Adhyaya 44

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सर्ववेदार्थतत्त्वज्ञ पुराणार्णवपारग । व्यासपादांबुजद्वंद्वनमस्कारहृताशुभ

Các bậc ṛṣi thưa rằng: Ôi bậc thấu triệt chân tủy mọi ý nghĩa của các Veda, ôi bậc đã vượt qua đại dương Purāṇa—người mà mọi điều bất tường đã được tiêu trừ nhờ đảnh lễ đôi chân sen của Vyāsa!

Verse 2

पुराणार्थोपदेशेन सर्वप्राण्युपका रक । त्वया ह्यनुगृहीताः स्म पुराणकथनाद्वयम्

Nhờ lời chỉ dạy của ngài về ý nghĩa Purāṇa, ngài là bậc lợi ích cho mọi loài hữu tình. Quả thật, qua sự thuyết giảng Purāṇa này, chúng con đã được ngài ban ân phúc.

Verse 3

अधुना सेतुमाहात्म्यकथनात्सुतरां मुने । वयं कृतार्थाः संजाता व्यासशिष्य महामते

Bạch hiền triết, nhờ lời thuật tối thượng của ngài về đại vinh quang của Setu, chúng con nay đã được viên mãn. Ôi bậc đại trí, đệ tử của Vyāsa, chúng con thật sự hoan hỷ thỏa lòng.

Verse 4

यथा प्रातिष्ठिपल्लिंगं रामो दशरथात्मजः । तच्छ्रोतुं वयमिच्छामस्त्वमिदानीं वदस्व नः

Việc Rāma, con của Daśaratha, đã an lập Liṅga như thế nào—chúng con nguyện được nghe. Xin nay hãy nói cho chúng con.

Verse 5

श्रीसूत उवाच । यदर्थं स्थापितं लिंगं गन्धमादनपर्वते । रामचन्द्रेण विप्रेंद्र तदिदानीं ब्रवीमि वः

Śrī Sūta nói: Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, nay ta sẽ nói cho các ông biết vì mục đích gì Rāmacandra đã an lập Liṅga trên núi Gandhamādana.

Verse 6

हृतभार्यो वनाद्रामो रावणेन बलीयसा । कपिसेनायुतो धीरः ससौमि त्रिर्महाबलः

Rāma, người có hiền thê bị Rāvaṇa hùng mạnh bắt cóc khỏi rừng sâu, vẫn kiên định anh dũng; Ngài lên đường cùng đạo quân khỉ, và cùng Saumitrī (Lakṣmaṇa) đại lực.

Verse 7

महेंद्रं गिरिमासाद्य व्यलोकयत वारिधिम् । तस्मिन्नपारे जलधौ कृत्वा सेतुं रघूद्वहः

Đến núi Mahendra, bậc tối thượng của dòng Raghu nhìn ra đại dương; rồi trên biển cả vô biên ấy, Ngài dựng nên Setu, cây cầu vượt qua.

Verse 8

तेन गत्वा पुरीं लंकां रावणेनाभिरक्षि ताम् । अस्तंगते सहस्रांशौ पौर्णमास्यां निशामुखे

Nhờ cây cầu ấy, Ngài tiến đến thành Laṅkā, nơi được Rāvaṇa canh giữ nghiêm mật. Khi mặt trời ngàn tia đã lặn—đêm rằm, lúc bóng tối vừa khởi—

Verse 9

रामः ससैनिको विप्राः सुवेलगिरिमारुहत् । ततः सौधस्थितं रात्रौ दृष्ट्वा लंकेश्वरं बली

Hỡi các vị Bà-la-môn, Rāma cùng đại quân lên núi Suvela. Rồi trong đêm, thấy vị chúa tể Laṅkā hùng mạnh đứng trên cung điện—

Verse 10

सूर्यपुत्रोऽस्य मुकुटं पातयास भूतले । राक्षसो भग्नमुकुटः प्रविवेश गृहोदरम्

Con trai của Thần Mặt Trời (Sugrīva) khiến vương miện của hắn rơi xuống đất. Tên rākṣasa, vương miện vỡ nát, liền bước vào nội thất trong nhà mình.

Verse 11

गृहं प्रविष्टे लंकेशे रामः सुग्रीवसंयुतः । सानुजः सेनया सार्द्धमवरुह्य गिरेस्तटात्

Khi chúa tể Laṅkā đã vào trong nhà, Rāma—cùng Sugrīva—với em trai và toàn quân, liền xuống khỏi sườn núi.

Verse 12

सेनां न्यवेशयद्वीरो रामो लंकासमीपतः । ततो निवेशमानांस्तान्वानरान्रावणानुगाः

Vị anh hùng Rāma cho đóng trại quân gần Laṅkā. Rồi khi các vānara đang an vị, những kẻ theo phe Rāvaṇa—

Verse 13

अभिजग्मुर्महाकायाः सायुधाः सहसैनिकाः । पर्वणः पूतनो जृंभः खरः क्रोधवशो हरिः

Bấy giờ các dũng sĩ thân hình vĩ đại, mang binh khí và có quân lính theo cùng, tiến lên—Parvaṇa, Pūtanā, Jṛmbha, Khara và Hari bị cơn phẫn nộ thúc đẩy.

Verse 14

प्रारुजश्चारुजश्चैव प्रहस्तश्चेतरे तथा । ततोऽभिपततां तेषामदृश्यानां दुरात्मनाम्

Prāruja và Cāruja, cùng Prahasta và những kẻ khác; rồi bọn ác tâm ấy, ẩn hình không thấy, lao xuống tấn công.

Verse 15

अन्तर्धानवधं तत्र चकार स्म विभीषणः । ते दृश्यमाना बलिभिर्हरिभिर्दूरपातिभिः

Tại đó, Vibhīṣaṇa đã đối trị và phá tan mưu kế ‘ẩn hình’ của chúng. Khi đã bị lộ diện, chúng bị các chiến binh Vānara hùng mạnh, có thể phóng ném từ xa, đánh gục.

Verse 16

निहताः सर्वतश्चैते न्यपतन्वै गतासवः । अमृष्यमाणः सबलो रावणो निर्ययावथ

Chúng bị giết khắp bốn phía, ngã xuống—sinh khí lìa thân. Rāvaṇa không chịu nổi, bèn dẫn toàn quân xuất trận.

Verse 17

व्यूह्य तान्वानरान्सर्वान्न्यवारयत सायकैः । राघवस्त्वथ निर्याय व्यूढानीको दशाननम्

Hắn bày trận toàn bộ quân Vānara và dùng tên bắn để chặn lại. Khi ấy Rāghava cũng xuất trận, quân đội kết thành thế trận, để đối diện Daśānana (Rāvaṇa).

Verse 18

प्रत्ययुध्यत वेगेन द्वंद्वयुद्धमभूत्तदा । युयुधे लक्ष्मणेनाथ इंद्रजिद्रावणात्मजः

Họ phản kích với tốc lực, bấy giờ những trận quyết đấu tay đôi liền phát sinh. Indrajit, con trai của Rāvaṇa, giao chiến với Lakṣmaṇa nơi chiến địa.

Verse 19

विरूपाक्षेण सुग्रीवस्तारेयेणापि खर्वटः । पौंड्रेण च नलस्तत्र पुटेशः पनसेन च

Sugrīva giao chiến với Virūpākṣa; Kharvaṭa đấu với Tāreya; và tại đó Nala quyết đấu với Pauṇḍra, còn Puṭeśa thì đánh với Panasa.

Verse 20

अन्येपि कपयो वीरा राक्षसैर्द्वंद्वमेत्य तु । चक्रुर्युद्धं सुतुमुलं भीरूणां भयवर्द्धनम्

Những dũng sĩ Vānara khác cũng gặp các Rākṣasa trong những trận quyết đấu; họ gây nên cuộc chiến vô cùng dữ dội, ầm vang, khiến kẻ nhút nhát càng thêm kinh hãi.

Verse 21

अथ रक्षांसि भिन्नानि वानरैर्भीमविक्रमैः । प्रदुद्रुवू रणादाशु लंकां रावणपालिताम्

Bấy giờ các Rākṣasa bị những Vānara có uy lực đáng sợ đánh tan, liền vội vã bỏ chiến trường mà chạy vào Laṅkā do Rāvaṇa canh giữ.

Verse 22

भग्नेषु सर्वसैन्येषु रावणप्रेरितेन वै । पुत्रेणेंद्रजिता युद्धे नागास्त्रैरतिदारुणैः

Khi toàn quân rối loạn tan tác, Indrajit—con trai của Rāvaṇa, được cha thúc giục—đã dùng trong chiến trận Nāgāstra cực kỳ khủng khiếp, những “xà tiễn” như rắn.

Verse 23

विद्धौ दाशरथी विप्रा उभौ तौ रामलक्ष्मणौ । मोचितौ वैनतेयेन गरुडेन महात्मना

Hỡi các Bà-la-môn! Dẫu Rāma và Lakṣmaṇa, dòng dõi Daśaratha, đều đã bị đánh trúng, nhưng đại hồn Garuḍa—con của Vinatā—đã giải thoát cho hai Ngài.

Verse 24

तत्र प्रहस्तस्तरसा समभ्येत्य विभीषणम् । गदया ताडयामास विनद्य रणकर्कशः

Tại đó, Prahasta lao tới Vibhīṣaṇa với sức mạnh; gầm rống dữ dội giữa chiến địa, hắn dùng chùy đánh xuống.

Verse 25

स तयाभिहतो धीमान्गदया भामिवेगया । नाकंपत महाबाहुर्हिमवानिव सुस्थितः

Dẫu bị chùy ấy—nhanh như tia chớp—đánh trúng, Vibhīṣaṇa bậc trí, tay mạnh, vẫn không run rẩy; đứng vững như dãy Himālaya.

Verse 26

ततः प्रगृह्य विपुलामष्टघंटां विभीषणः । अभिमंत्र्य महाशक्तिं चिक्षे पास्य शिरः प्रति

Rồi Vibhīṣaṇa cầm lấy vũ khí lớn có tám chuông; trì chú gia trì thành đại-shakti, Ngài phóng thẳng về phía đầu kẻ địch.

Verse 27

पतंत्या स तया वेगाद्राक्षसोऽशनिना यथा । हृतोत्तमांगो ददृशे वातरुग्ण इव द्रुमः

Bị vũ khí ấy rơi xuống với tốc lực, tên rākṣasa như bị sét đánh; đầu bị giật đứt, tựa cây bị gió quật gãy.

Verse 28

तं दृष्ट्वा निहतं संख्ये प्रहस्तं क्षणदाचरम् । अभिदुद्राव धूम्राक्षो वेगेन महता कपीन्

Thấy Prahasta, dạ-hành giả, đã bị hạ trong chiến địa, Dhūmrākṣa liền lao tới bầy khỉ với tốc lực lớn lao.

Verse 29

कपिसैन्यं समालोक्य विद्रुतं पवनात्मजः । धूम्राक्षमाजघानाशु शरेण रणमूर्धनि

Thấy quân khỉ tan tác, con của Thần Gió—Hanumān—liền mau chóng bắn một mũi tên trúng Dhūmrākṣa ngay giữa đỉnh điểm trận chiến.

Verse 30

धूम्राक्षं निहतं दृष्ट्वा हतशेषा निशाचराः । सर्वं राज्ञे यथावृत्तं रावणाय न्यवेदयन्

Thấy Dhūmrākṣa đã bị giết, những dạ-xoa còn sống liền tâu trình lên vua mình là Rāvaṇa mọi việc đã xảy ra.

Verse 31

ततः शयानं लंकेशः कुम्भकर्णमबोधयत् । प्रबुद्धं प्रेषयामास युद्धाय स च रावणः

Bấy giờ chúa tể Laṅkā đánh thức Kumbhakarṇa đang nằm ngủ; khi đã tỉnh, Rāvaṇa liền sai ông ra trận.

Verse 32

आगतं कुम्भकर्णं तं ब्रह्मास्त्रेण तु लक्ष्मणः । जघान समरे क्रुद्धो गतासुर्न्यपतच्च सः

Khi Kumbhakarṇa tiến đến, Lakṣmaṇa nổi giận giữa chiến trường liền dùng Brahmāstra đánh trúng; sinh mệnh lìa thân và ông ngã xuống.

Verse 33

दूषणस्यानुजौ तत्र वत्रवेगप्रमाथिनौ । हनुमन्नीलनिहतौ रावणप्रतिमौ रणे

Tại đó, hai em của Dūṣaṇa—những kẻ nghiền nát tốc lực và thế xung của quân thù—đã bị Hanumān và Nīla hạ sát nơi chiến địa; oai dũng trong trận mạc chẳng khác nào chính Rāvaṇa.

Verse 34

वज्रदंष्ट्रं समवधीद्विश्वकर्मसुतो नलः । अकंपनं च न्यहनत्कुमुदो वानरर्षभः

Nala, con của Viśvakarman, đã giết Vajradaṃṣṭra; còn Kumuda—bậc hùng tráng như bò mộng giữa loài vānarā—cũng đánh hạ Akaṃpana.

Verse 35

षष्ठ्यां पराजितो राजा प्राविशच्च पुरीं ततः । अतिकायो लक्ष्मणेन हतश्च त्रिशिरास्तथा

Đến ngày thứ sáu, nhà vua bại trận rồi lui vào thành. Atikāya bị Lakṣmaṇa giết, và Triśiras cũng bị diệt như thế.

Verse 36

सुग्रीवेण हतौ युद्धे देवांत कनरांतकौ । हनूमता हतौ युद्धे कुम्भकर्णसुतावुभौ

Trong chiến trận, Sugrīva đã giết Devānta và Kanarāṃtaka; và cũng trong chiến trận ấy, Hanumān đã diệt cả hai con trai của Kumbhakarṇa.

Verse 37

विभीषणेन निहतो मकराक्षः खरात्मजः । तत इन्द्रजितं पुत्रं चोदयामास रावणः

Makarākṣa, con của Khara, đã bị Vibhīṣaṇa hạ sát. Rồi Rāvaṇa thúc giục con trai mình là Indrajit tiến ra chiến địa.

Verse 38

इन्द्रजिन्मोहयित्वा तौ भ्रातरौ रामलक्षमणौ । घोरैः शरैरंगदेन हतवाहो दिवि स्थितः

Indrajit làm mê hoặc hai anh em Rāma và Lakṣmaṇa rồi đứng giữa hư không; nhưng người đánh xe của hắn đã bị Aṅgada hạ sát bằng những mũi tên ghê gớm.

Verse 39

कुमुदांगदसुग्रीवनलजांबवदादिभिः । सहिता वानराः सर्वे न्यपतंस्तेन घातिताः

Tất cả các vānaras—cùng Kumuda, Aṅgada, Sugrīva, Nala, Jāmbavān và những vị khác—đều bị hắn (Indrajit) đánh trúng mà ngã quỵ.

Verse 40

एवं निहत्य समरे ससैन्यौ रामलक्ष्मणौ । अंतर्दधे तदा व्योम्नि मेघनादो महाबलः

Như vậy, sau khi đánh gục Rāma và Lakṣmaṇa cùng toàn quân trong trận chiến, Meghanāda (Indrajit) hùng mạnh liền ẩn mất giữa trời.

Verse 41

ततो विभीषणो राममिक्ष्वाकुकुलभूषणम् । उवाच प्रांजलिर्वाक्यं प्रणम्य च पुनःपुनः

Bấy giờ Vibhīṣaṇa chắp tay, cúi lạy mãi, rồi thưa lời với Rāma—niềm vinh hiển của dòng Ikṣvāku.

Verse 42

अयमंभो गृहीत्वा तु राजराजस्य शासनात् । गुह्यकोऽभ्यागतो राम त्वत्सकाशमरिंदम

“Hỡi Rāma, bậc hàng phục kẻ thù! Vị Yakṣa này đã đến bên Ngài, mang nước này theo mệnh lệnh của bậc Vua của các vua.”

Verse 43

इदमंभः कुबेरस्ते महाराज प्रयच्छति । अंतर्हितानां भूतानां दर्शनार्थं परं तप

Hỡi Đại vương, nước thiêng này do thần Kubera ban cho ngài. Nhờ nước ấy, các chúng hữu tình ẩn khuất liền hiện ra—đó là trợ duyên tối thượng sinh từ khổ hạnh, để được trực kiến những kẻ đã tự che giấu.

Verse 44

अनेन स्पृष्टनयनो भूतान्यंतर्हितान्यपि । भवान्द्रक्ष्यति यस्मै वा भवानेतत्प्रदास्यति

Với đôi mắt được chạm bởi nước này, ngài sẽ thấy cả những chúng sinh ẩn khuất. Và bất cứ ai được ngài ban cho nước ấy, người ấy cũng sẽ đạt được thị kiến như vậy.

Verse 45

सोऽपि द्रक्ष्यति भूतानि वियत्त्यंतर्हितानि वै । तथेति रामस्तद्वारि प्रतिगृह्याथ सत्कृतम्

Người ấy cũng sẽ thật sự thấy các loài ẩn khuất giữa hư không. Nói “Tathā,” Rāma kính cẩn tiếp nhận nước đã được tôn kính ấy, và trân trọng như một lễ vật thiêng.

Verse 46

चकार नेत्रयोः शौचं लक्ष्मणश्च महाबलः । सुग्रीवजांबवन्तौ च हनुमानंगदस्तथा

Bấy giờ Lakṣmaṇa dũng mãnh đã tẩy tịnh đôi mắt (bằng nước ấy). Sugrīva và Jāmbavān cũng vậy, Hanumān và Aṅgada cũng thế.

Verse 47

मैंदद्विविदनीलाश्च ये चान्ये वानरास्तथा । ते सर्वे रामदत्तेन वारिणा शुद्धचक्षुषः

Mainda, Dvivida, Nīla cùng các Vānara khác—hết thảy nhờ nước do Rāma ban mà thị lực được tẩy tịnh, mắt nhìn thanh khiết.

Verse 48

आकाशेंतर्हितं वीरमपश्यन्रावणा त्मजम् । ततस्तमभिदुद्राव सौमित्रिर्दृष्टिगोचरम्

Họ thấy người con anh hùng của Rāvaṇa ẩn mình giữa hư không. Bấy giờ Saumitri (Lakṣmaṇa) đưa hắn vào tầm mắt rồi xông thẳng đến giao chiến.

Verse 49

ततो जघान संकुद्धो लक्ष्मणः कृतलक्षणः । कुवेरप्रेषितजलैः पवित्रीकृतलोचनः

Bấy giờ Lakṣmaṇa, giận dữ mà ý chí kiên định, liền giáng đòn; đôi mắt chàng đã được thánh hóa bởi dòng nước do Kubera sai đến.

Verse 50

ततः समभवद्युद्धं लक्ष्मणेंद्रजितोर्महत् । अतीव चित्रमाश्चर्यं शक्रप्रह्लादयोरिव

Rồi một đại chiến bùng lên giữa Lakṣmaṇa và Indrajit—kỳ diệu, kinh ngạc, như cuộc giao tranh lừng danh giữa Śakra và Prahlāda.

Verse 51

ततस्तृतीयदिवसे यत्नेन महता द्विजाः । इंद्रजिन्निहतो युद्धे लक्ष्मणेन बलीयसा

Rồi đến ngày thứ ba—hỡi các bậc dwija—sau bao nỗ lực lớn lao, Indrajit đã bị Lakṣmaṇa hùng mạnh hạ sát nơi chiến địa.

Verse 52

ततो मूलबलं सर्वं हतं रामेण धीमता । अथ क्रुद्धो दशग्रीवः प्रियपुत्रे निपातिते

Bấy giờ Rāma bậc trí giả đã tiêu diệt toàn bộ chủ lực quân. Rồi khi người con yêu dấu bị hạ gục, Daśagrīva (Rāvaṇa) bừng bừng phẫn nộ.

Verse 53

निर्ययौ रथमास्थाय नगराद्बहुसैनिकः । रावणो जानकीं हन्तुमुद्युक्तो विंध्यवारितः

Rāvaṇa lên chiến xa, từ thành xuất phát cùng đại quân, quyết giết Jānakī; nhưng bị ngăn chặn, kìm giữ như kẻ bị dãy Vindhya chặn lối.

Verse 54

ततो हर्यश्वयुक्तेन रथेनादित्यवर्चसा । उपतस्थे रणे रामं मातलिः शक्रसारथिः

Bấy giờ Mātali, người đánh xe của Indra, đến gần Rāma nơi chiến địa, ngự trên chiến xa rực sáng như mặt trời, thắng bằng những tuấn mã màu vàng nâu.

Verse 55

ऐन्द्रं रथं समारुह्य रामो धर्मभृतां वरः । शिरांसि राक्षसेन्द्रस्य ब्रह्मास्त्रेणावधीद्रणे

Ngự lên chiến xa thần của Indra, Rāma—bậc tối thượng trong hàng người gìn giữ Dharma—giữa trận tiền dùng Brahmāstra chém đứt các đầu của chúa tể Rākṣasa.

Verse 56

ततो हतदशग्रीवं रामं दशरथात्मजम् । आशीर्भिर्जययुक्ताभिर्देवाः सर्षिपुरोगमाः

Rồi chư thiên, với các Ṛṣi dẫn đầu, ban những lời chúc phúc đầy chiến thắng cho Rāma, con của Daśaratha, đấng đã diệt Daśagrīva.

Verse 57

तुष्टुवुः परिसंतुष्टाः सिद्धविद्याधरास्तथा । रामं कमलपत्राक्षं पुष्प वर्षेरवाकिरन्

Các Siddha và Vidyādhara hoan hỷ viên mãn, ca tụng Rāma mắt như cánh sen, rồi rải xuống Ngài những trận mưa hoa.

Verse 58

रामस्तैः सुरसंघातैः सहितः सैनिकैर्वृतः । सीतासौमित्रिसहितः समारुह्य च पुष्पकम्

Đức Rāma, cùng các đoàn chư thiên và được quân sĩ vây quanh, liền lên xe bay Puṣpaka, đi với Sītā và Saumitrī (Lakṣmaṇa).

Verse 59

तथाभिषिच्य राजानं लंकायां च विभीषणम् । कपिसेनावृतो रामो गन्धमादनमन्वगात्

Như vậy, sau khi làm lễ quán đảnh tấn phong Vibhīṣaṇa làm vua ở Laṅkā, đức Rāma—được đạo quân khỉ vây quanh—tiến về Gandhamādana.

Verse 60

परिशोध्य च वैदेहीं गंधमादनपर्वते । रामं कमलपत्राक्षं स्थितवानर संवृतम्

Và sau khi Vaidehī (Sītā) được minh chứng trong sạch, được thanh tịnh trên núi Gandhamādana, đức Rāma mắt như cánh sen đứng tại đó, chung quanh là hội chúng Vānara tụ hội.

Verse 61

हतलंकेश्वरं वीरं सानुजं सविभीषणम् । सभार्यं देववृंदैश्च सेवितं मुनिपुंगवैः

Đức Rāma anh hùng, đấng diệt chúa tể Laṅkā, đứng cùng em trai, cùng Vibhīṣaṇa và cùng hiền phối; được chư thiên vân tập hầu cận và các bậc đại ṛṣi tối thượng phụng sự.

Verse 62

मुनयोऽभ्यागता द्रष्टुं दंडकारण्य वासिनः । अगस्त्यं ते पुरस्कृत्य तुष्टुवुर्मैथिलीपतिम्

Các bậc hiền thánh cư trú nơi rừng Daṇḍaka đến để chiêm bái; tôn Agastya làm bậc dẫn đầu, họ cất lời tán thán Maithilīpati (Rāma).

Verse 63

मुनय ऊचुः । नमस्ते रामचंद्राय लोकानुग्रहकारिणे । अरावणं जगत्कर्तुमवतीर्णाय भूतले

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Kính lễ Rāmacandra, đấng ban ân cho muôn cõi; Ngài giáng sinh nơi trần thế để dựng lập thế gian không còn Rāvaṇa, vì an lạc của hết thảy chúng sinh.”

Verse 64

ताटिकादेहसंहर्त्रे गाधिजाध्वररक्षिणे । नमस्ते जितमारीच सुवाहुप्राणहारिणे

“Kính lễ Ngài, đấng diệt thân Tāṭakā; đấng hộ trì lễ tế của hậu duệ Gādhi là Viśvāmitra. Kính lễ Ngài, đấng khuất phục Mārīca và đoạt mạng Subāhu.”

Verse 65

अहल्यामुक्तिसंदायिपादपंकजरेणवे । नमस्ते हरकोदण्डलीलाभञ्जनकारिणे

“Kính lễ bụi nơi liên hoa dưới chân Ngài, đã ban giải thoát cho Ahalyā; kính lễ Ngài, đấng chỉ như trò chơi thần thánh mà bẻ gãy cung của Śiva.”

Verse 66

नमस्ते मैथिलीपाणिग्रहणोत्सवशालिने । नमस्ते रेणुकापुत्रपराजयविधायिने

“Kính lễ Ngài, đấng rạng ngời trong lễ hội thành hôn khi nắm tay Maithilī; kính lễ Ngài, đấng khiến con của Reṇukā là Paraśurāma phải bại trận.”

Verse 67

सहलक्ष्मणसीताभ्यां कैकेय्यास्तु वरद्वयात् । सत्यं पितृवचः कर्तुं नमो वनमुपे युषे

“Kính lễ Ngài, đấng cùng Lakṣmaṇa và Sītā vào rừng vì hai ân huệ của Kaikeyī, để lời của phụ vương được thành chân thật.”

Verse 68

भरतप्रार्थनादत्तपादुकायुगुलाय ते । नमस्ते शरभंगस्य स्वर्गप्राप्त्यैकहेतवे

Kính lễ Ngài, Đấng đã ban đôi dép thiêng (pādukā) theo lời thỉnh cầu của Bharata; kính lễ Ngài, Đấng là nhân duy nhất khiến Śarabhaṅga được chứng đắc cõi trời.

Verse 69

नमो विराधसंहर्त्रे गृधराजस खाय ते । मायामृगमहाक्रूरमारीचांगविदारिणे

Kính lễ Ngài, Đấng diệt trừ Virādha; kính lễ Ngài, bạn hiền của vua kền kền Jaṭāyu; kính lễ Ngài, Đấng xé nát tay chân của Mārīca cực ác trong hình tướng nai huyễn (māyā-mṛga).

Verse 70

सीतापहारिलोकेशयुद्धत्यक्तकलेवरम् । जटायुषं तु संदह्य तत्कैवल्यप्रदायिने

Kính lễ Ngài: sau khi hỏa táng Jaṭāyu—vị đã bỏ thân trong trận chiến với chúa tể kẻ cướp Sītā—Ngài ban cho ông kaivalya, giải thoát tối hậu.

Verse 71

नमः कबंधसंहर्त्रे शवरीपूजितांघ्रये । प्राप्तसुग्रीवसख्याय कृतवालिवधाय ते

Kính lễ Ngài, Đấng diệt Kabandha; kính lễ Ngài, bậc có đôi chân được Śabarī phụng thờ; kính lễ Ngài, Đấng kết tình bằng hữu với Sugrīva và hoàn thành việc diệt Vāli.

Verse 72

नमः कृतवते सेतुं समुद्रे वरुणालये । सर्वराक्षससंहर्त्रे रावणप्राणहारिणे

Kính lễ Ngài, Đấng dựng Setu trên đại dương—nơi ngự của Varuṇa; kính lễ Ngài, Đấng diệt trừ mọi rākṣasa và đoạt mạng Rāvaṇa.

Verse 73

संसारांबुधिसंतारपोतपादांबुजाय ते । नमो भक्तार्तिसंहर्त्रे सच्चिदानंदरूपिणे

Kính lễ Ngài, bậc có đôi chân sen như thuyền vượt biển sinh tử; kính lễ Đấng diệt trừ khổ nạn của người sùng tín, tự tánh là Sat–Cit–Ananda (Hữu–Tri–Lạc).

Verse 74

नमस्ते राम भद्राय जगतामृद्धिहेतवे । रामादिपुण्यनामानि जपतां पापहारिणे

Kính lễ Ngài, Rāma cát tường, nguyên nhân của phồn vinh thế gian. Những thánh danh bắt đầu bằng “Rāma” diệt trừ tội lỗi cho người trì tụng trong japa.

Verse 76

ससीताय नमस्तुभ्यं विभीषणसुखप्रद । लंकेश्वरवधाद्राम पालितं हि जगत्त्वया

Kính lễ Ngài cùng với Sītā, bậc ban niềm vui cho Vibhīṣaṇa. Hỡi Rāma, nhờ diệt chúa tể Laṅkā, quả thật Ngài đã hộ trì thế gian.

Verse 77

रक्षरक्ष जगन्नाथ पाह्य स्माञ्जानकीपते । स्तुत्वैवं मुनयः सर्वे तूष्णीं तस्थुर्द्विजोत्तमाः

“Xin che chở, xin che chở, hỡi Chúa tể thế gian; xin cứu chúng con, hỡi phu quân của Jānakī!” Tán thán như vậy xong, hết thảy các hiền triết—bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh—đứng lặng thinh.

Verse 78

श्रीसूत उवाच । य इदं रामचन्द्रस्य स्तोत्रं मुनिभिरीरितम् । त्रिसंध्यं पठते भक्त्या भुक्तिं मुक्तिं च विंदति

Śrī Sūta nói: Ai thành kính tụng đọc thánh ca này dâng Rāmacandra, do các hiền triết truyền dạy, vào ba thời sandhyā mỗi ngày, sẽ được cả hưởng phúc thế gian và giải thoát.

Verse 79

प्रयाणकाले पठतो न् भीतिरुपजायते । एतत्स्तोत्रस्य पठनाद्भूतवेतालकादयः

Ai tụng đọc bài tán tụng này vào lúc lâm chung thì nỗi sợ không khởi lên. Nhờ tụng stotra này, các loài như bhūta, vetāla và những kẻ tương tự đều bị xua trừ.

Verse 80

नश्यंति रोगा नश्यंति नश्यते पापसंचयः । पुत्रकामो लभेत्पुत्रं कन्या विंदति सत्पतिम्

Bệnh tật tiêu tan; sự tích tụ tội lỗi cũng bị diệt trừ. Người cầu con trai được con trai, và thiếu nữ gặp được người chồng xứng đáng.

Verse 81

मोक्षकामो लभेन्मोक्षं धनकामो धनं लभेत् । सर्वान्कामानवाप्नोति पठन्भक्त्या त्विमं स्तवम्

Người cầu giải thoát được giải thoát; người cầu tài lộc được tài lộc. Ai tụng bài tán này với lòng bhakti thì đạt mọi điều mong cầu.

Verse 82

ततो रामो मुनीन्प्राह प्रणम्य च कृतांजलिः । अहं विशुद्धये प्राप्यः सकलैरपि मानवैः

Bấy giờ Rāma cúi lạy các bậc hiền triết, chắp tay thưa rằng: “Vì sự thanh tịnh, mọi người đều nên đến nương tựa nơi Ta.”

Verse 83

मद्दृष्टिगोचरो जन्तुर्नित्यमोक्षस्य भाजनम् । तथापि मुनयो नित्यं भक्तियुक्तेन चेतसा

Bất cứ hữu tình nào lọt vào tầm mắt của Ta đều luôn là kẻ xứng đáng thọ nhận giải thoát. Dẫu vậy, hỡi các bậc hiền triết, hãy thường hằng an trú với tâm gắn liền bhakti.

Verse 84

स्वात्मलाभेन संतुष्टान्साधून्भूतसुहृत्तमान् । निरहंकारिणः शांतान्नमस्याम्यूर्ध्वरेतसः

Con xin đảnh lễ các bậc thánh hiền an mãn trong sự đắc chứng Tự Ngã (Ātman), là bạn lành tối thượng của muôn loài—không ngã mạn, tịch tĩnh và kiên định trong hạnh tu thanh tịnh (ūrdhvareta).

Verse 85

यस्माद्ब्रह्मण्यदेवोऽहमतो विप्रान्भजे सदा । युष्मान्पृच्छाम्यहं किंचित्तद्वदध्वं विचार्य तु

Vì Ta là Brahmaṇya-deva, nên Ta hằng kính thờ các bậc vipra (Bà-la-môn học giả). Nay Ta xin hỏi một điều—xin hãy suy xét rồi đáp lại.

Verse 86

रावणस्य वधाद्विप्रा यत्पापं मम वर्तते । तस्य मे निष्कृतिं ब्रूत पौलस्त्यवधजस्य हि । यत्कृत्वा तेन पापे न मुच्येऽहं मुनिपुंगवाः

Hỡi các vipra, tội lỗi nào còn vương nơi Ta do việc sát hại Rāvaṇa—thuộc dòng Pulastya—xin hãy nói cho Ta phép sám hối (prāyaścitta). Hỡi các bậc thượng thủ hiền triết, nhờ hành trì nào Ta sẽ được giải thoát khỏi tội ấy?

Verse 87

मुनय ऊचुः । सत्यव्रत जगन्नाथ जगद्रक्षाधुरंधर

Các bậc hiền triết thưa rằng: Hỡi Đấng lấy Chân Thật làm thệ nguyện, hỡi Jagannātha—Chúa tể muôn loài, hỡi bậc đại hùng gánh vác trọng trách hộ trì vũ trụ—

Verse 88

सर्वलोकोपकारार्थं कुरु राम शिवार्चनम् । गन्धमादनशृंगेऽस्मिन्महापुण्ये विमुक्तिदे

Vì lợi ích của mọi cõi, hỡi Rāma, hãy cử hành lễ thờ phụng Śiva trên đỉnh Gandhamādana này—nơi đại phúc và ban cho giải thoát (mokṣa).

Verse 89

शिवलिंगप्रतिष्ठां त्वं लोकसंग्रहकाम्यया । कुरु राम दशग्रीववधदोषापनुत्तये

Hỡi Rāma, vì ước nguyện lợi lạc và kết tụ muôn loài, hãy thiết lập Śiva-liṅga, để tẩy trừ lỗi do việc sát hại Daśagrīva.

Verse 91

यत्त्वया स्थाप्यते लिगं गन्धमादनपर्वते । अस्य संदर्शनं पुंसां काशीलिंगावलोकनात्

Liṅga mà ngài sẽ an lập trên núi Gandhamādana—chỉ cần được thấy, công đức của người đời còn vượt hơn công đức chiêm bái các liṅga ở Kāśī.

Verse 92

अधिकं कोटिगुणितं फलवत्स्यान्न संशयः । तव नाम्ना त्विदं लिंगं लोके ख्यातिं समश्नुताम्

Không nghi ngờ, quả báo sẽ lớn hơn, tăng lên gấp một ức lần. Và nguyện cho liṅga này được thế gian xưng tụng theo chính danh hiệu của ngài.

Verse 93

नाशकं पुण्यपापाख्यकाष्ठानां दहनोपमम् । इदं रामेश्वरं लिंगं ख्यातं लोके भविष्यति

Liṅga này, Rāmeśvara, sẽ nổi danh khắp thế gian—diệt trừ cả phước lẫn tội, như ngọn lửa thiêu rụi củi nhiên liệu.

Verse 94

मा विलंबं कुरुष्वातो लिंगस्थापनकर्मणि । रामचंद्र महाभाग करुणापूर्णविग्रह

Vì thế, chớ chần chừ trong nghi lễ an lập liṅga. Hỡi Rāmacandra, bậc đại phúc, thân tướng tràn đầy lòng bi mẫn.

Verse 95

श्रीसूत उवाच । इति श्रुत्वा वचो रामो मुनीनां तं मुनीश्वराः । पुण्यकालं विचार्याथ द्विमुहूर्तं जगत्पतिः

Śrī Sūta thưa: Nghe lời các bậc hiền thánh, Rāma—Đấng Chúa tể thế gian—suy xét thời khắc cát tường và định lấy khoảng thiêng liêng hai muhūrta.

Verse 96

कैलासं प्रेषयामास हनुमन्तं शिवालयम् । शिवलिंगं समानेतुं स्थापनार्थं रघूद्वहः

Bậc tối thượng của dòng Raghu là Rāma đã sai Hanumān đến Kailāsa, thánh địa của Śiva, để thỉnh về một Śiva-liṅga hầu làm lễ an vị và thiết lập.

Verse 97

राम उवाच । हनूमन्नंजनीसूनो वायुपुत्र महाबल । कैलासं त्वरितो गत्वा लिंगमानय मा चिरम्

Rāma phán: “Hỡi Hanumān, con của Añjanī, hỡi Vāyu-putra đại lực! Hãy mau đến Kailāsa thỉnh liṅga về đây, chớ được chậm trễ.”

Verse 98

इत्याज्ञप्तस्स रामेण भुजावास्फाल्य वीर्यवान् । मुहूर्तद्वितयं ज्ञात्वा पुण्यकालं कपीश्वरः

Được Rāma truyền lệnh, vị anh hùng chúa loài khỉ liền vung động đôi tay; biết thời cát tường chỉ vỏn vẹn hai muhūrta, ngài lập tức sẵn sàng hành sự.

Verse 99

पश्यतां सर्वदेवानामृषीणां च महात्मनाम् । उत्पपात महावेगश्चालयन्गंधमादनम्

Trước mắt chư thiên và các bậc đại thánh hiền, ngài phóng vọt đi với tốc lực kinh người, làm rung chuyển cả núi Gandhamādana.

Verse 100

लंघयन्स वियन्मार्गं कैलासं पर्वतं ययौ । न ददर्श महादेवं लिंगरूपधरं कपिः

Vượt qua nẻo đường trên không trung, chàng đến núi Kailāsa; nhưng vị anh hùng loài khỉ vẫn không thấy Mahādeva, Đấng đang an trụ nơi ấy trong hình tướng liṅga.

Verse 110

रामो वै स्थापयामास शिवलिंगमनुत्तमम् । लिंगस्थं पूजयामास राघवः सांबमीश्वरम्

Rāma quả thật đã an vị Śiva-liṅga vô thượng; và Rāghava đã phụng thờ Chúa Sāmbamīśvara, Đấng an trụ trong liṅga.

Verse 120

स्थापितं शिवलिंगं वै भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । इमां लिंगप्रतिष्ठां यः शृणोति पठतेऽथवा

Śiva-liṅga đã được an vị này quả thật ban cả phúc lạc thế gian lẫn giải thoát. Ai nghe hoặc tụng đọc chuyện về lễ an vị liṅga này—

Verse 121

स रामेश्वरलिंगस्य सेवाफलमवाप्नुयात् । सायुज्यं च समाप्नोति रामनाथस्य वैभवात्

Người ấy đạt trọn quả báo của việc phụng sự liṅga Rāmeśvara; và nhờ uy quang của Chúa Rāmanātha, còn chứng đắc sāyujya—hợp nhất cùng Thần Tính.

Verse 785

नमस्ते सर्वलोकानां सृष्टिस्थित्यंतकारिणे । नमस्ते करुणामूर्ते भक्तरक्षणदीक्षित

Kính lễ Ngài, Đấng thực hiện sự sáng tạo, duy trì và hủy diệt của mọi thế giới. Kính lễ Ngài, hiện thân của lòng từ bi, đã phát nguyện che chở các tín đồ.