Adhyaya 38

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत कद्रुः कथं मुक्ता क्षीरकुंडनिमज्जनात् । छलं कथं कृतवती सपत्न्यां पापनिश्चया

Các bậc hiền triết thưa: Hỡi Sūta, Kadrū được giải thoát thế nào nhờ dìm mình trong Kṣīrakuṇḍa? Và vì quyết tâm tạo tội, bà đã dùng mưu trá đối với người vợ đồng phu ra sao?

Verse 2

कस्य पुत्री च सा कद्रूः सपत्नीसा च कस्य वै । किमर्थमजयत्कद्रूः स्वसपत्नीं छलेन तु । एतन्नः श्रद्दधानानां ब्रूहि सूत कृपानिधे

Kadrū ấy là con gái của ai, và là người vợ đồng phu của ai? Vì cớ gì Kadrū lại dùng mưu trá để thắng người vợ đồng phu của mình? Xin Ngài Sūta, kho tàng từ mẫn, hãy nói cho chúng con—những kẻ lắng nghe với lòng tin—được rõ.

Verse 3

श्रीसूत उवाच । शृणुध्वं मुनयः सर्वे इतिहासं महाफलम् । पुरा कृतयुगे विप्राः प्रजापतिसुते उभे

Śrī Sūta thưa: Hỡi tất cả các bậc Muni, hãy lắng nghe thánh sử đem lại đại phúc này. Thuở xưa, trong Kṛta Yuga, hỡi các Bà-la-môn, Prajāpati có hai người con gái.

Verse 4

कद्रूश्च विनता चेति भगिन्यौ संबभूवतुः । भार्ये ते कश्यपस्यास्तां कद्रूश्च विनता तथा

Hai người trở thành chị em—Kadrū và Vinatā. Và cả Kadrū lẫn Vinatā đều trở thành phu nhân của Kaśyapa.

Verse 5

विनता सुषुवे पुत्रावरुणं गरुडं तथा । भर्त्तुः सकाशात्कद्रूश्च लेभे सर्पान्बहून्सुतान्

Vinātā sinh ra Aruṇa và cả Garuḍa; còn Kadrū, cũng từ cùng một phu quân, lại được nhiều con trai mang hình dạng các loài rắn.

Verse 6

अनंतवासुकिमुखान्विषदर्पसमन्वितान् । एकदा तु भगिन्यौ ते कद्रूश्च विनता तथा

Trong số ấy có Ananta, Vāsuki và nhiều vị khác—những loài rắn đầy nọc độc và kiêu mạn. Một lần kia, hai chị em ấy, Kadrū và Vinātā, (nhân một dịp) gặp nhau.

Verse 7

अपश्यतां समायांतमुच्चैःश्रवसमं तिकात् । विलोक्य कद्रूस्तुरगं विनतामिदमब्रवीत्

Khi họ đang nhìn, Uccaiḥśravas tiến lại gần. Thấy con ngựa ấy, Kadrū nói những lời này với Vinātā.

Verse 8

कुशेषु न्यस्यते सर्पास्सुधैवमधुना मया । स्नात्वा तद्भुङ्ध्वममृतं शुचयः सुसमाहिताः

(Garuḍa nói với các loài rắn:) “Nay ta đã đặt cam lộ trên cỏ kuśa. Hãy tắm gội rồi dùng cam lộ ấy—giữ thân tâm thanh tịnh và an định.”

Verse 9

श्वेतोऽश्ववालो नीलो वा विनते ब्रूहि तत्त्वतः । इत्युक्त्वा विनता विप्राः कद्रूं तामिदमब्र वीत् । तुरंगः श्वेतवालो मे प्रतिभाति सुमध्यमे । किं वा त्वं मन्यसे कद्रूरिति तां विनताऽब्रवीत्

“Đuôi ngựa ấy trắng hay đen? Vinātā, hãy nói đúng sự thật.” Nói vậy rồi Vinātā thưa với Kadrū: “Hỡi người thắt lưng thon đẹp, với ta đuôi ngựa dường như trắng. Còn nàng nghĩ sao, Kadrū?”

Verse 10

पृष्ट्वैवं विनतां कद्रूर्बभाषे स्वमतं च सा । कृष्णवालमहं मन्ये हयमेनमनिंदिते

Được hỏi như vậy, Kadrū bèn nói ý riêng của mình: “Hỡi người không tì vết, ta cho rằng đuôi con ngựa này là màu đen.”

Verse 11

ततः पराजये कृत्वा दासीभावं पणं मिथः । व्यतिष्ठेतां महाभागे सपत्न्यौ ते द्विजोत्तमाः

Rồi sau đó, lấy thân phận tỳ nữ làm vật cược nếu thua, hỡi các bậc Bà-la-môn cao quý, hai người vợ chung ấy đã cùng nhau ấn định cuộc cá cược.

Verse 12

ततः कद्रूर्निजसुतान्वासुकिप्रमुखानहीन् । तस्या नाहं यथा दासी तथा कुरुत पुत्रकाः

Bấy giờ Kadrū bảo các con trai mình—bầy Nāga do Vāsuki đứng đầu: “Hỡi các con, hãy sắp đặt sao cho mẹ không phải làm tỳ nữ của nàng.”

Verse 13

तस्याभीप्सितसिद्ध्यर्थमित्यवोचद्भृशा तुरा । युष्माभिरुच्चैःश्रवसो बालः प्रच्छाद्यतामिति

Nóng lòng cho điều mong muốn được thành, nàng bối rối nói: “Các con hãy che phủ phần đuôi của Uccaiḥśravas, để nó trông như đen.”

Verse 14

नांगीचक्रुर्मतं तस्या नागाः कद्रू रुषा तदा । अशपत्कुपिता पुत्राञ्ज्वलंती रोषमूर्च्छि ता

Bầy Nāga không chấp thuận mưu tính ấy. Khi đó Kadrū bừng bừng lửa giận, chìm trong cơn phẫn nộ, liền nguyền rủa chính các con trai mình.

Verse 15

पारीक्षितस्य सर्वेऽद्धा यूयं सत्रे मरिष्यथ । इति शापे कृते मात्रा त्रस्तः कर्कोटकस्तदा

“Trong lễ tế (yajña) của vua Parīkṣit, các ngươi hết thảy chắc chắn sẽ chết.” Khi người mẹ thốt lời nguyền ấy, Karkoṭaka liền kinh hãi run sợ.

Verse 16

प्रणम्य पादयोः कद्रूं दीनो वचनम ब्रवीत् । अहमुच्चैःश्रवोवालं विधास्याम्यंजनप्रभम्

Cúi lạy dưới chân Kadrū, trong nỗi khốn bức hắn thưa: “Con sẽ làm cho lông đuôi của Uccaiḥśravas hiện ra đen sẫm như anjana (kohl).”

Verse 17

मा भीरंब त्वया कार्येत्यवादीच्छापविक्लवः । श्वेतमुच्चैःश्रवोवालं ततः कर्कोटको रगः

Bị lời nguyền làm chấn động, Karkoṭaka thưa: “Mẹ chớ sợ, việc ấy con sẽ làm.” Rồi con rắn ấy khiến lông đuôi Uccaiḥśravas trở nên trắng (theo mưu kế).

Verse 18

छादयित्वा स्वभोगेन व्यतनोदंजनद्युतिम् । अथ ते विनताकद्र्वौ दास्ये कृतपणे उभे

Lấy chính thân cuộn của mình che phủ, hắn tạo nên ánh sẫm đen như anjana. Bấy giờ Vinatā và Kadrū—hai vị đã lập cuộc cá cược—đều rơi vào cảnh nô dịch theo điều đã đặt.

Verse 19

देवराजहयं द्रष्टुं संरंभादभ्यगच्छ ताम् । शशांकशंखमाणिक्यमुक्तैरावतकारणम्

Nôn nao, nàng tiến bước để chiêm ngưỡng tuấn mã của Thiên vương—rạng ngời như trăng, trắng sáng như vỏ ốc, trang sức bằng châu ngọc và trân châu, lại có voi chúa Airāvata cùng đi trong đoàn tùy tùng cõi trời.

Verse 20

युगांतकालशयनं योगनिद्राकृतो हरेः । अतीत्य कद्रूविनते समुद्रं सरितां पतिम्

Vượt qua đại dương—chúa tể của muôn sông—nơi Hari nằm trong giấc ngủ du-già trên giường của thời mạt kiếp, Kadrū và Vinatā tiếp tục tiến bước.

Verse 21

ददृशतुर्हयं गत्वा देवराजस्य वाहनम् । कृष्णवालं हयं दृष्ट्वा विनता दुःखिताऽभवत्

Đến nơi, hai vị thấy con ngựa—cỗ xe của Thiên vương. Thấy ngựa có lông đuôi đen, Vinatā liền sầu muộn.

Verse 22

दुःखितां विनतां कद्रूर्दासीकृत्ये न्ययुंक्त सा । एतस्मिन्नंतरे तार्क्ष्योऽप्यंडमुद्भिद्य वह्निवत्

Kadrū biến Vinatā đang sầu khổ thành tỳ nữ và sai khiến phục dịch. Đúng lúc ấy, Tārkṣya (Garuḍa) phá vỡ vỏ trứng, bừng hiện như lửa.

Verse 23

प्रादुर्बभूव विप्रेंद्रा गिरिमात्रशरीरवान् । दृष्ट्वा तद्देहमाहात्म्यमभूत्त्रस्तं जगत्त्रयम्

Hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, ngài hiện ra với thân hình lớn như núi. Thấy uy nghi của thân ấy, cả ba cõi đều kinh hãi.

Verse 24

ततस्तं तुष्टुवुर्देवा गरुडं पक्षिणां वरम् । दृष्ट्वा तद्देहमाहात्म्यं त्रस्तं स्याद्भुवनत्रयम्

Bấy giờ chư thiên tán thán Garuḍa, bậc tối thượng trong loài chim. Vì khi trông thấy uy nghi thân ấy, ba cõi đều tràn đầy kinh sợ và kính phục.

Verse 25

इत्यालोच्योपसंहृत्य देहमत्यंतभीषणम् । अरुणं पृष्ठमारोप्य मातुरंतिकमभ्यगात्

Suy xét như vậy rồi, chàng thu lại thân hình vô cùng ghê rợn ấy; kế đó đặt Aruṇa lên lưng và tiến đến gần mẫu thân.

Verse 26

अथाह विनतां कद्रूः प्रणतामतिविह्वलाम् । चेटि नागालयं गंतुमुद्योगो मम वर्तते

Bấy giờ Kadrū nói với Vinatā—người đang cúi lạy, lòng vô cùng bối rối: “Này tỳ nữ, ta quyết đi đến nơi cư ngụ của các Nāga.”

Verse 27

त्वत्पुत्रो गरुडोतो मां मत्पुत्रांश्च वहत्विति । ततश्च विनता पुत्रं गरुडं प्रत्यभाषत

Kadrū nói: “Vậy hãy để con trai nàng là Garuḍa chở ta, và chở cả các con trai của ta nữa.” Rồi Vinatā lên tiếng với con mình, Garuḍa.

Verse 28

अहं कद्रूमिमां वक्ष्ये त्वं सर्पान्वह तत्सुतान् । तथेति गरुडो मातुः प्रत्यगृह्णद्वचो द्विजाः

Vinatā nói: “Ta sẽ chở Kadrū này; còn con hãy chở các loài rắn—những người con của bà ấy.” Garuḍa đáp: “Tathāstu—xin được như vậy,” rồi thuận nhận lời mẹ, hỡi các bậc nhị sinh.

Verse 29

अवहद्विनता कद्रूं सर्वांस्तान्गरुडोऽवहत् । रविसामीप्यगाः सर्पास्तत्करैराहतास्तदा

Vinatā chở Kadrū, còn Garuḍa chở hết thảy bầy rắn ấy. Nhưng khi rắn đến gần mặt trời, chúng liền bị tia nắng của Ngài đánh trúng và cháy sém.

Verse 30

अस्तौषीद्वज्रिणं कद्रूः सुतानां तापशांतये । सर्वतापं जलासारैर्देवराजोऽप्यशामयत

Để làm dịu cơn nóng rát của các con, Kadrū đã tán thán Vajrī—Đế Thích cầm chày kim cang. Thiên vương liền rưới mưa nước, dập tắt mọi sức nóng ấy.

Verse 31

नीयमानास्तदा सर्पा गरुडेन बलीयसा । गत्वा तं देशमचिरादवदन्विनतासुतम्

Khi các loài rắn đang được Garuḍa hùng mạnh mang đi, chẳng bao lâu đến nơi ấy, chúng liền thưa chuyện với con trai của Vinatā.

Verse 32

वयं द्वीपांतरं गंतुं सर्वे द्रष्टुं कृतत्वराः । वह त्वमस्मान्गरुड चेटीसुत ततः क्षणात्

“Chúng ta đều nôn nóng muốn sang một châu-đảo khác để chiêm ngưỡng. Xin hãy chở chúng ta, hỡi Garuḍa—con của người tỳ nữ—ngay tức khắc, chớ chần chừ.”

Verse 33

ततो मातर मप्राक्षीद्विनतां गरुडो द्विजाः । अहं कस्माद्वहामीमांस्त्वं चेमां वहसे सदा

Bấy giờ, hỡi các bậc nhị sinh, Garuḍa hỏi mẹ mình là Vinatā: “Vì sao con phải mang chúng, trong khi mẹ lại luôn bị bắt phải mang nàng ấy?”

Verse 34

चेटीपुत्रेति मामेते कि भणंति सरीसृपाः । सर्वमेतद्वद त्वं मे मातस्तत्त्वेन पृच्छतः

“Vì sao bọn loài bò sát này gọi con là ‘con của tỳ nữ’? Mẹ ơi, con đang hỏi—xin mẹ nói cho con biết hết thảy, đúng theo sự thật.”

Verse 35

पृष्टैवं जननी तेन गरुडं प्राब्रवीत्सुतम् । भगिन्या क्रूरया पुत्र च्छलेनाहं पराजिता

Được hỏi như vậy, người mẹ liền nói với con là Garuḍa: “Con ơi, ta đã bị người chị em tàn nhẫn đánh bại bằng mưu trá.”

Verse 36

तस्या दासी भवाम्यद्य चेटीपुत्रस्ततो भवान् । अतस्त्वं वहसे सर्पान्वहाम्येनामहं सदा

“Hôm nay ta đã thành nô tỳ của nàng, nên con cũng thành con của một tỳ nữ. Vì thế con phải mang vác loài rắn, còn ta phải luôn mang vác nàng.”

Verse 37

इत्यादि सर्ववृत्तांतमादितोऽस्मै न्यवेदयत् । अथ तां गरुडोऽवा दीन्मातरं विनतासुतः

Như thế, bà kể cho chàng nghe toàn bộ sự tình từ đầu. Bấy giờ Garuḍa, con của Vinatā, cất lời với người mẹ đang sầu khổ.

Verse 38

अस्माद्दास्याद्विमोक्षार्थं किं कार्यं ते मयाधुना । इति पृष्टा सुतेनाथ विनता तमभाषत

“Để mẹ được giải thoát khỏi kiếp nô lệ này, nay con phải làm gì?”—được con hỏi như vậy, Vinatā liền đáp lời.

Verse 39

सर्पान्पृच्छस्व गरुड मम मातृविमोक्षणे । युष्माकं मातुः किं कार्यं मयेति वदताधुना

“Hỡi Garuḍa, hãy hỏi loài rắn về việc giải thoát cho ta; hãy hỏi họ cần làm gì cho mẹ của con—bảo họ nói ngay bây giờ.”

Verse 40

इति मात्रा समुदितो गरुडः पन्नगान्प्रति । गत्वाऽपृच्छद्विज श्रेष्ठास्तेऽप्येनमवदंस्तदा

Được mẹ thúc giục như vậy, Garuḍa đến gặp các loài Nāga và hỏi han; bấy giờ những bậc Dvija ưu tú ấy cũng đáp lời chàng.

Verse 41

यदा हरिष्यसे शीघ्रं सुधां त्वममरालयात् । दास्यान्मुक्ता भवेन्माता वैनतेय तवाद्य हि

“Khi con mau chóng mang Sudhā (Amṛta) từ cõi chư thiên về, hỡi Vainateya, thì mẹ con quả thật sẽ được giải thoát khỏi kiếp nô lệ ngay hôm nay.”

Verse 42

ततो मातरमागम्य गरुडः प्रणतोऽब्रवीत् । सुधामंब ममानेतुं गच्छतो भक्ष्यमर्पय

Bấy giờ Garuḍa trở về bên mẹ, cúi mình đảnh lễ rồi thưa: “Mẹ hiền, con đi thỉnh Sudhā về; xin ban cho con lương thực làm hành trang.”

Verse 43

इतीरिता सुतं प्राह माता तं विनता सुतम् । समुद्रमध्ये वर्तंते शबराः कतिचित्सुत

Được thưa như thế, mẹ Vinatā bảo con: “Con ơi, giữa lòng đại dương có vài người Śabara đang cư ngụ.”

Verse 44

तान्भक्षयित्वा शबरानमृतं त्वमिहानय । तत्र कश्चिद्द्विजः कामी शवरीसंगकौतुकी

“Hãy ăn những người Śabara ấy rồi mang Amṛta về đây. Ở đó lại có một vị Dvija đầy dục vọng, ham mê cuộc vui với một người nữ Śabarī.”

Verse 45

त्यज तं ब्राह्मणं कंठं दहंतं ब्रह्मतेजसा । पक्षादीनि तवांगानि पांतु देवा मरुन्मुखाः

Hỡi Garuḍa, hãy buông vị Bà-la-môn đang mắc nơi cổ họng ngươi, kẻ đang thiêu đốt ngươi bằng hỏa lực của Brahman. Nguyện chư thiên—do các Marut dẫn đầu—hộ trì các chi thể của ngươi, начиная từ đôi cánh.

Verse 46

इति स्वमातुराशीर्भिर्गरुडो वर्धितो ययौ । शबरालयमभ्येत्य तस्य भक्षय तो मुखम्

Như vậy, được gia trì bởi lời chúc phúc của mẹ, Garuḍa lên đường. Đến nơi cư trú của người Śabara, ngài bắt đầu nuốt lấy “cái miệng” tức cửa vào của chốn ấy.

Verse 47

आवृतं प्राविशन्व्याधा वयांसीव दरीं गिरेः । अथ स ब्राह्मणोऽप्यागात्तत्कंठं मुनिपुंगवाः

Bị che phủ, bọn thợ săn tiến vào như chim chóc bay vào hang núi. Rồi vị Bà-la-môn ấy cũng đến đó—đến tận cổ họng ấy, hỡi bậc tối thượng trong hàng hiền triết.

Verse 48

कण्ठं दहन्तं विप्रं तमुवाच विनतासुतः । विप्र पापोऽप्यवध्यो हि निर्याहि त्वमतो बहिः

Với vị Bà-la-môn đang thiêu đốt cổ họng mình, con của Vinatā nói: “Hỡi Vipra, dẫu ông có tội, vẫn là người không nên bị sát hại; vậy hãy ra khỏi đây.”

Verse 49

एवमुक्तस्तदा विप्रो गरुडं प्रत्यभाषत । किराती मम भार्यापि निर्गंतव्या मया सह

Được nói như vậy, vị Bà-la-môn liền đáp với Garuḍa: “Người vợ Kirātī của ta cũng phải ra đi cùng ta.”

Verse 50

एवमस्त्विति तं विप्रमुवाच पतगेश्वरः । ततः स गरुडो विप्रमुज्जगार सभार्यकम्

“Hãy như vậy,” chúa tể loài chim nói với vị Bà-la-môn ấy. Rồi Garuḍa mang vị Bà-la-môn ra khỏi nơi ấy, cùng với người vợ của ông.

Verse 51

विप्रोऽप्यभीप्सितान्देशान्निषाद्या सह निर्ययौ । शबरान्भक्षयित्वाऽथ गरुडः पक्षिणां वरः

Vị Bà-la-môn cũng cùng người phụ nữ Niṣādī đi đến những xứ sở mình mong muốn. Rồi Garuḍa—bậc tối thắng trong loài chim—nuốt chửng các Śabara.

Verse 52

आत्मनः पितरं वेगात्कश्यपं समुपेयिवान् । कुत्र यासीति तत्पृष्टो गरुडस्तम भाषत

Chàng vội vã đến gần phụ thân mình là Kaśyapa. Khi được hỏi: “Con đi đâu?”, Garuḍa liền thưa đáp với người.

Verse 53

मातुर्दास्यविमोक्षाय सुधामाहर्तुमागमम् । बहून्किराताञ्जग्ध्वापि तृप्तिर्मम न जायते

“Để giải thoát mẹ con khỏi cảnh nô dịch, con đã lên đường đem về sudhā, tức cam lộ amṛta. Dẫu đã nuốt bao Kirāta, lòng con vẫn chẳng sinh thỏa mãn.”

Verse 54

अपर्यंतक्षुधा ब्रह्मन्बाधते मामह र्निशम् । तन्निवृत्तिप्रदं भक्ष्यं ममार्पय तपोधन

“Bạch Bà-la-môn, cơn đói vô cùng hành hạ con ngày đêm. Bậc giàu có bởi khổ hạnh, xin ban cho con thức ăn có thể dứt cơn đói ấy.”

Verse 55

येनाहं शक्नुयां तात सुधामाहर्तुमोजसा । इतीरितः सुतं प्राह कश्यपो विनतोद्भवम्

Được thưa như vậy, Kaśyapa nói với con trai của Vinatā: “Hỡi con, bằng phương cách nào ta có thể, với sức lực và quyết tâm, đem về sudhā (cam lộ, amṛta)?”

Verse 56

कश्यप उवाच । मुनिर्विभावसुर्नाम्ना पुरासीत्तस्य सानुजः । सुप्रतीक इति भ्राता तावुभौ वंशवैरिणौ

Kaśyapa nói: “Thuở trước có một vị muni tên Vibhāvasu; em trai ông tên Supratīka. Hai người ấy trở thành kẻ thù truyền đời của nhau.”

Verse 57

अन्योन्यं शेपतुर्विप्रा महाक्रोधसमाकुलौ । गजोऽभवत्सुप्रतीकः कूर्मोऽभूच्च विभावसुः

Hai vị brāhmaṇa–muni ấy, bị cơn đại nộ cuốn trùm, đã nguyền rủa lẫn nhau. Supratīka hóa thành voi, còn Vibhāvasu hóa thành rùa.

Verse 58

एवं वित्तविवादात्तौ शेपतुर्भ्रातरौ मिथः । गजः षड्यो जनोच्छ्रायो द्विगुणायामसंयुतः

Vì tranh chấp của cải, hai anh em ấy đã nguyền rủa lẫn nhau. Con voi cao sáu do-tuần (yojana), thân dài gấp đôi như thế.

Verse 59

कूर्मस्त्रियोजनोच्छ्रयो दशयोजनविस्तृतः । बद्धवैरावुभावेतौ सरस्यस्मिन्विहंगम

Con rùa cao ba do-tuần và trải rộng mười do-tuần. Bị trói buộc bởi mối thù, hỡi loài chim, cả hai cùng trú ngụ trong hồ này.

Verse 60

पूर्ववैरमनुस्मृत्य युध्येते जेतुमिच्छया । उभौ तौ भक्षयित्वा त्वं सुधामाहर तृप्तिमान्

Nhớ lại mối thù xưa, cả hai giao chiến, mỗi bên đều muốn thắng. Ngươi hãy ăn cả hai, rồi khi đã no đủ, hãy mang về sudhā—cam lộ bất tử.

Verse 61

एवं पित्रेरितः पक्षी गत्वा तद्गजकच्छपौ । समुद्धत्य महाकायौ महाबलपराक्रमौ

Vâng theo lời cha dạy, chim ấy đến chỗ con voi và con rùa kia; rồi nhấc bổng cả hai thân hình khổng lồ, đầy sức mạnh và oai dũng.

Verse 62

वहन्नखाभ्यां संतीर्थं विऌअंबाभिधमभ्यगात् । तत्रागतं समालोक्य पक्षिराजं द्विजोसमाः

Mang họ trong móng vuốt, chim bay đến bến thánh (tīrtha) mang tên Viḷambā. Thấy vua loài chim đến nơi ấy, các bậc hiền triết thuộc hàng “lưỡng sinh”

Verse 63

तत्तीरजो महावृक्षो रोहिणाख्यो महोच्छ्रयः । वैनतेयमिदं प्राह महाबलपराक्रमम्

Trên bờ ấy có một đại thụ cao vút tên Rohiṇā. Cây ấy cất lời nói với Vainateya, bậc có sức mạnh và dũng lực lớn lao, rằng:

Verse 64

एनामारुह मच्छाखां शतयोजनमायताम् । स्थित्वात्र गजकूर्मौ त्वं भक्षयस्व खगोत्तम

“Hãy trèo lên cành của ta, cành ấy vươn dài trăm do-tuần. Đứng tại đây, hỡi bậc tối thượng trong loài chim, hãy ăn con voi và con rùa kia.”

Verse 65

इत्युक्तस्तरुणा पक्षी स तत्रास्ते मनोजवः । तद्भारात्सा तरोः शाखा भग्नाऽभूद्द्विजसत्तमाः

Được chàng trai nói như vậy, con chim nhanh như ý niệm liền đậu tại đó. Nhưng vì sức nặng của nó, cành cây đã gãy, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh.

Verse 66

वालखिल्यमुनींस्तस्मिल्लंबमानानधोमुखान् । दृष्ट्वा तत्पातशंकावांस्तां शाखां गरुडोऽग्रहीत्

Thấy các hiền triết Vālakhilya đang treo lơ lửng ở đó, đầu chúc xuống, và lo họ sẽ rơi, Garuḍa liền nắm chặt cành ấy.

Verse 67

गजकूर्मो च तां शाखां गृहीत्वा यांतमं बरे । पिता तस्याब्रवीत्तत्र गरुडं विनतासुतम्

Một con voi và một con rùa cũng bám lấy cành ấy, bị mang đi giữa hư không. Bấy giờ, phụ thân của ngài cất lời với Garuḍa, con của Vinatā.

Verse 68

त्यजेमां निर्जने शैले शाखां तं विनतोद्भव । इत्युक्तः स तथा गत्वा शाखां निष्पुरुषे नगे

“Hỡi hậu duệ của Vinatā, hãy thả cành này xuống ngọn núi vắng.” Được dạy như thế, ngài liền đi và đặt cành ấy trên ngọn núi không có người cư trú.

Verse 69

विन्यस्याभक्षयत्पक्षी तौ तदा गजकच्छपौ । अथोत्पातः समभवत्तस्मिन्नवसरे दिवि

Đặt cành xuống xong, con chim liền nuốt chửng cả hai—voi và rùa—ngay khi ấy. Cũng đúng lúc đó, một điềm dữ hiện ra trên trời.

Verse 70

दृष्ट्वोत्पातं बलारातिः पप्रच्छ स्वपुरोहितम् । उत्पातकारणं जीव किमत्रेति पुनःपुनः । बृहस्पतिस्तदा शक्रं प्रोवाच द्विजसत्तमाः

Thấy điềm lạ ấy, Indra—kẻ diệt Bala—liền hỏi vị tế sư của mình: “Ôi Jīva (Bṛhaspati), nguyên do của điềm báo này ở đây là gì?” Ngài hỏi đi hỏi lại. Bấy giờ Bṛhaspati mới nói với Śakra, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh.

Verse 71

बृहस्पतिरुवाच । काश्यपो हि मुनिः पूर्वमयजत्क्रतुना हरे

Bṛhaspati nói: “Hỡi Hari (Indra), thuở xưa hiền thánh Kaśyapa đã cử hành một đại tế lễ (yajña).”

Verse 72

सर्वान्नृषीन्सुरान्सिद्धान्यक्षान्गंधर्वकिन्नरान् । यज्ञसंभारसिद्ध्यर्थं प्रेषयामास स द्विजाः

Để việc sắm đủ lễ vật cho yajña được viên mãn, vị nhị sinh ấy đã sai phái tất cả—các ṛṣi, chư thiên, các Siddha, Yakṣa, Gandharva và Kinnara.

Verse 73

वालखिल्यान्ससंभारान्ह्रस्वानंगुष्ठमात्रकान् । मज्जतो गोष्पदजले दृष्ट्वा हसितवान्भवान्

Ngài đã bật cười khi thấy các Vālakhilya—những hữu thể bé nhỏ chỉ bằng ngón tay cái—đang mang lễ vật mà lại chìm trong vũng nước nhỏ như dấu móng bò.

Verse 74

भवतावमताः क्रुद्धा वालखिल्यास्तदा हरे । जुहुवुर्यज्ञवह्नौ ते क्रोधेन ज्वलिताननाः

Hỡi Hari, vì bị Ngài khinh mạn, các Vālakhilya liền nổi giận. Mặt mày bừng cháy bởi sân hận, họ dâng các āhuti vào ngọn lửa tế lễ.

Verse 75

देवेंद्रभयदः शत्रुः कश्यपस्य सुतोऽस्त्विति । तस्य पुत्रोऽद्य गरुडः सुधाहरणकौतुकी

“Nguyện cho Kaśyapa sinh một người con sẽ thành kẻ thù và là nguyên nhân khiến Indra khiếp sợ.” Ấy là lời định mệnh; và nay hậu duệ của người con ấy—Garuḍa—đã xuất hiện, nung nấu ý muốn đoạt lấy amṛta, cam lộ bất tử.

Verse 76

समागच्छति तद्धेतुरयमुत्पात आगतः । इत्युक्तः सोऽब्रवीदिंद्रो देवानग्निपुरोगमान्

“Nguyên nhân của việc ấy đang tiến đến—điềm dị thường này đã hiện ra.” Nghe vậy, Indra liền nói với chư thiên, lấy Agni làm người đi đầu.

Verse 77

सुधामाहर्तुमायाति पक्षी सा रक्ष्यतामिति । इतींद्रप्रेरिता देवा ररक्षुः सायुधाः सुधाम्

“Con chim ấy đang đến để cướp amṛta—hãy canh giữ!” Được Indra thúc giục, chư thiên mang binh khí mà bảo vệ cam lộ.

Verse 78

पक्षिराजस्तदाभ्यागाद्देवानायुधधारिणः । महाबलं ते गरुडं दृष्ट्वाऽकम्पंत वै सुराः

Bấy giờ vua loài chim tiến đến trước chư thiên đang cầm binh khí. Thấy sức mạnh vô song của Garuḍa, các sura quả thật run rẩy.

Verse 79

गरुडस्य सुराणां च ततो युद्धमभून्महत् । अखंडि पक्षितुण्डेन भौवनोऽमृतपालकः

Rồi một trận đại chiến bùng lên giữa Garuḍa và chư thiên. Bằng mỏ của mình, Garuḍa đã đập tan Bhauvana, kẻ canh giữ amṛta.

Verse 80

तदा निजघ्नुगर्रुडं देवाः शस्त्रैरनेकशः । अतीव गरुडो देवैर्बाधितः शस्त्रपाणिभिः

Bấy giờ chư thiên dùng vô số binh khí đánh Garuḍa hết lần này đến lần khác. Garuḍa bị các thần mang vũ khí công kích dữ dội, chịu khốn bức nặng nề.

Verse 81

पक्षाभ्यामाक्षिपद्दूरे देवानग्निपुरोगमान् । तत्पक्षविक्षिता देवास्तदा परमकोपनाः

Với đôi cánh, Ngài hất tung chư thiên—do Agni dẫn đầu—ra xa tít. Bị cánh ấy đánh văng tán loạn, chư thiên liền nổi giận tột cùng.

Verse 82

नाराचान्भिंदि पालांश्च नानाशस्त्राणि चाक्षिपन् । ततस्तु गरुडो वेगाद्देवदृष्टिविलोपिनीम्

Họ phóng những mũi tên sắt (nārāca), lao bhindipāla và đủ loại binh khí khác. Rồi Garuḍa với tốc lực phi thường tạo ra uy lực làm lóa mắt, cướp mất thị lực của chư thiên.

Verse 83

धूलिमुत्थापयामास पक्षाभ्यां विनतासुतः वायुना । शमयामासुस्तान्पांसूंस्त्रिदशोत्तमाः

Garuḍa, con của Vinatā, dùng đôi cánh khuấy tung bụi mù theo gió. Khi ấy các vị thiên thần tối thượng trong hàng Tam Thập Tam đã dẹp yên và làm bụi ấy lắng xuống.

Verse 84

रुद्रान्वसूंस्तथादित्यान्मरुतोऽन्यान्सुरांस्तथा । गरुडः पक्षतुंडाभ्यां व्यथितानकरोद्द्विजाः

Hỡi các bậc nhị sinh, Garuḍa dùng cánh và mỏ đánh dập, khiến các Rudra, Vasu, Āditya, Marut cùng các thần khác đều đau đớn khốn khổ.

Verse 85

पलायितेषु देवेषु सोऽद्राक्षीज्ज्वलनं पुरः । ज्वलंतं परितस्त्वग्निं शमापयितुमुद्ययौ

Khi chư thiên đã chạy trốn, Ngài thấy Thần Hỏa rực cháy ngay trước mặt. Bị lửa vây bủa bốn phía, Ngài chuẩn bị dập tắt trận hỏa hoạn dữ dội ấy.

Verse 86

स सहस्रमुखो भूत्वा तैः पिबञ्छतशो नदीः । तमग्निं नाशयामास तैः पयोभिस्त्वरान्वितः

Ngài hóa thành bậc có ngàn miệng, uống nước của hàng trăm con sông. Nhờ những dòng nước ấy, Ngài mau chóng dập tắt và tiêu diệt ngọn lửa kia.

Verse 87

सितधारं भ्रमच्चक्रं सुधारक्षकमंतिके । दृष्ट्वा तदरिरंध्रेण संक्षिप्तांगोतराविशत्

Thấy gần đó bánh luân xoay tít với lưỡi sáng trắng—kẻ canh giữ cam lộ—Ngài liền thu nhỏ thân mình và chui vào qua khe hẹp giữa các nan bánh.

Verse 88

ततो ददर्श द्वौ सर्पो व्यक्तास्यौ भीषणाकृती । याभ्यां दृष्टोपि भस्म स्यात्तौ सर्पौ गरुडस्तदा

Rồi Ngài thấy hai con rắn, há miệng rộng, hình dạng ghê rợn—chỉ một ánh nhìn cũng khiến kẻ khác hóa tro. Hai con rắn ấy liền đối diện Garuḍa khi bấy giờ.

Verse 89

आच्छिद्य पक्षतुंडाभ्यां गृहीत्वाऽमृतमुद्ययौ । यंत्रमुत्पाट्य चोद्यंतं गरुडं प्राह माधवः

Dùng cánh và mỏ xé toạc chúng, Ngài đoạt lấy cam lộ rồi vươn lên toan rời đi. Khi Garuḍa giật bật cơ cấu và đang cất cánh, Mādhava liền cất lời với Ngài.

Verse 90

तव तुष्टोऽस्मि पक्षीश वरं वरय सुव्रत । अथ पक्षी तमाह स्म कमलानायकं हरिम्

“Hỡi chúa tể loài chim, Ta đã hoan hỷ về ngươi; hỡi bậc giữ giới nguyện thanh tịnh, hãy chọn một ân phúc.” Rồi con chim thưa với Hari, Đấng là Chúa của Kamalā (Lakṣmī).

Verse 91

तवोपरि स्थितिर्मे स्यान्मा भूतां च जरामृती । तथास्त्विति हरिः प्राह वरं मद्व्रियतामिति

Chàng thưa: “Nguyện con được ở trên Ngài; và xin tuổi già cùng cái chết đừng đến với con.” Hari đáp: “Tathāstu—được như vậy; và cũng hãy để Ta chọn cho ngươi một ân phúc nữa.”

Verse 92

इत्युक्तस्तं हरिः प्राह मम त्वं वाहनं भव । स्यंदनोपरि केतुश्च मम त्वं विनतासुत

Được thưa như thế, Hari bảo: “Hãy làm vật cưỡi của Ta; và trên chiến xa của Ta, hãy làm kỳ hiệu của Ta nữa, hỡi con của Vinatā.”

Verse 93

तथास्त्विति खगोप्याह कमलापतिमच्युतम् । हृतामृतं खगं श्रुत्वा तत आखंडलो जवात्

Con chim cũng thưa với Acyuta, Đấng là Chúa của Kamalā: “Tathāstu.” Nghe tin chim đã đoạt mang cam lộ, Ākhaṇḍala (Indra) liền vội vã lao đi.

Verse 94

अभिद्रुत्याशु कुलिशं पक्षे चिक्षेप पक्षिणः । ततो विहस्य गरुडः पाकशासनमब्रवीत्

Ông lao tới và lập tức phóng chày sét (vajra) vào cánh chim. Bấy giờ Garuḍa bật cười và nói với Pākaśāsana (Indra).

Verse 95

कुलिशस्य निपातान्मे न हरे कापि वेदना । सफलो वज्रपातस्ते भूयाच्च सुरनायक

Hỡi bậc lãnh tụ chư thiên! Dẫu lưỡi sét kim cang (kuliśa/vajra) của Ngài giáng xuống, nỗi đau của ta vẫn chẳng hề vơi. Hỡi Thiên Đế, nguyện cú đánh vajra của Ngài thật sự thành tựu đúng mục đích.

Verse 96

इतीरयन्पत्रमेकं व्यसृजत्पक्षतस्तदा । शोभनं पर्णमस्येति सुपर्ण इति सोभ वत्

Nói vậy xong, bấy giờ Ngài thả rơi một chiếc lông từ cánh. Vì chiếc lông ấy rực rỡ tốt lành, Ngài được tôn xưng là “Suparṇa” — bậc có đôi cánh mỹ lệ.

Verse 97

तस्मिन्सुपर्णे हेमाभे सर्वे विस्मयमाययुः । ततस्तु गरुडः शक्रमब्रवीद्द्विजपुंगवाः

Khi Suparṇa ấy rực sáng như vàng, hết thảy đều kinh ngạc. Bấy giờ Garuḍa cất lời với Śakra (Indra), hỡi bậc tối thắng trong hàng dvija.

Verse 98

भवता साकमखिलं जगदेतच्चराचरम् । देवेंद्र सततं वोढुममोघा शक्तिरस्ति मे

Hỡi Devendra, cùng với Ngài, ta có năng lực bất thất bại để nâng mang toàn thể vũ trụ này—cả động lẫn tĩnh—không ngừng nghỉ.

Verse 99

नाखण्डलसहस्रं मे रणे लभ्यं हरे भवेत् । इति ब्रुवाणं गरुडमब्रवीत्पाकशासनः

Hỡi Hari, nơi chiến địa, dẫu một ngàn Akhaṇḍala (Indra) cũng chưa đủ để đối địch với ta. Garuḍa nói như vậy xong, Pākaśāsana (Indra) liền đáp lời.

Verse 100

किं तेऽमृतेन कार्यं स्याद्दीयताममृतं मम । इमां सुधां भवान्दद्याद्येभ्यो हि विनतोद्भव

“Ngươi cần gì đến cam lộ? Hãy trao cam lộ ấy cho ta. Hỡi con của Vinatā, ngươi hãy ban thứ ‘sudhā’ này cho những kẻ mà ngươi đã mang về vì họ.”

Verse 110

मुक्ता तदैव विनता दासीभावाद्द्विजोत्तमाः । सर्पास्तेऽमृतभक्षार्थं स्नातुं सर्वे ययुस्तदा

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, Vinatā liền được giải thoát khỏi thân phận nô lệ. Rồi tất cả loài rắn ấy đi tắm, với ý định thọ hưởng cam lộ amṛta.

Verse 120

स्तेयी सुरापी विज्ञेयो गुरुदाररतश्च सः । संसर्गदोषदुष्टश्च मुनिभिः परिकीर्त्यते

Người ấy phải được biết là kẻ trộm và kẻ uống rượu say; và kẻ mê đắm vợ của bậc guru cũng vậy—các bậc hiền triết tuyên rằng người ấy bị hoen ố bởi lỗi lầm của ác hữu.

Verse 130

अज्ञानान्मुग्धया पापं कद्र्वा यदधुना कृतम् । क्षंतुमर्हसि तत्सर्वं दयाशीला हि साधवः

“Vì vô minh, Kadrū mê muội nay đã tạo tội. Xin hãy tha thứ tất cả, bởi bậc hiền thiện vốn có lòng từ mẫn.”

Verse 140

उपोष्य त्रिदिनं सस्नौ तस्मिन्क्षीरसरोजले । चतुर्थे दिवसे तस्यां कुर्वत्यां स्नानमादरात् । अदेहा व्योमगावाणी समुत्तस्थौ द्विजोत्तमाः

Sau khi trai giới ba ngày, nàng tắm trong hồ nước sữa đầy hoa sen ấy. Đến ngày thứ tư, khi nàng tắm với lòng sùng kính, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, một tiếng nói vô thân vang lên, du hành giữa hư không.

Verse 150

यः पठेदिममध्यायं क्षीरकुंडप्रशंसनम् । गोसहस्रप्रदातॄणां प्राप्नोत्यविकलं फलम्

Ai tụng đọc chương này ca ngợi Kṣīrakuṇḍa linh thiêng, người ấy được trọn vẹn công đức, không hề suy giảm, ngang với công đức của kẻ bố thí một nghìn con bò.