वमीदृशं कार्यं विधूम कृतवानसि । तस्माद्धि मर्त्यलोके त्वं मानुषत्वमवाप्स्यसि

“Vì ngươi, hỡi Vidhūma, đã làm việc như thế, nên nơi cõi phàm (martyaloka) ngươi nhất định sẽ thọ sinh làm người.”

Verse 23

इयं च देवयोषित्ते तत्र भार्या भविष्यति । एवं स ब्रह्मणा शप्तो विधूमः खिन्नमानसः

“Và thiếu nữ thiên giới này, tại nơi ấy sẽ trở thành hiền thê của ngươi.” Bị Phạm Thiên nguyền rủa như vậy, Vidhūma lòng dạ u sầu, tâm trí rã rời.

Verse 24

प्रसादयामास वसुर्ब्रह्माणं प्रणिपत्य तु । विधूम उवाच । अस्य शापस्य घोरस्य भगवन्भक्तवत्सल

Vasu cúi mình đảnh lễ, cầu xin làm nguôi lòng Phạm Thiên. Vidhūma thưa: “Bạch Đấng Bhagavān, bậc thương yêu kẻ sùng tín—về lời nguyền ghê gớm này…”

Verse 25

नाहमर्होऽस्मि देवेश रक्ष मां करुणानिधे । एवं प्रसादितस्तेन भारतीपतिरव्ययः

“Con chẳng xứng đáng, ôi Chúa tể chư thiên; xin che chở con, ôi kho tàng từ mẫn.” Được khẩn cầu như vậy, Phạm Thiên—Đấng bất hoại, phu quân của Bhāratī—liền nguôi giận.

Verse 26

कृपया परया युक्तो विधूमं प्राह सांत्वयन् । ब्रह्मोवाच । त्वयि शापोऽप्ययं दत्तो न चासत्यं ब्रवीम्यहम्

Được đầy đủ đại bi, Phạm Thiên an ủi Vidhūma mà phán: “Lời nguyền này quả đã đặt lên ngươi, và Ta không nói dối.”

Verse 27

ततोऽवधिं कल्पयामि शापस्यास्य तवाधुना । मर्त्यभावं समापन्नः सहालंबुसयाऽनया

“Vì thế, nay Ta định ra giới hạn cho lời nguyền của ngươi: khi ngươi cùng nàng Alambusā này bước vào thân phận phàm nhân…”

Verse 28

तत्र भूत्वा महाराजः शासयित्वा चिरं महीम् । पुत्रमप्रतिमं त्वस्यां जनयित्वा महीपतिम्

Tại đó, ngài sẽ trở thành bậc đại vương; và sau khi trị vì cõi đất lâu dài, ngài sẽ sinh với nàng một người con trai vô song—xứng đáng làm minh quân của quốc độ.

Verse 29

अभिषिच्य च राज्ये तं राज्यरक्षाविचक्षणम् । एतच्छापस्य शांत्यर्थं दक्षिणस्योदधेस्तटे । फुल्लग्रामसमीपस्थे चक्रतीर्थे महत्तरे

Sau khi làm lễ quán đảnh, lập người con ấy—bậc tinh thông việc hộ trì vương quốc—lên ngôi, để dập yên lời nguyền này, (ngài) nên đến bờ Nam Hải, tới Cakratīrtha vĩ đại ở gần Phullagrāma.

Verse 30

अनया भार्यया सार्द्धं यदा स्नानं करिष्यसि । तदा त्वं मानुषं भावं जीर्णत्वचमिवोरगः

Khi ngài cùng người vợ này cử hành lễ tắm gội thiêng liêng, bấy giờ ngài sẽ thọ nhận thân phận làm người—như rắn lột bỏ lớp da cũ mòn.

Verse 31

विसृज्य भार्यया सार्द्धं स्वं लोकं प्रतिपत्स्यसे । चक्रतीर्थे विना स्नानं न नश्येच्छाप ईदृशः

Sau khi (hoàn tất lộ trình ấy) cùng với hiền thê, ngài sẽ trở lại cõi giới của chính mình. Nếu không tắm gội tại Cakratīrtha, lời nguyền như thế chẳng thể tiêu trừ.

Verse 32

इति ब्रह्मवचः श्रुत्वा विधूमो नातिहृष्टवान् । स्ववेश्म प्राविशत्तूर्णमामंत्र्य चतुराननम्

Nghe lời của Phạm Thiên, Vidhūma chẳng mấy hoan hỷ. Sau khi cáo từ Đấng Bốn Mặt, ông vội vã bước vào tư dinh của mình.

Verse 33

चिंतयामास तत्रासौ मर्त्यतां यास्यतो मम । को वा पिता भवेद्भूमौ का वा माता भविष्यति

Bấy giờ, tại đó, ngài tự suy niệm: “Khi ta bước vào cõi phàm (martyā), trên mặt đất này ai sẽ là cha ta, và ai sẽ trở thành mẹ ta?”

Verse 34

बहुधेत्थं समालोच्य विधूमो निश्चिकाय सः । कौशांबीनगरे राजा शतानीक इति श्रुतः

Sau khi suy xét nhiều bề, Vidhūma bèn quyết định: tại thành Kauśāmbī có một vị vua lừng danh, được nghe biết với danh hiệu Śatānīka.

Verse 35

अस्ति वीरो महाभागो भार्या चापि पतिव्रता । तस्य विष्णुमतीनाम विष्णोः श्रीरिव वल्लभा

Ngài là bậc anh hùng đầy phúc phần, và hiền thê cũng là người giữ trọn hạnh pativratā. Nàng tên Viṣṇumatī—được ngài yêu quý như Śrī đối với Viṣṇu.

Verse 36

तमेव पितरं कृत्वा मातरं च विधाय ताम् । संभविष्यामि भूलोके स्वकर्मपरिपाकतः

Chọn chính ngài ấy làm cha, và định nàng ấy làm mẹ, ta sẽ sinh ra nơi Bhūloka—do nghiệp của chính ta chín muồi.

Verse 37

ततः स माल्यवन्तं च पुष्पदंतं बलोत्कटम् । त्रीनाहूयात्मनो भृत्यान्वृत्तमेतन्न्यवे दयत्

Rồi ngài triệu gọi ba người tùy tùng của mình—Mālyavant và Puṣpadanta, những kẻ hùng mạnh phi thường—và thuật lại cho họ mọi việc đã xảy ra.

Verse 38

भृत्याः शृणुत भद्रं वो ब्रह्मशापान्महाभयात् । जनिष्यामि शतानीकाद्विष्णुमत्यामहं सुतः

Hỡi các gia nhân, hãy lắng nghe—nguyện điều lành đến với các ngươi. Vì nỗi kinh hãi lớn trước lời nguyền của Bà-la-môn, ta sẽ sinh làm con trai của vua Śatānīka, do Viṣṇumatī hạ sinh.

Verse 39

इति श्रुत्वा वचो भृत्यास्तस्या प्राणा बहिश्चराः । वाष्पपूर्णमुखाः सर्वे विधूमं वाक्यमब्रुवन्

Nghe lời ấy, các tùy tùng—như thể hơi thở sinh mệnh của chàng đang lang thang bên ngoài thân—đứng lặng, mặt đẫm lệ, và tất cả đều thưa với Vidhūma những lời trong sạch, không vẩn đục.

Verse 40

भृत्या ऊचुः । त्वद्वियोगं वयं सर्वे त्रयोऽपि न सहामहे । तस्मान्मानुष भावत्वमस्माभिः सह यास्यसि

Các gia nhân thưa: “Chúng con, cả ba, không thể chịu nổi cảnh lìa xa ngài. Vì vậy, ngài sẽ nhập vào thân phận làm người cùng với chúng con.”

Verse 41

शतानीकस्य राजर्षेर्मंत्री योऽयं युगन्धरः । सेनानीर्विप्रतीकश्च योऽयं प्राग्रसरो रणे

“Đây là Yugandhara, vị đại thần của bậc vương-ṛṣi Śatānīka; và đây là Vipratīka, vị thống soái luôn tiến lên hàng đầu nơi chiến trận—”

Verse 42

नर्मकर्मसु हृद्विप्रो वल्लभाख्यो महांश्च यः । तेषां पुत्रास्त्रयोऽप्येते भविष्यामो न संशयः

“Và Vallabha, bậc vĩ đại, một Bà-la-môn tâm địa rộng lớn, tinh thông những nghệ thuật của niềm vui và tình thân ái. Chúng ta, cả ba, nhất định sẽ làm con của các vị ấy—không chút nghi ngờ.”

Verse 43

शतानीकस्य राजर्षेः पुत्रभावं गतस्य ते । शुश्रूषां संविधास्यामस्तेषु तेषु च कर्मसु । तानेवंवादिनः सोऽयं विधूमो वाक्यमब्रवीत्

“Khi ngươi đã bước vào địa vị làm con của vị vương hiền Śatānīka, chúng ta sẽ phụng sự ngươi trong mọi bổn phận, mọi công việc.” Họ nói như vậy, bấy giờ Vidhūma đáp lời.

Verse 44

विधूम उवाच । जानेऽहं भवतां स्नेहं तादृशं मय्य नुत्तमम्

Vidhūma nói: “Ta biết tấm thâm tình của các ngươi—mối yêu kính vô song mà các ngươi dành cho ta.”

Verse 45

तथापि कथयाम्यद्य तच्छृणुध्वं हितं वचः । ब्रह्मशापेन घोरेण स्वेन दुष्कर्मणा कृतम्

Dẫu vậy, hôm nay ta sẽ nói—hãy lắng nghe lời lợi ích này. Lời nguyền khủng khiếp của vị Bà-la-môn ấy đã phát sinh do chính ác nghiệp của ta.

Verse 46

कुत्सितं मानुषं भावमहमेकोऽनुवर्तये । विहितं न हि युष्माकमेतच्छापानुवर्तनम्

Thân phận làm người đáng chê trách này, chỉ một mình ta sẽ gánh chịu. Các ngươi không được định phận phải theo lời nguyền ấy.

Verse 47

जुगुप्सितेऽतो मानुष्ये मा कुरुध्वं मनोऽधुना । अतः शापावधिर्यावन्मद्वियोगो विषह्यताम्

Vì thế, nay đừng để tâm hướng về thân phận làm người đáng ghê tởm ấy. Cho đến khi kỳ hạn lời nguyền chấm dứt, hãy nhẫn chịu sự xa cách ta.

Verse 48

इत्युक्तवन्तं ते सर्वे माल्यवत्प्रमुखास्तदा । ऊचुः प्रणम्य शिरसा प्रार्थयंतः पुनःपुनः

Nghe Ngài nói như vậy, tất cả—đứng đầu là Mālyavat—đều cúi đầu đảnh lễ, rồi hết lần này đến lần khác khẩn cầu mà thưa cùng Ngài.

Verse 49

रक्षित्वा कृपया ह्यस्मान्मा कुरुष्व च साहसम् । परित्यजसि नः सर्वान्भक्तानद्य निरागसः

Ngài đã vì lòng từ mà che chở chúng con; xin nay đừng làm điều hấp tấp. Xin đừng bỏ rơi tất cả chúng con—những kẻ sùng kính vô tội—trong ngày hôm nay.

Verse 50

त्वद्वियोगान्महाघोरान्मानुष्यमपि कुत्सितम् । बहु मन्यामहे देव तस्मान्नस्त्राहि सांप्रतम्

Vì xa cách Ngài, ngay cả kiếp người cũng hiện ra với chúng con thật ghê gớm và đáng khinh. Bởi vậy, ôi Đức Chúa, xin che chở chúng con ngay lúc này.

Verse 51

एवं स याचमानांस्त्रीनन्वमन्यत भृत्यकान् । तैस्त्रिभिः सहितः सोऽयं कौशांबीं गन्तुमैच्छत

Thế rồi, Ngài thuận theo lời khẩn cầu của ba người hầu. Cùng đi với cả ba, Ngài liền muốn lên đường đến Kauśāmbī.

Verse 52

एतस्मिन्नेव काले तु सोमवंशविवर्द्धनः । अर्जुनाभिजने जातो जनमेजयसंभवः

Ngay vào lúc ấy, một bậc sẽ làm hưng thịnh Nguyệt tộc (Somavaṃśa) được sinh ra—thuộc dòng dõi Arjuna—là hậu duệ của Janamejaya.

Verse 53

शतानीको महीपालः पृथिवीमन्वपालयत् । बुद्धिमान्नीतिमान्वाग्मी प्रजापालनतत्परः

Vua Śatānīka trị vì cõi đất; bậc trí tuệ, tinh thông phép trị quốc, lời nói hùng biện, và một lòng tận tụy bảo hộ muôn dân.

Verse 54

चतुरंगबलोपेतो विक्रमैकधनो युवा । स कौशांबीं महाराजो नगरीमध्युवास वै

Được trang bị bốn binh chủng, còn trẻ trung và chỉ lấy dũng lực làm của cải, vị đại vương ấy quả thật ngự tại thành Kauśāmbī.

Verse 55

तस्य मन्त्ररहस्यज्ञो मन्त्री जातो युगंधरः । सेनानीर्विप्रतीकश्च तस्य प्राग्रसरो रणे

Tể tướng của ngài là Yugandhara, người thấu rõ bí mật của mưu nghị; còn thống soái là Vipratīka, kẻ luôn đứng hàng đầu vì ngài nơi chiến trận.

Verse 56

नर्मकर्मसु तस्यासीद्वल्लभाख्यः सखा द्विजः । तस्य विष्णुमती नाम विष्णोः श्रीरिव वल्लभा

Trong những cuộc vui đùa và việc thân tình, ngài có một người bạn Bà-la-môn tên Vallabha. Người yêu của Vallabha tên Viṣṇumatī—được chàng yêu quý như Śrī đối với Viṣṇu.

Verse 57

स सर्वगुणसंपन्नः शतानीको महामतिः । पुत्रमात्मसमं तस्यां भार्यायां नान्वविंदत

Śatānīka, bậc đại trí đầy đủ mọi đức hạnh, từ người vợ ấy vẫn không có được một người con trai ngang tầm với chính mình.

Verse 58

आत्मानमसुतं ज्ञात्वा स भृशं पर्यतप्यत । स युगंधरमाहूय मंत्रिणं मन्त्रवित्तमम्

Nhận ra mình không có con trai nối dõi, nhà vua vô cùng đau khổ. Bấy giờ ngài cho triệu Yugandhara, vị đại thần—bậc tinh thông tối thượng về mưu lược và lời khuyên.

Verse 59

पुत्रलाभः कथं मे स्यादिति कार्यममन्त्रयत् । युगन्धरो मही पालं पुत्रालाभेन पीडितम् । हर्षयन्वचसा स्वेन वाक्यमेतदभाषत

Nhà vua trăn trở: “Làm sao ta có thể được một người con?” Khi ấy Yugandhara thấy bậc chúa tể cõi đất khổ vì thiếu con nối dõi, liền dùng lời mình an ủi và làm ngài vui lòng mà nói như sau.

Verse 60

युगन्धर उवाच । अस्ति शांडिल्यनामा तु महर्षिः सत्यवाक्छुचिः

Yugandhara thưa: “Có một bậc đại hiền tên là Śāṇḍilya—người nói lời chân thật và thanh tịnh.”

Verse 61

शत्रुमित्रसमो दांतस्तपःस्वाध्यायतत्परः । तमेव मुनिमासाद्य ज्वलंतमिव पावकम्

Ngài bình đẳng với kẻ thù và bạn, tự chế, chuyên tâm khổ hạnh và tụng học thánh điển. Khi đến gần chính vị ẩn sĩ ấy—rực cháy như ngọn lửa—

Verse 62

पुत्रमात्मसमं राजन्प्रार्थयेथा विनीतवत् । कृपावान्स महर्षिस्तु पुत्रं ते दास्यति ध्रुवम्

“Muôn tâu Đại vương, xin ngài khiêm cung cầu thỉnh nơi ấy một người con trai ngang tầm với chính mình. Bậc đại hiền đầy lòng từ mẫn ấy ắt hẳn sẽ ban cho ngài một người con.”

Verse 63

इति तद्वचनं श्रुत्वा हर्षसंफुल्ललोचनः । मंत्रिणा तेन संयुक्तस्तस्यागादाश्रमं मुनेः

Nghe lời ấy, đôi mắt nhà vua nở rộ niềm hoan hỷ; cùng vị đại thần kia, vua đi đến đạo tràng (āśrama) của bậc hiền thánh.

Verse 64

तमाश्रमे समासीनं प्रणनाम महीपतिः । शांडिल्यस्तु महातेजा राजानं प्राप्तमाश्रमम्

Trong āśrama, nhà vua cúi đầu đảnh lễ vị hiền sĩ đang an tọa. Bấy giờ Thánh hiền Śāṇḍilya, rực sáng bởi oai lực tu hành, thấy vua đã đến đạo tràng.

Verse 65

दृष्ट्वा पाद्यादिभिः पूज्य स्वागतं व्याजहार सः । शांडिल्य उवाच । शतानीक किमर्थं त्वमाश्रमं प्राप्तवान्मम

Thấy vua đến, hiền sĩ làm lễ nghinh tiếp—dâng nước rửa chân và các nghi thức khác—rồi cất lời chào mừng. Śāṇḍilya nói: “Hỡi Śatānīka, vì duyên cớ gì ngươi đến āśrama của ta?”

Verse 66

यत्कर्तव्यमिदानीं ते तद्वदस्व करोम्यहम् । मुनिमेवं वदंतं तं प्रत्यवादीद्युगंधरः

“Nay điều gì cần làm cho ngươi, hãy nói; ta sẽ làm.” Khi hiền sĩ nói như vậy, Yugandhara liền thưa đáp.

Verse 67

भगवन्नेष वै राजा पुत्रालाभेन कर्षितः । भवंतं शरणं प्राप्तः सांप्रतं पुत्रकारणात्

“Bạch Bhagavan, nhà vua này hao mòn vì chưa được con trai. Nay vua đến nương tựa nơi Ngài, cầu tìm nhân duyên để được con.”

Verse 68

अस्यापुत्रत्वजं दुःखं त्वमपाकर्तुमर्हसि । इति तस्य वचः श्रुत्वा शांडिल्यो मुनिसत्तमः

“Ngài hãy xóa bỏ nỗi sầu sinh từ cảnh vô tự này.” Nghe lời ấy, bậc hiền triết tối thượng Śāṇḍilya (liền đáp).

Verse 69

पुत्रलाभवरं तस्मै प्रतिजज्ञे नृपाय वै । स राज्ञो वरदः श्रीमान्कौशांबीमेत्य सादरम्

Ngài quả thật đã hứa ban cho vị vua ấy ân phúc được con trai. Bậc ban ân rạng ngời ấy liền kính cẩn đến Kauśāmbī vì nhà vua.

Verse 70

पुत्रेष्ट्या पुत्रकामस्य याजकोऽभून्महामुनिः । ततो मुनिप्रसादेन राजा दशरथोपमः

Vì vị vua khao khát con trai, đại hiền triết đã làm vị chủ tế cho lễ tế Putreṣṭi. Rồi nhờ ân phúc của hiền triết, nhà vua trở nên như Daśaratha, được phước có con.

Verse 71

यज्वा राममिव प्राप सहस्रानीकमात्मजम् । एवं विधूमः संजज्ञे शतानीकान्नृपोत्तमात्

Sau khi cử hành tế lễ, ông được một người con tên Sahasrānīka, như (Daśaratha được) Rāma. Thế nên Vidhūma đã sinh ra từ vị vua ưu tú Śatānīka.

Verse 72

अत्रांतरे मंत्रिवरस्सेनानीस्तु महीपतेः । द्विजो नर्मवयस्यश्च पुत्रान्प्रापुः कुलोचितान्

Trong lúc ấy, vị đại thần ưu tú và vị thống soái của nhà vua, cùng một dvija (Bà-la-môn) và một người bạn dí dỏm, đều được những người con xứng đáng với gia tộc cao quý của mình.

Verse 73

पुत्रो युगंधरस्यासीन्माल्यवान्नाम भृत्यकः । यौगंधरायणो नाम्ना मन्त्रशास्त्रेषु कोविदः

Con trai của Yugandhara là một gia bộc tên Mālyavān; cũng được gọi là Yaugaṃdharāyaṇa, tinh thông các śāstra về mưu lược, tham vấn và trị quốc.

Verse 74

विप्रतीकस्य तनयः पुष्पदन्तो बभूव ह । रुमण्वानिति विख्यातः परसैन्यविमर्दनः

Con trai của Vipratīka là Puṣpadanta; nổi danh với tên Rumaṇvān, kẻ nghiền nát binh đoàn của quân thù.

Verse 75

वल्लभस्य तदा जज्ञे तनयो वै बलोत्कटः । वसंतक इति ख्यातो नर्मकर्मसु कोविदः

Rồi Vallabha sinh một người con trai sức mạnh phi thường; nổi danh là Vasaṃtaka, tinh thông nghệ thuật dí dỏm và những cuộc vui tao nhã.

Verse 76

अथ ते ववृधुः सर्वे राजपुत्रपुरोगमाः । पञ्चहायनतां तेषु यातेषु तदनंतरम्

Sau đó tất cả đều lớn lên, với vị vương tử làm người dẫn đầu; và khi họ tròn năm tuổi, thì những việc tiếp theo liền diễn ra.

Verse 77

अलंबुसापि स्वर्वेश्या भूपतेः कृतवर्मणः । अयोध्यायां महापुर्यां कन्या जाता मृगावती

Và Alambusā, nàng apsarā chốn trời, cũng đến với vua Kṛtavarman; tại đại thành Ayodhyā, một ái nữ ra đời—tên là Mṛgāvatī.

Verse 78

एवं विधूममुख्यास्ते जज्ञिरे क्षितिमण्डले । अत्रांतरे महासत्त्वो दुष्टसानुचरो बली

Như vậy, các thủ lĩnh ấy—khởi đầu từ Vidhūmamukha—đã sinh ra trên mặt đất. Trong lúc ấy, một đại hữu tình hùng mạnh, đầy uy lực và có bọn tùy tùng ác độc, liền trỗi dậy.

Verse 79

अहिदंष्ट्र इति ख्यातो महादैत्यो बलोत्कटः । युक्तः स्थूलशिरोनामा सहायेन दुरात्मना

Một Dānava vĩ đại, hung bạo bởi sức mạnh, được biết đến với danh hiệu Ahidaṃṣṭra. Hắn kết liên cùng kẻ đồng lõa ác tâm tên Sthūlaśiras.

Verse 80

रुरोध देवनगरं बबाध विबुधानपि । वर्तमाने दिवि महासमरे सुररक्षसाम्

Hắn phong tỏa thành trì của chư Thiên và còn hành hạ cả các bậc thiên chúng. Khi ấy, trên cõi trời, đại chiến giữa Deva và Rākṣasa đang cuộn dậy.

Verse 81

आनिनाय शतानीकं सहायार्थं पुरंदरः । स यौवराज्ये तनयं विधाय विधिना नृपः

Purandara (Indra) đưa Śatānīka đến làm đồng minh trợ chiến. Vị vua ấy theo đúng nghi thức đã lập con trai mình làm yuvarāja, người kế vị.

Verse 82

प्रतस्थे रथमास्थाय युद्धाय दितिजैः सह । नीतो मातलिनाभ्येत्य सादरं स धनुर्धरः

Vị anh hùng cầm cung ấy lên chiến xa, xuất phát để giao chiến cùng bọn Diti-sinh. Mātali tiến đến gần, cung kính hộ tống chàng đi tiếp.

Verse 83

विधाय प्रेक्षकान्देवाञ्जघान दितिजान्रणे । अथ दैत्याधिपः सोऽपि निहतः समरे दिवि

Sau khi sắp đặt chư thiên làm chứng, Ngài đã đánh tan các ác ma dòng Diti trên chiến địa. Rồi trong trận chiến nơi cõi trời, vị chúa tể Daitya ấy cũng bị hạ sát.

Verse 84

ततः शक्रस्य वचसा परेतं नृपपुंगवम् । रथमारोप्य सहसा कौशांबीं मातलिर्ययौ

Bấy giờ, theo lời truyền của Śakra, Mātali vội đặt vị minh quân—nay đã quá vãng—lên chiến xa và đi về Kauśāmbī.

Verse 85

नीत्वा महीतलमसौ तत्सुताय न्यवेदयत् । ततः सहस्रानीकोपि विलप्य वहुदुखितः

Đưa Ngài xuống cõi đất, ông liền báo tin cho hoàng tử. Khi ấy Sahasrānīka cũng than khóc, chìm ngập trong nỗi sầu muôn phần.

Verse 86

मंत्रिभिः सह संभूय प्रेतकार्यं न्यवर्तयत् । मृतं ज्ञात्वा पतिं राज्ञी सहैवानुममार च

Họp cùng các đại thần, chàng cử hành đầy đủ nghi lễ cho người quá cố theo đúng pháp. Hoàng hậu hay tin phu quân đã mất cũng theo đó mà lìa đời.

Verse 87

महिष्या सह संप्राप्ते भूपाले कीर्तिशेषताम् । भेजे राज्यं शतानीकतनयो मंत्रिणां गिरा

Khi vị quốc vương cùng chánh hậu đã quy về cõi chỉ còn lưu lại danh thơm, con trai của Śatānīka liền tiếp nhận vương quyền theo lời khuyên của các đại thần.

Verse 88

युगन्धरे विप्रतीके वल्लभे च मृते सति । यौगन्धरायणमुखास्तत्पुत्राः सर्व एव हि

Khi Yugandhara, Vipratīka và Vallabha đã qua đời, thì mọi người con của ông—khởi từ Yaugandharāyaṇa—quả thật vẫn còn, để gánh vác bổn phận vương đạo.

Verse 89

शतानीक सुतस्यास्य तत्तत्कार्यमकुर्वत । एवं स पालयामास महीं राजसुतो बली

Họ chu toàn từng việc một cho người con ấy của Śatānīka. Nhờ vậy, vị vương tử hùng mạnh đã cai trị và hộ trì cõi đất.

Verse 90

याते काले महेन्द्रेण सनन्दनमहोत्सवे । निमंत्रितस्तत्कथितां भाविनीमशृणोत्कथाम्

Đến kỳ hạn, khi Mahendra cử hành đại lễ Sanandana, ông được mời đến đó và nghe từ ngài câu chuyện về những điều sẽ xảy ra trong tương lai.

Verse 91

स्वर्योषिद्ब्रह्मणः शापादयोध्यायायामलंबुसा । जाता मृगावती कन्या भूपतेः कृतवर्मणः

Do lời nguyền của Brahmā, tiên nữ cõi trời Alaṃbusā đã sinh tại Ayodhyā thành thiếu nữ tên Mṛgāvatī, con gái của vua Kṛtavarman.

Verse 92

विधूम नामा च वसुस्त्वं नाकललनां पुरा । तामेव ब्रह्मसदने दृष्ट्वानिलहृतांशुकाम्

Thuở trước, ngươi là một Vasu tên Vidhūma, còn nàng là một tiên nữ. Khi thấy chính nàng ấy trong triều điện Brahmā—lúc y phục bị gió cuốn đi—lòng ngươi liền rung động.

Verse 93

तदैव मादनाक्रांतः शापान्मर्त्यत्वमागतः । सैव ते दयिता राजन्भाविनी न चिरात्सखे

Ngay lúc ấy, bị men si tình lấn át, ngài do lời nguyền mà rơi vào kiếp phàm nhân hữu tử. Và chính nàng ấy sẽ sớm trở thành người yêu dấu của ngài, hỡi Đại vương—bạn hiền của ta.

Verse 94

यदा त्वमात्मनः पुत्रं राज्ये संस्थाप्य भूपते । मृगावत्या स्त्रिया सार्द्धं दक्षिणस्योदधेस्तटे

Khi ngài, hỡi bậc quân vương, lập chính con trai mình lên ngôi trị quốc, rồi cùng phu nhân Mṛgāvatī đến bờ biển phương Nam—

Verse 95

चक्रतीर्थे महापुण्ये फुल्लग्रामसमीपतः । स्नानं करिष्यसि तदा शापान्मुक्तो भविष्यसि

Gần làng Phullagrāma, tại Cakratīrtha đại phước đức, ngài sẽ tắm gội thánh thủy; khi ấy ngài sẽ được giải thoát khỏi lời nguyền.

Verse 96

इति प्रोवाच भगवन्सत्यलोके पितामहः । इतींद्रवचनं श्रुत्वा सहस्रानीकभूपतिः

Như vậy, tại Satyaloka, đấng Tổ Phụ đáng tôn (Phạm Thiên Brahmā) đã phán. Nghe lời ấy của Indra, vua Sahasrānīka—

Verse 97

तथोद्वाहकृतोत्साहः समामंत्र्य शचीपतिम् । कौशांबीं प्रस्थितो हृष्टः स तिलोत्तमया पथि

Vì thế, với lòng hăng hái lo việc hôn lễ, ngài từ biệt Śacīpati (Indra). Hoan hỷ, ngài lên đường về Kauśāmbī, dọc đường có Tilottamā cùng đi.

Verse 98

स्मरन्किमपि तां कांतां भाषमाणामनन्यधीः । ध्यायञ्छतक्रतुवचो नालुलोके महीपतिः

Khi nàng đang nói, nhà vua—tâm chỉ chuyên nhất nơi nàng—lại thầm nhớ một người yêu khác; và đắm chìm trong lời của Śatakratu (Đế Thích), bậc chúa tể cõi đất ấy đến cả nhìn nàng cũng không.

Verse 99

सा शशाप नृपं सुभ्रूरनादरतिर स्कृता । आहूयमानोपि मया सहस्रानीक भूपते

Bị hắt hủi bằng sự thờ ơ, người nữ mày ngài kia liền nguyền rủa nhà vua: “Hỡi Sahasrānīka, bậc quân vương, chúa tể muôn ngàn đạo binh! Dẫu ta gọi, ngài vẫn chẳng đoái hoài.”

Verse 100

मृगावतीं हृदा ध्यायन्किमर्थं मामुपेक्षसे । सौभाग्यमत्ता मानिन्यो न सहंतेऽवधीर णाम्

“Trong lòng ngài đang tưởng niệm Mṛgāvatī, cớ sao lại bỏ mặc ta? Nữ nhân kiêu hãnh, say men phúc phần, chẳng thể chịu nổi sự khinh nhờn.”

Verse 101

मामवज्ञाय यां राजन्हृदा ध्यायसि सांप्रतम् । तया चतुर्दशसमा वियुक्तस्त्वं भविष्यसि

“Hỡi đức vua, khinh bỏ ta mà nay ngài đang ôm tưởng người nữ ấy trong lòng; lìa xa nàng, ngài sẽ phải chịu cảnh biệt ly suốt mười bốn năm.”

Verse 102

इति शप्तवतीं राजा तामु वाच तिलोत्तमाम् । तामेव यदि लभ्येयं तनुजां कृतवर्मणः

Vậy khi nàng đã thốt lời nguyền, nhà vua nói với Tilottamā: “Ước gì ta có thể được chính nàng ấy—ái nữ của Kṛtavarman.”

Verse 103

चतुर्दशसमा दुःखं सहिष्ये तद्वियोगजम् । इत्युक्त्वा तद्गतमना नृपः प्राया न्निजां पुरीम्

“Ta sẽ chịu đựng nỗi khổ do ly biệt trong mười bốn năm.” Nói xong, nhà vua—tâm trí hướng trọn về nàng—lên đường trở về kinh thành của mình.

Verse 104

ततः कालेन तनया भूपतेः कृतवर्मणः । तमाससाद दयिता सर्वस्वं पुष्पधन्वनः

Rồi theo thời gian, ái nữ của vua Kṛtavarman đã đến gặp chàng—nàng là người yêu dấu, là tất cả của Puṣpadhanvan (Kāma).

Verse 105

मृगावती समासाद्य विला सतरुवल्लरीम् । विभ्रमांभोधिलहरीं ननंद मदनद्युतिः

Đạt được Mṛgāvatī—như dây leo hoan lạc trên cây trò chơi, như ngọn sóng trên biển ân sủng—chàng hân hoan, rạng ngời bởi ánh huy hoàng của tình ái.

Verse 106

सा तस्माद्गर्भमाधत्त भवानीवेंदुशेखरात् । पांडिम्ना शशिलेखेव पीपूषक्षालिता बभौ

Từ chàng, nàng thụ thai—như Bhavānī thụ thai từ Śiva, Đấng đội trăng. Với sắc nhợt dịu dàng, nàng tỏa sáng—như vầng trăng non được gội bởi tia nắng mặt trời.

Verse 107

सुन्दरी दौर्हृदव्यक्तेरथ पौरंदरीव दिक् । रराज राजमहिषी रजनीकरगर्भिणी

Bấy giờ hoàng hậu tuyệt sắc, khi những cơn thèm của thai kỳ bắt đầu lộ rõ, rực rỡ như phương Đông do Purandara (Indra) chủ trì, mang trong mình “đấng tạo nên đêm” — vầng trăng.

Verse 108

सा दौर्हृदवशाद्राज्ञी यंयं काममकाम यत् । सुदुर्लभमपिप्रेम्णा तत्तत्सर्वं समाहरत्

Bị thôi thúc bởi nỗi khát vọng trong lòng, hoàng hậu hễ khởi lên điều ước nào—dẫu cực kỳ khó kiếm—đức vua vì tình thương vẫn cho gom đủ từng thứ, không thiếu một món.

Verse 109

पत्यौ समीहितकरे सा कदाचिन्मृगावती । स्वेच्छया वै मतिं चक्रे रक्तवापीनिमज्जने

Dẫu phu quân vốn là người luôn làm toại nguyện, nhưng một hôm Mṛgāvatī tự ý quyết định sẽ tắm bằng cách dìm mình trong hồ nước đỏ thắm.

Verse 110

अभिलाषं सविज्ञाय मृगावत्या महीपतिः । कौसुम्भसलिलैः पूर्णां क्षणाद्वापीमकारयत्

Hiểu rõ ước muốn của Mṛgāvatī, đức vua trong khoảnh khắc cho đào một ao, đổ đầy nước đỏ thẫm như nhuộm màu kusumbha.

Verse 111

तस्मिन्रक्तजले राज्ञी स्नानं सादरमातनोत् । ततस्तां रक्ततोयार्द्रां फुल्लकिंशुकसन्निभाम्

Trong làn nước đỏ ấy, hoàng hậu tắm gội cung kính; rồi nàng ướt đẫm sắc đỏ, rực rỡ như cây kiṃśuka đang nở tròn hoa.

Verse 112

राजस्त्रीमामिषधिया सुपर्णकुलसंभवः । जहार विकटः पक्षी मुग्धां दग्धविधेर्वशात्

Lầm tưởng bậc vương nữ là thịt, một chim dữ khổng lồ thuộc dòng suparṇa—bị sức ép của số mệnh như thiêu đốt—đã chộp lấy người phụ nữ ngây thơ ấy mà bay đi.

Verse 113

नीत्वा विहायसा दूरं स तामचलसन्निभः । तत्याजमोहविवशामुदयाचलकंदरे

Mang nàng bay xa qua bầu trời, con chim lớn tựa núi ấy—bị mê muội chi phối—đã bỏ nàng trong một hang động của ngọn núi phương Đông.

Verse 114

लब्धसंज्ञा शनैः कंपविलोलतनुवल्लरी । दृग्भ्यामुत्पलतुल्याभ्यां मुहुरश्रूण्यवर्तयत्

Dần dần nàng tỉnh lại; thân hình mảnh mai run rẩy, chao đảo như dây leo, và với đôi mắt tựa hoa sen nàng không ngừng để lệ tuôn rơi.

Verse 115

हा नाथ मंदभाग्याहं त्वद्वियोगेनपीडिता । का गतिः क्व नु गच्छामि द्रक्ष्यामि त्वन्मुखं कदा

“Ôi đấng Natha, phu quân của thiếp! Thiếp bạc phận, bị dày vò bởi ly biệt cùng chàng. Thiếp nương tựa vào đâu—biết đi về đâu? Bao giờ thiếp lại được thấy dung nhan chàng?”

Verse 116

इत्युक्त्वा गजसिंहानां पुरोभूद्वधकांक्षिणी । सा सर्वकेसरिगजैस्त्यक्ता न निधनं गता

Nói xong, khát khao cái chết, nàng bước ra trước bầy voi và sư tử; nhưng dẫu bị tất cả voi sư tử ấy bỏ mặc, nàng vẫn không gặp tử vong.

Verse 117

आपत्काले नृणां नूनं मरणं नैव लभ्यते । अतिदीनं समाकर्ण्य तस्याः क्रंदितमुन्मुखाः

Quả thật, trong lúc tai ương, con người ngay cả cái chết cũng chẳng dễ đạt được. Nghe tiếng khóc than thảm thiết của nàng, họ liền ngoảnh mặt hướng về phía nàng.

Verse 118

मृगा निष्पंदगतयो न तृणान्यप्यभक्षयन् । ततस्तां करुणासिंधुर्मुनिपुत्रस्तथास्थिताम्

Bầy nai đứng bất động, đến một ngọn cỏ cũng chẳng gặm. Khi ấy, người con của bậc hiền sĩ—tựa biển cả từ bi—trông thấy hoàng hậu đang đứng trong tình trạng như vậy.

Verse 119

रुदतीं कृपया राज्ञीं समानीय स्वमाश्रमम् । न्यवेदयच्च तां राज्ञीं गुरवे जमदग्नये । जमदग्निस्तु धर्मात्मा तामाश्वासयदंतिके

Vì lòng thương xót, chàng đưa hoàng hậu đang khóc về chính am thất của mình và bẩm báo với thầy là Jamadagni. Jamadagni, bậc hiền nhân có tâm hồn chính pháp, liền ở gần mà an ủi nàng.

Verse 120

जमदग्निरुवाच । तथा जानीहि मां भद्रे कृतवर्मा यथा तव

Jamadagni nói: “Hỡi người nữ cát tường, hãy biết rằng ta đối với nàng cũng như Kṛtavarmā đối với nàng vậy.”

Verse 121

एवमाश्वासिता तत्र कृपया जमदग्निना । चक्रे तत्रैव सा वासमाश्रमे मुनिसंकुले

Được Jamadagni từ bi an ủi như thế tại đó, nàng liền ở lại ngay trong đạo tràng ấy, nơi đông đảo các bậc hiền sĩ tụ hội.

Verse 122

ततस्स्वल्पेन कालेन विशाखमिव पार्वती । असूत तनयं बाला शौर्यधैर्यगुणान्वितम्

Rồi chẳng bao lâu sau, như Pārvatī sinh ra Viśākha, người thiếu phụ ấy hạ sinh một người con trai, đầy đủ đức tính dũng mãnh và kiên định.

Verse 123

सूतिकागृहकृत्यानि यानि कार्याणि बंधुभिः । चक्रिरे मातृवत्तानि मृगावत्या मुनिस्त्रियः

Các phu nhân của các bậc hiền triết đã làm cho Mṛgāvatī mọi phận sự trong phòng sản, như thể nàng là chính mẹ mình, đúng như việc thân quyến thường làm.

Verse 124

तं सुजातं नृपसुतं कापि वागशरीरिणी । उदयाचलजातत्वाच्चकारोदयनाभिधम्

Với vị hoàng tử sinh ra cao quý ấy, bỗng có một tiếng nói vô hình cất lên; vì ngài sinh gần núi Udayācala nên được đặt danh hiệu là ‘Udayana’.

Verse 125

आश्रमे स मुनीन्द्रेण कृतचूडादिकव्रतः । जग्राह सकला विद्या जमदग्नेर्महामुनेः

Tại đạo tràng, sau khi vị thượng thủ các hiền triết cử hành lễ cūḍā cùng các nghi thức khác cho ngài, ngài thọ học trọn vẹn mọi ngành vidyā từ Đại Thánh Jamadagni.

Verse 126

युवा नृपसुतः सोऽयं कदाचिन्मृगयापरः । अपश्यदेकं भुजगं व्याधेन दृढसंयतम्

Một lần, vị hoàng tử trẻ ấy mải mê săn bắn, trông thấy một con rắn bị người thợ săn trói chặt không buông.

Verse 127

उवाच स कृपायुक्तो व्याध मुंच भुजंगमम् । किं करिष्यस्यनेन त्वं नैनं हिंसितुर्महसि

Lòng đầy từ mẫn, ngài nói: “Này người thợ săn, hãy thả con rắn ấy ra. Ngươi giữ nó để làm gì? Ngươi không nên làm hại nó.”

Verse 128

तमुवाच ततो व्याधः सर्पेणानेन पूरुष । धनधान्यादिकं लप्स्ये ग्रामेषु नगरेषु च

Bấy giờ người thợ săn nói với người ấy: “Nhờ con rắn này, ta sẽ thu được của cải—lúa thóc, tiền vàng và các thứ khác—ở các làng mạc và cả nơi thành thị nữa.”

Verse 129

अतोहं जीविकामेनं नैव मोक्ष्ये कथंचन । इत्युक्त्वा पेटिकायां तं वबंध शबराधमः

“Vì kế sinh nhai của ta, ta tuyệt chẳng thả nó bằng bất cứ cách nào.” Nói vậy xong, kẻ Śabara hèn mạt ấy trói nó lại trong một chiếc hộp nhỏ.

Verse 130

बद्धमालोक्य भुजगं शबराय धनार्थिने । अमोचयत्स्वजननीदत्तं दत्त्वा स कंकणम्

Thấy con rắn bị trói, người ấy liền thả nó, trao cho kẻ Śabara ham tiền một chiếc vòng tay do chính mẹ mình ban tặng.

Verse 131

मोचितस्तेन सर्पोऽसौ नरो भूत्वा कृतांजलिः । सख्यं कृत्वा च सहसा तं पातालं निनाय वै

Được người ấy giải thoát, con rắn kia hóa thành người, chắp tay cung kính. Lập tức kết tình bằng hữu, nó quả thật đưa người ấy xuống cõi Pātāla.

Verse 132

किन्नराख्येन नागेन धृतराष्ट्रसुतेन सः । पातालं प्राविशत्तत्र न्यवसत्पूजितस्सुखम्

Cùng với Nāga tên Kinnara, con của Dhṛtarāṣṭra, người ấy bước vào cõi Pātāla. Tại đó, người ấy an trú an lạc, được tôn kính và thờ phụng.

Verse 133

धृतराष्ट्रस्य तनयां भगिनीं किन्नरस्य च । ललिताख्यां गुणोपेतां प्रियां भेजे नृपात्मजः

Hoàng tử nhận Lalitā làm ái thê—người đầy đức hạnh và phẩm chất—nàng là ái nữ của Dhṛtarāṣṭra và cũng là em gái của Kinnara.

Verse 134

सा तस्माज्जनयामास पुत्रमप्रतिमौजसम् । ततः सा ललिता प्राह त्वरितोदयनं प्रति

Từ chàng, nàng sinh một người con trai có sức mạnh vô song. Rồi Lalitā cất lời với Tvaritodayana.

Verse 135

ललितोवाच । अहं विद्या धरी पूर्वं सुकर्णी नाम नामतः । शापात्सर्पत्वमाप्तास्मि शापांतो गर्भ एष मे

Lalitā nói: “Xưa kia ta là một Vidyādharī, tên Sukarṇī. Vì lời nguyền ta mang thân rắn; thai này chính là sự chấm dứt của lời nguyền ấy.”

Verse 136

ततोऽमुं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रमप्रतिमौजसम् । तांबूलीं स्रजमम्लानां वीणां घोषवतीमपि

Vì thế, xin chàng nhận lấy người con trai sức lực vô song này; lại nhận trầu cau, vòng hoa không tàn, và cây vīṇā ngân vang nữa.

Verse 137

तथेति प्रतिजग्राह तत्सर्वं नृपनंदनः । पश्यतां सर्वसर्पाणां साप्यगच्छद्विहायसम्

Nói “Tathāstu”, hoàng tử nhận lấy tất cả. Trước mắt muôn loài rắn, nàng cũng bay lên cõi trời.

Verse 138

ततः सोऽपि गृहीत्वा तु वीणां मालां च पुत्रकम् । दुःखितामात्मजननीं द्रषुकामस्त्वरान्वितः

Bấy giờ, chàng cũng cầm lấy cây vīṇā, vòng hoa và đứa con thơ, vội vã lên đường, khát khao được gặp lại mẹ mình đang sầu khổ vì bi thương.

Verse 139

श्वशुरादीननुज्ञाप्य सहसा स्वाश्रमं ययौ । जननीं शोकसंतप्तामाश्वस्तां जमदग्निना

Sau khi xin phép nhạc phụ và mọi người, chàng lập tức trở về āśrama của mình, nơi người mẹ bị nỗi sầu thiêu đốt đã được Jamadagni an ủi.

Verse 140

समेत्य तोषयामास वृत्तं चास्यै न्यवेदयत् । तदा प्रहृष्टहृदया सा बभूव मृगावती

Gặp mẹ, chàng an ủi và thuật lại mọi việc đã xảy ra; bấy giờ lòng Mṛgāvatī tràn đầy hoan hỷ.

Verse 141

अत्रांतरे स शबरः कौशांब्यां वणिजं ययौ । सहस्रानीकनामांकं विक्रेतुं मणिकंकणम्

Trong lúc ấy, người Śabara kia đến gặp một thương nhân ở Kauśāmbī để bán chiếc vòng tay nạm ngọc mang dấu tên Sahasrānīka.

Verse 142

राजमुद्रां समालोक्य कंकणे स वणिग्वरः । शबरेण समं गत्वा सर्वं राज्ञे न्यवेदयत्

Thấy ấn tín hoàng gia trên chiếc vòng, vị thương nhân bậc nhất ấy liền cùng Śabara đến và tâu trình mọi việc lên nhà vua.

Verse 143

ततः सहस्रानीकोऽयं तत्प्राप्य मणिकंकणम् । मृगावतीविप्रयोगविषाग्निपरिपीडितः

Bấy giờ vua Sahasrānīka, khi nhận được chiếc vòng tay nạm ngọc ấy, vẫn bị hành hạ bởi ngọn lửa độc của nỗi ly biệt với Mṛgāvatī.

Verse 144

तद्बाहुसंगपीयूष शीकरासारशीतलम् । कंकणं हृदये न्यस्य विललाप सुदुःखितः

Đặt chiếc vòng ấy lên trái tim—mát lành như làn sương cam lộ từ vòng tay ôm ấp của nàng—chàng than khóc, chìm trong sầu khổ.

Verse 145

उवाच च कथं लब्धं कंकणं शबर त्वया । स चैवमुक्तस्तत्प्राप्ति क्रमं तस्मै न्यवेदयत्

Và chàng hỏi: “Này Śabara, ngươi đã được chiếc vòng này bằng cách nào?” Được hỏi như vậy, Śabara bèn thuật lại trọn vẹn đầu đuôi việc đạt được nó.

Verse 146

शबरस्य वचः श्रुत्वा सहस्रानीकभूपतिः । प्रतस्थे मंत्रिभिः सार्द्धं प्रियालोकनकौतुकी

Nghe lời Śabara, vua Sahasrānīka liền lên đường cùng các cận thần, lòng nôn nao vì hy vọng được trông thấy người yêu dấu.

Verse 147

यत्रेंदुभास्क रमुखा लभंते सहसोदयम् । तमेव गिरिमुद्दिश्य सहसा सोऽभ्यगच्छत

Hướng về chính ngọn núi nơi người ta nói rằng trăng và mặt trời cùng mọc một lượt, chàng vội vã tiến thẳng đến và đến gần ngay.

Verse 148

किंचिन्मार्गं समुल्लंघ्य तस्थौ विश्रांतसैनिकः । तस्मिन्विनिद्रे दयितासंगमध्यानतत्परे

Vượt qua một quãng đường ngắn, chàng dừng lại, để quân sĩ nghỉ ngơi. Nơi ấy, khi cơn buồn ngủ kéo đến, tâm chàng chìm vào thiền niệm về cuộc tương phùng với người yêu dấu.

Verse 149

वसंतको विचित्रास्तु कथयामास वै कथाः । तत्कथाश्रवणेनैव तां रात्रिं स निनाय वै

Bấy giờ Vasantaka kể ra bao chuyện lạ kỳ. Chỉ nhờ lắng nghe những câu chuyện ấy mà chàng đã trải qua trọn vẹn đêm đó.

Verse 150

ततः कालेन ककुभं प्राप्य जंभारिपालिताम् । जमदग्न्याश्रमं गत्वा निर्वैरहरिकुंजरम्

Rồi theo thời gian, chàng đến Kakubha, nơi được kẻ thù của Jambha (Indra) che chở. Từ đó chàng đến đạo tràng của hiền thánh Jamadagni, chốn mà sư tử và voi cũng ở yên hòa, không oán thù.

Verse 151

तपस्यंतं मुनिं दृष्ट्वा शिरसा प्रणनाम सः । आशीर्वादेन स मुनिः प्रतिजग्राह तं नृपम्

Thấy vị hiền giả đang hành khổ hạnh, chàng cúi đầu đảnh lễ. Vị hiền giả liền ban phúc lành và tiếp nhận nhà vua một cách trang trọng.

Verse 152

विधिवत्पूजयामास पाद्यार्घ्याचमनीयकैः । उवाच च महीपालं धर्मार्थसहितं वचः

Rồi ngài kính lễ đúng pháp bằng nước rửa chân (pādya), lễ vật tôn kính (arghya) và nước súc miệng (ācamanīya). Sau đó ngài nói với nhà vua những lời hợp với dharma và artha chân chính.

Verse 154

भविष्यति दिशां जेता सिंहसंहननो युवा । पौत्र एष महाभाग तथा द्युदयनात्मजः

Hỡi bậc đại phúc, cháu của ngài—con trai của Dyudayana—sẽ trở thành tráng niên chinh phục bốn phương, thân lực hùng tráng như sư tử.

Verse 155

इयं मृगावती भार्या पाति व्रत्यपरायणा । तदेतांस्त्रीन्महाराज प्रतिगृह्णीष्व मा चिरम्

Đây là Mṛgāvatī, người vợ chuyên tâm giữ các vrata và hạnh nguyện thanh tịnh; vì thế, tâu Đại vương, xin hãy tiếp nhận nàng không chậm trễ.

Verse 156

उक्त्वैवं मुनिना दत्तांस्तान्गृहीत्वा महीपतिः । प्रियासहायः स्वपुरीं प्रतस्थे मंत्रिभिर्वृतः

Nghe lời vị muni nói như vậy, nhà vua tiếp nhận những lễ vật do bậc hiền triết ban; rồi cùng ái hậu làm bạn đường, giữa vòng quần thần, ngài lên đường về kinh thành của mình.

Verse 157

ततः प्रविश्य कौशांबीं नगरीं स नृपोत्तमः । स्मरञ्छक्रस्य वचनं मानुषं जन्म कुत्सयन्

Bấy giờ vị minh quân ấy tiến vào thành Kauśāmbī; nhớ lời Indra, ngài khinh chê cảnh ngộ của kiếp sinh làm người.

Verse 158

महीमुदयनायैव ददौ पुत्राय धीमते । तस्मिन्नुदयने पुत्र राज्यपालनदक्षिणे

Ngài giao phó đất nước, tức vương quyền, cho người con trí tuệ là Udayana. Và khi người con ấy, Udayana, tinh thông việc hộ trì quốc độ,

Verse 159

राज्यभारं विनिक्षिप्य स शापविनिवृत्तये । वसंतकरुमण्वद्भ्यां मृगावत्या च भार्यया

Gác lại gánh nặng vương quyền, cầu được giải thoát khỏi lời nguyền, ngài lên đường cùng Vasantakarumaṇva và hiền thê Mṛgāvatī.

Verse 160

यौगन्धरायणेनापि मंत्रिपुत्रेण संयुतः । चक्रतीर्थे महापुण्ये दक्षिणस्योदधेस्तटे

Ngài còn được Yaugandharāyaṇa, con trai vị đại thần, tháp tùng; rồi họ đến Cakratīrtha đại phúc đức nơi bờ Nam Hải.

Verse 161

स्नानं कर्तुं ययौ तूर्णं सर्वतीर्थोत्त मोत्तमे । वाहनैर्वातरंहोभिरचिराल्लवणोदधिम्

Để cử hành lễ tắm thiêng, ngài vội đến tīrtha tối thượng trong mọi tīrtha; nhờ xe cộ nhanh như gió, chẳng bao lâu đã tới biển mặn.

Verse 162

संप्राप्य चक्रतीर्थं च स्नानं चक्रुर्यथाविधि । तेषु च स्नातमात्रेषु चक्रतीर्थे नृपादिषु

Đến Cakratīrtha, họ tắm theo đúng nghi quỹ; và ngay khoảnh khắc vua cùng những người khác vừa tắm tại Cakratīrtha…

Verse 163

विनष्टं तत्क्षणादेव मानुष्यमतिकुत्सितम् । ततो विधूतपापास्ते स्वं रूपं प्रतिपेदिरे

Ngay tức khắc, thân phận làm người đáng khinh nhất của họ tiêu tan; rồi khi tội lỗi đã được gột sạch, họ lại đạt về chân tướng của chính mình.

Verse 164

दिव्यांबरधराः सर्वे दिव्यमाल्यानुलेपनाः । विमानानि महार्हाणि समारुह्य विभूषिताः

Tất cả đều khoác y phục thần diệu, trang sức bằng vòng hoa cõi trời và hương liệu thánh, rồi lên những cỗ thiên xa (vimāna) cao quý rực rỡ, sáng ngời bởi châu báu.

Verse 165

तत्तीर्थं बहु मन्वानाः स्वशापच्छेदकारणम् । पश्यतां सर्वलोकानां स्वर्गलोकं ययुस्तदा

Tôn kính tīrtha ấy sâu xa như nguyên nhân đoạn trừ lời nguyền của chính mình, họ liền lên đường đến cõi trời ngay khi mọi người đang chứng kiến.

Verse 166

तदाप्रभृति ते सर्वे ज्ञात्वा तत्तीर्थवैभवम् । पावने चक्रतीर्थेऽस्मिन्स्नानं कुर्वंति सर्वदा

Từ đó về sau, tất cả họ—biết rõ uy lực của tīrtha ấy—luôn thực hành tắm gội tại Cakratīrtha thanh tịnh này.

Verse 167

एवं प्रभावं तत्तीर्थं ये समागत्य मानवाः । स्नानं सकृच्च कुर्वंति ते सर्वे स्वर्गवासिनः

Đó là uy lực của tīrtha ấy: người nào đến đó và tắm gội dù chỉ một lần, tất thảy đều trở thành cư dân cõi trời.

Verse 168

एवं वः कथितं विप्रा विधूमचरितं महत् । यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । यं यं कामयते कामं तं सर्वं शीघ्रमाप्नुयात्

Như vậy, hỡi các vị brāhmaṇa, câu chuyện vĩ đại về Vidhūma đã được thuật lại cho quý vị. Ai với tâm chuyên nhất tụng đọc chương này hoặc lắng nghe, người ấy mong cầu điều gì thì sẽ mau chóng đạt được trọn vẹn.

Verse 193

नरनाथ मृगावत्यां जातोऽयं तनयस्तव । यशोनिधिर्महातेजा रामचंद्र इवापरः

Hỡi bậc vương giả của loài người, từ Mṛgāvatī, người con trai này của ngài đã ra đời—biển cả danh tiếng, rực sáng đại uy, như một Rāmacandra khác.