Adhyaya 41

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि गायत्रीं च सरस्वतीम् । लक्ष्यीकृत्य कथामेकां पवित्रां द्विजसत्तमाः

Śrī Sūta nói: Nay ta sẽ đúng phép thuật lại uy lực và công đức của Gāyatrī cùng Sarasvatī. Hỡi các bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, ta sẽ nhắm vào một chuyện tích thanh tịnh mà kể.

Verse 2

कश्यपाख्यो द्विजः पूर्वमस्मिंस्तीर्थद्वये शुभे । स्नात्वातिमहतः पापाद्विमुक्तो नरकप्रदात्

Thuở xưa có một vị Bà-la-môn tên Kāśyapa; nhờ tắm gội tại hai thánh địa (tīrtha) cát tường này, ông được giải thoát khỏi tội lỗi cực nặng, thứ tội dẫn đến địa ngục.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । मुने कश्यपनामासावकरोत्किं हि पातकम् । स्नात्वा तीर्थद्वयेप्यत्र यस्मान्मुक्तोऽभवत्क्षणात्

Các ṛṣi thưa: Bạch Muni, người tên Kāśyapa ấy đã phạm tội gì mà chỉ nhờ tắm tại hai tīrtha ở đây liền được giải thoát ngay tức khắc?

Verse 4

एतन्नः श्रद्दधानानां ब्रूहि सूत कृपाबलात् । त्वद्वचोऽमृततृप्तानां न पिपासापि विद्यते

Xin Sūta, vì chúng con đầy lòng tín thành, hãy do sức từ bi mà nói cho rõ. Ai đã thỏa lòng bởi cam lộ nơi lời thầy, thì chẳng còn một mảy khát khao nào nữa.

Verse 5

श्रीसूत उवाच । गायत्र्याश्च सरस्वत्या माहात्म्यप्रतिपादकम् । इतिहासं प्रवक्ष्यामि शृण्वतां पापनाशनम्

Śrī Sūta nói: Ta sẽ thuật lại một itihāsa nêu bày uy đức của Gāyatrī và Sarasvatī; ai lắng nghe, tội lỗi liền được tiêu trừ.

Verse 6

अभिमन्युसुतो राजा परीक्षिन्नाम नामतः । अध्यास्ते हास्तिनपुरं पालयन्धर्मतो महीम्

Có một vị vua, con của Abhimanyu, tên là Parīkṣit. Ngài ngự tại Hāstinapura và hộ trì cõi đất theo đúng dharma.

Verse 7

स राजा जातु विपिने चचार मृगया रतः । षष्टिवर्षवया भूपः क्षुत्तृष्णापरिपीडितः

Vị vua ấy có lần rong ruổi trong rừng, say mê việc săn bắn. Bậc quân vương tuổi đã sáu mươi, bị đói khát dày vò.

Verse 8

नष्टमेकं स विपिने मार्गयन्मृगमादरात् । ध्यानारूढं मुनिं दृष्ट्वा प्राह तं चीरवाससम्

Đang sốt sắng tìm con nai lạc trong rừng, vua trông thấy một vị muni an trú trong thiền định, mặc y bằng vỏ cây, liền cất lời với ngài.

Verse 9

मया बाणेन विपिने मृगो विद्धोऽधुना मुने । दृष्टः स किं त्वया विद्वन्विद्रुतो भयकातरः

“Bạch muni, ngay lúc này trong rừng, một con nai đã bị mũi tên của ta bắn trúng. Bậc hiền trí có thấy nó—đang hoảng sợ mà chạy trốn—chăng?”

Verse 10

समाधिनिष्ठो मौनित्वान्न किं चिदपि सोऽब्रवीत् । ततो धनुरटन्याऽसौ स्कंधे तस्य महामुनेः

Vị ấy an trú trong samādhi và giữ hạnh im lặng, nên không nói một lời. Khi ấy người kia (nhà vua) đặt cung và ống tên lên vai vị đại muni.

Verse 11

निधाय मृतसर्पं तु कुपितः स्वपुरं ययौ । मुनेस्तस्य सुतः कश्चिच्छृंगीनाम बभूव वै

Đặt con rắn chết (lên vị ẩn sĩ) xong, nhà vua nổi giận rồi trở về thành của mình. Vị hiền sĩ ấy quả có một người con trai tên là Śṛṅgī.

Verse 12

सखा तस्य कृशाख्योऽभूच्छृंगिणो द्विजसत्तमाः । सखायं शृङ्गिणं प्राह कृशाख्यः स सखा ततः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng dvija, bạn của Śṛṅgī tên là Kṛśa. Rồi người bạn ấy, Kṛśa, liền nói với bạn mình là Śṛṅgī.

Verse 13

पिता तव मृतं सर्पं स्कंधेन वहतेऽधुना । मा भूद्दर्पस्तव सखे मा कृथास्त्वं मदं वृथा

“Cha ngươi nay đang vác một con rắn chết trên vai. Này bạn hiền, chớ để kiêu mạn khởi lên; đừng buông mình vào ngã mạn vô ích.”

Verse 14

सोऽवदत्कुपितः शृंगी दित्सुश्शापं नृपाय वै । मत्ताते शवसर्पं यो न्यस्तवान्मूढचेतनः

Bấy giờ Śṛṅgī nổi giận, toan buông lời nguyền rủa nhà vua, liền nói: “Kẻ tâm trí mê muội đã đặt con rắn chết lên phụ thân ta…”

Verse 15

स सप्तरात्रान्म्रियतां संदष्टस्तक्षकाहिना । शशापैवं मुनिसुतः सौभद्रेयं परीक्षितम्

“Hãy để hắn chết trong bảy đêm, bị rắn Takṣaka cắn!” Thế là con trai vị ẩn sĩ đã nguyền rủa Parīkṣit, con của Subhadrā.

Verse 16

शमीकाख्यः पिता तस्य श्रुत्वा शप्तं सुतेन तम् । नृपं प्रोवाच तनयं शृंगिणं मुनिपुंगवः

Thân phụ của chàng, hiền triết mang danh Śamīka, nghe tin nhà vua bị chính con mình nguyền rủa, bèn gọi con là Śṛṅgī mà dạy bảo—ngài là bậc kiệt xuất giữa các ẩn sĩ.

Verse 17

रक्षकं सर्वलोकानां नृपं किं शप्तवानसि । अराजके वयं लोके स्थास्यामः कथमंजसा

‘Sao con lại nguyền rủa đức vua, bậc hộ trì muôn cõi? Nếu thế gian không có minh quân, làm sao chúng ta có thể an cư một cách yên ổn?’

Verse 18

क्रोधेन पातकमभून्न त्वया प्राप्यते सुखम् । यः समुत्पादितं कोपं क्षमयैव निरस्यति

‘Từ sân hận mà tội lỗi sinh khởi; bởi vậy con chẳng đạt được an lạc. Ai dập tắt cơn giận đã bùng lên chỉ bằng lòng tha thứ, người ấy mới thật sự vượt thắng nó.’

Verse 19

इह लोके परत्रासावत्यंतं सुखमेधते । क्षमायुक्ता हि पुरुषा लभंते श्रेय उत्तमम्

‘Ở đời này và đời sau, hạnh phúc dồi dào sẽ nở rộ. Bởi người có lòng nhẫn nhục và tha thứ mới đạt được thiện ích tối thượng.’

Verse 20

ततः शमीकः स्वं शिष्यं प्राह गौरमुखाभिधम् । भो गौ मुख गत्वा त्वं वद भूपं परीक्षितम्

Bấy giờ Śamīka bảo đệ tử mình tên Gauramukha: ‘Này Gauramukha, con hãy đi và bẩm báo với đức vua Parīkṣit.’

Verse 21

इमं शापं मत्सुतोक्तं तक्षकाहिविदंशनम् । पुनरायाहि शीघ्रं त्वं मत्समीपे महामते

Lời nguyền này do con trai ta thốt ra sẽ mang đến vết cắn chết người của rắn Takshaka. Hãy mau chóng trở về bên ta, hỡi người đại trí.

Verse 22

एवमुक्तः शमीकेन ययौ गौरमुखो नृपम् । समेत्य चाब्रवीद्भूपं सौभद्रेयं परीक्षितम्

Được hiền giả Shamika dặn dò như vậy, Gauramukha đã đi đến gặp nhà vua; và khi gặp người, ông đã nói chuyện với vua Parikshit, con trai của Subhadra.

Verse 23

दृष्ट्वा सर्पं पितुः स्कन्धे त्वया विनिहितं मृतम् । शमीकस्य सुतः शृंगी शशाप त्वां रुषान्वितः

Nhìn thấy con rắn chết mà ngài đã đặt lên vai cha mình, Shringi—con trai của Shamika—đã nổi giận và nguyền rủa ngài.

Verse 24

एतद्दिनात्सप्तमेऽह्नि तक्षकेण महाहिना । दष्टो विषाग्निना दग्धो भूयादाश्वभिमन्युजः

Vào ngày thứ bảy kể từ hôm nay, cầu cho con trai của Abhimanyu bị rắn chúa Takshaka cắn và bị thiêu rụi bởi ngọn lửa độc.

Verse 25

एवं शशाप त्वां राजञ्छृंगी तस्य मुनेः सुतः । एतद्वक्तुं पिता तस्य प्राहिणोन्मां त्वदंतिकम्

Tâu bệ hạ, Shringi, con trai của vị hiền giả đó, đã nguyền rủa ngài như vậy. Để truyền đạt điều này, cha của cậu ấy đã phái tôi đến diện kiến ngài.

Verse 26

इतीरयित्वा तं भूपमाशु गौरमुखो ययौ । गते गौरमुखे पश्चाद्राजा शोकपरायणः

Nói với nhà vua như thế xong, Gauramukha liền vội vã ra đi. Khi Gauramukha đã khuất, nhà vua hoàn toàn chìm trong sầu muộn.

Verse 27

अभ्रंलिहमथोत्तुंगमेकस्तंभं सुविस्तृतम् । मध्येगंगं व्यतनुत मंडपं नृपपुंगवः

Bấy giờ vị vua, như tráng ngưu giữa các bậc quân vương, dựng giữa dòng Gaṅgā một mạn-đà-pa cao vút và rộng rãi, chỉ tựa trên một cột, tưởng như liếm chạm mây trời.

Verse 28

महागारुडमंत्रज्ञैरौषधज्ञैश्चिकित्सकैः । तक्षकस्य विषं हंतुं यत्नं कुर्वन्समाहितः

Cùng các bậc tinh thông đại Gāruḍa-mantra và các lương y am tường thảo dược, ngài một lòng chuyên chú nỗ lực để tiêu trừ độc của Takṣaka.

Verse 29

अनेकदेवब्रह्मर्षिराजर्षिप्रवरान्वितः । आस्ते तस्मिन्नृपस्तुंगे मंडपे विष्णुभक्तिमान्

Được tháp tùng bởi nhiều chư thiên, các bậc brahmarṣi và rājaṛṣi ưu tú, vị vua sùng kính Viṣṇu ấy an trú trong mạn-đà-pa cao vời kia.

Verse 30

तस्मिन्नवसरे विप्रः काश्यपो मांत्रिकोत्तमः । राजानं रक्षितुं प्रायात्तक्षकस्य महाविषात्

Đúng lúc ấy, brāhmaṇa Kāśyapa—bậc tối thượng trong hàng người thông tri mantra—lên đường để hộ vệ nhà vua khỏi độc dữ của Takṣaka.

Verse 31

सप्तमेऽहनि विप्रेंद्रो दरिद्रो धनकामुकः । अत्रांतरे तक्षकोऽपि विप्ररूपी समाययौ

Đến ngày thứ bảy, vị Bà-la-môn tối thượng ấy—dẫu nghèo nhưng khát cầu tài vật—đang trên đường đi. Ngay lúc ấy, Takṣaka cũng đến, hóa thân thành một Bà-la-môn.

Verse 32

मध्येमार्गं विलोक्याथ कश्यपं प्रत्यभाषत । ब्राह्मण त्वं कुत्र यासि वद मेऽद्य महामुने

Nhìn thấy ông giữa đường, hắn liền hỏi Kāśyapa: “Này Bà-la-môn, ông đi về đâu? Hãy nói cho ta biết hôm nay, hỡi bậc Đại Muni.”

Verse 33

इति पृष्टस्तदावादीत्काश्यपस्तक्षकं द्विजाः । परीक्षितं महाराजं तक्षकोऽद्य विषाग्निना

Bị hỏi như vậy, Kāśyapa đáp với Takṣaka: “Hỡi các bậc dvija, hôm nay Takṣaka sẽ thiêu đốt Đại vương Parīkṣit bằng ngọn lửa độc.”

Verse 34

दक्ष्यते तं शमयितुं तत्समीपमुपैम्यहम् । इत्युक्तवंतं तं विप्रं तक्षकः पुनरब्रवीत्

“Ta có thể làm lắng dịu (độc) ấy, nên ta sẽ đến gần nhà vua,” vị Bà-la-môn nói vậy. Nghe xong, Takṣaka lại đáp lời ông.

Verse 35

तक्षकोहं द्विजश्रेष्ठ मया दष्टश्चिकित्सितुम् । न शक्यो ऽब्दशतेनापि महामंत्रायुतैरपि

“Ta chính là Takṣaka, hỡi bậc dvija tối thượng. Kẻ bị ta cắn thì không thể chữa lành—dẫu trăm năm, dẫu dùng muôn vạn đại thần chú.”

Verse 36

चिकित्सितुं चेन्मद्दष्टं शक्तिरस्ति तवाधुना । अनेकयोजनोच्छ्रायमिमं वटतरुं त्वहम्

Nếu ngay lúc này ngươi thật có năng lực chữa lành kẻ bị ta cắn, thì hãy xem—cây đa này cao đến nhiều do-tuần; ta sẽ trước hết đem nó ra thử nghiệm.

Verse 37

दशाम्युज्जीवयैनं त्वं समर्थोऽस्ति ततो भवान् । इतीरयित्वा तं वृक्षमदशत्तक्षकस्तदा

“Ta sẽ cắn nó—nếu ngươi có thể thì hãy làm nó sống lại; khi ấy năng lực của ngươi sẽ được xác chứng.” Nói xong, Takṣaka liền cắn vào cây ấy.

Verse 38

अभवद्भस्मसात्सोऽपि वृक्षोऽत्यंतं समूर्च्छितः । पूर्वमेव नरः कश्चित्तं वृक्षमधिरूढवान्

Cây ấy cũng hóa thành tro bụi, bị quật ngã hoàn toàn. Nhưng trước đó, đã có một người đàn ông leo lên cây ấy rồi.

Verse 39

तक्षकस्य विषोल्काभिः सोऽपि दग्धोऽभवत्तदा । तं नरं न विजिज्ञाते तौ च काश्यपतक्षकौ

Bởi những tàn lửa rực cháy của nọc độc Takṣaka, người ấy cũng bị thiêu đốt ngay lúc đó. Thế nhưng cả Kāśyapa lẫn Takṣaka đều không nhận ra người ấy là ai.

Verse 40

काश्यपः प्रतिजज्ञेऽथ तक्षकस्यापि शृण्वतः । तन्मंत्रशक्तिं पश्यंतु सर्वे विप्रा हि नोऽधुना

Bấy giờ Kāśyapa lập lời thệ, ngay khi Takṣaka đang lắng nghe: “Giờ đây, xin cho hết thảy các vị brāhmaṇa chứng kiến năng lực của thần chú ấy của ta.”

Verse 41

इतीरयित्वा तं वृक्षं भस्मीभूतं विषाग्निना । अजीवयन्मन्त्रशक्त्या काश्यपो मांत्रिकोत्तमः

Nói xong như vậy, Kāśyapa—bậc tối thượng trong hàng người thông đạt chân ngôn—dùng uy lực thần chú khiến cây kia, vốn đã thành tro bởi lửa độc, được sống lại.

Verse 42

नरोऽपि तेन वृक्षेण साकमुज्जीवितोऽभवत् । अथाब्रवीत्तक्षकस्तं काश्यपं मंत्रकोविदम्

Người ấy cũng được hồi sinh cùng với cây. Bấy giờ Takṣaka lên tiếng với Kāśyapa, bậc tinh thông chân ngôn.

Verse 43

यथा न मुनिवाङ्मिथ्या भवेदेवं कुरु द्विज । यत्ते राजा धनं दद्यात्ततोपि द्विगुणं धनम्

“Để lời của bậc hiền triết không hóa hư dối—hãy làm như vầy, hỡi brāhmaṇa: của cải nào nhà vua sẽ ban cho ông, ta sẽ ban gấp đôi của cải ấy.”

Verse 44

ददाम्यहं निवर्तस्व शीघ्रमेव द्विजोत्तम । इत्युक्त्वानर्घ्यरत्नानि तस्मै दत्त्वा स तक्षकः

“Ta sẽ ban; hãy lập tức quay về, hỡi bậc tối thượng trong hàng dvija.” Nói vậy, Takṣaka trao cho ông những bảo châu vô giá.

Verse 45

न्यवर्तयत्काश्यपं तं ब्राह्मणं मंत्रको विदम् । अल्पायुषं नृपं मत्वा ज्ञानदृष्ट्या स काश्यपः

Vì thế, Kāśyapa—vị brāhmaṇa tinh thông chân ngôn—đã quay về; bởi bằng tuệ nhãn, ngài biết nhà vua là người đoản thọ.

Verse 46

स्वाश्रमं प्रययौ तूष्णीं लब्धरत्नश्च तक्षकात् । सोऽब्रवीत्तक्षकः सर्वान्सर्पानाहूय तत्क्षणे

Ông lặng lẽ trở về đạo tràng của mình, sau khi nhận được châu báu từ Takṣaka. Bấy giờ Takṣaka lập tức triệu tập hết thảy loài rắn và cất lời.

Verse 47

यूयं तं नृपतिं प्राप्य मुनीनां वेषधारिणः । उपहारफलान्याशु प्रयच्छत परीक्षिते

“Các ngươi hãy đến gặp vị vua ấy, giả dạng trong y phục các bậc hiền sĩ, và mau chóng dâng những quả trái làm lễ vật lên Parīkṣit.”

Verse 48

तथेत्युक्त्वा सर्वसर्पा ददू राज्ञे फलान्यमी । तक्षकोपि तदा तत्र कस्मिंश्चिद्बदरीफले

Nói “Xin vâng,” tất cả loài rắn ấy dâng trái cây lên nhà vua. Còn Takṣaka ngay lúc đó chui vào trong một quả táo ta (badarī) nào đó.

Verse 49

कृमिवेषधरो भूत्वा व्यतिष्ठद्दंशितुं नृपम् । अथ राजा प्रदत्तानि सर्पैर्ब्राह्मणरूपकैः

Mang hình dạng một con sâu, hắn nằm phục để cắn nhà vua. Bấy giờ nhà vua để ý đến những trái cây do các loài rắn, trong hình tướng brāhmaṇa, đã dâng lên.

Verse 50

परीक्षिन्मंत्रवृद्धेभ्यो दत्त्वा सर्वफलान्यपि । कौतूहलेन जग्राह स्थूलमेकं फलं करे

Parīkṣit đã trao hết thảy trái cây cho các bậc trưởng lão thông tường thần chú; nhưng vì hiếu kỳ, ngài cầm lấy một quả lớn trong tay.

Verse 51

अस्मिन्नवसरे सूर्योऽप्यस्ताचलमगाहत । मिथ्या ऋषिवचो मा भूदिति तत्रत्यमानवाः

Ngay lúc ấy, ngay cả Mặt Trời cũng lặn xuống núi phía tây. Lo sợ lời của bậc Ṛṣi hóa ra hư vọng, những người có mặt nơi đó đều bồn chồn bất an.

Verse 52

अन्योयमवदन्त्सर्वे ब्राह्मणाश्च नृपास्तथा । एवं वदत्सु सर्वेषु फले तस्मिन्नदृश्यत

Tất cả—các Bà-la-môn và cả các vị vua—đều nói: “Đây là điều khác.” Khi mọi người còn đang nói như vậy, thì trong trái ấy bỗng thấy hiện ra một vật.

Verse 53

फले रक्तकृमिः सर्वे राज्ञा चापि परीक्षिता । अयं किं मां दशेदद्य कृमिरित्युक्तवा न्नृपः

Mọi người đều thấy trong trái có một con sâu đỏ như máu, và nhà vua cũng xem xét nó. Vua nói: “Con sâu này hôm nay làm gì được trẫm—nó có cắn trẫm chăng?”

Verse 54

निदधे तत्फलं कर्णे सकृमि द्विजसत्तमाः । तक्षकोऽस्मिन्स्थितः पूर्वं कृमिरूपी फले तदा

Hỡi bậc tối thắng trong hàng Dvija, ông đặt trái ấy—cùng con sâu—lên tai mình. Bởi Takṣaka vốn đã trú trong trái ấy từ trước, khi ấy mang hình dạng một con sâu.

Verse 55

निर्गत्य तत्फलादाशु नृपदे हमवेष्टयत् । तक्षकावेष्टिते भूपे पार्श्वस्था दुद्रुवुर्भयात्

Nó lập tức chui ra khỏi trái ấy và quấn chặt quanh thân vua. Khi bhūpa bị Takṣaka quấn siết, những người đứng gần đó vì sợ hãi mà chạy tán loạn.

Verse 56

अनंतरं नृपो विप्रास्तक्षकस्य विषाग्निना । दग्धोऽभूद्भस्मसादाशु सप्रासादो बलीयसा

Ngay sau đó, hỡi các Bà-la-môn, nhà vua cùng cả cung điện đã bị độc hỏa của Takṣaka thiêu đốt dữ dội, mau chóng hóa thành tro bụi.

Verse 57

कृत्वोर्ध्वदैहिकं तस्य नृपस्य सपुरोहिताः । मंत्रिणस्तत्सुतं राज्ये जनमेजयनामकम्

Sau khi cử hành các nghi lễ hậu tang (ūrdhva-daihika) cho vị vua ấy, các đại thần cùng các tư tế hoàng gia đã tôn lập người con trai mang danh Janamejaya lên ngôi.

Verse 58

राजानमभ्यषिंचन्वै गजद्रक्ष णवांछया । तक्षकाद्रक्षितुं भूपमायातः काश्यपाभिधः

Quả thật, họ làm lễ quán đảnh (abhiṣeka) cho nhà vua, mong bảo hộ dòng dõi vương gia. Và một Bà-la-môn tên Kāśyapa đã đến, định che chở bậc quân vương khỏi Takṣaka.

Verse 59

यो ब्राह्मणो मुनिश्रेष्ठाः स सर्वैर्निंदितो जनैः । बभ्राम सकलान्देशाञ्छिष्टैः सर्वैश्च दूषितः

Hỡi các bậc hiền thánh tối thượng, vị Bà-la-môn ấy bị mọi người chê trách. Bị các bậc đáng kính đồng loạt lên án, ông lang thang khắp các xứ trong nỗi nhục nhã.

Verse 60

अवस्थानं न लेभेऽसौ ग्रामे वाप्याश्रमेऽपि वा । यान्यान्देशानसौ यातस्तत्रतत्रमहाजनैः

Ông không tìm được chốn an trú—không ở làng mạc, cũng chẳng ở ẩn viện. Dù đi đến miền nào, tại nơi ấy các bậc trưởng thượng trong cộng đồng đều ra mặt đối chất với ông.

Verse 61

तत्तद्देशान्निरस्तः स शाकल्यं शरणं ययौ । प्रणम्य शाकल्यमुनिं काश्यपो निन्दितो जनैः । इदं विज्ञापयामास शाकल्याय महात्मने

Bị xua đuổi hết nơi này đến nơi khác, ông tìm đến nương tựa nơi Thánh hiền Śākalya. Kāśyapa—bị người đời chê trách—đảnh lễ hiền giả Śākalya rồi kính bạch sự việc này lên bậc đại tâm ấy.

Verse 62

काश्यप उवाच । भगवन्सर्वधर्मज्ञ शाकल्य हरिवल्लभ

Kāśyapa thưa rằng: “Bạch Bhagavan, bậc thấu triệt mọi pháp—hỡi Śākalya, người được Hari yêu mến—”

Verse 63

मुनयो ब्राह्मणाश्चान्ये मां निंदंति सुहृज्जनाः । नास्याहं कारणं जाने किं मां निंदंति मानवाः

“Các bậc hiền giả, các vị brāhmaṇa, và cả những người thiện chí khác cũng chê trách con. Con không biết nguyên do—vì sao người đời lại kết tội con?”

Verse 64

ब्रह्महत्या सुरापानं गुरुस्त्रीगमनं तथा । स्तेयं संसर्गदोषो वा मया नाचरितः क्वचित्

“Sát hại brāhmaṇa, uống rượu, gần gũi vợ của thầy, trộm cắp, hay cả lỗi do giao du ô uế—con chưa từng làm bất cứ điều nào trong đó.”

Verse 65

अन्यान्यपि हि पापानि न कृतानि मया मुने । तथापि निंदंति जना वृथा मां बांधवादयः

“Những tội lỗi khác nữa, bạch hiền giả, con cũng không hề làm; vậy mà người đời—cả bà con quyến thuộc và kẻ khác—vẫn vô cớ chê trách con.”

Verse 66

जानासि चेत्त्वं शाकल्य मया दोषं कृतं वद । उक्तोऽथ काश्यपेनैवं शाकल्याख्यो महामुनिः । क्षणं ध्यात्वा बभाषे तं काश्यपं द्विजसत्तमाः

“Nếu ngươi biết, hỡi Śākalya, hãy nói cho ta lỗi lầm nào ta đã gây.” Được Kāśyapa hỏi như vậy, đại ẩn sĩ mang danh Śākalya trầm tư trong chốc lát rồi cất lời đáp với Kāśyapa, bậc tối thượng giữa hàng nhị sinh.

Verse 67

शाकल्य उवाच । परीक्षितं महाराजं तक्षकाद्रक्षितुं भवान्

Śākalya nói: “Ngài vốn phải bảo hộ Đại vương Parīkṣit khỏi Takṣaka—”

Verse 68

अयासीदर्धमार्गे तु तक्षकेण निवारितः । चिकित्सितुं समर्थोऽपि विषरोगादिपीडितम्

“Ngài đã lên đường, nhưng giữa chặng bị Takṣaka ngăn lại; dẫu ngài đủ năng lực chữa trị kẻ bị hành hạ bởi độc, bệnh tật và những khổ chứng khác.”

Verse 69

यो न रक्षति लोभेन तमाहुर्ब्रह्मघातकम् । क्रोधात्कामाद्भयाल्लोभान्मात्सर्यान्मोहतोऽपि वा

“Kẻ vì lòng tham mà không che chở, người ấy được gọi là kẻ sát hại Bà-la-môn. Dù do giận dữ, do dục vọng, do sợ hãi, do tham lam, do ganh ghét, hay thậm chí do mê muội—”

Verse 70

यो न रक्षति विप्रेंद्र विषरोगातुरं नरम् । ब्रह्महा स सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः

“Hỡi bậc tối thượng giữa hàng Bà-la-môn, kẻ không bảo hộ người đang khổ vì độc hay bệnh tật—kẻ ấy mang tội như kẻ sát hại Bà-la-môn, kẻ uống rượu, kẻ trộm cắp, và kẻ xâm phạm giường của đạo sư.”

Verse 71

संसर्गदोषदुष्टश्च नापि तस्य हि निष्कृतिः । कन्याविक्रयिणश्चापि हयविक्रयिणस्तथा

Kẻ bị ô nhiễm bởi lỗi lầm do giao du tà ác thì quả thật không có sự chuộc tội. Cũng vậy, kẻ đem bán thiếu nữ (trong hôn phối) và kẻ bán ngựa đều đáng bị khiển trách.

Verse 72

कृतघ्न स्यापि शास्त्रेषु प्रायश्चित्तं हि विद्यते । विषरोगातुरं यस्तु समर्थोपि न रक्षति

Ngay cả kẻ vô ơn, trong kinh điển cũng dạy rằng vẫn có phép sám hối chuộc tội. Nhưng người nào tuy có khả năng mà không che chở kẻ đang khổ vì trúng độc hay bệnh tật—

Verse 73

न तस्य निष्कृतिः प्रोक्ता प्रायश्चित्तायुतैरपि । न तेन सह पंक्तौ च भुंजीत सुकृती जनः

Đối với kẻ ấy, không hề nói có sự chuộc tội, dù làm đến hàng vạn phép sám hối. Người có công đức cũng không nên ngồi ăn cùng một hàng với hắn.

Verse 74

न तेन सह भाषेत न पश्येत्तं नरं क्वचित् । तत्संभाषणमात्रेण महापातकभाग्भवेत्

Chớ nói chuyện với hắn, cũng chớ gặp thấy người ấy ở bất cứ đâu. Chỉ riêng việc đối thoại với hắn thôi cũng khiến ta trở thành kẻ dự phần vào đại tội.

Verse 75

परीक्षित्स महाराजः पुण्यश्लोकश्च धार्मिकः । विष्णुभक्तो महायोगी चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता

Mahārāja Parīkṣit nổi danh với tiếng thơm thánh thiện và chí hướng theo dharma; là tín đồ của Viṣṇu, một đại yogin, và là người hộ trì trật tự bốn varṇa.

Verse 76

व्यासपुत्राद्धरिकथां श्रुतवान्भक्तिपूर्वकम् । अरक्षित्वा नृपं तं त्वं वचसा तक्षकस्य यत्

Dẫu đã chí thành nghe thánh truyện về Hari từ con trai của Vyāsa, ngươi vẫn không bảo hộ được vị vua ấy, vì lời nguyền—lời nói liên hệ đến Takṣaka.

Verse 77

निवृत्तस्तेन विप्रेंद्रैर्बांधवैरपि दूष्यसे । स परीक्षिन्महाराजो यद्यपि क्ष णजीवितः

Vì đã quay lưng khỏi bổn phận, ngươi bị các bậc Bà-la-môn tối thượng và cả thân tộc của mình quở trách. Còn Mahārāja Parīkṣit ấy, dẫu sinh mệnh chỉ còn trong khoảnh khắc,—

Verse 78

तथापि यावन्मरणं बुधैः कार्यं चिकित्सनम् । यावत्कण्ठगताः प्राणा मुमूर्षोर्मानवस्य हि

Dẫu vậy, bậc trí vẫn phải chữa trị cho đến khi chết—chừng nào prāṇa của người hấp hối chưa dồn lên cổ họng, tức cho đến sát-na cuối cùng.

Verse 79

तावच्चिकित्सा कर्तव्या कालस्य कुटिला गतिः । इति प्राहुः पुरा श्लोकं भिषग्वैद्याब्धिपारगाः

Chừng ấy phải tiến hành chữa trị, vì đường đi của Thời gian quanh co, khó lường. Bởi vậy, thuở xưa các lương y đã vượt qua biển lớn y học đã nói lên bài kệ này.

Verse 80

अतश्चिकित्साशक्तोऽपि यस्मादकृतभेषजः । अर्धमार्गे निवृत्तस्त्वं तेन तं हतवानसि । शाकल्येनैवमुदितः काश्यपः प्रत्यभाषत

Vì thế, dẫu có đủ năng lực chữa trị, ngươi đã không ban thuốc mà quay lui giữa đường; bởi vậy ngươi đã giết ông ấy. Được Śākalya nói như thế, Kāśyapa liền đáp lời.

Verse 81

काश्यप उवाच । ममैतद्दोषशांत्यर्थमुपायं वद सुव्रत

Ca-diếp thưa: “Hỡi bậc giữ giới nguyện thanh cao, xin chỉ cho ta phương cách để dập yên lỗi lầm này.”

Verse 82

येन मां प्रतिगृह्णीयुर्बांधवाः ससुहृज्जनाः

“Bằng phương cách nào, quyến thuộc ta—cùng bạn bè và người thiện chí—sẽ lại tiếp nhận ta?”

Verse 83

कृपां मयि कुरुष्व त्वं शाकल्य हरिवल्लभ । काश्यपेनैवमुक्तस्तु शाकल्योपि मुनीश्वरः । क्षणं ध्यात्वा जगादैवं काश्यपं कृपया तदा

“Xin thương xót con, hỡi Śākalya, người được Hari yêu mến.” Được Ca-diếp thưa như vậy, bậc thánh hiền Śākalya trầm tư trong giây lát, rồi với lòng từ mẫn nói cùng Ca-diếp như sau.

Verse 84

शाकल्य उवाच । अस्य पापस्य शात्यर्थमुपायं प्रवदामि ते

Śākalya nói: “Để dập yên tội lỗi này, ta sẽ nói cho ông biết phương tiện đúng đắn.”

Verse 85

तत्कर्त्तव्यं त्वया शीघ्रं विलंबं मा कृथा द्विज । दक्षिणांबुनिधौ सेतौ गंधमादनपर्वते

“Hãy làm việc ấy ngay, chớ chần chừ, hỡi bậc nhị sinh. Tại Setu nơi biển phương Nam, trên núi Gandhamādana…”

Verse 86

अस्ति तीर्थद्वयं विप्रा गायत्री च सरस्वती । तत्र त्वं स्नानमात्रेण शुद्धो भूयाश्च तत्क्षणे

Hỡi vị Bà-la-môn, có hai thánh địa (tīrtha) là Gāyatrī và Sarasvatī. Chỉ cần tắm tại đó, ông sẽ được thanh tịnh ngay trong khoảnh khắc ấy.

Verse 87

गायत्र्या च सरस्वत्या जलवात स्पृशो नरः । विधूय सर्वपापानि स्वर्गं यास्यंति निर्मलाः

Những ai chạm vào dòng nước (thậm chí là làn gió thanh tẩy) của Gāyatrī và Sarasvatī, sẽ rũ sạch mọi tội lỗi và lên cõi trời trong trạng thái tinh khiết không vết nhơ.

Verse 88

तद्याहि शीघ्र विप्र त्वं गायत्रीं च सरस्वतीम् । इत्युक्तः काश्यपस्तेन शाकल्येन द्विजोत्तमाः

Vì thế, hỡi Bà-la-môn, hãy mau đến với Gāyatrī và Sarasvatī.” Được Śākalya—bậc tối thượng trong hàng dvija—dạy bảo như vậy, Kāśyapa liền chuẩn bị thực hành.

Verse 89

नत्वा मुनिं च शाकल्यं तमापृच्छ्य मुनीश्वरम् । तेन चैवाभ्यनुज्ञातः प्रययौ गन्धमादनम्

Kāśyapa cúi lạy hiền triết Śākalya, xin cáo từ bậc chúa tể giữa các ẩn sĩ; được ngài cho phép, ông liền lên đường đến Gandhamādana.

Verse 90

तत्र गत्वा च गायत्रीसरस्वत्यौ च काश्यपः । नत्वा तीर्थद्वयं भक्त्या दण्डपाणिं च भैरवम्

Đến nơi ấy, Kāśyapa tiến đến Gāyatrī và Sarasvatī. Với lòng sùng kính, ông đảnh lễ đôi thánh địa (tīrtha) ấy, và cũng đảnh lễ Bhairava Daṇḍapāṇi, vị cầm gậy.

Verse 91

संकल्पपूर्वं तत्तीर्थे सस्नौ नियमसंयुतः । तीर्थद्वये स्नानमात्रान्मुक्तपापोऽथ काश्यपः

Với saṅkalpa trang nghiêm từ trước và giữ trọn giới hạnh, Kaśyapa đã tắm tại thánh địa tīrtha ấy. Chỉ nhờ việc tắm ở đôi tīrtha linh thiêng, ngài liền được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 92

तीर्थद्वयस्य तीरेऽसौ किंचित्कालं तु तस्थिवान् । तस्मिन्काले च गायत्रीसरस्वत्यौ मुनीश्वराः

Ngài lưu lại một thời gian nơi bờ của đôi tīrtha ấy. Ngay lúc đó, hỡi các bậc muni tối thượng, Gāyatrī và Sarasvatī sắp hiển lộ tại nơi ấy.

Verse 93

प्रादुर्बभूवतुर्मूर्ते सर्वाभरणभूषिते । देव्यौ ते स नमस्कृत्य काश्यपो भक्तिपूर्वकम्

Hai vị Nữ Thần ấy hiển hiện trong thân tướng, trang sức bằng mọi bảo vật. Kaśyapa thành kính đảnh lễ các Ngài với trọn lòng bhakti.

Verse 94

के युवां रूपसंपन्ने सर्वालंकारसंयुते । इति पप्रच्छ दृष्ट्वा ते काश्यपो हृष्टमानसः । तेन पृष्टे च गायत्रीसरस्वत्यौ तमूचतुः

“Hai vị là ai—dung nhan rạng ngời và trang sức đủ mọi bảo trang?” Thấy vậy, Kaśyapa hoan hỷ trong lòng mà thưa hỏi. Khi được hỏi, Gāyatrī và Sarasvatī liền đáp lời ngài.

Verse 95

गायत्रीसरस्वत्यावूचतुः । काश्यपावां हि गायत्रीसरस्वत्यौ विधिप्रिये

Gāyatrī và Sarasvatī nói: “Hỡi Kaśyapa, người được mến yêu bởi thánh luật, chính chúng ta là Gāyatrī và Sarasvatī.”

Verse 96

एतत्तीर्थस्वरूपेण नित्यं वर्तावहे त्वतः । अत्र तीर्थद्वये स्नानादावां तुष्टे तवाधुना

Chúng ta luôn an trụ nơi đây, chính trong tự tánh của thánh địa (tīrtha) này. Nhờ ngươi tắm gội tại đôi thánh thủy này, nay cả hai chúng ta đều hoan hỷ với ngươi.

Verse 97

वरं मत्तो वृणीष्व त्वं यदिष्टं काश्यप द्विज । स्नांति तीर्थद्वये येऽत्र दास्यावस्तदभीप्सितम्

Hãy chọn một ân phúc từ chúng ta—điều gì ngươi ước muốn, hỡi Kaśyapa, bậc nhị sinh. Và bất cứ ai tắm gội nơi đây trong đôi tīrtha này, chúng ta sẽ ban cho họ điều họ cầu mong.

Verse 98

श्रुत्वा वचस्तद्गायत्रीसरस्वत्योः स काश्यपः । तुष्टाव वाग्भिरग्र्याभिस्ते देव्यौ वेधसः प्रिये

Nghe lời của Gāyatrī và Sarasvatī, Kaśyapa liền dùng những lời tán tụng tối thượng mà ca ngợi hai Nữ Thần ấy—những bậc được Đấng Tạo Hóa (Brahmā) yêu mến.

Verse 99

काश्यप उवाच । चतुराननगेहिन्यौ जगद्धात्र्यौ नमाम्यहम् । विद्यास्वरूपे गायत्री सरस्वत्यौ शुभे उभे

Kaśyapa thưa: “Con xin đảnh lễ hai Đấng ngự nơi cung thất của Đấng Bốn Mặt (Brahmā), hai bậc nâng đỡ thế gian—Gāyatrī và Sarasvatī, cả hai cát tường, chính là hiện thân của thánh trí.”

Verse 100

सृष्टिस्थित्यंतकारिण्यौ जगतो वेदमातरौ । हव्यकव्यस्वरूपे च चंद्रादित्यविलोचने

“Hai Ngài chủ trì sự tạo dựng, gìn giữ và hoại diệt; là Mẹ của các Veda cho toàn thế gian. Hai Ngài hiện hữu như chính thể của lễ phẩm dâng chư thiên và tổ tiên, và đôi mắt Ngài là Trăng cùng Mặt Trời.”

Verse 110

काश्यपोऽपि कृतार्थः सन्स्व देशं प्रति निर्ययौ । बांधवा ब्राह्मणाः सर्वे काश्यपं गतकिल्बिषम्

Kāśyapa cũng đã toại nguyện, liền lên đường trở về quê xứ của mình. Và tất cả thân quyến—các vị Bà-la-môn—đều tôn kính Kāśyapa, nay đã được giải thoát khỏi tội lỗi.

Verse 113

यो गायत्र्यां सरस्वत्यां स स्नातफलमश्नुते

Ai tắm gội thanh tịnh tại Gāyatrī và tại Sarasvatī, người ấy đạt trọn vẹn quả phúc của việc tắm gội thiêng liêng.