Adhyaya 29

Verse 1

श्रीसूत उवाच । स्नात्वा साध्यामृते तीर्थे नृपशापविमोक्षणे । सर्वतीर्थं ततो गच्छेन्मनुजो नियमान्वितः

Śrī Sūta nói: Sau khi tắm tại Sādhyāmṛta Tīrtha—nơi giải trừ lời nguyền của bậc quân vương—người giữ niyama, sống có kỷ luật, nên tiếp tục đi đến Sarvatīrtha.

Verse 2

सर्वतीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम् । महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः

Sarvatīrtha là thánh địa vô cùng đại phúc, có năng lực tiêu trừ cả mahāpātaka (đại tội). Dù ai mang gánh mahāpātaka hay vướng mắc mọi thứ tội lỗi—

Verse 3

शुद्ध्येत तत्क्षणादेव सवर्तीर्थनिमज्जनात् । तावत्सर्वाणि पापानि देहे तिष्ठंति सुव्रताः

Nhờ dìm mình trong Sarvatīrtha, người ấy được thanh tịnh ngay trong khoảnh khắc ấy. Cho đến lúc đó, hỡi bậc giữ giới nguyện tốt lành, mọi tội lỗi vẫn trú trong thân.

Verse 4

स्नानार्थं सर्वतीर्थेऽस्मिन्दृष्ट्वा यांतं द्विजा नरम्

Khi thấy một người đang tiến đến Sarvatīrtha này để tắm gội, hỡi các dvija (Bà-la-môn)—

Verse 5

वेपंते सर्वपापानि नाशोऽस्माकं भवेदिति । गर्भवासादिदुःखानि तावद्याति नरो भुवि

Mọi tội lỗi đều run rẩy, nghĩ rằng: “Nay sự diệt vong của ta sẽ đến!” Cho đến lúc ấy, con người trên đời vẫn chịu các khổ não, bắt đầu từ việc ở trong thai mẹ.

Verse 6

न स्नायात्सर्वतीर्थेऽस्मिन्यावद्ब्राह्मणपुंगवाः । अनुष्ठितैर्महायागैस्तथा तीर्थनिषेवणैः

Hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, chớ nên tắm ở Sarvatīrtha này cho đến khi đã tự rèn mình bằng các đại tế lễ được cử hành đúng nghi pháp, và bằng sự phụng sự đúng mực đối với các thánh địa khác.

Verse 7

गायत्र्यादिमहामंत्रजपैर्नियमपूर्वकम् । चतुर्णामपि वेदानामावृत्त्या शतसंख्यया

Với sự giữ gìn niyama (kỷ luật tu trì), tụng niệm các đại chân ngôn bắt đầu từ Gāyatrī, và đọc tụng bốn bộ Veda đủ một trăm lượt—công đức ấy được nói ở đây như sự so sánh tương đương.

Verse 8

शिवविष्ण्वादिदेवानां पूजया भक्ति पूर्वकम् । एकादश्यादितिथिषु तथैवानशनेन च । यत्फलं लभते मर्त्यस्तल्लभेदत्र मज्जनात्

Bất cứ quả phúc nào người phàm đạt được nhờ thờ phụng với lòng bhakti các thần như Śiva và Viṣṇu, và cũng nhờ trai giới vào các tithi linh thiêng bắt đầu từ Ekādaśī—chính những quả ấy được thành tựu tại đây chỉ bằng việc tắm lội (mạn-đà-na) nơi chốn này.

Verse 9

ऋषय ऊचुः । सर्वतीर्थमिति ख्यातिः सूतास्य कथमागता । ब्रूह्यस्माकमिदं पुण्यं विस्तराच्छृण्वतां मुने

Các bậc ṛṣi thưa rằng: “Bạch Sūta, vì sao nơi này lại được xưng tụng là ‘Sarvatīrtha’—Tīrtha của mọi tīrtha? Xin hiền giả, khi chúng con đang lắng nghe, hãy giảng giải công đức này một cách tường tận.”

Verse 10

श्रीसूत उवाच । पुरा सुचरितोनाम मुनिर्नियमसंयुतः

Śrī Sūta nói: “Thuở xưa có một vị muni tên Sucarita, người đầy đủ niyama, nghiêm trì giới hạnh.”

Verse 11

भृगुवंशसमुद्भूतो जात्यंधो जरयातुरः । अशक्तस्तीर्थयात्रायां नेत्राभावेन स द्विजाः

Sinh trong dòng Bhṛgu, mù từ thuở lọt lòng và khổ vì tuổi già; hỡi các bậc dvija, do không có thị lực nên ngài không thể thực hiện tīrtha-yātrā, cuộc hành hương đến các thánh địa.

Verse 12

सर्वेषामेव तीर्थानां स्नातुकामो महामु निः । दक्षिणांबुनिधौ पुण्यं गंधमादनपर्वतम्

Vị đại ẩn sĩ ấy khát nguyện tắm gội ở mọi thánh địa tīrtha; vì thế ngài hướng về núi Gandhamādana linh thiêng bên bờ đại dương phương Nam.

Verse 13

गत्वा शंकरमुद्दिश्य तपस्तेपे सुदुष्करम् । त्रिकालमर्चयञ्छंभुमुपवासी जितेंद्रियः

Đến nơi, ôm giữ Śaṅkara trong lòng, ngài thực hành khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc—mỗi ngày ba thời sandhyā đều lễ bái Śambhu, giữ chay và chế ngự các căn.

Verse 14

तथा त्रिषवणस्नानात्तथैवातिथिपूजकः । शिशिरे जलमध्यस्थो ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यगः

Ngài tắm gội đủ ba thời mỗi ngày và cũng kính lễ, tiếp đãi khách đến. Mùa đông ngài ngâm mình giữa nước; mùa hạ ngài đứng giữa năm ngọn lửa.

Verse 15

वर्षास्वासारसहन अब्भक्षो वायुभोजनः । उद्धूलनं त्रिपुंड्रं च भस्मना धारयन्सदा

Vào mùa mưa, ngài chịu đựng mưa dầm; khi thì chỉ dùng nước làm dưỡng nuôi, khi thì như sống bằng khí. Ngài luôn xoa vibhūti, mang dấu tripuṇḍra và thường hằng giữ tro thánh trên thân.

Verse 16

जाबालोपनिषद्रीत्या तथा रुद्राक्षधारकः । एवमुग्रं तपश्चक्रे दशसंवत्सरं द्विजः

Theo nghi thức của Jābāla Upaniṣad, ngài còn đeo chuỗi hạt Rudrākṣa. Như vậy, vị dvija ấy đã thực hành khổ hạnh mãnh liệt suốt mười năm.

Verse 17

तपसा तस्य संतुष्टः शंकरश्चंद्रशेखरः । प्रादुरासीन्मुनेस्तस्य द्विजाः सुचरितस्य वै

Hài lòng trước khổ hạnh của vị ấy, Śaṅkara—Candraśekhara—đã hiển hiện trước mặt vị hiền sĩ; hỡi các bà-la-môn, đó chính là Sucharita, người có hạnh nghiệp cao quý.

Verse 18

समारुह्य महोक्षाणं भूतवृंदनिषेवितः । गिरिजार्ध वपुः शूली सूर्यकोटिसमप्रभः

Ngự trên đại ngưu và được các đoàn bhūta hầu cận, Đấng cầm tam xoa—thân thể nửa là của Girijā—rực sáng với uy quang ngang mười triệu mặt trời.

Verse 19

स्वभासा भासयन्सर्वा दिशो वितिमिरास्तदा । भस्मपांडुरसर्वांगो जटामंडलमंडितः

Bằng chính hào quang của mình, Ngài chiếu rạng khắp mười phương khiến bóng tối tiêu tan. Toàn thân Ngài nhạt trắng vì bhasma thiêng, và được trang nghiêm bởi vòng jata như một quầng sáng.

Verse 20

अनंता दिमहानागविभूषणविभूषितः । प्रादुर्भूतस्ततः शंभुः प्रादात्तस्य विलोचने

Bấy giờ Śambhu hiển hiện, trang sức bằng các bảo vật của đại xà Ananta; và Ngài ban cho người ấy đôi mắt, tức năng lực thị kiến.

Verse 21

आत्मावलोकनार्थाय शंकरो गिरिजापतिः । ततः सुचरितो विप्राः शंभुना दत्तदृग्द्वयः । आलोक्य परमेशानं प्रतुष्टाव प्रसन्नधीः

Để có thể chiêm bái Ngài trực diện, Śaṅkara—phu quân của Girijā—bấy giờ, hỡi các bà-la-môn, ban cho Sucharita đôi mắt do Śambhu trao tặng. Được thấy Parameśāna, người tâm ý an nhiên ấy hoan hỷ dâng lời tán thán.

Verse 22

सुचरित उवाच । जय देव महेशान जय शंकर धूर्जटे

Sucharita thưa rằng: Khải hoàn thay Ngài, ô Thần Mahēśāna, Đại Chúa Tể! Khải hoàn thay Ngài, ô Śaṅkara, ô Dhūrjaṭi tóc bện!

Verse 23

जय ब्रह्मादिपूज्य त्वं त्रिपुरघ्न यमांतक । जयोमेश महादेव कामांतक जयामल

Khải hoàn thay Ngài, Đấng được cả Brahmā và chư thiên tôn thờ; ô Tripuraghna, ô Yamāntaka—Đấng diệt Thần Chết! Khải hoàn, ô Chúa của Umā, ô Mahādeva; ô Đấng diệt Kāma—khải hoàn thay Ngài, Đấng Vô Cấu!

Verse 24

जय संसारवैद्य त्वं भूतपाल शिवाव्य य । त्रियंबक नमस्तुभ्यं भक्तरक्षणदीक्षित

Khải hoàn thay Ngài, vị lương y chữa lành xiềng xích thế gian; ô Đấng hộ trì muôn loài, ô Śiva cát tường, bất hoại. Ô Tryambaka, Chúa Ba Mắt, con kính đảnh lễ—Đấng luôn thệ nguyện che chở các tín đồ.

Verse 25

व्योमकेश नमस्तुभ्यं जय कारुण्यविग्रह । नीलकण्ठ नमस्तुभ्यं जय संसारमोचक

Con kính đảnh lễ Ngài, ô Vyomakeśa; khải hoàn thay Ngài, hiện thân của lòng từ bi. Con kính đảnh lễ Ngài, ô Nīlakaṇṭha; khải hoàn thay Ngài, Đấng giải thoát khỏi luân hồi.

Verse 26

महेश्वर नमस्तुभ्यं परमानंदविग्रह । गंगाधर नमस्तुभ्यं विश्वेश्वर मृडाव्यय

Con kính đảnh lễ Ngài, ô Maheśvara, hiện thân của niềm an lạc tối thượng. Con kính đảnh lễ Ngài, ô Gaṅgādhara; ô Viśveśvara, ô Mṛḍa nhân từ, Đấng bất hoại!

Verse 27

नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय शंभवे । शर्वायोग्राय गर्भाय कैलासपतये नमः

Con xin đảnh lễ Ngài, đấng Bhagavān—vinh quang bao trùm như Vāsudeva; đảnh lễ Śambhu, Śarva, Đấng Uy Nghiêm dữ dội; đảnh lễ “Garbha” huyền nhiệm, nguồn cội của muôn loài; và đảnh lễ Chúa tể Kailāsa—muôn lần kính lạy.

Verse 28

रक्ष मां करुणासिंधो कृपादष्ट्यवलोकनात् । मम वृत्तमनालोच्य त्राहि मां कृपया हर

Xin che chở con, ô biển cả từ bi, bằng ánh nhìn thương xót của Ngài. Chẳng xét đo lầm lỗi quá khứ của con, xin cứu độ con—chỉ bởi ân điển, ô Hara.

Verse 29

श्रीसूत उवाच । इति स्तुतो महादेवस्तमेनमिदमभ्यधात् । मुनिं सुचरितं विप्रा दयोदन्वानुमापतिः

Śrī Sūta thưa: Được tán dương như vậy, Mahādeva liền nói những lời này với hiền giả Sucharita, hỡi các bà-la-môn—Ngài là biển cả thương xót và là Chúa tể chân thật, vượt ngoài mọi đo lường.

Verse 30

महादेव उवाच । मुने सुचरिताद्य त्वं वरं वरय कांक्षितम् । वरं दातुं तवायातः पुण्येस्मिन्नाश्रमे शुभे । इतीरितो मुनिः प्राह महादेवं दयानिधिम्

Mahādeva phán: “Hỡi hiền giả Sucharita, hôm nay hãy chọn ân huệ mà ông hằng mong. Ta đã đến đạo tràng (āśrama) thánh thiện và cát tường này để ban cho ông một ân huệ.” Được nói như vậy, vị hiền giả liền thưa với Mahādeva, kho tàng từ bi.

Verse 31

सुचरित उवाच । भगवंस्त्वं प्रसन्नो मे यदि स्याश्चंद्रशेखर

Sucharita thưa: “Bạch Bhagavān, nếu Ngài thật sự hài lòng về con, ô Candrasekhara—”

Verse 32

तर्हि त्वां प्रवृणोम्यद्धा वरं मदभिकांक्षितम् । जरापलितदेहोहं कुत्रचिद्गंतुमक्षमः

Vậy thì, con quả thật xin chọn nơi Ngài chính điều ân phúc mà lòng con hằng khát ngưỡng. Con đã già nua, thân thể mỏi mòn tóc bạc; con không thể đi đến bất cứ nơi đâu.

Verse 33

सर्वतीर्थेषु च स्नातुमाकांक्षा मम विद्यते । तस्मात्सर्वेषु तीर्थेषु स्नानेन मनुजो हि यत् । फलं प्राप्नोति मे ब्रूहि तत्फला वाप्तिसाधनम्

Nhưng trong lòng con vẫn có khát nguyện được tắm gội nơi mọi thánh địa (tīrtha). Vậy xin Ngài chỉ dạy: người đời được quả phúc gì khi tắm ở tất cả các tīrtha, và phương tiện nào giúp con đạt đúng quả ấy.

Verse 34

महादेव उवाच । अहमावाहयिष्यामि तीर्थान्यत्रैव कृत्स्नशः

Mahādeva phán: “Ta sẽ thỉnh mời toàn thể các tīrtha, trọn vẹn, ngay tại nơi này.”

Verse 35

रामस्य सेतुना पूते नगेऽस्मिन्गंधमादने । इत्युक्त्वा स महादेवः पर्वते गन्धमादने

Nói như vậy trên núi Gandhamādana—đã được thanh tịnh bởi Setu của Rāma—Mahādeva liền (chuẩn bị hành sự) ngay trên đỉnh Gandhamādana ấy.

Verse 36

तीर्थान्यावाहयामास मुनिप्रीत्यर्थमुत्तमः । ततस्सुचरितं प्राह शंकरः करुणानिधिः

Đấng Tối Thượng đã thỉnh mời các tīrtha để làm hoan hỷ vị hiền sĩ. Bấy giờ Śaṅkara, kho tàng của lòng bi mẫn, cất lời với Sucharita.

Verse 37

मुने सुचरितेदं तु महापातकनाशनम् । सांनिध्यात्सर्वतीर्थानां सर्वतीर्थाभिधं स्मृतम्

Hỡi hiền triết Sucarita, tirtha này diệt trừ những đại tội. Vì mọi thánh địa (tīrtha) đều hiện diện kề cận nơi đây, nên được ghi nhớ là ‘Sarva-tīrtha’—tirtha bao hàm tất cả các tirtha.

Verse 38

मयात्र सर्वतीर्थानां मनसाकर्षणादिदम् । मानसं तीर्थमित्याख्यां लप्स्यते भुक्तिमुक्तिदम्

Tại đây, nhờ sức mạnh của tâm ta mà quy tụ mọi tirtha, nơi này sẽ mang danh ‘Mānasa Tīrtha’; ban cho cả phúc hưởng thế gian lẫn giải thoát.

Verse 39

अतः सुचरितात्र त्वं स्नाहि सद्यो विमुक्तये । महापातकसंघानां दावानलसमद्युतौ

Vì thế, hỡi Sucarita, hãy tắm ngay tại đây để được giải thoát tức thời. Tirtha này rực sáng như lửa rừng trước những khối đại tội.

Verse 40

काममोहभयक्रोधलोभरोगादिनाशने । विना वेदांतविज्ञानं सद्योनिर्वाणकारणे

Nó diệt trừ dục vọng, mê lầm, sợ hãi, sân giận, tham lam, bệnh tật và các thứ khác; và dù không có tri kiến Vedānta theo khuôn phép, vẫn trở thành nhân duyên đưa đến niết-bàn tức thời.

Verse 41

जन्ममृत्य्वादिनक्रौघसंसारार्णवतारणे । कुम्भीपाकादिसकलनरकाग्निविनाशने

Nó đưa người vượt qua biển cả saṃsāra đầy những cá sấu của sinh, tử và các nỗi khác; và tiêu diệt lửa của mọi địa ngục, bắt đầu từ Kumbhīpāka.

Verse 42

इतीरितः सुचरितः शम्भुना मदनारिणा । सस्नौ विप्राः सर्वतीर्थे महादेवस्य संनिधौ

Được Śambhu—kẻ thù của Madana—chỉ dạy như vậy, Sucarita cùng các bà-la-môn đã tắm gội tại Sarvatīrtha, ngay trước sự hiện diện của Mahādeva.

Verse 43

स्नात्वोत्थितः सुचरितो ददृशेऽखिलमानवैः । जरापलितनिर्मुक्तस्तरुणोऽतीव सुन्दरः

Tắm xong và bước lên, Sucarita được mọi người trông thấy—thoát khỏi già nua và tóc bạc, trở nên trẻ trung và vô cùng tuấn mỹ.

Verse 44

दृष्ट्वा स्वदेहसौंदर्यं ततः सुचरितो मुनिः । श्लाघयामास तत्तीर्थं बहुधाऽन्ये च तापसाः

Thấy vẻ đẹp thân mình, hiền triết Sucarita liền ca ngợi tīrtha ấy bằng nhiều cách; các đạo sĩ khổ hạnh khác cũng đồng lòng tán thán.

Verse 45

महादेवः सुचरितं बभाषे तदनंतरम् । अस्य तीर्थस्य तीरे त्वं वसन्सुचरित द्विज

Bấy giờ Mahādeva phán cùng Sucarita: “Này bà-la-môn Sucarita, hãy cư trú nơi bờ của tīrtha này… (ở lại đây).”

Verse 46

स्नानं कुरुष्व सततं स्मरन्मां मुक्तिदायकम् । देशांतरीयतीर्थेषु मा व्रज ब्राह्मणोत्तम

Hãy luôn tắm gội, đồng thời tưởng niệm Ta—Đấng ban giải thoát (mokṣa). Hỡi bậc tối thượng trong hàng bà-la-môn, chớ đi đến các tīrtha ở xứ khác.

Verse 47

अस्य तीर्थस्य माहात्म्यान्मामंते प्राप्स्यसि ध्रुवम् । अन्येऽपि येऽत्र स्नास्यंति तेऽपि मां प्राप्नुयुर्द्विज

Nhờ oai lực và công đức của thánh địa (tīrtha) này, đến lúc cuối đời ngươi chắc chắn sẽ đạt đến Ta. Và những ai khác tắm gội tại đây—hỡi bậc dvija—cũng sẽ đến được với Ta.

Verse 48

इत्युक्त्वा भगवानीशस्तत्रैवांतरधीयत । तस्मिन्नंतर्हिते रुद्रे ततः सुचरितो मुनिः

Nói xong, Đức Thế Tôn Īśa liền ẩn mất ngay tại chỗ ấy. Khi Rudra đã biến khuất, bấy giờ hiền thánh Sucarita tiếp tục hành sự theo đó.

Verse 49

अनेककालं निवसन्सर्वतीर्थस्य तीरतः । स्नानं समाचरंस्तीर्थे मानसे नियमान्वितः

Trong thời gian dài, ngài cư trú bên bờ Sarvatīrtha. Với giới hạnh và sự chế ngự nội tâm, ngài đều đặn thực hành tắm gội thánh thủy tại tīrtha ấy.

Verse 50

देहांते शंकरं प्राप सर्वबन्धविमोचितः । सायुज्यं चापि संप्राप सर्वतीर्थस्य वैभवात्

Đến lúc thân hoại mạng chung, lìa mọi ràng buộc, ngài đạt đến Śaṅkara. Nhờ uy quang của Sarvatīrtha, ngài còn chứng được sāyujya—sự hợp nhất trọn vẹn với Đấng Chúa Tể.

Verse 51

एवं वः कथितं विप्राः सर्वतीर्थस्य वैभवम् । एतत्पठन्वा शृण्वन्वा मुच्यते सर्व पातकैः

Hỡi các vị vipra (Bà-la-môn), như vậy uy quang của Sarvatīrtha đã được thuật lại cho các vị. Ai đọc, hoặc chỉ cần nghe, cũng được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.