Adhyaya 26

Verse 1

। श्रीसूत उवाच । विधायाभिषवं मर्त्याः शंखतीर्थे द्विजोत्तमाः । यमुनां चैव गंगां च गयां चापि क्रमाद्व्रजेत्

Śrī Sūta nói: “Hỡi các bậc tối thượng trong hàng dvija, sau khi cử hành lễ abhiṣeka và tắm gội đúng pháp tại Śaṅkha-tīrtha, người hành hương nên lần lượt đi đến Yamunā, rồi Gaṅgā, và cả Gayā nữa.”

Verse 2

यमुनाख्यं महातीर्थं गंगातीर्थमनुत्तमम् । गयातीर्थं च मर्त्यानां महापातकनाशनम्

Yamunā được gọi là đại thánh địa (mahā-tīrtha); thánh địa Gaṅgā là vô song; còn thánh địa Gayā, đối với người phàm, là nơi tiêu trừ các đại tội.

Verse 3

एतत्तीर्थत्रयं पुण्यं सर्वलोकेषु विश्रुतम् । सर्वविघ्नप्रशमनं सर्वरोगनिबर्हणम्

Bộ ba thánh địa này thanh tịnh và vang danh khắp mọi cõi; có năng lực làm lắng dịu mọi chướng ngại và xua tan mọi bệnh tật.

Verse 4

एतद्धि तीर्थत्रितयं सकलाज्ञाननाशनम् । अविद्यायां विनष्टायां तथा ज्ञानप्रदं नृणाम्

Quả thật, bộ ba thánh địa này diệt trừ mọi vô minh; khi avidyā đã tan, liền ban cho con người chân tri (jñāna).

Verse 5

जानश्रुतिर्महाराज एषु तीर्थेषु वै पुरा । स्नात्वा रैक्वाद्द्विजश्रेष्ठात्प्राप्तवाञ्ज्ञानमुत्तमम्

Muôn tâu Đại vương, thuở xưa Jānaśruti sau khi tắm gội tại các thánh địa này đã thọ nhận tri kiến tối thượng từ Raikva, bậc tối thắng trong hàng brāhmaṇa.

Verse 6

ऋषय ऊचुः । सूत सर्वार्थतत्त्वज्ञ व्यासशिष्य महामते । यमुना चैव गंगा च गया चैवेति विश्रुतम्

Các bậc hiền triết thưa: “Hỡi Sūta, bậc thấu triệt chân lý của mọi sự, hỡi đệ tử chí tuệ của Vyāsa—chúng tôi đã nghe rằng Yamunā, Gaṅgā và Gayā đều lừng danh là những thánh địa tối linh.”

Verse 7

एतत्तीर्थत्रयं कस्मादागतं गंधमादने । जानश्रुतेश्च राजर्षेः स्नानात्तीर्थत्रयेऽपि च । ज्ञानावाप्तिः कथं रैक्वादस्माकं सूत तद्वद

“Bộ ba thánh địa ấy từ đâu mà hiện hữu tại Gandhamādana? Và làm sao vị vương hiền Jānaśruti, nhờ tắm gội nơi chính ba thánh địa ấy, lại đạt được trí tri? Hỡi Sūta, xin hãy thuật cho chúng tôi câu chuyện ấy qua Raikva.”

Verse 8

श्रीसूत उवाच । रैक्वनामा महर्षिस्तु पुरा वै गन्धमादने

Śrī Sūta nói: “Thuở xưa, tại Gandhamādana, có một đại hiền giả tên là Raikva.”

Verse 9

तपस्सुदुश्चरं कुर्वन्न्यवसत्तपसां निधिः । दीर्घकालं तपः कुर्वन्स वै रैक्वो महामुनिः

Đại ẩn sĩ Raikva—như kho tàng của khổ hạnh—đã an trú nơi ấy, thực hành khổ hạnh vô cùng khó nhọc suốt một thời gian dài.

Verse 10

तपोबलेन महता दीर्घमायुरवाप्तवान् । जन्मना पंगुरेवासीद्रैक्वनामा महामुनिः

Nhờ sức mạnh lớn lao của khổ hạnh, ngài đạt được thọ mạng dài lâu; nhưng từ khi sinh ra, đại ẩn sĩ mang danh Raikva vốn bị tật ở chân.

Verse 11

पंगुत्वादसमर्थोऽभूद्गंतुं तीर्थान्यसौ मुनिः । संति यानि तु तीर्थानि गन्धमादनपर्वते

Vì bị què, vị hiền triết ấy không thể đi xa đến các thánh địa tīrtha khác. Tuy vậy, trên núi Gandhamādana vẫn có những tīrtha linh thiêng hiện hữu.

Verse 12

तानि गच्छति सामीप्याच्छकटेनैव संचरन् । स यद्रैक्वो मुनिवरो युग्वेन सह वर्तते

Di chuyển bằng xe, ngài đến các tīrtha ở gần đó. Vì thế, bậc hiền triết tối thắng Raikva sống cùng với ‘yugva’ (chiếc xe).

Verse 13

तपस्वी वैदिकैर्लोके सयुग्वैत्यभिधीयते । युग्वेति शकटं प्रोक्तं स तेन सह वर्तते

Trong giới người theo Veda, vị khổ hạnh như vậy được gọi là ‘Sa-yugva’. ‘Yugva’ được nói là nghĩa ‘chiếc xe’; vì thế ngài sống cùng chiếc xe ấy.

Verse 14

स खल्वेवं मुनिश्रेष्ठः सयुग्वानाम वै मुनिः । पूर्णज्ञानस्तपस्तेपे गन्धमादनपर्वते

Như vậy, bậc tối thượng trong hàng hiền triết—vị thật sự được biết với danh xưng Sa-yugva—đầy đủ tri kiến viên mãn, đã tu khổ hạnh trên núi Gandhamādana.

Verse 15

ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्यस्थः सोऽतप्यत महत्तपः । वर्षायां कण्ठदघ्नेषु जलेषु समवर्तत

Vào mùa hạ, ngài ngồi giữa năm ngọn lửa mà thực hành đại khổ hạnh. Đến mùa mưa, ngài an trụ trong dòng nước dâng đến tận cổ.

Verse 16

तपसा शोषिते गात्रे पामा तस्य व्यजायत । कण्डूयत स पामानं दिवारात्रं मुनीश्वरः

Khi thân thể ngài khô héo vì khổ hạnh, bệnh ngứa pāmā liền phát sinh. Vị thánh hiền ấy cứ gãi chỗ phát ban ấy suốt ngày đêm.

Verse 17

कण्डूयमान एवायं पामानं न तपोऽत्यजत् । अजायत मनस्त्वेवं तस्य सयुग्वनो मुनेः

Dù cứ liên tục gãi cơn ngứa ấy, ngài vẫn không từ bỏ khổ hạnh. Bấy giờ, trong tâm vị hiền giả Sayugvā khởi lên một ý niệm như vậy.

Verse 18

यमुनायां च गंगायां गयायां चाधुनैव हि । अस्मिंस्तीर्थे त्रये पुण्ये स्नातव्यं हि मया त्विति

“Quả thật, ngay lúc này ta phải tắm ở Yamunā, ở Gaṅgā và ở Gayā. Tại chính nơi thánh địa duy nhất này—tīrtha ba ngôi đầy phúc lành—ta nhất định phải thực hiện lễ tắm,” ngài quyết chí.

Verse 19

एवं विचिंत्य स मुनिरन्यां चिंतामथाकरोत् । अहं हि जन्मना पंगुरतः स्नानं हि दुर्लभम्

Suy nghĩ như thế xong, vị hiền giả lại nảy sinh mối bận lòng khác: “Ta vốn bị què từ khi sinh; đối với ta, việc được tắm (ở các thánh địa ấy) quả thật khó thành.”

Verse 20

अतिदूरं मया गन्तुं शकटेन न शक्यते । किं करोम्यधुनेत्येवं स वितर्क्य महामतिः

“Ta không thể đi xa đến thế, dù có xe kéo. Giờ ta phải làm sao đây?” Vị đại trí ấy liền suy tư như vậy.

Verse 21

तीर्थत्रयेषु स्नानार्थं कर्तव्यं निश्चिकाय वै । अप्रसह्यमनाधृष्यं विद्यते मे तपोबलम्

Ngài quyết chí: “Vì việc tắm gội nơi ba tīrtha, nhất định phải làm. Trong ta có sức mạnh khổ hạnh—không thể cưỡng lại, không thể xâm phạm.”

Verse 22

तेनैवावाहयिष्यामि तद्धि तीर्थत्रयं त्विह । इति निश्चित्य मनसा प्राङ्मुखो नियतेंद्रियः

Ngài nói: “Chính nhờ sức tapa ấy, ta sẽ thỉnh mời ba tīrtha ấy hiện ngay tại đây.” Quyết định như vậy trong tâm, ngài quay mặt về hướng đông và nhiếp phục các căn.

Verse 23

त्रिराचम्य च सयुग्वान्दध्यौ क्षणमतंद्रितः । तस्य मंत्रप्रभावेन यमुना सा महानदी

Sayugvā súc miệng thanh tịnh ba lần rồi nhập thiền trong chốc lát, không hề lơi lỏng. Nhờ uy lực thần chú của ngài, đại hà Yamunā (liền ứng hiện).

Verse 24

गंगा च जह्नुतनया गया सा पापनाशिनी । भूमिं निर्भिद्य तिस्रोपि पातालात्सहसोत्थिताः

Và Gaṅgā—ái nữ của Jahnu—cùng Gayā, đấng diệt trừ tội lỗi: cả ba đều xuyên phá mặt đất, đồng loạt vọt lên tức khắc từ cõi Pātāla.

Verse 25

मानुषं रूपमास्थाय सयुग्वानमुपेत्य च । ऊचुः परमसंहृष्टा हर्षयंत्यश्च तं मुनिम्

Họ hóa hiện thân người, đến gần Sayugvā và cất lời trong niềm hoan hỷ tột bậc, khiến vị hiền thánh ấy thêm hân hoan.

Verse 26

सयुग्वन्रैक्व भद्रं ते ध्यानादस्मादुपारम । त्वन्मत्रेण समाकृष्टा वयमत्र समागताः

Hỡi Sayugvan, hỡi Raikva—nguyện phúc lành đến với ngài. Xin hãy dừng thiền định này. Chỉ do uy lực từ sự hiện diện của ngài mà chúng tôi bị cuốn hút và đến nơi đây.

Verse 27

कि कर्तव्यं तवास्माभिस्तद्वदस्व मुनीश्वर । इति तासां वचः श्रुत्वा सयुग्वान्हि महामुनिः

“Bạch bậc Chúa tể các hiền triết, chúng con phải làm gì cho ngài? Xin hãy chỉ dạy.” Nghe lời ấy, đại hiền Sayugvan…

Verse 28

ध्यानादुपारमत्तूर्णं ताश्चापश्यत्पुरः स्थिताः । स ताः संपूज्य विधिवद्रैक्वो वाचमभाषत

Ngài lập tức dừng thiền định và thấy họ đứng trước mặt. Sau khi cung kính cúng dường đúng pháp, Raikva nói những lời này.

Verse 29

यमुने देवि हे गंगे हे गये पापनाशिनि । सन्निधानं कुरुध्वं मे गन्धमादनपर्वते

“Hỡi Nữ thần Yamunā, hỡi Gaṅgā, hỡi Gayā—đấng diệt trừ tội lỗi—xin hiện diện cho ta tại đây, trên núi Gandhamādana.”

Verse 30

यत्र भूमिं विनिर्भिद्य भवत्य इह निर्गताः । तानि पुण्यानि तीर्थानि भवेयुर्वोऽभिधानतः

“Nơi nào các vị phun trào tại đây, xé toạc mặt đất mà hiện ra, thì những nơi ấy sẽ trở thành các tīrtha linh thiêng, được biết đến theo chính danh hiệu của các vị.”

Verse 31

सहसांतरधीयंत तथास्त्वित्येव तत्र ताः । तदाप्रभृति तीर्थानि तानि त्रीण्यपि भूतले

Ngay tức khắc, các vị ấy liền ẩn mất tại đó, nói rằng: “Tathāstu—xin được như vậy.” Từ đó về sau, ba thánh địa tīrtha ấy hiện hữu trên cõi đất.

Verse 32

तेनतेनाभिधानेन गीयन्ते सर्वदा जनैः । यत्र भूमिं विनिर्भिद्य यमुना निर्गता तदा

Dưới chính những danh xưng ấy, dân gian luôn ca tụng không ngừng. Nơi Yamunā xé đất mà tuôn trào xuất hiện—chính tại đó…

Verse 33

यमुनातीर्थमिति वै तज्जनैरभिधीयते । यतो वै पृथिवीरंध्राज्जाह्नवी सहसोत्थिता

Nơi ấy quả thật được người đời gọi là “Yamunā-tīrtha”. Và nơi Jāhnavī (Gaṅgā) bỗng vọt lên từ khe nứt của địa cầu…

Verse 34

गंगातीर्थमिति ख्यातं तल्लोके पापनाशनम् । गया हि मानुषं रूपं यत आस्थाय निर्ययौ

Nơi ấy được thế gian xưng tụng là “Gaṅgā-tīrtha”, nơi diệt trừ tội lỗi. Và từ nơi Gayā mang lấy hình người mà bước ra…

Verse 35

तदेव भूमिविवरं गयातीर्थं प्रचक्षते । एवमेतन्महापुण्यं तीर्थत्रयमनुत्तमम्

Chính khe mở của đất ấy được gọi là “Gayā-tīrtha”. Như vậy, bộ ba tīrtha này là đại phúc đức, tối thượng và không gì sánh kịp.

Verse 36

रैक्वमंत्रप्रभावेण पृथिव्याः सहसोत्थितम् । अत्र तीर्थत्रये स्नानं ये कुर्वंति नरोत्तमाः

Nhờ oai lực thần chú của Raikva, thánh địa này bỗng nhiên vọt lên từ lòng đất. Những bậc thiện nhân tắm gội tại ba tīrtha nơi đây sẽ được công đức dharma lớn lao.

Verse 37

तेषामज्ञाननाशः स्याज्ज्ञानमप्युदयं लभेत् । स्वमंत्रेण समाकृष्टे तत्र तीर्थत्रये मुनिः

Đối với họ, vô minh bị diệt trừ và trí tuệ bừng dậy trong tâm. Tại đó, nơi ba tīrtha được chính thần chú của mình kéo hiện ra, vị muni (Raikva) đã an trú.

Verse 38

स्नानं समाचरन्नित्यं स कालानत्यवाहयत् । एतस्मिन्नेव काले तु राजा जानश्रुतिर्महान्

Hằng ngày thực hành nghi thức tắm gội, ngài ở đó mà trôi qua tháng ngày. Cũng vào đúng thời ấy, có vị đại vương mang danh Janāśruti.

Verse 39

पुत्रसंज्ञस्य राजर्षेः पौत्रो धर्मैकतत्परः । देयमन्नादि स तदा ह्यर्थिभ्यः श्रद्धयैव यत्

Ngài là cháu của vị rājaṛṣi mang danh Putrasaṃjña, chỉ một lòng chuyên chú nơi dharma. Khi ấy, ngài đem thức ăn và các vật phẩm khác—mọi thứ đáng được hiến tặng—mà bố thí cho người cầu xin, chỉ với lòng śraddhā.

Verse 40

तस्मादेनं नजालोके श्रद्धादेयं प्रचक्षते । यतो बहुतरं वाक्यमन्नाद्यस्य महीपतेः

Vì thế, người đời gọi ngài là “Śraddhādeya” — “bậc bố thí bằng lòng tin” — bởi lời truyền của vị quân vương về lương thực và vật dụng được ban phát thật dồi dào và lan xa.

Verse 41

अर्थिनां क्षुधितानां तु तृप्त्यर्थं वर्तते गृहे । अतोयमर्थिभिः सर्वैर्बहुवाक्य इतीर्यते

Trong nhà ông luôn có sự sắm sửa để làm thỏa lòng kẻ cầu xin và người đói khát. Vì thế mọi người tìm đến đều gọi ông là “Bahuvākya” — người mà lời mời gọi và lời hứa vang danh khắp nơi.

Verse 42

स वै पौत्रायणो राजा जानश्रुतसुतो बली । प्रियातिथिर्बभूवासौ बहुदायी तथाऽभवत्

Vị vua hùng mạnh ấy, Pautrāyaṇa—con của Janāśruti—trở thành người yêu quý khách lữ hành, và quả thật là bậc bố thí dồi dào.

Verse 43

नगरेषु च राष्ट्रेषु ग्रामेषु च वनेषु च । चतुष्पथेषु सर्वेषु महामार्गेषु सर्वशः

Trong các thành thị và vương quốc, trong thôn làng và rừng núi; tại mọi ngã tư và dọc khắp các đại lộ—khắp mọi nơi—

Verse 44

बह्वन्नपान संयुक्तं सूपशाकादिसंयुतम् । आतिथ्यं कल्पयामास तृप्तयेऽर्थिजनस्य वै

Ông sắp đặt việc đãi khách với lương thực và nước uống dồi dào, kèm canh súp, rau củ và các món khác—để đoàn người cầu xin được no đủ thật sự.

Verse 45

अन्नपानादिकं सर्वमुपयुड्ध्वमिहार्थिनः । इत्यसौ घोषयामास तत्र तत्र जनास्पदे

Ở mọi nơi dân chúng tụ hội, ông cho rao truyền mãi rằng: “Hỡi những người cầu xin! Hãy đến đây và thọ hưởng tất cả—cơm ăn, nước uống và mọi điều cần thiết!”

Verse 46

तस्य प्रियातिथेरेव नृपस्य बहुदायिनः । अर्थिभ्यो दानशौंडस्य गुणाः सर्वत्र विश्रुताः

Đức hạnh của vị vua ấy—ưa kính đãi khách, rộng rãi ban thí, và là bậc tiên phong trong hạnh bố thí đối với người cầu xin—đều vang danh khắp nơi.

Verse 47

अथ पौत्रायणस्यास्य गुण ग्रामेण वर्ततः । देवर्षयो महाभागास्तस्यानुग्रहकांक्षिणः

Bấy giờ, khi hậu duệ của Pautrāyaṇa ấy sống với cả một đoàn thể đức hạnh, các vị Devarṣi phúc đức, mong ban ân huệ cho người, liền tiến đến gần.

Verse 49

हंसरूपं समास्थाय निदाघसमये निशि । रमणीयां विधायाशु श्रेणीमाकाशमागतः

Mang hình dáng thiên nga, trong đêm mùa nóng, các ngài mau chóng kết thành đội hình bay đẹp đẽ rồi vút lên trời cao.

Verse 50

तरसा पततां तेषां हंसानां पृष्ठतो व्रजन् । एको हंसस्तु संबोध्य हंसमग्रेसरं तदा

Khi bầy thiên nga bay vun vút, một con thiên nga đi phía sau liền cất lời thưa với thiên nga dẫn đầu khi ấy.

Verse 51

सोपहासमिदं वाक्यं प्राह शृण्वति राजनि । भोभो भल्लाक्ष भल्लाक्ष पुरो गच्छन्मरालक

Trong khi nhà vua lắng nghe, vị ấy nói với chút tiếng cười: “Hô hô! Ôi kẻ mắt sắc—mắt sắc! Này thiên nga Marāla, kẻ đang đi phía trước!”

Verse 52

सौधमध्ये पुरस्ताद्वै जानश्रुतसुतो नृपः । वर्तते पूजनीयोऽयं न पश्यसि किमंधवत्

Ngay giữa cung điện, trước mặt ngươi, vị vua—con của Jānaśruta—đang đứng đó, đáng được tôn thờ. Sao ngươi không thấy, như kẻ mù lòa?

Verse 53

यस्य तेजो दुराधर्षमाब्रह्म भवनादिदम् । अनंतादित्यसंकाशं ज्वलते पुरतो भृशम्

Uy quang của ngài bất khả xâm phạm, vươn tới tận cõi Brahmā; rực cháy dữ dội trước mặt ngươi, sáng như mặt trời vô tận.

Verse 54

तमतिक्रम्य राजर्षिं मा गास्त्वमुपरि द्रुतम् । यदि गच्छसि तत्तेजस्सांप्रतं त्वां प्रधक्ष्यति

Chớ vội bay lên mà vượt qua vị rājaṛṣi ấy. Nếu ngươi cứ đi tiếp, quang lực của ngài sẽ thiêu đốt ngươi ngay lúc này.

Verse 55

इत्युक्तवंतं तं हंसमग्रतः प्रत्यभाषत । अहो भवानभिज्ञोऽसि श्लाघनीयोऽसि सूरिभिः

Nghe nói vậy, con thiên nga ở phía trước đáp lại con thiên nga kia: “Ôi! Ngươi thật tinh tường; bậc hiền trí nên ca ngợi ngươi.”

Verse 56

अश्लाघनीयं कितवं यत्त्वमेनं प्रशंससे । प्रशंससे किमर्थं त्वमल्पं संतमिमं जनम्

“Ngươi là kẻ gian trá—kẻ này chẳng đáng khen mà ngươi lại khen! Cớ sao ngươi tán dương người nhỏ nhoi, tầm thường này?”

Verse 57

भस्रावत्पशुवच्चैव केवलं श्वासधारिणम् । न ह्ययं वेत्ति धर्माणां रहस्यं पृथिवी पतिः

Như loài thú, người ấy chỉ là kẻ mang hơi thở—đời sống hóa như tro tàn. Vị chúa tể cõi đất này không biết bí mật nội tâm của dharma.

Verse 58

तत्त्वज्ञानी यथा रैक्वः सयुग्वान्ब्राह्मणोत्तमः । रैक्वस्य हि महज्ज्योतीरहस्यं दैवतैरपि

Raikva—được gọi là Sayugvān, bậc tối thượng trong hàng brāhmaṇa—là người biết Tattva (Chân Thực). Quả thật, bí mật về Đại Quang minh nội tâm của Raikva được biết cả trong hàng chư thiên.

Verse 59

न ह्यस्य प्राणमात्रस्य तेजस्तादृशमस्ति वै । रैक्वस्य पुण्यराशीनामियत्ता नैव विद्यते

Với kẻ chỉ sống ở mức prāṇa (hơi thở), không thể có quang huy như thế. Nhưng lượng công đức (puṇya) tích tụ của Raikva thì quả thật không sao đo lường được.

Verse 60

गण्यते पांसवो भूमेर्गण्यंते दिवि तारकाः । रैक्वपुण्यमहामेरुसमूहो नैव गण्यते

Hạt bụi trên đất có thể đếm; sao trời trên không cũng có thể đếm. Nhưng dãy núi công đức của Raikva, lớn như Mahāmeru, thì tuyệt nhiên không thể đếm được.

Verse 61

किं च तिष्ठंत्विमे धर्मा नश्वरास्तस्य वै मुनेः । ब्रह्मज्ञानमबाध्यं यत्तेन स श्लाघ्यते मुनिः

Cứ để những đức hạnh khác đó tồn tại—đối với vị muni ấy, chúng đều vô thường. Nhưng vì ngài có Brahma-jñāna không bị ngăn ngại, nên vị muni ấy thật đáng tán thán.

Verse 62

जानश्रुतेस्तु तादृक्षो धर्म एव न विद्यते । दुर्लभं यत्तु योगीन्द्रैः कुतस्तज्ज्ञानवैभवम्

Nhưng nơi Jānaśruti không hề có pháp (dharma) như thế. Điều chứng ngộ ấy còn khó ngay cả với các bậc Yogīndra, thì làm sao người kia có thể có uy quang của trí tri ấy?

Verse 63

परित्यज्य दुरात्मानं तद्वराकमिमं जनम् । स एव रैक्वः सयुग्वाञ्छ्लाघ्यतां भवता मुनिः

Hãy bỏ kẻ khốn cùng tâm địa ác này đi; bạch hiền giả, xin ngài hãy tán dương chính Raikva—Sayugvān—đấng đáng được ca ngợi.

Verse 64

जन्मना पंगुरपि यः स्वस्य स्नानचिकीर्षया । गंगां च यमुनां चापि गयामपि मुनीश्वरः

Dẫu tàn tật từ khi sinh ra, vị Muni tối thượng ấy—mong tự mình cử hành lễ tắm thiêng—đã (thỉnh gọi) cả sông Gaṅgā, Yamunā và chính Gayā.

Verse 65

आह्वयामास मन्त्रेण निजाश्रमसमीपतः । तस्य ब्रह्मविदो रैक्वमहर्षेर्धर्मसंचये

Ngài dùng thần chú thỉnh họ đến gần tịnh thất của mình—chính Raikva, bậc Brahmavid, đại hiền triết, giàu có bởi sự tích tụ công đức (dharma).

Verse 66

अंतर्भवंति धर्मौघास्त्रैलोक्योदरवर्तिनाम् । रैक्वस्य धर्मकक्षा तु न हि त्रैलोक्यवर्तिनाम्

Những dòng thác công đức (dharma) của kẻ ở trong lòng ba cõi còn có thể bao quát; nhưng ‘phạm vi dharma’ của Raikva thì không vật gì trong ba cõi có thể bao trùm.

Verse 67

प्राणिनां धर्मकक्षायामन्तर्भवति कर्हिचित । एवमग्रेसरे हंसे कथित्वोपरते सति

Như vậy, hỡi bạch nga bậc nhất, đôi khi chúng sinh cũng bước vào chính cõi vực của Dharma. Nói xong như thế, con Thiên Nga dẫn đầu liền lặng im.

Verse 68

हंसरूपा मुनींद्रास्ते ब्रह्मलोकं ययुः पुनः । अथ पौत्रायणो राजा जानश्रुतिररिंदमः

Các bậc Muni tôn quý ấy, mang hình tướng bạch nga, lại trở về cõi Phạm Thiên (Brahmaloka). Khi ấy, vua Jānaśruti, hậu duệ Pautrāyaṇa, bậc hàng phục kẻ thù—

Verse 69

रैक्वं चोत्कर्षकाष्ठायां निशम्य परमावधिम् । विषण्णोऽभवदत्यर्थं वराकोऽक्षजितो यथा

Và khi nghe rằng Raikva đã đạt đến đỉnh cao tối thượng của sự xuất chúng, ông vô cùng sầu não—như kẻ nghèo thua cuộc trong ván xúc xắc.

Verse 70

चिंतयामास स नृपः पौनःपुन्येन निःश्वसन् । हंस उत्कर्षयन्रैक्वं निकृष्टं मामिहाब्रवीत्

Nhà vua suy nghĩ mãi, thở dài liên hồi: “Bạch nga ấy tôn cao Raikva, còn nói về ta nơi đây như kẻ hèn kém.”

Verse 71

अहो रैक्वस्य माहात्म्यं यं प्रशंसंति पक्षिणः । तत्परित्यज्य संसारं सर्वं राज्यमिहाधुना

“Ôi, uy đức của Raikva—đến cả loài chim cũng ca ngợi! Dứt bỏ ràng buộc luân hồi, ta sẽ từ bỏ toàn bộ vương quốc này ngay bây giờ.”

Verse 72

सयुग्वानं महात्मानं तमेव शरणं व्रजे । कृपानिधिः स वै रैक्वः शरणं मामु पागतम्

Ta chỉ xin nương tựa nơi bậc đại hồn Sayugvāna ấy. Raikva quả là kho tàng lòng từ bi; Ngài sẽ ban chỗ quy y cho ta, kẻ đến cầu nơi nương náu.

Verse 73

प्रतिगृह्यात्मविज्ञानं मह्यं समुपदेक्ष्यति । इत्यसौ चिंतयन्नेव कथंकथमपि द्विजाः

Khi tiếp nhận ta, Ngài ắt sẽ chỉ dạy cho ta tri kiến về Ngã (Ātman). Nghĩ như thế, hỡi các bậc nhị sinh, người ấy bằng cách nào đó cũng gắng gượng tiến bước.

Verse 74

जाग्रन्नेवायमुद्वेलां रात्रिं तामत्यवाह यत् । निशावसाने संप्राप्ते बंदिवृन्दप्रवर्तितम्

Người ấy thức trắng qua đêm dài bồn chồn. Và khi đêm tàn, liền khởi lên lời xướng đánh thức theo lệ thường do đoàn người ngâm tụng ca vịnh cất lên.

Verse 75

अशृणोन्मंगलरवं तूर्यघोषसमन्वितम् । तदाकर्ण्य महाराजस्तदा तल्पस्थ एव सन्

Ông nghe tiếng hô mừng cát tường, hòa cùng tiếng nhạc khí vang rền. Nghe vậy, đức đại vương—vẫn còn nằm trên long sàng—

Verse 76

सारथिं शीघ्रमाहूय बभाषे सादरं वचः । सारथे सत्वरं गत्वा रथमारुह्य वेगवत्

Nhà vua liền gọi người đánh xe đến và nói lời cung kính: “Này sārathi, hãy đi gấp, lên xe và thúc ngựa cho xe chạy thật nhanh.”

Verse 77

आश्रमेषु महर्षीणां पुण्येषु विपिनेषु च । विविक्तेषु प्रदेशेषु सतामावासभूमिषु

(Hãy tìm Ngài) nơi các ẩn viện của đại hiền triết, trong những khu rừng đã được thánh hóa; tại miền cô tịch, và trên mảnh đất là chốn cư ngụ của bậc thánh thiện.

Verse 78

तीर्थानां च नदीनां च कूलेषु पुलिनेषु च । अन्येषु च प्रदेशेषु यत्र संति मुनीश्वराः

(Hãy tìm Ngài) trên bờ các tīrtha và các dòng sông, trên những doi cát ven bờ; và cả ở những miền khác nữa—bất cứ nơi đâu có các bậc Muni tôn quý hiện diện.

Verse 79

तेषु सर्वेषु योगींद्रं पंगुं शकटसंस्थितम् । रैक्वाभिधानं सर्वेषां धर्माणामेकसंश्रयम्

Giữa tất cả những nơi ấy có bậc chúa tể của các yogin—người què, ngồi trong/bên chiếc xe—mang danh Raikva, chỗ nương tựa duy nhất và điểm tựa của mọi pháp (dharma).

Verse 80

ब्रह्मज्ञानैकनिलयं सयुग्वानं गवेषय । अन्विष्य तूर्णं मत्प्रीत्यै पुनरागच्छ सारथे

Hãy tìm ‘Sayugvāna’, nơi cư ngụ duy nhất của tri kiến về Brahman. Tìm được rồi, hãy mau trở về để làm ta hoan hỷ, hỡi người đánh xe.

Verse 81

स तथेति विनिर्गत्य वेगवद्रथसंस्थितः । सर्वत्रान्वेषयामास रैक्वं ब्रह्मविदं मुनिम्

Nói “Đúng như vậy”, ông liền lên đường; ngồi trên cỗ xe nhanh, ông tìm khắp nơi Raikva, vị Muni thấu triệt Brahman.

Verse 82

गुहासु पर्वतानां च मुनीनामाश्रमेषु च । संचचार महीं कृत्स्नां तत्र तत्र गवेषयन्

Tìm kiếm khắp nơi, ông đi khắp cõi đất—qua các hang núi và cả những đạo tràng (āśrama) của các bậc hiền thánh.

Verse 83

अन्विष्य विविधान्देशान्सारथिस्त्वरया सह । क्रमान्महर्षिसंबाधं गंधमादनमन्वगात्

Sau khi dò tìm nhiều xứ sở, người đánh xe vội vã lên đường và rồi cũng đến Gandhamādana, nơi đông đảo các bậc đại thánh (mahārṣi) tụ hội.

Verse 84

मार्गमाणः स तत्रापि तं ददर्श मुनीश्वरम् । कंडूयमानं पामानं शकटीयस्थलस्थि तम्

Đang tìm kiếm ở đó nữa, ông thấy vị chúa tể giữa các ẩn sĩ—bị lở ngứa hành hạ, tự gãi mình, nằm trên đất gần một cỗ xe.

Verse 85

अद्वैतनिष्कलं ब्रह्म चिंतयंतं निरन्तरम् । तं दृष्ट्वा सारथिस्तत्र सयुग्वानं महामुनिम्

Tại đó, người đánh xe thấy đại ẩn sĩ “Sayugvāna”, luôn miên mật quán niệm Brahman bất nhị, vô phần, không gián đoạn.

Verse 86

रैक्वोऽयमिति संचिंत्य तमासाद्य प्रणम्य च । विनयान्मुनिमप्राक्षीदुपविश्य तदन्तिके

Nghĩ rằng: “Đây chính là Raikva”, ông tiến đến đảnh lễ; rồi với lòng khiêm cung, ngồi kề bên và thưa hỏi vị hiền triết.

Verse 87

सयुग्वान्रैक्वनामा च ब्रह्मन्किं वै भवानिति । तस्य वाक्यं समाकर्ण्य स मुनिः प्रत्यभाषत

Ông nói: “Này Bà-la-môn! Ngài có phải là Sayugvān—cũng mang danh Raikva—chăng? Thật ra ngài là ai?” Nghe lời ấy, vị hiền sĩ liền đáp lại.

Verse 88

अहमेव सयुग्वान्वै रैक्वनामेति वै तदा । इत्याकर्ण्य मुने र्वाक्यमिंगितैर्बहुभिस्तथा

Bấy giờ ông nói: “Chính ta là Sayugvān, quả thật—cũng được gọi là Raikva.” Nghe lời vị muni, người kia cũng hiểu ra nhờ nhiều dấu hiệu và ám chỉ vi tế.

Verse 89

कुटुम्बभरणार्थाय धनेच्छामवगम्य च । सर्वं न्यवेदयद्राज्ञे निवृत्तो गंधमादनात्

Hiểu rằng việc ấy xuất phát từ lòng mong cầu tài vật để nuôi dưỡng gia quyến, ông trở về từ núi Gandhamādana rồi tâu bày mọi sự với nhà vua.

Verse 90

जानश्रुतिर्निशम्याथ सारथेर्वाक्यमादरात् । षट्शतानि गवां चापि निष्कभारं धनस्य च

Bấy giờ Jānaśruti kính cẩn nghe lời tâu của người đánh xe, liền chuẩn bị sáu trăm con bò, cùng một gánh tài vật bằng niṣka (tiền vàng).

Verse 91

रथं चाश्वतरीयुक्तं समादाय त्वरान्वितः । पौत्रायणः स राजर्षिस्तं रैक्वं प्रतिचक्रमे

Mang theo cỗ xe được thắng bằng những ngựa cái nhanh nhẹn, Pautrāyaṇa—vị vương hiền—vội vã lên đường hướng về Raikva.

Verse 92

गत्वा च वचनं प्राह तं रैक्वं स महीपतिः । भगवन्रैक्व सयुग्वन्मद्दत्तं प्रतिगृह्यताम्

Đến nơi, vị chúa tể của xứ sở thưa với Raikva: “Ôi Raikva đáng tôn kính, ôi Sayugvān, xin ngài hoan hỷ thọ nhận lễ vật do ta dâng.”

Verse 93

षट्शतानि गवां चापि निष्कभारं धनस्य च । रथं चाश्वतरीयुक्तं प्रतिगृह्णीष्व मामकम्

“Xin nhận từ ta sáu trăm con bò, một gánh của cải bằng niṣka, và một cỗ xe được thắng bằng ngựa cái.”

Verse 94

गृहीत्वा सवमेतत्तु भो ब्रह्मन्ननुशाधि माम् । अद्वैतब्रह्मविज्ञानं मह्यं समुपदिश्यताम्

“Sau khi nhận tất cả, ôi Bà-la-môn, xin hãy chỉ dạy cho ta. Xin truyền dạy cho ta trí tuệ về Brahman bất nhị (Advaita).”

Verse 95

इति तस्य वचः श्रुत्वा सस्पृहं च संसभ्रम् । रैक्वः प्रत्याह सयुग्वाञ्जानश्रुतिमरिंदमम्

Nghe lời thưa đầy khát cầu và chí thành ấy, hiền triết Raikva, bậc Sayugvān, đáp lại Jānaśruti—người khuất phục kẻ thù.

Verse 96

रैक्व उवाच । एता गावस्तवैवास्तु निष्कभारस्तथा रथः । किमल्पेन ममानेन बहुकल्पेषु जीवतः

Raikva nói: “Những con bò này cứ để cho ngươi, gánh niṣka và cỗ xe cũng vậy. Ta đã sống qua vô số kiếp (kalpa); lễ vật nhỏ nhoi này có ích gì cho ta?”

Verse 97

न मे कुटुंब निर्वाहे पर्याप्तमिदमंजसा । एवं शतगुणं चापि यदि दत्तं त्वया मम

Chừng ấy hoàn toàn không đủ để nuôi dưỡng gia quyến của ta. Dẫu ngươi có cho gấp trăm lần, thì cũng chỉ là của cải thế gian mà thôi.

Verse 98

नालं तदपि राजेंद्र कुटुंबभरणाय वै । इति रैक्ववचः श्रुत्वा जानश्रुतिरभाषत

Tâu bậc vương giả tối thượng, ngay cả chừng ấy cũng không đủ để gánh vác việc nuôi nhà. Nghe lời Raikva, Jānaśruti liền đáp lại.

Verse 99

जानश्रुतिरुवाच । त्वयोपदिश्यमानस्य ब्रह्मज्ञानस्य वै मुने । न हि मूल्यमिदं ब्रह्मन्गोधनं रथ एव च

Jānaśruti nói: “Bạch hiền giả, Brahma-trí mà ngài sẽ chỉ dạy—kính bạch bậc Bà-la-môn đáng tôn—không thể lấy tài sản đàn bò hay cả xe ngựa mà làm ‘giá’ được.”

Verse 100

प्रतिगृह्णीष्व वा मा वा ममैतत्तु गवादिकम् । निष्कलाद्वैतविज्ञानं ब्रह्मन्नुपदिशस्व मे । तदाकर्ण्य वचस्तस्य सयुग्वान्वाक्य मब्रवीत्

Ngài nhận hay không nhận các lễ vật của ta—bò và những thứ khác—đều tùy. Nhưng bạch Bà-la-môn, xin dạy cho ta tri kiến về Thực tại vô phần, bất nhị. Nghe lời ấy, Sayugvān liền đáp lại.

Verse 101

रैक्व उवाच । निर्वेदो यस्य संसारे तथा वै पुण्यपापयोः

Raikva nói: “Người nào khởi tâm ly tham, chán lìa đối với cõi đời (saṃsāra), và cũng dửng dưng như thế đối với cả phước lẫn tội…”

Verse 110

उपातिष्ठत राजासौ सयुग्वानं गुरुं पुनः । सयुग्वा स च रैक्वोऽपि मुनींद्रैरपि दुर्लभम्

Vị vua ấy lại đến phụng sự Sayugvān làm bậc đạo sư. Sayugvān—và cả Raikva nữa—đều là những bậc khó gặp, ngay cả đối với các đại hiền triết.

Verse 116

निर्भिद्याज्ञानतिमिरं ब्रह्मभूयाय कल्पते

Khi xuyên phá bóng tối vô minh, người ấy trở nên xứng đáng với địa vị Brahman—tức sự hợp nhất cùng Brahman.