Adhyaya 31

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अश्वत्थामा कथं सूत सुप्तमारणमाचरत् । कथं च मुक्तस्तत्पापाद्धनुष्कोटौ निमज्जनात्

Các bậc ṛṣi thưa rằng: Hỡi Sūta, Aśvatthāmā đã gây nên việc sát hại những người đang ngủ như thế nào? Và do sự dìm mình (tắm gội) tại Dhanuskoṭi, ông đã được giải thoát khỏi tội ấy ra sao?

Verse 2

एतन्नः श्रद्दधानानां ब्रूहि पौराणिकोत्तम । तृप्तिर्न जायतेऽ स्माकं त्वद्वचोमृतपायिनाम्

Hỡi bậc tối thượng trong hàng người kể Purāṇa, xin hãy nói điều ấy cho chúng tôi, những kẻ đầy lòng śraddhā; bởi chúng tôi uống cam lộ từ lời ngài mà chẳng bao giờ thấy thỏa mãn.

Verse 3

व्यास उवाच । एतत्पापस्य शांत्यर्थं प्रायश्चित्तं स्मृतौ न हि

Vyāsa nói: “Để dập yên tội lỗi này, trong truyền thống Smṛti quả thật không hề quy định nghi lễ sám hối (prāyaścitta).”

Verse 4

इति पृष्टस्तदा सूतो नैमिषारण्यवासिभिः । वक्तुं प्रचक्रमे तत्र व्यासं नत्वा गुरुं मुदा । श्रीसूत उवाच । राज्यार्थं कलहे जाते पांडवानां पुरा द्विजाः । धार्तराष्ट्रैर्महायुद्धे महदक्षौहिणीयुते

Được cư dân Naimiṣāraṇya hỏi như vậy, Sūta liền bắt đầu thuyết giảng tại đó, hoan hỷ đảnh lễ bậc thầy Vyāsa. Śrī Sūta nói: “Hỡi các brāhmaṇa, thuở xưa khi nảy sinh tranh chấp vì vương quyền của các Pāṇḍava, đã xảy ra đại chiến với các con của Dhṛtarāṣṭra, cùng những đạo quân akṣauhiṇī mênh mông.”

Verse 5

युद्धं दशदिनं कृत्वा भीष्मे शांतनवे हते । द्रोणे पंचदिनं कृत्वा कर्णे च द्विदिनं तथा

Sau khi giao chiến mười ngày, khi Bhīṣma—con của Śāntanu—đã ngã xuống; sau khi đánh năm ngày, khi Droṇa bị hạ; và cũng vậy, sau hai ngày, khi Karṇa cũng tử trận—

Verse 6

तथैवैकदिनं युद्ध्वा शल्ये च निधनं गते । अष्टादशदिने तत्र रणे दुर्योधने द्विजाः

Cũng vậy, sau khi giao chiến chỉ một ngày, khi Śalya cũng gặp tử vong—hỡi các brāhmaṇa, vào ngày thứ mười tám tại chiến địa ấy, khi Duryodhana ngã xuống trong trận—

Verse 7

भग्नोरौ भीमगदया पतिते राजसत्तमे । सर्वे नृपतयो विप्रा निवेशाय कृतत्वराः

Khi vị vua tối thượng ấy là Duryodhana ngã xuống, đùi bị gậy chùy của Bhīma đập vỡ, hỡi các brāhmaṇa, hết thảy chư vương liền vội vã lo dựng trại và chuẩn bị rút lui.

Verse 8

ये जीवितास्तु राजानस्ते ययुर्हृष्टमानसाः । धृष्टद्युम्नशिखंडयाद्याः सृञ्जयाः सर्व एव हि

Những vị vua còn sống đều ra đi với lòng hân hoan—quả thật toàn thể dòng Sṛñjaya, bắt đầu từ Dhṛṣṭadyumna và Śikhaṇḍin.

Verse 9

अन्ये चापि महीपाला जग्मुः स्वशिबिराण्यथ । अथ पार्था महावीरा कृष्णसात्यकिसंयुताः

Các vị vua khác cũng trở về trại của mình. Bấy giờ các Pārtha dũng mãnh, cùng với Kṛṣṇa và Sātyaki—

Verse 10

दुर्योधनस्य शिबिरं प्राविशन्निर्जनं द्विजाः । वृद्धैरमात्यैस्तत्रस्थैः षंढैः स्त्रीरक्षकैस्तथा

Hỡi các Bà-la-môn, họ bước vào doanh trại của Duryodhana, nay đã vắng lặng; nơi ấy chỉ còn các đại thần già, những hoạn quan và những người canh giữ phụ nữ.

Verse 11

कृतांजलिपुटैः प्रह्वैः काषायमलिनांबरैः । प्रणम्यमानास्ते पार्थाः कुरुराजस्य वेश्मनि

Tại đó, trong dinh của vua Kuru, các Pārtha được người ta cúi lạy—những kẻ chắp tay cung kính, khom mình, khoác áo cà-sa màu đất đã lấm bẩn.

Verse 12

तत्रत्यद्रव्यजातानि समादाय महा बलाः । सुयोधनस्य शिबिरे न्यवसंत सुखेन ते

Thu gom của cải và vật quý có tại đó, những bậc dũng lực ấy an nhiên lưu trú trong doanh trại của Suyodhana (Duryodhana).

Verse 13

अथ तानब्रवीत्पार्थाञ्छ्रीकृष्णः प्रीणयन्निव । मंगलार्थाय चास्माभिर्वस्तव्यं शिबिराद्बहिः

Bấy giờ Śrī Kṛṣṇa, như thể làm vui lòng các Pārtha, nói rằng: “Vì điềm lành cát tường, chúng ta nên qua đêm ở ngoài doanh trại.”

Verse 14

इत्युक्ता वासुदेवेन तथेत्युक्त्वाथ पांडवाः । कृष्णसात्यकिसंयुक्ताः प्रययुः शिबिराद्बहिः

Được Vāsudeva dặn như vậy, các Pāṇḍava đáp: “Tathāstu—xin được như thế,” rồi cùng Kṛṣṇa và Sātyaki đi ra ngoài doanh trại.

Verse 15

वासुदेवेन सहिता मंगलार्थं हि पांडवाः । ओघवत्याः समासाद्य तीरं नद्या नरोत्तमाः

Cùng với Vāsudeva, các Pāṇḍava—bậc ưu tú trong loài người—vì cầu điềm lành đã đến bờ sông Oghavatī.

Verse 16

ऊषुस्तां रजनीं तत्र हतशत्रुगणाः सुखम् । कृतवर्मा कृपो द्रौणिस्तथा दुर्योधनांतिकम्

Tại đó họ an nhiên trải qua đêm ấy, vì các toán địch đã bị đánh gục; còn Kṛtavarmā, Kṛpa và con của Droṇa là Aśvatthāmā thì ở gần Duryodhana.

Verse 17

आदित्यास्तमयात्पूर्वमपराह्णे समाययुः । सुयोधनं तदा दृष्ट्वा रणपांसुषु रूषितम्

Vào buổi xế chiều, trước khi mặt trời lặn, họ đã đến; và thấy Suyodhana nằm trong bụi chiến trường, họ tràn đầy đau xót và phẫn nộ.

Verse 18

भग्नोरुदण्डं गदया भीमसेन स्य भीमया । रुधिरासिक्तसर्वांगं चेष्टमानं महीतले

Đùi của ngài bị vỡ nát bởi cây chùy đáng sợ của Bhimasena, toàn thân đẫm máu, ngài quằn quại trên mặt đất.

Verse 19

अशोचंत तदा तत्र द्रोणपुत्रादयस्त्रयः । शुशोच सोऽपि तान्दृष्ट्वा रणे दुर्योधनो नृपः

Lúc đó, ba người—đứng đầu là con trai của Drona—than khóc. Và vua Duryodhana cũng vậy, khi nhìn thấy họ trên chiến trường, lòng đầy đau xót.

Verse 20

दृष्ट्वा तथा तु राजानं बाष्पव्याकुललोचनम् । अश्वत्थामा तदा कोपाज्ज्वलन्निव महानलः

Nhìn thấy nhà vua như vậy, đôi mắt nhòa lệ, Ashvatthama bừng bừng cơn giận, tựa như ngọn lửa lớn.

Verse 21

पाणौ पाणिं विनिष्पिष्य क्रोध विस्फारितेक्षणः । अश्रुविक्लवया वाचा दुर्योधनमभाषत

Siết chặt hai tay vào nhau, đôi mắt mở to vì giận dữ, chàng nói với Duryodhana bằng giọng run run vì nước mắt.

Verse 22

पिता मे पातितः क्षुद्रैश्छलेनैव रणाजिरे । न तथा तेन शोचामि यथा निष्पातिते त्वयि

Cha ta đã bị những kẻ tiểu nhân hạ sát trên chiến trường chỉ bằng sự lừa dối. Tuy nhiên, ta không đau buồn vì điều đó nhiều bằng việc ta đau xót cho ngài, người giờ đây đã ngã xuống.

Verse 23

शृणु वाक्यं ममाद्य त्वं यथार्थं वदतो नृप । सुकृतेन शपे चाहं सुयोधन महामते

Tâu Đại vương, xin hãy nghe những lời chân thật của thần hôm nay. Hỡi Suyodhana khôn ngoan, thần xin thề bằng công đức của mình.

Verse 24

अद्य रात्रौ हनिष्यामि पांडवा न्सह सृंजयैः । पश्यतो वासुदेवस्य त्वमनुज्ञां प्रयच्छ मे

Đêm nay thần sẽ giết các Pandava cùng với Srinjaya, ngay cả khi Vasudeva đang nhìn. Xin ngài hãy ban cho thần sự cho phép.

Verse 25

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा द्रौणिं राजा तदाऽब्रवीत् । तथास्त्विति पुनः प्राह कृपं राजा द्विजोत्तमाः

Nghe những lời đó, nhà vua nói với Drauni: "Hãy cứ như vậy." Sau đó, nhà vua lại nói với Kripa, hỡi người Bà-la-môn ưu tú.

Verse 26

आचार्यैनं द्रोणपुत्रं कलशोत्थेन वारिणा । सैनापत्येऽभिषिंचस्वेत्यथ सोपि तथाऽकरोत्

"Thưa Thầy, hãy xức dầu cho con trai của Drona bằng nước từ bình thánh và phong hắn làm tướng quân." Ông ấy cũng đã làm như vậy.

Verse 27

सोभिषिक्तस्तदा द्रौणिः परिष्वज्य नृपोत्तमम् । कृतवर्मकृपाभ्यां च सहितस्त्वरितं ययौ

Sau khi được xức dầu, Drauni ôm lấy vị vua cao quý và nhanh chóng rời đi cùng với Kritavarma và Kripa.

Verse 28

ततस्ते तु त्रयो वीराः प्रयाता दक्षिणोन्मुखाः । आदित्यास्तमयात्पूर्वं शिबिरांतिकमासत

Bấy giờ ba dũng sĩ ấy quay mặt về phương Nam mà lên đường. Trước khi mặt trời lặn, họ đã đến gần doanh trại.

Verse 29

पार्थानां भीषणं शब्दं श्रुत्वा तत्र जयैषिणः । पांडवानुद्रुता भीतास्तदा द्रौण्यादयस्त्रयः

Nghe tại đó tiếng náo động ghê rợn của các con trai Pṛthā, ba kẻ cầu thắng—đứng đầu là Drauṇi—bị các Pāṇḍava dồn ép nên hoảng sợ mà chạy trốn.

Verse 30

प्राङ्मुखा दुद्रुवुर्भीत्या कियद्दूरं श्रमातुराः । मुहुर्तं ते ततो गत्वा क्रोधामर्षवशानुगाः

Quay mặt về phương Đông, họ hoảng sợ chạy một quãng, mệt lả vì gắng sức. Đi được chốc lát, họ liền bị cơn giận và niềm kiêu hãnh bị tổn thương chi phối.

Verse 31

दुर्योधनवधार्तास्ते क्षणं तत्रावतस्थिरे । ततोऽपश्यन्नरण्यं वै नानातरुलतावृतम्

Đau xót vì Duryodhana bị sát hại, họ dừng lại nơi ấy trong chốc lát. Rồi họ thấy một khu rừng, phủ kín bởi muôn loại cây và dây leo.

Verse 32

अनेकमृगसंबाधं क्रूरपक्षिगणाकुलम् । समृद्धजलसंपूर्णतटाकपरिशोभितम्

Khu rừng ấy dày đặc muôn loài thú hoang, chen chúc bầy đàn chim dữ, và rực đẹp bởi những ao hồ đầy ắp nước dồi dào.

Verse 33

पद्मेंदीवरकह्लारसरसी शतसंकुलम् । तत्र पीत्वा जलं ते तु पाययित्वा हयांस्तथा

Họ gặp một hồ sen linh thiêng, dày đặc hàng trăm đóa padma, sen xanh và bạch liên. Tại đó họ uống nước, rồi cũng cho ngựa của mình uống nước.

Verse 34

अनेकशाखासंबाधन्यग्रोधं ददृशुस्ततः । संप्राप्य तु महावृक्षं न्यग्रोधं ते त्रयस्तदा

Rồi họ thấy một cây nyagrodha (đa) rậm rạp với vô số cành nhánh. Đến được đại thụ ấy, cả ba người cùng nhau tới nơi.

Verse 35

अवतीर्य रथेभ्यश्च मोचयित्वा तुरंगमान् । उपस्पृश्य जलं तत्र सायंसंध्यामुपासत

Họ xuống khỏi xe, tháo ách cho ngựa, rồi tại đó làm ācamanā (súc nước thanh tịnh) và cử hành lễ sandhyā lúc hoàng hôn.

Verse 36

अथ चास्तगिरिं भानुः प्रपेदे च गतप्रभः । ततश्च रजनी घोरा समभूत्तिमिराकुला

Bấy giờ Bhānu, mặt trời, khi hào quang đã tàn, liền tới núi lặn. Rồi một đêm đáng sợ dấy lên, tràn ngập bóng tối mịt mùng.

Verse 37

रात्रिचराणि सत्त्वानि संचरंति ततस्ततः । दिवाचराणि सत्त्वानि निद्रावशमुपा ययुः

Bấy giờ các loài sinh linh đi lại ban đêm bắt đầu chuyển động khắp nơi; còn các loài sinh linh đi lại ban ngày thì rơi vào quyền lực của giấc ngủ.

Verse 38

कृतवर्मा कृपो द्रौणिः प्रदोषसमये हि ते । न्यग्रोधस्योपविविशुरंतिके शोककर्शिताः

Lúc chạng vạng, Kṛtavarmā, Kṛpa và Drauṇi (Aśvatthāmā) vì sầu khổ bào mòn, ngồi xuống gần cây đa (nyagrodha).

Verse 39

कृपभोजौ तदा निद्रां भेजातेऽतिप याक्रमौ । सुखोचितास्त्वदुःखार्हा निषेदुर्धरणीतले

Bấy giờ Kṛpa và Bhoja (Kṛtavarmā) thiếp ngủ, vì sức lực đã hao mòn rất nhiều. Vốn quen an lạc, không hợp chịu khổ, họ nằm xuống trên nền đất trơ trọi.

Verse 40

द्रोणपुत्रस्तु कोपेन कलुषीकृतमानसः । ययौ न निद्रां विप्रेंद्रा निश्वसन्नुरगो यथा

Nhưng con trai của Droṇa, tâm bị cơn giận làm u ám; ôi bậc tối thượng trong hàng brāhmaṇa, chàng không sao ngủ được, thở gấp như rắn.

Verse 41

ततोऽवलोकयांचक्रे तदरण्यं भयानकम् । न्यग्रोधं च ततोऽपश्यद्बहुवायससंकुलम्

Rồi chàng nhìn quanh khu rừng đáng sợ ấy, và thấy cây nyagrodha (cây đa) chen chúc vô số quạ.

Verse 42

तत्र वायसवृन्दानि निशायां वासमाय युः । सुखं भिन्नासु शाखासु सुषुपुस्ते पृथक्पृथक्

Tại đó, trong đêm, từng đàn quạ đến trú ngụ. Thoải mái trên những cành riêng rẽ, chúng ngủ, mỗi con một nơi.

Verse 43

काकेषु तेषु सुप्तेषु विश्वस्तेषु समंततः । ततोऽपश्यत्समायांतं भासं द्रौणिर्भयंकरम्

Khi bầy quạ ấy đã ngủ say, tin tưởng và không canh phòng bốn phía, con trai của Droṇa liền trông thấy một chim bhāsa đáng kinh hãi đang bay đến.

Verse 44

कूरशब्दं क्रूरकायं बभ्रुपिंगकलेवरम् । स भासोऽथ भृशं शब्दं कृत्वालीयत शाखिनि

Với tiếng kêu gắt gao, thân hình hung dữ—màu nâu pha vàng—chim bhāsa ấy cất tiếng vang lớn rồi sà xuống đậu trên cành cây.

Verse 45

उत्प्लुत्य तस्य शाखायां न्यग्रोधस्य विहंगमः । सुप्तान्काकान्निजघ्नेऽसावनेकान्वायसांतकः

Nhảy vọt lên cành cây nyagrodha (cây đa) ấy, con chim—kẻ diệt quạ—đã đánh gục nhiều con quạ đang ngủ say.

Verse 46

काकानामभिनत्पक्षान्स केषांचिद्विहंगमः । इतरेषां च चरणाञ्छिरांसि चरणा युधः

Con chim ấy bẻ gãy cánh của một số quạ; còn những con khác—lấy chân làm vũ khí—thì bị nó nghiền nát chân và đầu.

Verse 47

विचकर्त क्षणेनासावुलूको वलवान्द्विजाः । स भिन्नदेहावयवैः काकानां बहुभिस्तदा

Hỡi các bậc nhị sinh! Chỉ trong khoảnh khắc, con cú mạnh mẽ ấy đã xé nát chúng; rồi nhiều con quạ nằm đó với thân thể và chi thể gãy nát.

Verse 48

समंतादावृतं सर्वं न्यग्रोधपरि मण्डलम् । वायसांस्तान्निहत्यासावुलूको मुमुदे तदा

Khắp nơi, toàn bộ vòng tròn bên dưới và xung quanh cây đa đã bị bao phủ; sau khi giết những con quạ đó, con cú ấy liền vui mừng.

Verse 49

द्रौणिर्दृष्ट्वा तु तत्कर्म भासेनैवं कृतं निशि । करिष्याम्यहमप्येवं शत्रूणां निधनं निशि

Nhưng con trai của Drona, khi thấy hành động đó được thực hiện vào ban đêm bởi loài chim, đã nghĩ: "Ta cũng sẽ tiêu diệt kẻ thù của mình vào ban đêm, theo cùng một cách như vậy."

Verse 50

इत्यचिंतयदेकः सन्नुपदेशमिमं स्मरन् । जेतुं न शक्याः पार्था हि ऋजुमार्गेण युद्ध्यता

Suy nghĩ như vậy, một mình, và nhớ lại 'lời chỉ dẫn' này, hắn ngẫm nghĩ: "Quả thực, những người con của Pritha không thể bị chinh phục bởi kẻ chiến đấu theo con đường thẳng thắn và công khai."

Verse 51

मया तच्छद्मना तेऽथ हंतव्या जितकाशिनः । सुयोधनसकाशे च प्रतिज्ञातो मया वधः

"Vì vậy, bằng chính mưu kế đó, ta phải giết họ—những kẻ đã chiến thắng và giờ đang nghỉ ngơi an nhàn; và trước mặt Suyodhana, ta đã thề sẽ giết họ."

Verse 52

ऋजुमार्गेण युद्धे मे प्राणनाशो भविष्यति । छलेन युध्यमानस्य जयश्चास्य रिपुक्षयः

"Nếu ta chiến đấu theo con đường thẳng thắn, mạng sống của ta sẽ mất; nhưng nếu ta chiến đấu bằng sự lừa dối, sẽ có chiến thắng—và sự tiêu diệt kẻ thù."

Verse 53

यच्च निंद्यं भवेत्कार्यं लोके सर्वजनैरपि । कार्यमेव हि तत्कर्म क्षत्रधर्मानुवर्तिना

Dẫu việc làm ấy bị mọi người trong đời chê trách, người thuận theo kṣatriya-dharma vẫn phải thực hành như bổn phận; vì chính nghiệp ấy là nghĩa vụ theo dharma của kẻ giữ gìn đạo kṣatriya.

Verse 54

पार्थैरपि छलेनैव कृतं कर्म सुयोधने । अस्मिन्नर्थे पुराविद्भिः प्रोक्ताः श्लोका भवंति हि

Ngay cả các Pārtha cũng đã hành động chống lại Suyodhana bằng mưu lược. Quả thật, chính về điều này mà các bậc hiền triết thời xưa đã nói thành những bài śloka.

Verse 55

परिश्रांते विदीर्णे च भुंजाने च रिपोर्बले । प्रस्थाने च प्रवेशे च प्रहर्तव्यं न संशयः

Khi quân lực của địch đã mệt mỏi, tan vỡ, hoặc đang bận ăn uống; và cả lúc chúng xuất phát hay lúc chúng vừa tiến vào—hãy đánh, không chút nghi ngờ.

Verse 56

निद्रार्तमर्धरात्रे च तथा त्यक्तायुधं रणे । भिन्नयोधं बलं सर्वं प्रहर्तव्यमरातिभिः

Kẻ địch khổ sở vì buồn ngủ giữa nửa đêm, người đã bỏ vũ khí trong chiến trận, và cả đạo quân mà chiến sĩ đều tán loạn—đối với tất cả những điều ấy, đối phương nên ra tay đánh.

Verse 57

एवं स नियमं कृत्वा सुप्तमारणकर्मणि । प्राबोधयद्भोजकृपौ सुप्तौ रात्रौ स साहसी । द्रौणिर्ध्यात्वा मुहूर्तं तु तावुभावभ्यभाषत

Đã lập định như vậy về việc giết những người đang ngủ, kẻ gan dạ ấy liền đánh thức Bhoja và Kṛpa đang ngủ trong đêm. Rồi Droṇi (Aśvatthāman) suy nghĩ trong chốc lát và cất lời với cả hai.

Verse 58

अश्वत्थामोवाच । मृतः सुयोधनो राजा महाबलपराक्रमः

Ashwatthama nói: "Vua Suyodhana, người có sức mạnh và lòng dũng cảm to lớn, đã qua đời."

Verse 59

शुद्धकर्मा हतः पार्थैर्बहुभिः क्षुद्रकर्मभिः । भीमेनातिनृशंसेन शिरो राज्ञः पदा हतम्

Mặc dù có 'phẩm hạnh trong sạch', ngài đã bị phe Partha giết hại qua nhiều hành động đê hèn; và Bhima cực kỳ tàn nhẫn đã đá vào đầu nhà vua.

Verse 60

ततोऽद्य रात्रौ पार्थानां समेत्य पटमण्डपम् । सुखसुप्तान्हनिष्यामः शस्त्रैर्नानाविधैर्वयम् । कृपः प्रोवाच तत्रैन मिति श्रुत्वा द्विजोत्तमाः

"Vì vậy, đêm nay chúng ta sẽ đến lều vải của phe Partha và giết họ khi họ đang ngủ say, sử dụng nhiều loại vũ khí khác nhau." Nghe vậy, Kripa, người ưu tú nhất trong các Bà-la-môn, đã nói với hắn.

Verse 61

कृप उवाच । सुप्तानां मारणं लोके न धर्मो न च पूज्यते

Kripa nói: "Giết những người đang ngủ không phải là Đạo pháp (Dharma) trên thế gian này, cũng không được ai tôn trọng."

Verse 62

तथैव त्यक्तशस्त्राणां संत्यक्तरथवाजि नाम् । शृणु मे वचनं वत्स मुच्यतां साहसं त्वया

"Tương tự như vậy, không được giết những người đã buông vũ khí, và những người đã bỏ lại xe ngựa. Hãy nghe lời ta, con trai yêu quý—hãy từ bỏ hành động liều lĩnh này."

Verse 63

वयं तु धृतराष्टं च गांधारीं च पतिव्रताम् । पृच्छामो विदुरं चापि तदुक्तं करवा महे । इत्युक्तः स तदा द्रौणिः कृपं प्रोवाच वै पुनः

“Chúng ta hãy hỏi Dhṛtarāṣṭra, hỏi Gāndhārī—người vợ giữ trọn hạnh phu thê—và cả Vidura nữa; họ khuyên điều gì, ta sẽ làm theo điều ấy.” Được nói như vậy, Drauṇi (Aśvatthāman) liền lại thưa với Kṛpa.

Verse 64

अश्वत्थामोवाच । पांडवैश्च पुरा यन्मे छलाद्युद्धे पिता हतः

Aśvatthāman nói: “Thuở trước, chính các Pāṇḍava đã dùng mưu trá mà giết cha ta giữa chiến trường.”

Verse 65

तन्मे सर्वाणि मर्माणि निकृन्तति हि मातुल । द्रोणहंताहमित्येतद्धृष्टद्युमस्य यद्वचः

“Điều ấy cứa vào mọi mạch sống trong ta, hỡi cậu—những lời của Dhṛṣṭadyumna: ‘Chính ta là kẻ giết Droṇa.’”

Verse 66

कथं जनसमक्षे तद्वचनं संशृणोम्यहम् । तैरेव पांडवैः पूर्वं धर्मसेतुर्निराकृतः

“Làm sao ta chịu nổi khi phải nghe những lời ấy trước mặt quần chúng? Chính những Pāṇḍava ấy xưa kia đã gạt bỏ cây cầu của dharma.”

Verse 67

समक्षमेव युष्माकं सर्वेषामेव भूभृताम् । त्यक्तायुधो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः

“Ngay trước mặt tất cả chư vương các ngài, cha ta đã buông vũ khí; vậy mà Dhṛṣṭadyumna vẫn đánh ngã người (giết người).”

Verse 68

तथा शांतनवो भीष्मस्त्यक्तचापो निरायुधः । शिखंडिनं पुरोधाय निहतः सव्यसाचिना

Cũng vậy, Bhīṣma, con của Śāṃtanu—đã buông cung, không còn vũ khí—bị Savyasācin (Arjuna) hạ sát khi đặt Śikhaṇḍin đứng phía trước.

Verse 69

एवमन्येऽपि भूपालाश्छलेनैव हतास्तु तैः । तथैवाहं करिष्यामि सुप्तानां मारणं निशि

Cũng thế, các vua khác đã bị họ giết bằng mưu kế; ta cũng sẽ làm như vậy, giết những kẻ đang ngủ trong đêm.

Verse 70

एवमुक्त्वा तदा द्रौणिः संयुक्ततुरगं रथम् । प्रायादभिमुखः शत्रून्समारुह्य क्रुधा ज्वलन्

Nói xong, Drauṇi liền lên chiến xa đã thắng ngựa, hướng thẳng về phía quân thù, bừng cháy trong cơn phẫn nộ.

Verse 71

तं यांतम न्वगातां तौ कृतवर्मकृपावुभौ । ययुश्च शिबिरे तेषां संप्रसुप्तजनं तदा

Khi chàng tiến đi, cả Kṛtavarman và Kṛpa đều theo sau. Rồi họ đến trại ấy, nơi mọi người khi ấy đang ngủ say.

Verse 72

शिबिरद्वारमासाद्य द्रोणपुत्रो व्यतिष्ठत । रात्रौ तत्र समाराध्य महादेवं घृणानिधिम्

Đến cổng trại, con của Droṇa dừng lại nơi ấy. Trong đêm, ngay tại đó, chàng thờ phụng Mahādeva, kho tàng của lòng từ mẫn.

Verse 73

अवाप विमलं खङ्गं महादेवाद्वरप्रदात् । ततो द्रौणिरवस्थाप्य कृतवर्मकृपावुभौ

Chàng nhận được thanh kiếm tinh khiết không tì vết từ Mahādeva, Đấng ban ân phúc. Rồi con trai của Droṇa an trí cả Kṛtavarmā và Kṛpa vào đúng vị trí đã định.

Verse 74

द्वारदेशे महावीरः शिबि रांतः प्रविष्टवान् । प्रविष्टे शिबिरे द्रौणौ कृतवर्मकृपावुभौ

Tại khu vực cổng trại, vị dũng tướng bước vào doanh trại. Khi con trai của Droṇa đã vào, cả Kṛtavarmā và Kṛpa cũng cùng tiến vào doanh trại.

Verse 75

द्वारदेशे व्यतिष्ठेतां यत्तौ परमधन्विनौ । अथ द्रौणिः सुसंक्रुद्धस्तेजसा प्रज्वलन्निव

Tại khu vực cổng trại, hai cung thủ tối thượng đứng canh, luôn cảnh giác. Bấy giờ con trai của Droṇa vô cùng phẫn nộ, rực cháy như bừng lên bởi hào quang lửa.

Verse 76

खङ्गं विमलमादाय व्यचरच्छिबिरे निशि । ततस्तु धृष्टद्युम्नस्य शिबिरं मंदमाययौ

Cầm thanh kiếm tinh khiết không tì vết, chàng đi lại trong doanh trại giữa đêm. Rồi chàng chậm rãi tiến đến doanh trại của Dhṛṣṭadyumna.

Verse 77

धृष्टद्युम्नादयस्तत्र महायुद्धेन कर्शिताः । सुषुपुर्निशि विश्वस्ताः स्वस्वसैन्यसमावृताः

Tại đó, Dhṛṣṭadyumna và những người khác, kiệt sức vì trận đại chiến, đã ngủ trong đêm với lòng tin tưởng an ổn, được quân sĩ của mỗi bên vây quanh bảo hộ.

Verse 78

धृष्टद्युम्नस्य शिबिरं प्रविश्य द्रौणिरस्त्रवित् । तं सुप्तं शयने शुभ्रे ददर्शारान्महाबलम्

Bước vào doanh trại của Dhṛṣṭadyumna, con trai của Droṇa—bậc tinh thông binh khí—thấy vị dũng lực ấy đang ngủ trên giường trắng sáng, trang nghiêm rực rỡ.

Verse 79

पादेनाघातयद्रोषात्स्वपंतं द्रोणनंदनः । स बुद्धश्चरणाघातादुत्थाय शयनादथ

Trong cơn giận, con trai Droṇa dùng chân đá kẻ đang ngủ. Bị cú đá ấy làm cho tỉnh giấc, người kia liền đứng dậy khỏi giường.

Verse 80

व्यलोकयत्तदा वीरो द्रोणपुत्रं पुरः स्थितम् । तमुत्पतंतं शयनाद्द्रोणाचार्यसुतो बली

Bấy giờ vị dũng sĩ nhìn lên và thấy con trai Droṇa đứng ngay trước mặt. Khi ông bật dậy khỏi giường, người con hùng mạnh của Ācārya Droṇa (Aśvatthāmā) đã đối diện chặn lại.

Verse 81

केशेष्वाकृष्य बाहुभ्यां निष्पिपेष धरातले । धृष्टद्युम्नस्तदा तेन निष्पिष्टः स भया तुरः

Nắm tóc bằng cả hai tay, hắn quật xuống đất rồi nghiền ép. Vì thế Dhṛṣṭadyumna bị hắn nghiền nát, lòng kinh hãi bàng hoàng.

Verse 82

निद्रांधः पादघातातो न शशाक विचेष्टितुम् । द्रौणिस्त्वाक्रम्य तस्योरः कण्ठं बद्ध्वा धनुर्गुणैः

Mờ mắt vì cơn ngủ và choáng váng bởi cú đá, ông không thể vùng vẫy. Nhưng con trai Droṇa đè lên ngực ông và dùng dây cung trói chặt cổ.

Verse 83

नदंतं विस्फुरंतं तं पशुमारममारयत् । तस्य सैन्यानि सर्वाणि न्यवधीच्च तथैव सः

Gầm vang và bừng bừng phẫn nộ, ngài đã giết Paśumārā; và cũng như thế, ngài đánh hạ toàn bộ quân lực của kẻ ấy.

Verse 84

युधामन्युं महावीर्यममुत्तमौजसमेव च । तथैव द्रौपदीपुत्रानवशिष्टांश्च सोमकान्

Ngài cũng giết dũng tướng Yudhāmanyu, và likewise Uttamaujā đầy oai lực; cũng theo cách ấy, các con của Draupadī và những Somaka còn lại đều bị sát hại.

Verse 85

शिखंडिप्रमुखानन्यान्खङ्गेनामारयद्बहून् । तद्भयाद्द्वारनिर्यातान्सर्वानेव च सैनिकान्

Với gươm báu, ngài giết nhiều kẻ khác, đứng đầu là Śikhaṇḍī; và vì khiếp sợ ngài, cả những binh sĩ lao ra khỏi cổng—tất thảy—đều bị chém ngã.

Verse 86

प्रापयामासतुर्मृत्युं कृतवर्मकृपा वुभौ । एवं निहतसैन्यं तच्छिबिरं तैर्महाबलैः

Kṛtavarmā và Kṛpa—cả hai—đã đưa nhiều người đến cõi chết. Thế nên, bởi những dũng sĩ đại lực ấy, doanh trại kia trở thành nơi quân lính bị giết sạch.

Verse 87

तत्क्षणे शून्यमभवत्त्रिजगत्प्रलये यथा । एवं हत्वा ततः सर्वान्द्रोणपुत्रादयस्त्रयः

Ngay khoảnh khắc ấy, nơi đó trở nên trống vắng, như lúc đại pralaya của ba cõi. Giết sạch tất cả rồi, ba người ấy—đứng đầu là con của Droṇa—liền rời đi.

Verse 88

निरगुः शिबिरात्तस्मात्पार्थभीता भयातुराः । सर्वे पृथक्पृथग्देशान्दुद्रुवुः शीघ्रगामिनः

Vì sợ Pārtha, họ hoảng hốt kinh hãi mà chạy khỏi doanh trại ấy; tất cả lao đi thật nhanh, mỗi người tản ra một nơi một hướng.

Verse 89

अथ द्रौणिर्ययौ विप्रा रेवातीरं मनोरमम् । तत्र ह्यनेकसाहस्रा ऋषयो वेदवादिनः

Rồi, hỡi các vị Bà-la-môn, Drauṇi đi đến bờ sông Revā mỹ lệ. Tại đó quả có hàng ngàn ṛṣi, những bậc tuyên thuyết Kinh Veda.

Verse 90

कथयंतः कथाः पुण्यास्तपश्चक्रुरनुत्तमम् । तत्रायं प्रययौ द्रौणिरृषीणामाश्रमेष्वथ

Họ kể những chuyện thánh thiện và thực hành khổ hạnh vô thượng. Khi ấy Drauṇi đến đó, tiến gần các đạo tràng của chư hiền ṛṣi.

Verse 91

प्रविष्टमात्रे तस्मिंस्तु मुनयो ब्रह्मवादिनः । द्रौणेर्दुश्चरितं ज्ञात्वा प्राहुर्योगबलेन तम्

Vừa khi hắn bước vào, các bậc muni—những vị luận giải Brahman—biết rõ ác hạnh của Drauṇi và dùng uy lực yoga mà cất lời với hắn.

Verse 92

सुप्तमा रणकृत्पापी द्रौणे त्वं ब्राह्मणाधमः । त्वद्दर्शनेन ह्यस्माकं पातित्यं भवति ध्रुवम्

“Hỡi Drauṇi—kẻ tội lỗi giết người khi họ đang ngủ—ngươi là kẻ hèn mạt nhất trong hàng Bà-la-môn. Quả thật, chỉ cần thấy mặt ngươi thôi, sự ô uế nơi chúng ta đã thành điều chắc chắn.”

Verse 93

त्वत्संभाषणमात्रेण ब्रह्महत्यायुतं भ वेत् । अतोऽस्मदाश्रमेभ्यस्त्वं निर्गच्छ पुरुषाधम

Chỉ cần nói chuyện với ngươi thôi, vô số tội Brahma-hatyā (sát hại Bà-la-môn) sẽ phát sinh. Vì vậy, hỡi kẻ hèn mạt nhất trong loài người, hãy lập tức rời khỏi các ẩn viện của chúng ta.

Verse 94

इत्यब्रुवंस्तदा द्रौणिं तत्रत्या मुनयो द्विजाः । इतीरितस्ततो द्रौणिर्मुनिभिर्ब्रह्म वादिभिः

Các bậc hiền triết Bà-la-môn cư ngụ nơi ấy đã nói như vậy với con trai của Droṇa. Được các vị muni thuyết giảng Brahman ấy răn dạy, Drauṇi (Aśvatthāman) bấy giờ bàng hoàng mà rời bước.

Verse 95

लज्जितो निलात्तस्मादाश्रमान्मुनिसेवितात् । एवं काश्यादितीर्थेषु पुण्येषु प्रययौ च सः

Hổ thẹn, hắn rời khỏi ẩn viện được các bậc muni lui tới. Rồi như thế, hắn lang bạt đến các tīrtha linh thiêng và đầy công đức, bắt đầu từ Kāśī và những nơi khác.

Verse 96

तत्रतत्र द्विजैः सर्वै र्निंदितोऽसौ महात्मभिः । व्यासं शरणमापेदे प्रायश्चित्तचिकीर्षया

Đi đến đâu, hắn cũng bị tất cả các dvija đại tâm quở trách. Mong muốn thực hành prāyaścitta (sám hối chuộc tội), hắn tìm nương tựa nơi Vyāsa.

Verse 97

ततो बदरिकारण्ये समासीनं महामुनिम् । द्वैपायनं समागम्य प्रणनाम सभक्तिकम्

Rồi tại rừng Badarikā, hắn đến gần đại hiền Dvaipāyana (Vyāsa) đang an tọa, và cúi mình đảnh lễ với lòng sùng kính.

Verse 98

ततो व्यासोऽब्रवीदेनं द्रोणाचार्यसुतं मुनिः । त्वमस्मदाश्रमादद्रौणे निर्याहि त्वरया त्विति

Bấy giờ hiền thánh Vyāsa nói với con trai của Droṇācārya: “Hỡi Drauṇi, hãy rời khỏi đạo tràng của ta ngay lập tức—mau lên.”

Verse 99

सुप्तमारण दोषेण महापातकवान्भवान् । अतो मे भवतालापान्महत्पापं भविष्यति । इत्युक्तः स तदा द्रौणिः प्रोवाचेदं वचो मुनिः

“Vì tội lỗi giết người khi họ đang ngủ, ngươi bị vấy nhiễm đại tội. Bởi vậy, nếu ta đối thoại với ngươi, đại tội sẽ đến với ta.” Được nói như thế, Drauṇi bèn thưa với vị hiền thánh những lời này.

Verse 100

अश्वत्थामोवाच । भगवन्निंदितः सर्वैस्त्वामस्मि शरणं गतः

Aśvatthāman thưa: “Bạch Đấng Bhagavān, bị mọi người lên án, con đến nương tựa nơi Ngài.”

Verse 110

स्नानं कुरुष्व द्रौणे त्वं मासमात्रं निरं तरम् । सुप्तमारणदोषात्त्वं सद्यः पूतो भविष्यसि

“Hỡi Drauṇi, hãy thực hành nghi lễ tắm gội thanh tịnh liên tục trọn một tháng. Nhờ đó, tội lỗi giết người đang ngủ sẽ được tẩy sạch ngay.”

Verse 132

यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । स विधूयेह पापानि शिवलोके महीयते

Ai với tâm chuyên nhất tụng đọc chương này, hoặc chỉ lắng nghe, người ấy ngay tại đây rũ sạch tội lỗi và được tôn vinh nơi Śivaloka, cõi của Śiva.